{"id":1025,"date":"2018-06-01T16:02:08","date_gmt":"2018-06-01T16:02:08","guid":{"rendered":"http:\/\/nazimmustafa.info\/?p=1025"},"modified":"2021-07-18T19:41:40","modified_gmt":"2021-07-18T19:41:40","slug":"diplomat-teymur-b%c9%99y-makinski-erm%c9%99nistan-hokum%c9%99ti-onu-h%c9%99bs-etm%c9%99k-ucun-cinay%c9%99t-isi-acmisdi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/nazimmustafa.info\/?p=1025","title":{"rendered":"Diplomat Teymur b\u0259y Makinski: Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti onu h\u0259bs etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn cinay\u0259t i\u015fi a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131"},"content":{"rendered":"<p>Kim idi Teymur b\u0259y Makinski?<\/p>\n<p>B\u0259zi s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 ad\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda \u201cxan\u201d titulu yaz\u0131lan Teymur b\u0259y M\u0259h\u0259mm\u0259dqulu b\u0259y o\u011flu Makinski 1874-c\u00fc ild\u0259 \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olmu\u015fdur. Maku xanlar\u0131n\u0131n n\u0259slind\u0259n olan Makinskil\u0259r \u0130r\u0259van xan\u0131n\u0131n \u015f\u0259c\u0259r\u0259 davam\u00e7\u0131lar\u0131 \u0130r\u0259vanskil\u0259rl\u0259 yax\u0131n qohum idil\u0259r. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin qurucular\u0131ndan biri olan Teymur b\u0259y Makinski gimnaziyan\u0131, sonra is\u0259 Var\u015fava Universitetinin H\u00fcquq fak\u00fclt\u0259sini 1916-c\u0131 ild\u0259 birinci d\u0259r\u0259c\u0259li diplomla bitirmi\u015fdi.<\/p>\n<p>Teymur b\u0259y Makinski XX \u0259srin \u0259vv\u0259lind\u0259 Az\u0259rbaycanda milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n f\u0259al i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131ndan olmu\u015fdur. \u0130ctimai-siyasi xadim Teymur b\u0259y Makinski Zaqafqaziya Seyminin M\u00fcs\u0259lman fraksiyas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc idi. Milli \u015euran\u0131n 19 noyabr 1918-ci il tarixli \u201cAz\u0259rbaycan M\u0259clisi-M\u0259busan\u0131n\u0131n (Parlamentinin) t\u0259sisi haqq\u0131nda qanun\u201duna \u0259sas\u0259n, se\u00e7kisiz Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti Parlamentinin t\u0259rkibin\u0259 daxil edilmi\u015fdir. T.Makinski 1918-ci ilin iyun-oktyabr aylar\u0131nda Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tind\u0259 \u0259dliyy\u0259 nazirinin m\u00fcavini olmu\u015fdur. \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n erm\u0259ni z\u00fclm\u00fcnd\u0259n qorunmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 1919-cu ilin yanvar\u0131nda Bak\u0131da t\u0259sis edilmi\u015f \u0130r\u0259van Quberniyas\u0131 H\u0259myerlil\u0259ri C\u0259miyy\u0259tinin \u0130dar\u0259 hey\u0259tinin s\u0259dri se\u00e7ilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Teymur b\u0259y 1918-ci il dekabr\u0131n 26-dan 1919-cu il mart\u0131n 14-n\u0259 q\u0259d\u0259r F\u0259t\u0259li xan Xoyskinin 3-c\u00fc h\u00f6kum\u0259t kabinetind\u0259 \u0259dliyy\u0259 naziri v\u0259zif\u0259sini icra etmi\u015fdir. O, 1919-cu ilin iyunundan 1920-ci ilin yanvar\u0131na q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan H\u0259rbi M\u0259hk\u0259m\u0259sinin s\u0259dri, 1920-ci ilin mart\u0131ndan is\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti yan\u0131nda diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259si olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131 alim \u018fdal\u0259t Tahirzad\u0259 arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n m\u0259lumat verir ki, Teymur b\u0259y Makinski Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 g\u0259ncl\u0259rin xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ali t\u0259hsil almalar\u0131na da k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. \u0130taliyaya g\u00f6nd\u0259ril\u0259n \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin sakini \u018fhm\u0259d R\u0259c\u0259bova (sonralar m\u0259\u015fhur akademik \u018fhm\u0259d R\u0259c\u0259bli) onun t\u0259hsilini davam etdirm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir v\u0259saitinin olmamas\u0131 haqq\u0131nda 9 avqust 1919-cu ild\u0259 veril\u0259n aray\u0131\u015f\u0131 \u0130r\u0259van Quberniyas\u0131 H\u0259myerlil\u0259ri C\u0259miyy\u0259tinin \u0130dar\u0259 hey\u0259tinin s\u0259dri kimi Teymur b\u0259y Makinski imzalam\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>\u201cAz\u0259rbaycan\u201d q\u0259zeti 2 mart 1920-ci il tarixli say\u0131nda x\u0259b\u0259r verirdi ki, H\u0259rbi M\u0259hk\u0259m\u0259nin s\u0259dri Teymur b\u0259y Makinski Az\u0259rbaycan\u0131n Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti yan\u0131nda diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259si t\u0259yin edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259rin xisl\u0259tin\u0259 yax\u015f\u0131 b\u0259l\u0259d olan v\u0259 onlar\u0131n dilini bil\u0259n Teymur b\u0259y Makinskinin f\u0259all\u0131\u011f\u0131 \u00f6z s\u0259l\u0259fl\u0259ri M\u0259h\u0259mm\u0259d xan T\u0259kinski v\u0259 \u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y Haqverdiyev kimi, Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tini ciddi narahat edirdi. X\u00fcsusi xidm\u0259t orqanlar\u0131 onun h\u0259r add\u0131m\u0131n\u0131 izl\u0259yir v\u0259 bir b\u0259han\u0259 tap\u0131b h\u0259bs etm\u0259k ist\u0259yirdil\u0259r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti Z\u0259ngibasardak\u0131 m\u00fchasir\u0259 \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin \u0259n z\u0259ruri ehtiyaclar\u0131n\u0131n \u00f6d\u0259nilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liy\u0259 \u00fcmumi miqdarda 600.000 rubl g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdi. Diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin gizli yaz\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 v\u0259 \u015fifr\u0259li teleqramlar\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259n Erm\u0259nistan\u0131n x\u00fcsusi xidm\u0259t orqanlar\u0131 bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259n x\u0259b\u0259r tutmu\u015fdular. 1920-ci il aprelin 4-d\u0259 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131n Z\u0259ngibasara apard\u0131qlar\u0131 pullar\u0131 Erm\u0259nistan k\u0259\u015ffiyyat\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irmi\u015fdi. H\u0259min vaxt Erm\u0259nistan\u0131n ba\u015f naziri olan Aleksandr Xatisovun xarici i\u015fl\u0259r naziri Hamo Ohancanyana 26 may 1920-ci ild\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktubunda T.Makinskinin h\u0259bsin\u0259 haz\u0131rl\u0131q g\u00f6r\u00fcld\u00fcy\u00fc haqda m\u0259lumat verilir. A.Xatisov yaz\u0131r: \u201cAprelin 4-d\u0259 T.Makinskinin \u00f6z ma\u015f\u0131n\u0131nda \u00fc\u00e7 n\u0259f\u0259rl\u0259 Z\u0259ngibasara g\u00f6nd\u0259rdiyi 600.000 rubl yolda qoyulan postda \u0259l\u0259 ke\u00e7irilmi\u015fdir v\u0259 h\u0259min \u015f\u0259xsl\u0259r h\u0259bs edilmi\u015fl\u0259r. O, dindirilm\u0259 zaman\u0131 h\u0259bs edil\u0259nl\u0259rin Makinskini \u0259l\u0259 verdikl\u0259rini yaz\u0131r. A.Xatisov yaz\u0131r ki, hay-k\u00fcyl\u00fc m\u0259hk\u0259m\u0259 olacaq. Ba\u015f nazir h\u0259l\u0259lik Makinskinin tutulanlar\u0131n verdikl\u0259ri ifad\u0259d\u0259n x\u0259b\u0259rsiz oldu\u011funu, lakin onlar\u0131n bizim h\u0259r \u015feyi bildiyimizi art\u0131q g\u00fcman etdiyini qeyd edir. A.Xatisov daha sonra yaz\u0131r ki, m\u00fcst\u0259ntiq Makinskini dindirmi\u015fdir, lakin o, onun missiyas\u0131nda hans\u0131sa \u201chadis\u0259nin\u201d ba\u015f verdiyin\u0259 eyham vurur v\u0259 bildirir ki, F.Xoyski il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259k ist\u0259yir v\u0259 bunun \u00fc\u00e7\u00fcn ert\u0259si Tiflis\u0259 getm\u0259lidir. Bu bar\u0259d\u0259 n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rd\u0259n v\u0259 Tumanovdan ba\u015fqa he\u00e7 kim\u0259 dem\u0259yin, daha ba\u015fqa izl\u0259r\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015f gizli apar\u0131l\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>A.Xatisov \u201cn\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259r\u201d dedikd\u0259, aprelin 9-da Tiflisd\u0259 C\u0259nubi Qafqaz respublikalar\u0131n\u0131n n\u00f6vb\u0259ti konfrans\u0131nda Erm\u0259nistan\u0131 t\u0259msil ed\u0259n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturdu.<\/p>\n<p>T.Makinski xarici i\u015fl\u0259r naziri F.Xoyski il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, m\u0259s\u0259l\u0259nin mahiyy\u0259ti haqq\u0131nda \u0259trafl\u0131 m\u0259lumat vermi\u015fdi. F.Xoyski 14 aprel 1920-ci ild\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n xarici i\u015fl\u0259r nazirin\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi notada bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 bildirirdi: \u201cDiplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyimizd\u0259n al\u0131nan m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, aprelin 4-d\u0259 Erm\u0259nistan hakimiyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n E\u00e7mi\u0259dzin yolunda 3 kavas (y\u0259ni diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin m\u00fchafiz\u0259\u00e7i-polisl\u0259ri &#8211; N.M.) \u00fcz\u0259rl\u0259rind\u0259ki pullarla h\u0259bs edilmi\u015fl\u0259r. Onlarla birlikd\u0259 s\u00fcr\u00fcc\u00fcy\u0259 d\u0259 s\u00fcni ittiham ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tinin bu c\u00fcr h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri beyn\u0259lxalq h\u00fcquq normalar\u0131na ziddir, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 xahi\u015f edir\u0259m ki, kavaslar\u0131n v\u0259 s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn d\u0259rhal azad edilm\u0259l\u0259ri v\u0259 diplomatik missiyan\u0131n ma\u015f\u0131n\u0131n\u0131n v\u0259 pullar\u0131n\u0131n geri qaytar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259cili s\u0259r\u0259ncam ver\u0259siniz\u201d.<\/p>\n<p>Lakin Az\u0259rbaycan\u0131n xarici i\u015fl\u0259r nazirinin notas\u0131na \u0259h\u0259miyy\u0259t verilm\u0259mi\u015f, diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131na qar\u015f\u0131 qald\u0131r\u0131lan s\u00fcni cinay\u0259t i\u015fin\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259d\u0259 bax\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 onlara h\u00f6km oxunmu\u015fdu. Erm\u0259ni tarix\u00e7i V.Virabyan bu hadis\u0259 haqq\u0131nda yaz\u0131r: \u201c1920-ci il iyunun 3-d\u0259 Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n H\u0259rbi M\u0259hk\u0259m\u0259sind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif cinay\u0259tl\u0259rd\u0259 ittiham edil\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n Erm\u0259nistandak\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyinin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 M\u0259\u015f\u0259di M\u0259mm\u0259dov, M\u0259\u015f\u0259di H\u00fcseyn o\u011flu, H\u00fcseyn V\u0259li o\u011flu, Musa M\u0259\u015f\u0259di M\u0259mm\u0259d o\u011flu, n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc \u0130vanenkonun ifad\u0259l\u0259ri dinl\u0259nilib. Onlar Az\u0259rbaycan\u0131n s\u0259lahiyy\u0259tli diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Teymur b\u0259y Makinskinin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Z\u0259ngibasar \u00fcsyan\u00e7\u0131lar\u0131na yard\u0131m etm\u0259kd\u0259 v\u0259 onlar\u0131 qanunsuz \u0259m\u0259ll\u0259r\u0259 t\u0259hrik etm\u0259kd\u0259 t\u0259qsirl\u0259ndirirdil\u0259r. Onlar v\u0259d vermi\u015fdil\u0259r ki, Z\u0259ngibasar \u00fcsyan\u00e7\u0131lar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ayr\u0131lan 600 mind\u0259n art\u0131q Az\u0259rbaycan v\u0259 Zaqafqaziya bonunu (daha d\u0259qiqi, 449.750 Az\u0259rbaycan bonu v\u0259 117.050 Zaqafqaziya bonu) Z\u0259ngibasar \u201ch\u00f6kum\u0259tinin\u201d ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Molla Qas\u0131ma \u00e7atd\u0131racaqlar. Lakin C\u0259f\u0259rabad (indi Arqavand) k\u0259ndind\u0259n ke\u00e7\u0259rk\u0259n E\u00e7mi\u0259dzin q\u0259zas\u0131n\u0131n milisi t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259bs edilmi\u015fl\u0259r. Onlar milisioner Hambarsum Hakopyana 100 rubl r\u00fc\u015fv\u0259t t\u0259klif ets\u0259l\u0259r d\u0259, o, bundan imtina etmi\u015f v\u0259 onlar\u0131 h\u00fcquq orqanlar\u0131na t\u0259hvil vermi\u015fdir. Erm\u0259nistan H\u0259rbi M\u0259hk\u0259m\u0259sinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 H\u00fcseyn V\u0259li o\u011flu \u00f6m\u00fcrl\u00fck s\u00fcrg\u00fcn edilmi\u015f, M\u0259\u015f\u0259di H\u00fcseyn o\u011flu v\u0259 Musa M\u0259\u015f\u0259di M\u0259mm\u0259d o\u011flu is\u0259 10 il katorqa il\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131lar\u201d.<\/p>\n<p>Erm\u0259ni tarix\u00e7i V.Virabyan bu hadis\u0259 haqq\u0131nda \u0259lav\u0259 m\u0259lumat ver\u0259r\u0259k yaz\u0131r ki, Az\u0259rbaycan\u0131n diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyinin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131n h\u0259bsi il\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259 bitm\u0259mi\u015fdi: \u201cAz\u0259rbaycan cavab add\u0131mlar\u0131 atm\u0131\u015f, Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycandak\u0131 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyinin bir ne\u00e7\u0259 \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 h\u0259bs edilmi\u015fdi. Bu bar\u0259d\u0259 Erm\u0259nistan X\u0130N-in Bak\u0131dak\u0131 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi teleqramda b\u0259hs edilir. N\u0259hay\u0259t, az\u0259rbaycanl\u0131lar raz\u0131la\u015f\u0131rlar ki, Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycandak\u0131 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyinin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131 Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n \u0130r\u0259vanda h\u0259bs edil\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyinin m\u0259xfi \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131n azad edilm\u0259si m\u00fcqabilind\u0259 s\u0259rb\u0259st buraxs\u0131nlar\u201d.<\/p>\n<p>T.Makinski G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n \u0130r\u0259vandak\u0131 daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyinin yard\u0131m\u0131 il\u0259 \u0130r\u0259van\u0131 gizlic\u0259 t\u0259rk ed\u0259r\u0259k may\u0131n 28-d\u0259 Tiflis\u0259 gedir. Teymur b\u0259y \u0130r\u0259van\u0131 q\u0259fild\u0259n t\u0259rk etdikd\u0259n sonra q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259 v\u0259zif\u0259sini Adil Qiyasb\u0259yov icra edir.<\/p>\n<p>May\u0131n 15-d\u0259 Erm\u0259nistan X\u0130N Az\u0259rbaycanda yeni h\u00f6kum\u0259t qurulmas\u0131n\u0131 s\u0259b\u0259b g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 xitam verildiyini bildirir.<\/p>\n<p>\u0130r\u0259vandak\u0131 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyimizin f\u0259aliyy\u0259tini dayand\u0131rmas\u0131ndan sonra, 1920-ci il may\u0131n 21-22-d\u0259 Erm\u0259nistan X\u0130N-in informasiya \u015f\u00f6b\u0259si \u201cDa\u015fnaks\u00fctyun\u201d b\u00fcrosuna, \u018fdliyy\u0259, Daxili \u0130\u015fl\u0259r v\u0259 H\u0259rbi nazirlikl\u0259rin ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131na, parlamentin s\u0259drin\u0259, Tiflisd\u0259ki diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259y\u0259, Batumdak\u0131 konsula, Parisd\u0259ki Erm\u0259nistan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tin\u0259, Erm\u0259nistan\u0131n Parisd\u0259ki, Londondak\u0131, Va\u015finqtondak\u0131 v\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259ki s\u0259firl\u0259rin\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi teleqram-m\u0259lumatda bildirirdi ki, Az\u0259rbaycan\u0131n Erm\u0259nistandak\u0131 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131n m\u00fcbadil\u0259 etdikl\u0259ri b\u00fct\u00fcn m\u0259xfi yaz\u0131\u015fmalar Erm\u0259nistan X\u0130N t\u0259r\u0259find\u0259n \u201cGizli s\u0259n\u0259dl\u0259r\u201d ad\u0131 alt\u0131nda kitab \u015f\u0259klind\u0259 \u00e7ap edilmi\u015fdir. H\u0259min m\u0259lumatda qeyd edilirdi ki, \u00e7ap olunan m\u0259lumatlar Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin v\u0259 onun n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin Erm\u0259nistan v\u0259 erm\u0259nil\u0259r \u0259leyhin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rind\u0259n yaz\u0131r, hans\u0131 ki, onlar guya Erm\u0259nistan\u0131n rayonlar\u0131nda d\u00f6vl\u0259t \u0259leyhin\u0259 c\u0259r\u0259yanlar\u0131 v\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131 t\u0259\u015fkil edir, Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259tinin s\u00fctunlar\u0131n\u0131 laxlatmaq ist\u0259yir, Z\u0259ngibasarda \u00fcsyan\u0131n d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259sini, Erm\u0259nistan hakimiyy\u0259tinin n\u00fcfuzdan sal\u0131nmas\u0131 v\u0259 y\u0131x\u0131lmas\u0131n\u0131 ist\u0259yir, Erm\u0259nistan\u0131n ayr\u0131lmaz t\u0259rkib hiss\u0259si olan Z\u0259ngibasar rayonunu Az\u0259rbaycan\u0131n zorla \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259sin\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Halbuki Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti h\u00f6kum\u0259ti v\u0259 onun Erm\u0259nistandak\u0131 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyi m\u00f6vcud oldu\u011fu m\u00fcdd\u0259td\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131na, onlara qar\u015f\u0131 Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n v\u0259 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 siyas\u0259tinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan X\u0130N h\u0259m\u00e7inin \u0130r\u0259vanda \u00e7ap edil\u0259n q\u0259zetl\u0259rin redaksiyalar\u0131na m\u00fcraci\u0259t etmi\u015fdi ki, h\u0259min kitab\u0131n materiallar\u0131n\u0131 d\u0259rc etsinl\u0259r.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tinin bu add\u0131mlar\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyinin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131na qar\u015f\u0131 edil\u0259n h\u00fcquqazidd add\u0131mlara b\u0259ra\u0259t qazand\u0131rmaq, Z\u0259ngibasar v\u0259 Vedibasar\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259min haz\u0131rlamaq m\u0259qs\u0259dini g\u00fcd\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin s\u00fcqutundan sonra \u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131n v\u0259 Qars vilay\u0259tinin t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman \u0259halisin\u0259 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n edil\u0259n h\u0259r c\u00fcr yard\u0131mlar k\u0259silmi\u015fdi. Z\u0259ngibasar\u0131 v\u0259 Vedibasar\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn da\u015fnak ordusunun m\u00fc\u0259yy\u0259n fasil\u0259l\u0259rl\u0259 iki illik h\u00fccumlar\u0131 1920-ci ilin iyun ay\u0131n\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda q\u0259l\u0259b\u0259 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015f, Erm\u0259nistan ordusu n\u0259hay\u0259t ki, Z\u0259ngibasar v\u0259 Vedibasar b\u00f6lg\u0259l\u0259rini i\u015f\u011fal ed\u0259 bilmi\u015fdi. Erm\u0259ni tarix\u00e7i Anahid Lalayan da\u015fnak xadiml\u0259rind\u0259n birinin 21 iyun 1920-ci ild\u0259 ba\u015f nazir Hamo Ohancanyana yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259ruz\u0259sind\u0259n a\u015fa\u011f\u0131daki sitat\u0131 g\u0259tirir: \u201cZ\u0259ngibasar\u0131 bizimkil\u0259r \u0259l\u0259 ke\u00e7irdil\u0259r. Bu \u00f6lk\u0259 el\u0259 varl\u0131d\u0131r ki, bizim borclar\u0131m\u0131z\u0131 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 qapatmaq iqtidar\u0131ndad\u0131r. Art\u0131q iki g\u00fcnd\u00fcr ki, burada g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f talanlar h\u0259yata ke\u00e7irilir &#8211; tax\u0131l\u0131, arpan\u0131, d\u00fcy\u00fcn\u00fc, samovarlar\u0131, xal\u00e7alar\u0131, pullar\u0131 v\u0259 q\u0131z\u0131llar\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irirl\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tinin \u0259lind\u0259n \u00e7\u0259tinlikl\u0259 qurtulan Teymur b\u0259y Makinski, \u00e7ox g\u00fcman ki, Tiflisd\u0259 qal\u0131r. O, Az\u0259rbaycanda yeni qurulan sovet-bol\u015fevik repressiya rejiminin \u0259lin\u0259 f\u00fcrs\u0259t verm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn xalq xarici i\u015fl\u0259r komissar\u0131n\u0131n ad\u0131na, bir n\u00f6v, hesabat g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 D\u00f6vl\u0259t Arxivinin 28 sayl\u0131 fondunda saxlan\u0131lan iki s\u0259n\u0259d Teymur b\u0259y Makinskin\u0131n m\u0259ruz\u0259sini \u0259hat\u0259 edirdi. O, birinci m\u0259ruz\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t M\u00fcdafi\u0259 Komit\u0259sin\u0259 Nax\u00e7\u0131van v\u0259 Z\u0259ngibasar \u00fc\u00e7\u00fcn ayr\u0131lm\u0131\u015f v\u0259saitin hesabat\u0131n\u0131 verdiyini qeyd etmi\u015fdir. T.Makinski 1920-ci ilin 15 mart\u0131ndan may\u0131n 2-d\u0259k diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin 4.993.500 rubl v\u0259sait ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 onun n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin r\u0259hb\u0259ri oldu\u011fu vaxt h\u0259min v\u0259saitin 956.946 rublunun hans\u0131 m\u0259qs\u0259dl\u0259 x\u0259rcl\u0259ndiyini 8 b\u0259ndd\u0259 t\u0259fsilat\u0131 il\u0259 izah etmi\u015fdir. O, mart\u0131n 21-d\u0259 100 min rublun N rayonuna (rayonun ad\u0131 m\u0259xfi saxlan\u0131l\u0131b), 6 y\u00fcz min rublun is\u0259 aprelin 4-d\u0259 Nax\u00e7\u0131van v\u0259 Z\u0259ngibasar qa\u00e7q\u0131nlar\u0131na g\u00f6nd\u0259rdiyi zaman Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259bs edildiyini yaz\u0131r. Hans\u0131 ki, biz yuxar\u0131da h\u0259min m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259n t\u0259fsilat\u0131 il\u0259 b\u0259hs edirik. Daha sonra o, h\u0259min v\u0259saitd\u0259n 130 min rublun P.Sultanova (kimliyini a\u00e7\u0131qlamay\u0131b &#8211; N.M.) verdiyini qeyd edir. T.Makinski m\u0259ruz\u0259sind\u0259 b\u0259zi x\u0259rcl\u0259m\u0259l\u0259rin sonunda \u201cimzalar m\u0259hv edilib\u201d ifad\u0259sini yaz\u0131r. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259likd\u0259 v\u0259saiti alanlar\u0131n Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259qib edilm\u0259l\u0259rini \u00f6nl\u0259m\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 onlar\u0131n imzalad\u0131qlar\u0131 s\u0259n\u0259dl\u0259ri \u00e7\u0131xda\u015f edirl\u0259rmi\u015f.<\/p>\n<p>Lakin g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, Teymur b\u0259y Makinskin\u0131n birinci m\u0259ruz\u0259si Xalq Xarici \u0130\u015fl\u0259r Komissarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131 qane etm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn o, yenid\u0259n yaz\u0131l\u0131 m\u0259ruz\u0259 etmi\u015fdir. M\u0259ruz\u0259sind\u0259 T.Makinski yaz\u0131r: \u201c\u0130yunun 30-da g\u00f6nd\u0259rdiyim m\u0259ruz\u0259y\u0259 \u0259lav\u0259 olaraq bildirir\u0259m ki, iyunun 28-d\u0259 Qiyasb\u0259yovla t\u0259sad\u00fcfi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm zaman\u0131 dedi ki, m\u0259nim \u0130r\u0259van\u0131 q\u0259fild\u0259n t\u0259rk etm\u0259yimd\u0259n sonra, onun diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259 v\u0259zif\u0259sini icra etdiyi zaman ona Erm\u0259nistan X\u0130N-d\u0259n m\u0259lumat vermi\u015fl\u0259r ki, Az\u0259rbaycanda yeni hakimiyy\u0259t meydana g\u0259ldiyi \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n Erm\u0259nistandak\u0131 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyi burax\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259likd\u0259 axtar\u0131\u015f apar\u0131lmas\u0131 v\u0259 orada olan pullar\u0131n m\u00fcsadir\u0259sind\u0259n ehtiyat ed\u0259r\u0259k o, h\u0259min pullar\u0131 m\u00fcxt\u0259lif \u015f\u0259xsl\u0259r aras\u0131nda paylam\u0131\u015fd\u0131r: 1) 1.500.000 rubl Az\u0259rbaycan bonunu v\u0259 419 min Zaqafqaziya bonunu may\u0131n 15-d\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n Erm\u0259nistandak\u0131 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259si general Qaralova; 2) 1.200.000 rubl Az\u0259rbaycan bonunu \u0130r\u0259vandak\u0131 \u0130ran konsuluna; 3) 800 min Az\u0259rbaycan bonunu Mirbabayev\u0259 (n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 Miryusif Mirbabayev n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur &#8211; N.M.); 4) qalan 250 min Az\u0259rbaycan manat\u0131 v\u0259 Zaqafqaziya bonu diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin ehtiyaclar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u0259rcl\u0259nib; o, sonradan general Qaralovdan 100 min rubl Zaqafqaziya bonu g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 Qaralovda 1.500.000 rubl Az\u0259rbaycan bonu v\u0259 319 min Zaqafqaziya bonu qal\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>Teymur b\u0259yin 1885-ci ild\u0259 anadan olan qarda\u015f\u0131 Z\u00fclf\u00fcqar b\u0259y 1904-1911-ci ill\u0259rd\u0259 Peterburq Universitetinin H\u00fcquq fak\u00fclt\u0259sind\u0259 t\u0259hsil alm\u0131\u015fd\u0131r. Himay\u0259darl\u0131q Nazirliyinin \u0130r\u0259vanda m\u00fcv\u0259kkili v\u0259zif\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259mi\u015fdir. Makinskil\u0259r n\u0259slinin ba\u015fqa bir n\u00fcmay\u0259nd\u0259si, Teymur b\u0259y Makinskinin \u0259misi o\u011flu, 1888-ci ild\u0259 \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olan Abbas\u0259li b\u0259y Makinski 1908-ci ild\u0259 Peterburq Universitetinin H\u00fcquq fak\u00fclt\u0259sini bitirmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u018fdliyy\u0259 Nazirliyind\u0259 m\u00fcv\u0259kkil i\u015fl\u0259mi\u015fdir. O, bir m\u00fcdd\u0259t Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin \u0130r\u0259vandak\u0131 daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyind\u0259 d\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Rus, ingilis, frans\u0131z v\u0259 alman dill\u0259rini bildiyi \u00fc\u00e7\u00fcn diplomatik dan\u0131\u015f\u0131qlarda az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etmi\u015fdir. Abbas\u0259li b\u0259y Makinski 1918-ci ilin pay\u0131z\u0131nda Nax\u00e7\u0131vanda qurulan Araz-T\u00fcrk h\u00f6kum\u0259tinin f\u0259allar\u0131ndan olmu\u015fdur. D\u00f6vl\u0259t arxivind\u0259 Abbas\u0259li b\u0259y Makinskinin imzas\u0131 il\u0259 o d\u00f6vr\u00fcn m\u0259nz\u0259r\u0259sini \u0259ks etdir\u0259n bir s\u0131ra qiym\u0259tli s\u0259n\u0259dl\u0259r saxlan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, Teymur b\u0259y Makinskinin sovet hakimiyy\u0259ti ill\u0259rind\u0259 aqib\u0259ti haqq\u0131nda \u0259limizd\u0259 s\u0259hih m\u0259lumat yoxdur.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tinin Az\u0259rbaycan \u0259leyhin\u0259 v\u0259 onun \u0130r\u0259vandak\u0131 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin\u0259, ayr\u0131-ayr\u0131 m\u0259sul \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131na qar\u015f\u0131 g\u00f6st\u0259rdiyi cinay\u0259tkar f\u0259aliyy\u0259tinin d\u0259rind\u0259n ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 h\u0259m diplomatiya tariximizin, h\u0259m d\u0259 onun qaranl\u0131q s\u0259hif\u0259l\u0259rinin d\u0259rind\u0259n \u00f6yr\u0259nilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Nazim MUSTAFA, <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>tarix \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>D\u00f6vl\u0259t m\u00fckafat\u0131 laureat\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n<p>\u201cAz\u0259rbaycan\u201d q\u0259zeti, 1 iyun 2018<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.azerbaijan-news.az\/index.php?mod=3&amp;id=148202\">http:\/\/www.azerbaijan-news.az\/index.php?mod=3&amp;id=148202<\/a><\/p>\n<div class=\"pdf24Plugin-cp\"> \t<form name=\"pdf24Form0\" method=\"post\" action=\"https:\/\/doc2pdf.pdf24.org\/wordpress.php\" target=\"pdf24PopWin\" onsubmit=\"var pdf24Win = window.open('about:blank', 'pdf24PopWin', 'resizable=yes,scrollbars=yes,width=600,height=250,left='+(screen.width\/2-300)+',top='+(screen.height\/3-125)+''); pdf24Win.focus(); if(typeof pdf24OnCreatePDF === 'function'){void(pdf24OnCreatePDF(this,pdf24Win));}\"> \t\t<input type=\"hidden\" name=\"blogCharset\" value=\"Cw1x07UAAA==\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogPosts\" value=\"MwQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogUrl\" value=\"yygpKbDS189LrMrMzS0tLklMS9TLzEvLBwA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogName\" value=\"80usysxV8C0tLklMSwQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogValueEncoding\" value=\"gzdeflate base64\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postId_0\" value=\"MzQwMgUA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postTitle_0\" value=\"DcqrEYAwEEXRVl4daJA4Glg+M+yELAxJREqJQqIxKNyCSFdE3jO35m1ZLXl0U7RhR59TREuGxRmu0Ow2J2HnSTDrbUJJz1glYM6pd5h8EQN99NRHMLBQLAv4Oxikp32v7xjf6wc=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postLink_0\" value=\"yygpKbDS189LrMrMzS0tLklMS9TLzEvL17cvsDU0MDIFAA==\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postAuthor_0\" value=\"C0pNScwuzqxMBAA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postDateTime_0\" value=\"MzIwtNA1MNM1MFQwNLMyACILAA==\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postContent_0\" value=\"rVtJjxtHlr7Prwj0AIYEkKWqUkkuWbIast22AFvyphYE3yKZyWJ0LqzcaCZPfZujzwJmpo66Shed6saSAf2N\/iXzvfciIiO5lOT2AJaLTGZGvHjr95Z8cP7wW5MrExv1LOnytlLR+5edeqJTU9Sp+euDW+cP\/+PB+cMv3r9cGVW\/f1m8fxln719W8fuXSsdXbwr8p0pdvbu4elPjc6zVv\/7530td\/Ouf\/6Ma07RZqzq9unqT6WK4xfuXs\/cv8xzrlXQTX5xfXeCj210dnX56Mp6sL5XJaL+r19X7lwus8+6CH65MwWQUOsbFeZa37y7itjqgBVoFGjJdWQpBdp3x7XQj7nZ70Fn6hfGMfYC2mOA3rB\/rhc7Xr+gIWM7fbB\/GPxxwyWyYz1rmJV0\/UI9W+BPpboKFX+isVF+uL\/NZW5mue\/+yMYXBE23VTlohk84QmcoIfbukoc5MXuiV6YjKkarnRaWVgVDUcxIAyFR\/L8wiqWrTJLLB4\/Vl2ZZqqtP1ZdaACbiqju4d3R1PcBRhK21aTIyK+bg4dIbP5jyb55nGj42pcgPGmgOnDDtpe\/FCYXmshD+LBS3CwgmYANXITYbF9UrH2dWbUs14x1Q3lunT9y91prAZ9gTFjuXFhnivXk8ak2szrsGK2kBqMXR4J1W\/6FJPS+aZ+hk3MFOerC\/BtCzHqlPsw6tYCtaXqwXpG06rnjCx7\/63rVgrwDZVzDsdVcTA0zE4ZjLV6MoscRuUPpQ3tHuSmdqM8SFqa69WN37QVabzpGDx3FQsEhxhpstSrKfURUvG0xaaGKrJ5iDrZP0qxY2rD2mVGmxA61epiUzBerwEwQnUU+QJTj476G3NnwmPma4txvO04dPqzklhsPls\/TZtc9ZkEjT5BaZBkYpWvHu+vtQL0riB8KytlW2UVIXlPdbuNFQYqg318JtkTgNUUmErrLSCHmNZseRyXrVFTgso\/FqCVWx7dJZ740krZ8GSC0f\/Fzq9eoO\/wnbPi56oHwOi1GP4py6pMrZno77E18B2r17HmtzDLPGXiADcSMLqmbzLagIFipMUTKYjHt8dk6L3xKtcVw1r3smYBFhieXJXX2M\/ttIl6cC8g\/ho99vsKr1YFNY1RbJHPGpBHn1qPYKZwJMkjdeL70dDHpI+tIVQd3zo1cSzVnvaQg15TB8Ne\/oUvJO9HJdGw6XsUWkL9mgf4Tz\/JipRNwNlVOwdSdjiw3RjUlXgYY0HiRV1qI5eOBSGTKkbcjpKZ\/Anv\/8W64z4+EzPTAWXRaGmWppFGAbZsJyZkhJmLXZU8MGmUikOudtX7rDbeP12UYlib1iAOsPaE9kNIq8MeLZ+m4GlPhBDF6ARsxo6o+HXMisUMCFdvwVVqTpbv63JGXgRX71u8FgHi6PfaNuK9LzYFWVJaES7AVNmFLHVTxwoojlCzg2OQ9iSjv\/uAkdSOtVxkoPvG7dn5qaaQ5EcsbQiR1foHohiDYELXr8CH2BX61cUm0hTa21E5pCcFoPvPeY9pRdlWzeByhJTSAZ8IF3p7uoNAZT\/ZztPTb4bNimTr8CRnHYFRvJaNgwShJBgNiuYqDpmAwhMwgeWmoinYy7BQLIw1q3YsHZtWVhA3U7Cgu3Jsfz7JgQJdtgrjCbulHZRp7CmzphvgpNYDBGrbixIB+KFUlg3H4tSRCK5XUegEzJOgGVc0WLrtys6Mh6YivwCZMkeErZtT09b\/f5bFK8vK0h0BiPnpR\/rEkyNTZcsWKajPXwBYRMTg\/UFVGoGM8fpK0IKLwAoWgIiJmbPO69KCz5F3cmKgJahCjnjAGVWGfGPdZt1HHTMNLGo0edXbyJ6IqrJI5Ptmpq5XVlg6fi8OxirX0D5mYl0rauYwh1F4RlgEukwmXTFthSzOHZGXEW0ZMxoEgL9BjelklkDe5n0mHr9NmY5D812j8rA1WBHXGhhM7kpY6JO3T08PDg8PFRVG2XeDVm0qb7auxIoOwMLjWQW7y6cxwPtCz6lmVYcIJskS8pK5\/5n1hOVUoCu6HCBoOlIy\/2CjFryb6JoDD6cPTZtI9EE9x2EFqzPq4RC28mYmB1fdxq23TSGPHr2BnLUWAv8AmQWWs7bTD6EepqS953CcRGcHhzUMZT8HDZb6GWzefAIWztkwFb5KEtSwNa4QrBqTD1ftD72YDXOmuztj3U+V99De6E9UCYNHANn1gWcEF1bxdZg6ahNGxGeCAAoqRtrPXuKGQm24iQBaoG4mMFoO4I3uqQ8Igy0GYWzRweWTtGJ6jNG5AMJDPcit5FrckfW15ECU544tUndgP9ON+EkzFBru3lGqH3etcS283ndxHrAfe8gWTdnIgMyxGXNbLSmbh2ppI7AXzFslB\/GQyvEPNLe\/lbQZv1rfya7K7uyVH61FrKDPxw+ZrobIzHsMjA29zGEFGCiywOgZacUtHNGypoO\/DBUn05tfXewsTJTwkuhnVDuAla1VxeAkiOV0TK934\/MCt6Y\/eS7i6TjCEC8znFdMTQkRbiklI2gQkdHK5MuZhccni6GY7aZcXBQuEDyoUiKypBhwmMrHk\/TSJx2buq6z06g3\/hUc3Vjhnyz5lhLIZxNR+IHq27SzQBoFsjsnXvPSJBCyNcHgtcV5ymi2vBfoZeXhwhve5+aVJywqGdmmjE6PuPIkBk+\/BctaKiY20PXIuhQIuwzmEsxX3CRAQSXWvAVwh35piTncD4S9tkbOEhxAcTT6AiinEk8MDkmJGlgNHjRhyYvD7BrkyZiWgy5pfg+8l7y3pjcAR+QDgIQVrSANj9y+q6qpD6HtZlUBzUdIOaIQ146L5DIF1ZUA9dGQCWvOe8lVmzSYsjiVxZGkzpXcdsnBX12vNv17ZEm\/W\/URwvOhJFDWKDfA1d8rfQ0E5fo\/Znz1n7xoxNh0oZH3QxduygshKzedRXzRmPnMJgJ8ZG+uiBKnLbGhj3oNTEYpsks1RnlGn3yw86yCkUr7neAqTThLMuQhrVsaqtzf1u\/yg2UeUX55TzjKHEbuexC1+pGxzWAa0Mpo52pgUzhfMfn84zxJ4T1yX+eHh8d3VdPD54c3KRCj\/h5KSKCzRJUM73bIRfyG7BaxoqraoDI9SUybsI19gJl0k1jyP6NABC5K2OVINh5sBdaFiQULFe5qhguC+FR0kGO2ZKSxpnU84p51Wd5K8KkFXktx3qmZwmVg5mSg4QJsPdhLjpvHZ6hYOSG3QD8uDwnx3c2shjiF+sZWe36EOoWdeCEL5whPqtSdw17CcncnBOB3Ccm46oyYbEJec2kkirBKvQm37Ff3khddus77iMVr5kxkgeImglSyOk7GecfQmPaFbjxNwOKqaSaLQKfmELzBliX7a0PpFxcpdJwxplgn+lolnyu5su2EOzo9ULyPqiuen7w3FQ6InwOzbAxJ\/AeAc4JQKdUatTtLZP7yXtQV+vcVZ6hp6CsS64vTf3hXKHBabeFINekk5J6bPF2m7u0P6GhmCnhrG2+GAVXHyN2wwKkNzDyX5+zfdmLT1pE5u2F3M\/bIvaajw\/I8Be6SIqUw74gF9F74AP235mJrAvYPDG5UOfaM3NNvrwvlUW+R5pVWWxsNpAnjKWGBvSlcJI7ZQK5TQ650tFn0FI+rtuVsDmzEZzqLRWI6p9pqF5qyAEW1t8Hjo5WjPtYxAZG\/uMawrxV686aB1AyPIU4dYvgwoyViA6r8xFxv1U3GIHgodKU2PHk5N7Bp3cOB0\/Snfz40dGnB4f4cXOZmwNCCbCFftZhNiKd3NGTOfwVcAY+58gCXumGTJwQMCd04ny+lLxAR3CNNwg1qkdIDaE28U1KvIrYHpQgP5XcNyMZ1Xm84eWGWgMbcW9v1LG3z4ukolwLUK9uc3xK5+ecbh25TITBx4JcEVZOyXyTRkJ8pRhqAdlGUsU1OVjhKr4D\/bEBpk98C66WzxbwLV4hNsLYnjpvSQyrnFLvsFvkYPA1FbKPlA3yjLGu5cBeF8DkXmvwUkE+OiR\/mOqGziI0TEgK0E3rw119DucMw80f9sTkAxbi+T2Kkxge5iAbnuO6CLSnIiDpsRylh2+RaWxYs5gttJUJdDSypScRsG742KNN\/Dho1JHv\/gCBVLUqWNsDWgc5qgOyYX4Sqs2Lq9dPx1jJNmU+tOcmlHW1HYKzVE7mPUk1n1L9ihzyaLuVpCrpRbPPpe+p+dOc2BbVvrrq0OJdMTrWw8T+D2oKll5OzU6FCZEcFAfGVurI2M4swS4wrm6g1JVeknPaMIQg\/\/kG5knR0rKoJ535o6kQvos2G6ucD3CPUU+DsseJBKIq5eyMDSbncrc6PpWSTZ\/wSr8yiKLBYiUxNWOm2uUaSS8LWwooOXXH+WNcbK4pxw3bYo\/AOvUjFQFoR2Sz0icLi91PhN6jO+Nd6r3R\/u4SLNo36Kj7L5iYDlFznSTynRrLkGuRKhfCXa+CML9pBEVL9aQwPp\/zBG+I7tr8bnMH6tZ04j5zWxixHA67eV6GR+Pj4\/E+qzfFlJIYSiQUgvHbiFWUUk6ocKFTBISmayVaQ\/nmdVtgl99\/s23MkfqK2tkGamAzAPLANhJxMpC5IpiP9jaejdR53yO33ZKCVvTVh3QvkuOdv9BNmwv\/gBnrNsOSPyBY2EfD0w50y3WQaI0Nn9M\/PlLfzYt4LvIZqeea0oqysRdsKnZGBx70AFPOo6am8l3Jnc5y7GIUeU2f6u+KT1tYfp+q+AzRF\/N2uSLYHrATewE2TpvaQsgU9K0PC8v527Y09J7QlG+4AhV0Y0lZaChJ6UyayThYg\/hHKCG1bg8A73w4BGHL4gFnXGUx88zhp6gaERQ6NtKBjWxeONLuKDlt9q7pzqTvmRGcSLqZNMwgQ5pUIZQWWKIvWxQWYIxsfZJpZTmos7bTm1pW6c4JiZp767cLbnAHG8rIU+eaHgtm2NWbJYlFLjUEulIZJKmGnTK3oPRIIdrWT2CpTC8zQA9d+jrnaNipsgkFBzw+XkYbWTA52ls94ox\/fTltV+yLuBglZQaivWPSex\/b773BGclacr1yEzNqZuraDgvoQTNGuEi5yobFrOZUIRo0Xph6UbpMWtAVJxWPdRa1w3bszqGAADt4ffpowyS7zyGSSRu7yvsgBO7t+kkO0NtuP2ZDztNWMFxJZKcCbOc2HRUGXUNEAnNXMgzPg9pR0hQ4BZVsufhMtWmuwft5uX7QkK0811cXOuRu2G3fciBUDQIB0tT32Ms7BJ4o4n68jRtVEst0mEuEKFvRE0M244ZlpI8iHoSdjRTFGoRg7etgrNETSsdYraudJG4VA0PU\/ueSh15a7pwiYk2lw34fBtKVZmgC6GjjfDnM+0lMz7EMfyOTwroXOnO9alcGWAlLbB9Pk+H7ES3gCKR6VA7Fv53t7D0TPzVR3bQ97NgzTebU6UfkygqZq\/YrINpU6TjvBwBF68VK9zTUh7rsOUiumuu1FuRyNkEG7xOfgG3WH4WM23AUPetiAUDIweO25moe6IUFkZDVFIgpk0DCtXtuPlBfDhKdtFZbBpNVVBFUjMiILXiAZj07us\/2S0peLnKdgIIOPZHOhSTioZYKUXST5FhbdaHBMRHg32ZnPu71yiJzp55TWyn3o0LPTKy+g+lR2u1YwpOeQfSLbM33+EiOOeyQ9E3t7Sb1sB9dtStX\/gSv3l1o+gHGD3QBm25kBqshsMQZ9lCw3LtMfez2QnUltS9aC9VUwv1ZTX3t2JUFpPMZzSuZrIA3XInDmPZSLvW5jZ1lY2Ibv2Pp60pljfSAyidkVLIscrpY255UYQsE4K+0a7c8Mljk+iMNV6wJe+rqXCaNpfcOTzNChM3ndAIiYgR5ZOR85YufSiAVKPkc9sKgHV5ZpPYRTtBNEReK6gy4JpieEiduPO+sqhJYmy9dt5hn8HxXsaRAIf31HZkZ52PsWhZJM47m2buLZAHTqpLzKuGWBz7+w+Q9bVhyCo7XtsGQi+P1lswtm41GRTqn9kmfoscSVbmcgvCJYJLUOtLNxjjMxjz5oJqvvnJI7hHNJ4pFnNLkGMX1KVIH7qLVBMEKKc6a1APn3aVpDmO9YRh2lA3psJ15+n7kB8eHBrSfTl7U0\/oEIUBPEUzVt2BJ46DSU70kxLlwJeJByTksMfueigwHOr7ZMSDbj3dTAs3ukefATR7dCWdQXQpL6esHcvCTg3v3bh\/ccVVYS5DiTtHVRT+VtJ0M8OM0iBZxMuQwGs\/nWEjRH+\/enbsH907u8iYcFCzid1GV7GJJMENK+nz2UxJqEdt6\/xSRg30Zu3mz0rONkV83bozEPeYCKhfw7Y7qqQO+Wt2wnyTZssmbV6+rN9HNkbqL5OVyFS7AhZxhT\/gaYZd6\/aqUmhQjmEE6ywMxH1dl60trliluIuZxnzHBB6uuXdJOUoyz+WAw7bXFP19zrEx6oL7qx07mow3h8fNHtwfM\/OHg5zZraCID3EQ2I8hNaeJGSXCpoynAYct6U6c31XnDDCN+ZcephOvlMnBq7Ws6MqbKg7uzhSS8EeXQ0gOrQ259I4EEzu6a5qnrRrHKKt2PBn2UpKglhcQr7DwXNOlcZNatDmb8fbVBDtEPx4XT2ZK8EnpgdmXWnW50ls\/82faObMuQ3Ja\/E6D6Qjy8r0R9a1185h3AziJxqYtEYDPrtPNu0B+KRn12nwUYJbTYJ0N5B5oQtIavXtuG8OE4HhpR7hftuIYvPYw55QGlrw25yQHbVrZl2aAkmsnLFBoQYWr8CAy0wg+t0aiPDGGRCuQfqNvyIFLel27tMNZHlWvtWwyBh6CRiK3iY7w5qp\/72Gx24oKg3qBymB7hRwK1A7H9u+UzWoML8EFDqrpm+JVtDBGCtAhqbeev+pLHnHEfFy38JAbPv2keBHEgV6Z5m77w3rstj+OCQYBgXhH6YROHc3ozyNP8mTq6qY4oEPbDkZttW9u4PTm6x85wR\/83H9TTN9oOH8tUGOZZUiQVMg2kgDqDl72vjom64w9QN6yO4xtBSK7xIu7dV7dvqlMbFXc8\/MTgAi4ldMYb182VUNvZVF1bg7X9U5uzaFlbDUPAfXVykzAstjy+s00GNJ7j067W+vUYJpzt7tGrQxMmuk\/qwfZI4GiDt\/xaUIAVtveGW2gk26c0wo7KSX4uC3xIb\/hIt\/dojUX1g85V78IJ2p2e3umzQv+6qOZ6khXHL+vLbEr9Mf+G1uHJ+Oje0ZE86AZgfkiapIK5lh\/zpqXFXe61nN64Hxvmf6xlwvmptCu6zcoU7A\/nTlNqcwSOjgdx2GP1oSB8m9W+62r8pKfkFqF5jPbOo9CitZ+rAedOe8596P1bGhuPIqrWgeDheydgZ7DQH+KiCd9B\/fBrtYMXqXy7KOCxHXGynN3kpKQ1vk56TYH\/o3qgsR3GcyXKQAl+amvEVeBd5KYjZedXV6zpmktTsaid7+J1O1+yiMk1kgoT\/IHS7Hx7cljR5dNJ6hXAif2iC14MPSf3vBL334N3KiLZ3PlRpVfjZ1Rl22CXvLOz63VenxFqyV45h9xNDC1EeK92KHzuxc3wYsXBzOaraS2vldlCkapprEeVpstlWCsAimHy0ldn1\/81X5IBY8Ua8GY\/ODS2ZjCca3XiYxsBst2a\/s3sDC1RMjOzHpN082X4cuIf0fj9xZRwlaDj41PTj24Mc\/+Sc\/Ax\/58zpTa7pursWtqsw26mMIWrHXaXXefHjoxpsRSPbgie9HTB+XO1UPrUI\/urOwx2Zv0vhbfToPUW7LF+21U7XmGKcJ1mkgbzo1TajYa9\/0+KqD6\/7749qJtqXpw9fJDkD8nb5OrJ339+9ujrRyP14BauPbjlbtjxAB+FhpIpLBK1NRcAVTxPm3nVfswS3oxg3ameMhLIdFsl9Gn343vfR4Tnl4Lq8eHRqd8MqXGVTD\/\/y6xpzj+7devXX3890Cs4cm3+oYtxkfxa4\/st8DZZHpzPzv+az+PPb3+i8\/P7Jv786OT0+PD4Lw\/\/xMMPbmkh\/f8A\" \/> \t\t<a href=\"https:\/\/www.pdf24.org\" target=\"_blank\" title=\"www.pdf24.org\" rel=\"nofollow\"><img src=\"http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/plugins\/pdf24-post-to-pdf\/img\/pdf_32x32.png\" alt=\"\" border=\"0\" height=\"32\" \/><\/a> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-space\">&nbsp;&nbsp;<\/span> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-text\">M\u0259qal\u0259ni PDF format\u0131na \u00e7evir<\/span> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-space\">&nbsp;&nbsp;<\/span> \t\t<input class=\"pdf24Plugin-cp-input\" style=\"margin: 0px;\" type=\"text\" name=\"sendEmailTo\" placeholder=\"email adresinizi daxil edin\" \/> \t\t<input class=\"pdf24Plugin-cp-submit\" style=\"margin: 0px;\" type=\"submit\" value=\"g\u00f6nd\u0259r\" \/> \t<\/form> <\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kim idi Teymur b\u0259y Makinski? B\u0259zi s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 ad\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda \u201cxan\u201d titulu yaz\u0131lan Teymur b\u0259y M\u0259h\u0259mm\u0259dqulu b\u0259y o\u011flu Makinski 1874-c\u00fc ild\u0259 \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olmu\u015fdur. Maku xanlar\u0131n\u0131n n\u0259slind\u0259n olan Makinskil\u0259r \u0130r\u0259van xan\u0131n\u0131n \u015f\u0259c\u0259r\u0259 davam\u00e7\u0131lar\u0131 \u0130r\u0259vanskil\u0259rl\u0259 yax\u0131n qohum idil\u0259r. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin qurucular\u0131ndan biri olan Teymur b\u0259y Makinski gimnaziyan\u0131, sonra is\u0259 Var\u015fava Universitetinin H\u00fcquq fak\u00fclt\u0259sini 1916-c\u0131 ild\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":502,"featured_media":1026,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[8],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1025"}],"collection":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/502"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1025"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1025\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1027,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1025\/revisions\/1027"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1026"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1025"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1025"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1025"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}