{"id":1149,"date":"2021-07-18T13:07:41","date_gmt":"2021-07-18T13:07:41","guid":{"rendered":"http:\/\/nazimmustafa.info\/?p=1149"},"modified":"2021-07-18T19:41:40","modified_gmt":"2021-07-18T19:41:40","slug":"z%c9%99ng%c9%99zurla-bagli-tarixi-%c9%99dal%c9%99tsizlik","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/nazimmustafa.info\/?p=1149","title":{"rendered":"Z\u0259ng\u0259zurla ba\u011fl\u0131 tarixi \u0259dal\u0259tsizlik"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><strong><em>Vaxtil\u0259 t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n q\u0259dim v\u0259 ayr\u0131lmaz diyar\u0131 olan Z\u0259ng\u0259zur b\u00f6lg\u0259sinin Az\u0259rbaycandan qopar\u0131l\u0131b Erm\u0259nistana verilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 aras\u0131nda olan co\u011frafi ba\u011flant\u0131 pozulubdur. Biz x\u0259rit\u0259y\u0259 baxsaq g\u00f6r\u0259rik ki, \u0259g\u0259r o tarixi \u0259dal\u0259tsizlik t\u00f6r\u0259dilm\u0259s\u0259ydi, bu g\u00fcn vahid t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 co\u011frafi bax\u0131mdan da bir m\u0259kan kimi ya\u015fayacaqd\u0131.<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130lham \u018fL\u0130YEV<\/strong><\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>Haz\u0131rda Z\u0259ng\u0259zur m\u0259s\u0259l\u0259si yenid\u0259n \u0259n aktual m\u00f6vzulardan birin\u0259 \u00e7evrilib. Bunun ba\u015fl\u0131ca s\u0259b\u0259bi regionda yaranan yeni reall\u0131qlarla ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu reall\u0131\u011f\u0131 Az\u0259rbaycan hakimiyy\u0259ti v\u0259 m\u00fcz\u0259ff\u0259r Az\u0259rbaycan Ordusu yarad\u0131b. Z\u0259ng\u0259zur m\u0259s\u0259l\u0259sinin mahiyy\u0259tini a\u00e7maq \u00fc\u00e7\u00fcn tarix\u0259 ekskurs etm\u0259k z\u0259ruridir. \u00c7\u00fcnki n\u0259 q\u0259d\u0259r unutdurulma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131lsa da, tarix bu diyar\u0131n q\u0259dim Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131 oldu\u011funu deyir.<\/strong><\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>B\u00f6lg\u0259nin tarixin\u0259 q\u0131saca ekskurs<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Z\u0259ng\u0259zurun \u0259razisi Mada \u015fahl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, \u0130skit \u00e7arl\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 S\u00fcnik v\u0259 ya Sisakan ad\u0131 il\u0259 Atropatena d\u00f6vl\u0259tinin, Az\u0259rbaycan Albaniya d\u00f6vl\u0259tinin t\u0259rkibind\u0259 olub. VII \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131nda \u018fr\u0259b xilaf\u0259ti Albaniyan\u0131 i\u015f\u011fal etdikd\u0259n sonra Z\u0259ng\u0259zur \u0259halisinin bir qismi xristian dinind\u0259n \u0130slama ke\u00e7mi\u015f, bir qismi is\u0259 xristianl\u0131qda qalm\u0131\u015fd\u0131. Xilaf\u0259tin s\u00fcqutundan sonra Z\u0259ng\u0259zur zaman-zaman Sacil\u0259r, Salaril\u0259r, \u015e\u0259ddadil\u0259r, S\u0259lcuqlar, Eld\u0259nizl\u0259r, H\u00fclakil\u0259r, Qaraqoyunlu v\u0259 A\u011fqoyunlu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin t\u0259rkibind\u0259, daha sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259r v\u0259 Osmanl\u0131 imperiyalar\u0131n\u0131n s\u0259rh\u0259dl\u0259ri daxilind\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015fdur. Haz\u0131rda \u0130r\u0259vanda Matenadaran Q\u0259dim \u018flyazmalar \u0130nstitutunda saxlan\u0131lan 1400-c\u00fc il tarixli alq\u0131-satq\u0131 s\u0259n\u0259dind\u0259 q\u0259dim t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman torpa\u011f\u0131 olan Z\u0259ng\u0259zur m\u0259hz Az\u0259rbaycan\u0131n Kapanat v\u0259 Sisakan \u00f6lk\u0259l\u0259ri kimi t\u0259svir edilir. 1590-c\u0131 ild\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin t\u0259rtib etdiyi \u201c\u0130r\u0259van vilay\u0259tinin m\u00fcf\u0259ss\u0259l d\u0259ft\u0259ri\u201dnd\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, Z\u0259ng\u0259zurun Sisyan, Bazar\u00e7ay\u0131, Zar v\u0259 Zebil nahiy\u0259l\u0259rind\u0259 qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f 94 k\u0259ndd\u0259n yaln\u0131z 4 k\u0259ndd\u0259 qeyri-m\u00fcs\u0259lmanlar ya\u015fay\u0131rlar. 1727-ci ild\u0259 t\u0259rtib olunmu\u015f \u201cNax\u00e7\u0131van sanca\u011f\u0131n\u0131n m\u00fcf\u0259ss\u0259l d\u0259ft\u0259ri\u201dnd\u0259 is\u0259 qeyri-m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n art\u0131q 18 k\u0259ndd\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 qeyd olunur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Z\u0259ng\u0259zur b\u00f6lg\u0259sinin \u0259halisinin etnik t\u0259rkibind\u0259 \u0259sasl\u0131 d\u0259yi\u015fiklik XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Rusiya qo\u015funlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131ndan sonra ba\u015flanm\u0131\u015fd\u0131r. Rusiya v\u0259 \u0130ran aras\u0131nda G\u00fcl\u00fcstan (1813) v\u0259 T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay (1828) m\u00fcqavil\u0259l\u0259rinin imzalanmas\u0131ndan sonra erm\u0259nil\u0259rin k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 Z\u0259ng\u0259zur b\u00f6lg\u0259sin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si prosesi ba\u015flanm\u0131\u015fd\u0131r. T\u0259kc\u0259 T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n \u0130randan k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n 8249 erm\u0259ni ail\u0259sind\u0259n 1300-\u00fc Qaraba\u011fda v\u0259 Z\u0259ng\u0259zurda yerl\u0259\u015fdirilmi\u015f, n\u0259tic\u0259d\u0259 b\u00f6lg\u0259nin demoqrafik v\u0259ziyy\u0259ti ciddi d\u0259yi\u015fikliy\u0259 u\u011fram\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u018fsl ad\u0131 Hovanes Ter-Martirosyan olan, \u0259s\u0259rl\u0259rini \u201cA-Do\u201d imzas\u0131 il\u0259 n\u0259\u015fr etdir\u0259n erm\u0259ni m\u00fc\u0259llif \u201cQafqazda erm\u0259ni-t\u00fcrk toqqu\u015fmalar\u0131. 1905-1906-c\u0131 ill\u0259r (\u0130r\u0259van, 1907) \u0259s\u0259rind\u0259 yaz\u0131r ki, XX \u0259srin \u0259vv\u0259lind\u0259 Yelizavetpol (G\u0259nc\u0259) quberniyas\u0131n\u0131n Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131nda m\u00f6vcud olan 406 k\u0259ndd\u0259n 314-d\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar, 92-sind\u0259 is\u0259 erm\u0259nil\u0259r ya\u015fay\u0131rlar. XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Z\u0259ng\u0259zurun \u0259razisi 7,892 kvadratkilometr idi v\u0259 Yelizavetpol quberniyas\u0131n\u0131n \u0259razic\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck q\u0259zas\u0131 idi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Erm\u0259nil\u0259r Z\u0259ng\u0259zuru silah g\u00fcc\u00fcn\u0259 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ilk d\u0259f\u0259 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 c\u0259hd g\u00f6st\u0259rmi\u015fdil\u0259r. &#8220;Da\u015fnaks\u00fctyun&#8221; v\u0259 &#8220;Hn\u00e7ak&#8221; partiyalar\u0131n\u0131n silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri C\u0259nubi Qafqaz\u0131n t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman \u0259halisinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, Z\u0259ng\u0259zurda da k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259tmi\u015fl\u0259r. Erm\u0259ni m\u00fc\u0259llifi Stepan Zavaryan &#8220;Qaraba\u011fda iqtisadi v\u0259ziyy\u0259t v\u0259 1906-1907-ci ill\u0259r acl\u0131\u011f\u0131&#8221; \u0259s\u0259rind\u0259 (S.Peterburq, 1907) verdiyi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, erm\u0259nil\u0259r 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 t\u0259kc\u0259 Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131nda 43 m\u00fcs\u0259lman k\u0259ndini da\u011f\u0131tm\u0131\u015flar. A-Do erm\u0259nil\u0259rin 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Z\u0259ng\u0259zurda t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 barbarl\u0131q v\u0259 m\u0259hkum olunas\u0131 \u0259m\u0259l kimi xarakteriz\u0259 etmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1918-ci il may ay\u0131n\u0131n sonunda C\u0259nubi Qafqazda \u00fc\u00e7 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t \u2013G\u00fcrc\u00fcstan, Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri yarand\u0131. 1918-ci il iyunun 4-d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda Batumda imzalanan s\u00fclh v\u0259 dostluq haqq\u0131nda m\u00fcqavil\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, Erm\u0259nistan\u0131n \u0259razisi t\u0259qrib\u0259n 10 min kvadratkilometr\u0259 b\u0259rab\u0259r idi. H\u0259min vaxt Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razisi Erm\u0259nistan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan aras\u0131nda m\u00fcbahis\u0259li \u0259razil\u0259r d\u0259 daxil olmaqla, t\u0259qrib\u0259n 114 min kvadratkilometr t\u0259\u015fkil edirdi. Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si olan Z\u0259ng\u0259zurun \u0259razisi m\u00fcbahis\u0259li \u0259razil\u0259r\u0259 daxil deyildi. Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131n\u0131n may\u0131n 29-da ke\u00e7iril\u0259n iclas\u0131nda Ba\u015f nazir F\u0259t\u0259li xan Xoyski \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k, erm\u0259ni milli \u015furas\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 apar\u0131lan dan\u0131\u015f\u0131qlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259razi iddias\u0131ndan \u0259l \u00e7\u0259km\u0259si v\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 dayand\u0131rmas\u0131 \u015f\u0259rti il\u0259 \u0130r\u0259van\u0131n Erm\u0259nistana paytaxt kimi g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 gedilm\u0259si haqq\u0131nda raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259lindiyini bildirmi\u015fdir. Lakin Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti \u0259ld\u0259 edil\u0259n raz\u0131la\u015fmaya m\u0259h\u0259l qoymayaraq, Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131na ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p><strong>Erm\u0259nistan\u0131n Z\u0259ng\u0259zuru v\u0259 Qaraba\u011f\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Batum m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131ndan az bir m\u00fcdd\u0259t sonra Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri az\u0259rbaycanl\u0131lar ya\u015fayan m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri silah g\u00fcc\u00fcn\u0259 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259kl\u0259 respublikan\u0131n \u0259razisini geni\u015fl\u0259ndirm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. T\u00fcrk ordusunun \u0259ks-h\u00fccumu n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u015e\u0259rqi Anadoludan geri \u00e7\u0259kil\u0259n erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin komandan\u0131, general Andranik Ozanyan\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi 10 min n\u0259f\u0259rlik erm\u0259ni silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri \u015e\u0259rqi Anadoludan Z\u0259ng\u0259zurad\u0259k ke\u00e7diyi \u0259razi \u00fcz\u0259rind\u0259ki y\u00fczl\u0259rl\u0259 t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sini viran qoymu\u015fdu. Andranik Z\u0259ng\u0259zurdan sonra Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131 da \u0259l\u0259 ke\u00e7irib, i\u015f\u011fal etdiyi \u0259razil\u0259ri Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirm\u0259k ist\u0259yirdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Andranik Z\u0259ng\u0259zura daxil olan kimi az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halid\u0259n Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tin\u0259 tabe olma\u011f\u0131, \u0259ks-t\u0259qdird\u0259 is\u0259 q\u0259zan\u0131 bo\u015faltma\u011f\u0131 t\u0259l\u0259b etmi\u015fdi. Z\u0259ng\u0259zurun Az\u0259rbaycan\u0131n dig\u0259r \u0259razil\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259sinin k\u0259silm\u0259sin\u0259, yeni yaranan Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tind\u0259n real yard\u0131m ala bilm\u0259m\u0259sin\u0259 baxmayaraq, q\u0259zan\u0131n m\u00fcs\u0259lman \u0259halisi Andranikin bu t\u0259l\u0259bini r\u0259dd etmi\u015fdi. El\u0259 bu da Andranik\u0259 b\u0259han\u0259 vermi\u015fdi ki, yerli m\u00fcs\u0259lman \u0259halisin\u0259 qar\u015f\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irsin. Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin Andranikin qo\u015fununun Z\u0259ng\u0259zurdan geri \u00e7\u0259kilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 is\u0259 Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti m\u00fcxt\u0259lif b\u0259han\u0259l\u0259rl\u0259 m\u0259h\u0259l qoymurdu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 il\u0259 G\u00fcrc\u00fcstandak\u0131 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259mizin 15 avqust 1918-ci ild\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n G\u00fcrc\u00fcstandak\u0131 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti i\u015fl\u0259r v\u0259kilin\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi m\u0259ktubda bildirilirdi ki, Andranikin d\u0259st\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n s\u0259rh\u0259dl\u0259rin\u0259 daxil olmu\u015f, Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131n\u0131n bir hiss\u0259sini v\u0259 \u015eu\u015fa yolunu \u0259l\u0259 ke\u00e7irmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Avqustun 17-d\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n G\u00fcrc\u00fcstandak\u0131 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti i\u015fl\u0259r v\u0259kili A.Camalyan\u0131n Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti ad\u0131ndan verdiyi cavab m\u0259ktubunda bildirilirdi ki, general Andranik v\u0259 onun b\u00fct\u00fcn d\u0259st\u0259si Erm\u0259nistan X\u00fcsusi Korpusunun \u0259mri il\u0259 Erm\u0259nistan ordusunun t\u0259rkibind\u0259n v\u0259 siyah\u0131s\u0131ndan silinmi\u015fdir. Onlar Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n hakimiyy\u0259tini tan\u0131m\u0131rlar v\u0259 ona tabe olmurlar. \u018flav\u0259 olaraq bildirilirdi ki, general Andranikin v\u0259 onun d\u0259st\u0259sinin Erm\u0259nistan\u0131n milli ordusuna he\u00e7 bir aidiyy\u0259ti yoxdur. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti onlar\u0131n m\u0259suliyy\u0259tsiz f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 cavab ver\u0259 bilm\u0259z.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">A.Camalyan avqustun 16-da alman missiyas\u0131n\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 general fon Kressell\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 etiraf etmi\u015fdi ki, Andranik Z\u0259ng\u0259zurdan Qaraba\u011fa ke\u00e7m\u0259k, t\u00fcrkl\u0259r\u0259 arxadan z\u0259rb\u0259 endirm\u0259k v\u0259 Bak\u0131ya yol a\u00e7maq ist\u0259yir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Andranik Zab\u0131x d\u0259r\u0259sind\u0259n ke\u00e7\u0259r\u0259k \u015eu\u015fan\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259 s\u0259y g\u00f6st\u0259rmi\u015fdi. Onun \u015eu\u015faya daxil olmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn Nuru pa\u015fan\u0131n komandal\u0131\u011f\u0131nda Qafqaz \u0130slam Ordusunun hiss\u0259l\u0259ri \u015f\u0259h\u0259r\u0259 daxil olmu\u015f v\u0259 H\u0259s\u0259n B\u0259sri b\u0259y \u015f\u0259h\u0259rin komendant\u0131 t\u0259yin edilmi\u015fdi. \u015e\u0259h\u0259rin m\u00fcs\u0259lman \u0259halisi s\u0259f\u0259rb\u0259r edilmi\u015f, \u0259halini silahland\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn 14 komit\u0259 v\u0259 q\u0259rargah yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1918-ci il iyul ay\u0131n\u0131n 15-d\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti h\u00f6kum\u0259tinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 v\u0259 onlar\u0131n \u0259mlak\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 zorak\u0131l\u0131q hallar\u0131n\u0131 t\u0259hqiq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn F\u00f6vq\u0259lad\u0259 T\u0259hqiqat Komissiyas\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. H\u0259min komissiya t\u0259kc\u0259 Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131nda 115 m\u00fcs\u0259lman k\u0259ndinin erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131laraq yer \u00fcz\u0259rind\u0259n silindiyi bar\u0259d\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259r toplam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kaz\u0131m Qarab\u0259kir pa\u015fa &#8220;\u0130stiqlal h\u0259rbimiz&#8221; \u0259s\u0259rind\u0259 yaz\u0131r ki, 1-ci Qafqaz Kolordusu komandan\u0131 kimi 1918-ci ilin yay\u0131nda Nax\u00e7\u0131vanda olark\u0259n Qafqaz c\u0259bh\u0259sinin \u015e\u0259rq ordular\u0131 qrupunun komandan\u0131 X\u0259lil pa\u015faya d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcraci\u0259t edibmi\u015f ki, Z\u0259ng\u0259zuru erm\u0259ni quldur d\u0259st\u0259l\u0259rind\u0259n t\u0259mizl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn izn versin. \u00c7\u00fcnki h\u0259min vaxt Erm\u0259nistan ordusu darmada\u011f\u0131n edilmi\u015fdi v\u0259 t\u00fcrk ordusunun Z\u0259ng\u0259zura h\u00fccumunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq iqtidar\u0131nda deyildi. Lakin X\u0259lil pa\u015fa Kaz\u0131m Qarab\u0259kir pa\u015faya \u0259mr etmi\u015fdi ki, Tehrana daxil olsun. 1920-ci ilin aprelind\u0259 Z\u0259ng\u0259zurun tamamil\u0259 erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131 alt\u0131nda oldu\u011fu zaman, X\u0259lil pa\u015fa 1918-ci ild\u0259 buraxd\u0131\u011f\u0131 s\u0259hvini d\u00fcz\u0259ltm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 Kaz\u0131m Qarab\u0259kir pa\u015faya m\u00fcraci\u0259t etmi\u015fdi ki, Z\u0259ng\u0259zuru erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131ndan azad etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbir g\u00f6rs\u00fcn. Kaz\u0131m Qarab\u0259kir pa\u015fa ona cavab m\u0259ktubunda yazm\u0131\u015fd\u0131 ki, f\u00fcrs\u0259t \u0259ld\u0259n qa\u00e7\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 art\u0131q v\u0259ziyy\u0259t tamamil\u0259 d\u0259yi\u015fmi\u015fdir. O, Z\u0259ng\u0259zura ki\u00e7ik bir d\u0259st\u0259 g\u00f6nd\u0259r\u0259 bil\u0259c\u0259yini, bunun da bir i\u015f\u0259 yaramayaca\u011f\u0131n\u0131 X\u0259lil pa\u015faya bildirmi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">K.Qarab\u0259kir pa\u015fa 15 may 1920-ci ild\u0259 yaz\u0131rd\u0131 ki, t\u00fcrk ordusunun r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin \u00f6z g\u00fccl\u0259rind\u0259n art\u0131q x\u0259yallarla u\u011fra\u015fd\u0131qlar\u0131ndan v\u0259 inc\u0259likl\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 bilm\u0259dikl\u0259ri s\u0259b\u0259bind\u0259n T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda Z\u0259ng\u0259zur s\u0259ddinin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olduqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn indi vicdan iztirab\u0131 i\u00e7\u0259risind\u0259 q\u0131vran\u0131rlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin sonunda imzalanan Mudros sazi\u015fin\u0259 (30.10.1918) \u0259sas\u0259n t\u00fcrk qo\u015funlar\u0131n\u0131n C\u0259nubi Qafqaz\u0131 t\u0259rk etm\u0259si yenid\u0259n Andranikin \u0259l-qolunu a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131. Noyabr\u0131n birinci yar\u0131s\u0131nda Andranik \u00f6z\u00fcn\u00fc Z\u0259ng\u0259zurdak\u0131 b\u00fct\u00fcn silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rin ba\u015f komandan\u0131 elan etmi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Andranikin Z\u0259ng\u0259zurda t\u00f6r\u0259tdiyi q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti h\u0259min b\u00f6lg\u0259d\u0259 s\u0259f\u0259rb\u0259rlik h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fdi. Orduya yeni c\u0259lb edil\u0259n g\u0259ncl\u0259rin t\u0259limi il\u0259 t\u00fcrk zabitl\u0259ri m\u0259\u015f\u011ful olurdular. Z\u0259ng\u0259zur q\u0259za r\u0259isinin Daxili \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyin\u0259 \u00fcnvanlad\u0131\u011f\u0131 22 noyabr 1918-ci il tarixli m\u0259xfi raportunda g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdi ki, Z\u0259ng\u0259zurda yeni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u00e7\u0131lardan ibar\u0259t 800 n\u0259f\u0259rlik batalyon Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin v\u0259saiti hesab\u0131na tam komplektl\u0259\u015fdirilmi\u015f, silah-sursatla v\u0259 geyiml\u0259 t\u0259min edilmi\u015fdir. Q\u0259za r\u0259isinin yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, yeni yarad\u0131lm\u0131\u015f batalyon Qalad\u0259r\u0259sind\u0259 t\u00fcrk zabiti \u0130zz\u0259t b\u0259yin komandanl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda t\u0259liml\u0259r ke\u00e7ir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1919-cu ilin yanvar ay\u0131nda Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti Xosrov b\u0259y Sultanovun ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Qaraba\u011f v\u0259 Z\u0259ng\u0259zur \u0259razisini \u0259hat\u0259 ed\u0259n m\u00fcv\u0259qq\u0259ti general-qubernatorluq yaratm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1919-cu il yanvar\u0131n \u0259vv\u0259li \u2013 fevral\u0131n ortalar\u0131nda Qaraba\u011fda v\u0259 Z\u0259ng\u0259zurda m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259n nisbi sakitlik uzun s\u00fcrm\u0259mi\u015fdi. Fevral\u0131n sonlar\u0131nda Andranik daha geni\u015f miqyasda h\u00fccumlara ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Fevral\u0131n 23-d\u0259 Andranik g\u00fccl\u00fc silahl\u0131 d\u0259st\u0259 il\u0259 Gorusdan D\u0131\u011f k\u0259ndi istiqam\u0259tind\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259r\u0259k, \u018fk\u0259r\u0259y\u0259 g\u0259lib \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131. G\u0259nc\u0259nin general-qubernatoru \u0130brahim a\u011fa V\u0259kilov Andranikin bu yerd\u0259yi\u015fm\u0259sini C\u0259bray\u0131l v\u0259 \u015eu\u015fa q\u0259zalar\u0131n\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259sini v\u0259 b\u00fct\u00fcn Z\u0259ng\u0259zuru Xudaf\u0259rin k\u00f6rp\u00fcs\u00fcn\u0259d\u0259k i\u015f\u011fal etm\u0259k ist\u0259yi il\u0259 izah etmi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin Andranikin Z\u0259ng\u0259zurdan uzaqla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 t\u0259kidli \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259si olaraq C\u0259nubi Qafqazdak\u0131 ingilis qo\u015funlar\u0131n\u0131n komandan\u0131 general Vilyam Tomson 1919-cu il fevral\u0131n 24-d\u0259 bildirmi\u015fdi ki, mayor Monk Mezon Andranikin d\u0259st\u0259sinin \u015eu\u015fadan ke\u00e7ib Erm\u0259nistana getm\u0259sini t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1919-cu il aprelin 2-d\u0259 Gorusda \u201cSisyan v\u0259 Z\u0259ng\u0259zurun qurultay\u0131\u201d ad\u0131 alt\u0131nda erm\u0259nil\u0259rin toplant\u0131s\u0131 ke\u00e7irilmi\u015fdi. Toplant\u0131da q\u0259bul edil\u0259n q\u0259rar Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tinin Z\u0259ng\u0259zura t\u0259yin etdiyi komissar Arsen \u015eahmazyana g\u00f6nd\u0259rilmi\u015fdi. Bundan sonra Andranik \u00f6z d\u0259st\u0259si il\u0259 birlikd\u0259 Gorus-Sisyan-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z-Vedibasar yolu il\u0259 \u00dc\u00e7kils\u0259y\u0259 (E\u00e7m\u0259zdin\u0259) g\u0259lmi\u015f v\u0259 t\u0259rksilah olunaraq oradan Tiflis\u0259, daha sonra Fransaya yollanm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u00fctt\u0259fiql\u0259rin qo\u015funlar\u0131n\u0131n komandan\u0131n\u0131n erm\u0259nip\u0259r\u0259st m\u00f6vqeyi erm\u0259nil\u0259ri yeni-yeni \u0259razil\u0259ri \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259y\u0259 t\u0259hrik edirdi. 1919-cu il may\u0131n 28-d\u0259 Erm\u0259nistan parlamenti &#8220;Birl\u0259\u015fmi\u015f v\u0259 m\u00fcst\u0259qil Erm\u0259nistan&#8221; haqq\u0131nda akt q\u0259bul etmi\u015fdi. &#8220;Birl\u0259\u015fmi\u015f Erm\u0259nistan&#8221; T\u00fcrkiy\u0259nin \u015f\u0259rq vilay\u0259tl\u0259ri, Nax\u00e7\u0131van, Qaraba\u011f, Z\u0259ng\u0259zur, G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n Cavaxetiya (Ax\u0131lk\u0259l\u0259k v\u0259 Ax\u0131ska) \u0259razil\u0259ri daxil edilmi\u015fdi.<\/p>\n<p>Z\u0259ng\u0259zurun tamamil\u0259 i\u015f\u011fal edilm\u0259si<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Andranikin d\u0259st\u0259si Z\u0259ng\u0259zurdan \u00e7\u0259kildikd\u0259n sonra \u0259vv\u0259lc\u0259 Dronun (Drastamat Kanayan) , daha sonra is\u0259 Njdenin (Qaregin Ter-Harutyunyan) qo\u015funu q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 davam etdirmi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">5 iyul 1919-cu ild\u0259 AB\u015e-dan olan polkovnik Vilyam Haskel M\u00fctt\u0259fiq d\u00f6vl\u0259tl\u0259r ad\u0131ndan Erm\u0259nistana ali komissar t\u0259yin edilmi\u015fdi. V.Haskelin q\u0259rargah\u0131 \u0130r\u0259vanda yerl\u0259\u015fs\u0259 d\u0259 o, harada ya\u015famalar\u0131ndan (T\u00fcrkiy\u0259, Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan) as\u0131l\u0131 olmayaraq, erm\u0259nil\u0259ri qorumaq v\u0259zif\u0259sini da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmi\u015fdi. Erm\u0259nil\u0259r V.Haskelin m\u00f6vqeyind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k yenid\u0259n qon\u015fu d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259sass\u0131z \u0259razi iddialar\u0131 il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131lar. Avqustun ortalar\u0131nda Erm\u0259nistan parlamentind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n V.Haskel erm\u0259nil\u0259rin \u0259razi iddialar\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259c\u0259yini bildirmi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Polkovnik V.Haskel 1919-cu il avqustun 28-d\u0259 Bak\u0131da Ba\u015f nazir N\u0259sib b\u0259y Yusifb\u0259yov v\u0259 Xarici \u0130\u015fl\u0259r naziri M\u0259mm\u0259d Yusif C\u0259f\u0259rovla g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc. V.Haskel Qaraba\u011f v\u0259 Z\u0259ng\u0259zuru Az\u0259rbaycan\u0131n ayr\u0131lmaz t\u0259rkib hiss\u0259si hesab etdiyini bildirmi\u015fdi. O, h\u0259m\u00e7inin Nax\u00e7\u0131van v\u0259 \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259zd\u0259 Amerikan\u0131n idar\u0259\u00e7iliyind\u0259 neytral zona yarad\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 b\u0259yan etmi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1919-cu il iyulun 18-d\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycandak\u0131 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259si T. Bekzadyan Erm\u0259nistan\u0131n xarici i\u015fl\u0259r nazirin\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi m\u0259xfi m\u0259ktubunda bildirmi\u015fdi ki, Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda \u00f6z hakimiyy\u0259tini b\u0259rq\u0259rar etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi haz\u0131rl\u0131q g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">25 sentyabr 1919-cu ild\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n ba\u015f naziri Aleksandr Xatisyan Paris s\u00fclh konfrans\u0131ndak\u0131 erm\u0259ni n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tl\u0259rinin ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 Avetis Aharonyana v\u0259 Po\u011fos Nubar pa\u015faya g\u00f6nd\u0259rdiyi teleqramda yaz\u0131rd\u0131 ki, Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti Z\u0259ng\u0259zuru \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0131z\u011f\u0131n haz\u0131rl\u0131q g\u00f6r\u00fcr. A.Xatisyan Az\u0259rbaycan\u0131n Z\u0259ng\u0259zuru \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259kl\u0259 A\u011fdamdan Q\u0259m\u0259rliy\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259razini \u00f6z n\u0259zar\u0259ti alt\u0131na ke\u00e7irm\u0259k ist\u0259diyini, sonra is\u0259 Araz boyu m\u00fcs\u0259lmanlar vasit\u0259sil\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259 yaratmaq ist\u0259diyini yaz\u0131r. H\u0259m\u00e7inin qeyd edir ki, \u00f6z h\u0259rbi planlar\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn T\u00fcrkiy\u0259nin birba\u015fa dikt\u0259si alt\u0131nda iki d\u00f6vl\u0259t aras\u0131nda gizli h\u0259rbi m\u00fcqavil\u0259l\u0259r imzalanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">H\u0259min il oktyabr\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 evl\u0259ri yand\u0131r\u0131lan, \u00f6zl\u0259ri qa\u00e7q\u0131n d\u00fc\u015f\u0259n Z\u0259ng\u0259zurun t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman \u0259halisinin say\u0131 60 min n\u0259f\u0259r\u0259 \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1919-cu il oktyabr\u0131n 30-da Az\u0259rbaycan Ordusunda x\u00fcsusi Z\u0259ng\u0259zur d\u0259st\u0259si yarad\u0131ld\u0131. Z\u0259ng\u0259zur d\u0259st\u0259sin\u0259 general-mayor Cavad b\u0259y \u015e\u0131xlinski ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirdi. Noyabr\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan ordusu Z\u0259ng\u0259zurda olan erm\u0259ni h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f \u0259m\u0259liyyatlar\u0131na ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Bundan \u0259lav\u0259, Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti Z\u0259ng\u0259zurda asayi\u015fi b\u0259rpa etm\u0259k v\u0259 \u0259halinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 Qaraba\u011f\u0131n qeneral-qubernatoru Xosrov b\u0259y Sultanovun s\u0259r\u0259ncam\u0131na ki\u00e7ik h\u0259rbi d\u0259st\u0259l\u0259r g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Az\u0259rbaycan h\u0259rb tarixin\u0259 &#8220;D\u0131\u011f&#8221; \u0259m\u0259liyyat\u0131 kimi d\u00fc\u015f\u0259n bu \u0259m\u0259liyyat\u0131n u\u011fursuzluqla n\u0259tic\u0259l\u0259nm\u0259si Z\u0259ng\u0259zurun sonrak\u0131 taleyind\u0259 h\u0259lledici rol oynad\u0131. Bel\u0259 ki, Z\u0259ng\u0259zur d\u0259st\u0259sinin birinci kolonuna komandanl\u0131q ed\u0259n general-mayor David b\u0259y Yadigarovun t\u0259qsiri \u00fcz\u00fcnd\u0259n noyabr\u0131n 3-7-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n h\u00fccum \u0259m\u0259liyyat\u0131 u\u011fursuzluqla n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Z\u0259ng\u0259zurun azad edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn Ba\u015f Q\u0259rargahda haz\u0131rlanan \u0259m\u0259liyyat\u0131n u\u011fursuzluqla n\u0259stic\u0259l\u0259nm\u0259sind\u0259n v\u0259 Njdenin top\u00e7ular\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan m\u00f6vqel\u0259rini y\u00fcks\u0259k d\u0259qiqlikl\u0259 vurmas\u0131ndan \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259n\u0259n H\u0259rb naziri S\u0259m\u0259d b\u0259y Mehmandarov general-mayor David b\u0259y Yadigarovu s\u00fcvari diviziyas\u0131 komandirinin m\u00fcavini v\u0259zif\u0259sind\u0259n azad edilm\u0259si, onun nazirin yan\u0131nda tap\u015f\u0131r\u0131q \u00fczr\u0259 q\u0259rargah zabiti v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin edilm\u0259si haqq\u0131nda \u0259mr imzalam\u0131\u015fd\u0131. D.Yadigarovun f\u0259aliyy\u0259tinin ciddi \u015f\u0259kild\u0259 yoxlan\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn komissiya yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 \u0259mr etmi\u015fdi. Lakin art\u0131q &#8220;D\u0131\u011f&#8221; \u0259m\u0259liyyat\u0131 u\u011fursuzluqla n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015f, erm\u0259ni ordusu Z\u0259ng\u0259zurda m\u00f6vqel\u0259rini daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirmi\u015fdi. .<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u0259hay\u0259t, 1919-cu il noyabr\u0131n 23-d\u0259 Tiflisd\u0259 Az\u0259rbaycan, Erm\u0259nistan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri aras\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n konfransda at\u0259\u015fk\u0259s v\u0259 qo\u015funlar\u0131n d\u00f6y\u00fc\u015f m\u00f6vqel\u0259rind\u0259n geri \u00e7\u0259kilm\u0259si, yollar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131, b\u00fct\u00fcn m\u00fcbahis\u0259li probleml\u0259rin yaln\u0131z s\u00fclh yolu il\u0259 h\u0259ll edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 sazi\u015f imzalanm\u0131\u015fd\u0131. Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti sazi\u015fin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 \u0259m\u0259l etmi\u015f, Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259fi is\u0259 \u0259ksin\u0259, Z\u0259ng\u0259zura \u0259lav\u0259 qo\u015fun hiss\u0259l\u0259ri g\u00f6nd\u0259r\u0259r\u0259k yerd\u0259 qalan az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndl\u0259rini d\u0259 i\u015f\u011fal etm\u0259y\u0259 v\u0259 \u0259razini tamamil\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lardan t\u0259mizl\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti is\u0259 yaln\u0131z diplomatik yaz\u0131\u015fmalarla erm\u0259nil\u0259rin h\u00fccumlar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Az\u0259rbaycan Xarici \u0130\u015fl\u0259r nazirinin m\u00fcavini M\u0259h\u0259mm\u0259d xan T\u0259kinskinin dekabr\u0131n 3-d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n G\u00fcrc\u00fcstandak\u0131 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259sin\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi teleqramda deyilirdi: &#8220;Z\u0259ng\u0259zurda qanl\u0131 hadis\u0259l\u0259ri t\u0259krar\u0259n erm\u0259nil\u0259r ba\u015flad\u0131lar. \u00c7ayl\u0131 v\u0259 Ox\u00e7u k\u0259ndl\u0259rind\u0259 900 m\u00fcs\u0259lman q\u0259tl\u0259 yetirilib. M\u0259scid i\u00e7\u0259risind\u0259 u\u015faqlarla birg\u0259 bomba il\u0259 da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b. \u0130\u00e7\u0259risind\u0259 400 qad\u0131n v\u0259 u\u015faq par\u00e7a-par\u00e7a olub. Bu anda Z\u0259ng\u0259zur qanl\u0131 hadis\u0259l\u0259rin s\u0259hn\u0259sin\u0259 \u00e7evrilib.&#8221;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Xarici \u0130\u015fl\u0259r naziri M.Y.C\u0259f\u0259rov 1919-cu il dekabr\u0131n 3-d\u0259 Erm\u0259nistan X\u0130N-n\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi teleqramda bildirirdi ki, noyabr\u0131n 23-d\u0259 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti il\u0259 Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti aras\u0131nda raz\u0131la\u015fma \u0259ld\u0259 edilib ki, h\u0259rbi toqqu\u015fmalar d\u0259rhal dayand\u0131r\u0131ls\u0131n v\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u00fcbahis\u0259li m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan s\u00fclh konfrans\u0131n\u0131n s\u0259r\u0259ncam\u0131na verilsin. Buna baxmayaraq, Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tinin qo\u015funlar\u0131 Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131n\u0131n Ox\u00e7upir, Davidan, Atq\u0131z, \u015e\u0259b\u0259d\u0259k, Ani\u015fu v\u0259 Qu\u015f\u00e7ular k\u0259ndl\u0259rini da\u011f\u0131d\u0131b k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259dib, Gir\u0259tag v\u0259 onun \u0259traf k\u0259ndl\u0259ri m\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131n\u0131b v\u0259 \u0259trafla \u0259laq\u0259l\u0259ri k\u0259silib.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259ti \u0259razisini silah g\u00fcc\u00fcn\u0259 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k plan\u0131n\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259-m\u0259rh\u0259l\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irirdi. &#8220;Da\u015fnaks\u00fctyun&#8221; partiyas\u0131 1919-cu il dekabr\u0131n 7-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n y\u0131\u011f\u0131nca\u011f\u0131nda Z\u0259ng\u0259zuru Erm\u0259nistan\u0131n ayr\u0131lmaz t\u0259rkib hiss\u0259si oldu\u011funu b\u0259yan etmi\u015fdir. Erm\u0259nil\u0259rin n\u0259zar\u0259t etdiyi \u0259razil\u0259rin \u0259ld\u0259 saxlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r\u0259 \u0259l atma\u011fa haz\u0131r oldu\u011fu bar\u0259d\u0259 q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul etmi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1920-ci il yanvar\u0131n 6-da Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t M\u00fcdafi\u0259 Komit\u0259si q\u0259rara al\u0131r ki, Ali Komissar V.Haskel qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u0259s\u0259l\u0259 qald\u0131r\u0131ls\u0131n ki, Z\u0259ng\u0259zurda erm\u0259nil\u0259rin dinc m\u00fcs\u0259lman \u0259halini m\u0259hv etm\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rs\u00fcn v\u0259 son hadis\u0259l\u0259ri ara\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi komissiya yarats\u0131n. Lakin he\u00e7 bir t\u0259dbir g\u00f6r\u00fclm\u0259mi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Lakin erm\u0259ni t\u0259r\u0259fi Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259finin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 m\u0259h\u0259l qoymadan i\u015f\u011fal\u0131 davam etdirmi\u015f v\u0259 1920-ci il yanvar\u0131n 21-d\u0259n 26-d\u0259k Z\u0259ng\u0259zurun 3-c\u00fc sah\u0259sind\u0259 48, 4-c\u00fc sah\u0259sind\u0259 3 k\u0259ndi i\u015f\u011fal ed\u0259r\u0259k b\u00fct\u00fcn k\u0259ndl\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131n\u0131 ba\u015fa \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131 .<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti Z\u0259ng\u0259zuru az\u0259rbaycanl\u0131lardan tamamil\u0259 t\u0259mizl\u0259m\u0259kl\u0259, Paris S\u00fclh Konfrans\u0131n\u0131 fakt qar\u015f\u0131s\u0131nda qoymaq, daha sonra da Qaraba\u011f\u0131 v\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259kl\u0259 &#8220;Birl\u0259\u015fmi\u015f Erm\u0259nistan&#8221; Akt\u0131n\u0131 realla\u015fd\u0131rmaq niyy\u0259tind\u0259 idi. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, 1918-1920-ci ill\u0259rd\u0259 Andranikin, Dronun v\u0259 Njdenin komandanl\u0131qlar\u0131 alt\u0131nda erm\u0259ni quldur d\u0259st\u0259l\u0259ri t\u0259kc\u0259 Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131nda 166 m\u00fcs\u0259lman k\u0259ndini i\u015f\u011fal etmi\u015f v\u0259 \u0259halisini soyq\u0131r\u0131m\u0131na m\u0259ruz qoymu\u015fdu.<\/p>\n<p>Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 m\u00fcnasib\u0259ti<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1920-ci il aprelin 28-d\u0259 Az\u0259rbaycanl\u0131da Sovet hakimiyy\u0259ti quruldu\u011fu zaman Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131n\u0131n \u0259razisinin xeyli hiss\u0259si erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda idi. Rusiyadan Az\u0259rbaycana daxil olan bol\u015fevik ordusunun hiss\u0259l\u0259ri Bak\u0131n\u0131 i\u015f\u011fal etdikd\u0259n sonra Qaraba\u011fa v\u0259 Z\u0259ng\u0259zura do\u011fru istiqam\u0259t g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fc. Bol\u015fevik qo\u015funlar\u0131n\u0131n bu istiqam\u0259td\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259ti da\u015fnak Erm\u0259nistan\u0131n\u0131 ciddi narahat edirdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bol\u015fevikl\u0259rin Az\u0259rbaycanda hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259sind\u0259n sonra N\u0259riman N\u0259rimanov Az\u0259rbaycan \u0130nqilab Komit\u0259sinin s\u0259dri se\u00e7ils\u0259 d\u0259, real hakimiyy\u0259t qeyri az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u0259lind\u0259 idi. N.N\u0259rimanov t\u0259kba\u015f\u0131na bu c\u00fcr q\u00fcvv\u0259l\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparmaq v\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 \u00e7almaq iqtidar\u0131nda deyildi. Bunu sonralar N.N\u0259rimanovun \u00f6z\u00fc d\u0259 etiraf etmi\u015fdi. O, \u0130.Stalin\u0259 \u00fcnvanlad\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktubunda yazm\u0131\u015fd\u0131: \u201c\u00c7evrili\u015f ba\u015f verm\u0259sind\u0259n sonra, bu, asan hiss olunma\u011fa ba\u015flad\u0131. H\u0259m d\u0259 A.Mikoyan dedi: \u201c Biz N\u0259rimanovu \u0130nqilab Komit\u0259sinin s\u0259dri se\u00e7\u0259rik v\u0259 onu el\u0259 m\u00fchasir\u0259y\u0259 alar\u0131q ki, o, \u00f6z n\u00fcfuzundan \u00e7ox da istifad\u0259 ed\u0259 bilm\u0259sin\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1920-ci il aprelin 30-da Az\u0259rbaycan sovet h\u00f6kum\u0259ti Erm\u0259nistan\u0131n da\u015fnak h\u00f6kum\u0259tin\u0259 nota ver\u0259r\u0259k, ondan Qaraba\u011f v\u0259 Z\u0259ng\u0259zur \u0259razil\u0259rini erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rind\u0259n t\u0259mizl\u0259m\u0259yi, Erm\u0259nistan qo\u015funlar\u0131n\u0131n \u00f6z s\u0259rh\u0259dl\u0259rin\u0259 \u00e7\u0259kilm\u0259sini t\u0259min etm\u0259yi, mill\u0259tl\u0259raras\u0131 q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 dayand\u0131rma\u011f\u0131 t\u0259l\u0259b etmi\u015fdi. \u018fks-t\u0259qdird\u0259, Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fc Erm\u0259nistanla m\u00fcharib\u0259 v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 hiss ed\u0259c\u0259yi b\u0259yan edilmi\u015fdi. May\u0131n 1-d\u0259 Rusiyan\u0131n G\u00fcrc\u00fcstandak\u0131 s\u0259lahiyy\u0259tli n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Sergey Kirovun, Rusiya Kommunist (bol\u015fevikl\u0259r) Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259si Qafqaz B\u00fcrosunun r\u0259hb\u0259ri Sergey Orconikidzenin v\u0259 11-ci Q\u0131rm\u0131z\u0131 ordunun komandan\u0131 Mixail Levandovskinin imzas\u0131 il\u0259 Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tin\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259n teleqramda t\u0259l\u0259b edilmi\u015fdi ki, Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti 24 saat \u0259rzind\u0259 \u00f6z qo\u015funlar\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycandan \u00e7\u0131xars\u0131n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Rusiyan\u0131n Xalq Xarici \u0130\u015fl\u0259r komissar\u0131 Georgi \u00c7i\u00e7erinin T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 q\u0259r\u0259zli m\u00f6vqeyind\u0259n x\u0259b\u0259rdar idi. Bu m\u00f6vqeyin formala\u015fmas\u0131nda G.\u00c7i\u00e7erinin milliyy\u0259tc\u0259 erm\u0259ni olan m\u00fcavini L.Qaraxan (Lev Mixailovi\u00e7 Qaraxanyan) m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131rd\u0131. Erm\u0259nistan Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyind\u0259n aprelin 30-da G.\u00c7i\u00e7erin\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259n teleqramda Q\u0131rm\u0131z\u0131 ordu \u0259sg\u0259rl\u0259rinin Qaraba\u011f v\u0259 Z\u0259ng\u0259zur istiqam\u0259tind\u0259 ir\u0259lil\u0259diyi, bu yolla da T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 qeyd edilirdi. Erm\u0259nistan\u0131n xarici i\u015fl\u0259r naziri Hamazasp Ohancanyan may\u0131n 3-d\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq Xarici \u0130\u015fl\u0259r komissar\u0131n\u0131n m\u00fcavini Mirz\u0259 Davud H\u00fcseynova g\u00f6nd\u0259rdiyi teleqramda Qaraba\u011f v\u0259 Z\u0259ng\u0259zuru Erm\u0259nistan\u0131n bir hiss\u0259si sayd\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259rinin orada yerl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259n narahatl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifad\u0259 etmi\u015fdi. H.Ohancanyan h\u0259min teleqramda bildirirdi ki, guya, he\u00e7 vaxt Z\u0259ng\u0259zurda Az\u0259rbaycan hakimiyy\u0259ti m\u00f6vcud olmam\u0131\u015fd\u0131r, h\u0259min \u0259razi guya Z\u0259ng\u0259zur Erm\u0259ni Milli \u015euras\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunur v\u0259 \u0259hali h\u0259min \u0259razini Erm\u0259nistan\u0131n ayr\u0131lmaz t\u0259rkib hiss\u0259si hesab edir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Erm\u0259nistandak\u0131 da\u015fnak h\u00f6kum\u0259tinin bel\u0259 \u00f6tk\u0259m davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n arxas\u0131nda Rusiyan\u0131n b\u0259zi dair\u0259l\u0259rinin onu d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259si dayan\u0131rd\u0131. Rusiyan\u0131n Xalq Xarici \u0130\u015fl\u0259r komissar\u0131n\u0131n m\u00fcavini L.Qaraxan may\u0131n 15-d\u0259 \u0130r\u0259vana v\u0259 Bak\u0131ya teleqram g\u00f6nd\u0259r\u0259r\u0259k, Rusiyan\u0131n Erm\u0259nistan v\u0259 Sovet Az\u0259rbaycan\u0131 aras\u0131nda m\u00fcbahis\u0259li m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259llind\u0259 vasit\u0259\u00e7ilik rolunu \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fcn\u00fc bildirmi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Rusiya r\u0259hb\u0259rliyi Nax\u00e7\u0131van, Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 Qaraba\u011f\u0131n sovet ordusu t\u0259r\u0259find\u0259n tutulaca\u011f\u0131n\u0131 \u0259vv\u0259lc\u0259 b\u0259yan ets\u0259 d\u0259, erm\u0259nil\u0259rin silah g\u00fcc\u00fcn\u0259 \u0259l\u0259 ke\u00e7irdikl\u0259ri Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rini azad etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259y g\u00f6st\u0259rm\u0259mi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Az\u0259rbaycan \u0130nqilab Komit\u0259sinin 18 may 1920-ci il tarixli dekreti il\u0259 Qaraba\u011f v\u0259 Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zalar\u0131nda f\u00f6vq\u0259lad\u0259 komissar v\u0259zif\u0259si t\u0259sis edilmi\u015fdi. Sonradan Az\u0259rbaycan Kommunist (bol\u015fevikl\u0259r) Partiyas\u0131 Siyasi B\u00fcrosunun 1920-ci il 26 avqust tarixli q\u0259rar\u0131 il\u0259 is\u0259 \u018fliheyd\u0259r \u015eirvani (Mustafab\u0259yov) f\u00f6vq\u0259lad\u0259 komissar, erm\u0259ni Armenak Qarag\u00f6z\u00f6v is\u0259 onun m\u00fcavini t\u0259yin edilmi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Qaraba\u011fa g\u0259l\u0259n S.Orconikidze yerli \u0259halinin \u0259hval-ruhiyy\u0259si il\u0259 tan\u0131\u015f olduqdan sonra iyunun 19-da G.\u00c7i\u00e7erin\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi teleqramda bildirirdi ki, Qaraba\u011f v\u0259 Z\u0259ng\u0259zur \u00f6zl\u0259rini Az\u0259rbaycan Sovet Respublikas\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si hesab edirl\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">H\u0259min vaxt N.N\u0259rimanovun, Qafqaz B\u00fcrosunun \u00fczv\u00fc Budu Mdivaninin Az\u0259rbaycan K(b)P MK-n\u0131n \u00fczv\u00fc Anastas Mikoyan\u0131n v\u0259 Erm\u0259nistan Kommunist Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin \u00fczv\u00fc Avis Nuricanyan\u0131n G.\u00c7i\u00e7erin\u0259 v\u0259 S.Orconikidzey\u0259 \u00fcnvanlad\u0131qlar\u0131 teleqramda yaz\u0131l\u0131rd\u0131: \u201cArt\u0131q Sovet Az\u0259rbaycan\u0131n\u0131n t\u0259rkibin\u0259 daxil olan, guya, m\u00fcbahis\u0259li say\u0131lan Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 Qaraba\u011fa g\u0259ldikd\u0259 is\u0259 q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 bildiririk ki, bu yerl\u0259r m\u00fcbahis\u0259sizdir v\u0259 bundan sonra da Az\u0259rbaycan\u0131n h\u00fcdudlar\u0131 daxilind\u0259 olmal\u0131d\u0131rlar. Tamamil\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar m\u0259skunla\u015fan Culfa v\u0259 Nax\u00e7\u0131van rayonlar\u0131 is\u0259 art\u0131q bir ildir ki, ayr\u0131 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fl\u0259r v\u0259 yerli \u0259halinin g\u00fcc\u00fc il\u0259 da\u015fnak h\u00f6kum\u0259tind\u0259n qorunurlar, h\u0259rbi c\u0259h\u0259td\u0259n, h\u0259m d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 birba\u015fa \u0259laq\u0259 saxlamaq bax\u0131m\u0131ndan bizim qo\u015funlar t\u0259r\u0259find\u0259n tutulmal\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycana birl\u0259\u015fdirilm\u0259lidirl\u0259r\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Lakin hadis\u0259l\u0259rin inki\u015faf\u0131 g\u00f6st\u0259rdi ki, G.\u00c7i\u00e7erin Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyinin m\u00f6vqeyi il\u0259 raz\u0131la\u015fmam\u0131\u015fd\u0131r. G.\u00c7i\u00e7erin iddia edirdi ki, N.N\u0259rimanov Rusiyan\u0131n silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin Qaraba\u011f\u0131, Z\u0259ng\u0259zuru v\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131 tutub Az\u0259rbaycana h\u0259diyy\u0259 etm\u0259sini ist\u0259yir v\u0259 buna \u0259sla yol verm\u0259k olmaz.<\/p>\n<p>Sovet Rusiyas\u0131 il\u0259 da\u015fnak Erm\u0259nistan\u0131n\u0131n i\u015fbirliyi<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1920-ci ilin may-iyun aylar\u0131nda da\u015fnak Erm\u0259nistan\u0131 il\u0259 Sovet Rusiyas\u0131 aras\u0131nda Moskvada dan\u0131\u015f\u0131qlar gedirdi. Erm\u0259nistan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tin\u0259 Levon \u015eant (Seqbosyan), Rusiya n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tin\u0259 is\u0259 G.\u00c7i\u00e7erin v\u0259 L.Qaraxan r\u0259hb\u0259rlik edirdil\u0259r. L.Qaraxan\u0131n dikt\u0259si il\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259n G.\u00c7i\u00e7erin V.Lenin\u0259 bildirmi\u015fdi ki, Erm\u0259nistan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti he\u00e7 bir v\u0259chl\u0259 Qaraba\u011f mahal\u0131ndan savay\u0131 Erm\u0259nistan\u0131n hakimiyy\u0259ti alt\u0131nda olan dig\u0259r yerl\u0259rin Rusiyan\u0131n tabe\u00e7iliyin\u0259 k\u00f6n\u00fcll\u00fc verilm\u0259sin\u0259 raz\u0131 deyil.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S.Orconikidze G.\u00c7i\u00e7erin\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi 19 iyun 1920-ci il tarixli teleqramda yaz\u0131rd\u0131: \u201cAz\u0259rbaycan Qaraba\u011fa, Z\u0259ng\u0259zura, Nax\u00e7\u0131vana v\u0259 \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z q\u0259zalar\u0131na iddia edir. Qaraba\u011f v\u0259 Z\u0259ng\u0259zurda Sovet hakimiyy\u0259ti elan olunmu\u015fdur v\u0259 yuxar\u0131da g\u00f6st\u0259ril\u0259n \u0259razil\u0259r \u00f6zl\u0259rini Az\u0259rbaycan Sovet Respublikas\u0131n\u0131n hiss\u0259si say\u0131rlar. Nax\u00e7\u0131van art\u0131q bir ne\u00e7\u0259 ildir ki, \u00fcsyan\u00e7\u0131lar\u0131n \u2013 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n \u0259lind\u0259dir. \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z\u0259 aid m\u0259lumat\u0131m yoxdur. Az\u0259rbaycan he\u00e7 bir halda Qaraba\u011f v\u0259 Z\u0259ng\u0259zursuz ke\u00e7in\u0259 bilm\u0259z. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, fikrimc\u0259, Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259sini Moskvaya \u00e7a\u011f\u0131rmaq, Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistana dair b\u00fct\u00fcn m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri onunla birlikd\u0259 h\u0259ll etm\u0259k laz\u0131m g\u0259lir. Bunu Erm\u0259nistanla m\u00fcqavil\u0259 imzalananad\u0259k etm\u0259k laz\u0131md\u0131r&#8230;\u201d. Lakin sonradan S.Orconikidzenin m\u00f6vqeyind\u0259 ciddi d\u0259yi\u015fiklik yaranm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Az\u0259rbaycan \u0259razisinin bir hiss\u0259sinin Erm\u0259nistana verilm\u0259sind\u0259 h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Rusiyan\u0131n da\u015fnak Erm\u0259nistan\u0131ndak\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Boris Leqran\u0131n da x\u00fcsusi rolu olmu\u015fdu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1920-ci il iyulun 10-da B.Leqran\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan K(b)P MK B\u00fcrosunda \u201cQaraba\u011fdan m\u0259ruz\u0259\u201d dinl\u0259nilmi\u015fdi. M\u0259ruz\u0259d\u0259 qeyd edilirdi ki, Z\u0259ng\u0259zur Ararat (Erm\u0259nistan) qo\u015funlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n viran qoyulmu\u015fdur, da\u015fnaklar\u0131n daya\u011f\u0131 T\u00fcrkiy\u0259 qa\u00e7q\u0131nlar\u0131d\u0131r. Hans\u0131 ki, h\u0259mi\u015f\u0259 ingilis-amerikan kapital\u0131 il\u0259 b\u0259sl\u0259nmi\u015fl\u0259r, general Dro \u00f6z d\u0259st\u0259si il\u0259 Qaraba\u011fdan Z\u0259ng\u0259zura qa\u00e7m\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 erm\u0259ni k\u0259ndlil\u0259ri Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259rkibin\u0259 daxil olmaq ist\u0259mirl\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130yulun 14-d\u0259 S.Orconokidze B.Leqranla birlikd\u0259 Bak\u0131dan G.\u00c7i\u00e7erin\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 m\u0259zmunda teleqram g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdil\u0259r: \u201cM\u0259s\u0259l\u0259ni Az\u0259rbaycan\u0131 qism\u0259n t\u0259min ed\u0259 bil\u0259c\u0259k bel\u0259 bir qaydada h\u0259ll etm\u0259yi z\u0259ruri say\u0131r\u0131q: Qaraba\u011f tamamil\u0259 v\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qs\u0131z Az\u0259rbaycana birl\u0259\u015fdirilir. Z\u0259ng\u0259zur m\u00fcbahis\u0259li \u0259razi hesab olunur. Qalan vilay\u0259tl\u0259r Erm\u0259nistanda qal\u0131r\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130yulun 17-d\u0259 Q\u0131rm\u0131z\u0131 ordu korpusunun komandiri Aleksandr Todorski b\u00fct\u00fcn Z\u0259ng\u0259zurun da\u015fnak z\u00fclm\u00fcnd\u0259n azad edilm\u0259si v\u0259 orada Sovet hakimiyy\u0259tinin qurulmas\u0131 haqq\u0131nda N.N\u0259rimanova teleqram g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdi. \u0130yulun 28-d\u0259 11-ci ordunun hiss\u0259l\u0259ri Gorus-\u015eahbuz-C\u0259hri istiqam\u0259tind\u0259 Nax\u00e7\u0131vana daxil olmu\u015f, el\u0259 h\u0259min g\u00fcn orada Sovet hakimiyy\u0259tinin quruldu\u011fu elan edilmi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Avqustun 3-d\u0259 Dronun d\u0259st\u0259si bol\u015fevik qo\u015funlar\u0131n\u0131n 32-ci diviziyas\u0131na h\u00fccum ed\u0259r\u0259k Gorusu \u0259l\u0259 ke\u00e7irmi\u015fdi. Avqustun 5-7-d\u0259 11-ci ordunun hiss\u0259l\u0259ri ciddi haz\u0131rl\u0131qdan sonra Dro v\u0259 Njdenin h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rini qovaraq Sisyan v\u0259 Qafan\u0131, avqustun 9-da is\u0259 Gorusu azad etmi\u015fdil\u0259r. Dronun d\u0259st\u0259l\u0259rinin qal\u0131qlar\u0131 yenid\u0259n D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z\u0259 \u00e7\u0259kilmi\u015fdi. Njdenin qo\u015funu is\u0259 Me\u011fri rayonu \u0259razisind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 m\u00f6vqe tutmu\u015fdu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Avqustun 10-da \u0130r\u0259vanda sovet Rusiyas\u0131 il\u0259 da\u015fnak Erm\u0259nistan\u0131 aras\u0131nda s\u00fclh sazi\u015fi imzalan\u0131r. Sazi\u015fin 3-c\u00fc b\u0259ndind\u0259 qeyd edilirdi ki, sovet qo\u015funlar\u0131n\u0131n m\u00fcbahis\u0259li \u0259razil\u0259ri tutmas\u0131 h\u0259min \u0259razil\u0259rin h\u00fcquqi c\u0259h\u0259td\u0259n Az\u0259rbaycana v\u0259 yaxud Erm\u0259nistana aid olmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sini h\u0259ll etmir. Y\u0259ni bu sazi\u015fl\u0259 sovet Rusiyas\u0131 Z\u0259ng\u0259zurun sovet Az\u0259rbaycan\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si olmas\u0131n\u0131 q\u0259bul etm\u0259diyini g\u00f6st\u0259rirdi. Bu add\u0131m\u0131 il\u0259 o, Antanta il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q ed\u0259n Erm\u0259nistan\u0131 \u00f6z t\u0259r\u0259fin\u0259 \u00e7\u0259km\u0259k ist\u0259yirdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Erm\u0259nistanla Sovet Rusiyas\u0131 aras\u0131nda ba\u011flanan sazi\u015f Antanta \u00f6lk\u0259l\u0259rinin b\u0259zi dair\u0259l\u0259rind\u0259 narahatl\u0131q yaratm\u0131\u015fd\u0131. Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti bu sazi\u015fin formal s\u0259ciyy\u0259 da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n yen\u0259 d\u0259 Antantaya meyil etdiyini b\u0259yan etmi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259n v\u0259 Sovet Rusiyas\u0131na qar\u015f\u0131 vuru\u015fan \u00e7ar ordusunun komandan\u0131, general Vrangeld\u0259n xeyli miqdarda silah-sursat ald\u0131qdan sonra Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri general Dronun komandanl\u0131\u011f\u0131nda yenid\u0259n D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259zd\u0259n Z\u0259ng\u0259zura h\u00fccum edib, Gorusu bir daha \u0259l\u0259 ke\u00e7irmi\u015fdi. 1920-ci il sentyabr\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Njde \u00f6z\u00fcn\u00fc Z\u0259ng\u0259zurdak\u0131 b\u00fct\u00fcn erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin ba\u015f komandan\u0131 elan etmi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Az\u0259rbaycan K(b)P MK Siyasi B\u00fcrosunun noyabr\u0131n 4-d\u0259 \u0130.Stalin v\u0259 S.Orconikidzenin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 ke\u00e7iril\u0259n iclas\u0131 Rusiya il\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda imzalanmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan m\u00fcqavil\u0259d\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131n v\u0259 Z\u0259ng\u0259zurun Erm\u0259nistana verilm\u0259sin\u0259 k\u0259skin etiraz bildirilmi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1920-ci il noyabr\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda Z\u0259ng\u0259zurda siyasi-h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259t yenid\u0259n erm\u0259nil\u0259rin xeyrin\u0259 d\u0259yi\u015fmi\u015fdi. Rusiya \u0259sas diqq\u0259ti Erm\u0259nistanda sovet hakimiyy\u0259tinin qurulmas\u0131na y\u00f6n\u0259ltmi\u015fdi. Noyabr\u0131n 29-da Erm\u0259nistanda da\u015fnak h\u00f6kum\u0259ti devrilmi\u015f v\u0259 sovet hakimiyy\u0259ti qurulmu\u015fdu. Noyabr\u0131n 30-da Az\u0259rbaycan K(b)P MK siyasi v\u0259 t\u0259\u015fkilat b\u00fcrolar\u0131n\u0131n birg\u0259 iclas\u0131nda \u201cErm\u0259nistan \u0130nqilab Komit\u0259sinin Erm\u0259nistanda Sovet hakimiyy\u0259tinin elan olunmas\u0131 haqq\u0131nda\u201d teleqram\u0131 m\u00fczakir\u0259 edilmi\u015f v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259nafeyinin ziddin\u0259 q\u0259rar q\u0259bul edilmi\u015fdi. H\u0259min q\u0259rarda qeyd edilirdi ki, Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 Nax\u00e7\u0131van Sovet Erm\u0259nistan\u0131na ke\u00e7ir, Qaraba\u011f\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259sin\u0259 \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yin etm\u0259k h\u00fcququ verilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dekabr\u0131n 1-d\u0259 Bak\u0131 Sovetinin Erm\u0259nistanda Sovet hakimiyy\u0259tinin qurulmas\u0131 m\u00fcnasib\u0259til\u0259 ke\u00e7iril\u0259n t\u0259nt\u0259n\u0259li iclas\u0131nda N.N\u0259rimanov b\u0259yanatla \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015fdi. H\u0259min b\u0259yanatda yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131 ki, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n \u0259m\u0259k\u00e7i k\u0259ndlil\u0259rin\u0259 \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yin etm\u0259k h\u00fcququ verilir, Z\u0259ng\u0259zurda h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar dayand\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 Sovet Az\u0259rbaycan\u0131n\u0131n qo\u015funu oradan \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S.Orconikidze N.N\u0259rimanovun b\u0259yanat\u0131n\u0131 saxtala\u015fd\u0131raraq dekabr\u0131n 2-d\u0259 Bak\u0131dan Lenin\u0259 v\u0259 Stalin\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi teleqramda bildirirdi: \u201cAz\u0259rbaycan art\u0131q d\u00fcn\u0259n Nax\u00e7\u0131van, Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n Sovet Erm\u0259nistan\u0131na verilm\u0259sini b\u0259yan etmi\u015fdir\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1920-ci il dekabr\u0131n 2-d\u0259 \u0130r\u0259vanda Sovet Rusiyas\u0131 il\u0259 Sovet Erm\u0259nistan\u0131 aras\u0131nda h\u0259rbi-siyasi sazi\u015f imzalanm\u0131\u015fd\u0131. Sazi\u015fi Rusiya t\u0259r\u0259find\u0259n Erm\u0259nistandak\u0131 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259 Boris Leqran, Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n is\u0259 d\u0259rhal bol\u015fevikl\u0259rin t\u0259r\u0259fin\u0259 ke\u00e7\u0259n general Dro v\u0259 A.Terteryan imzalam\u0131\u015fd\u0131lar. Erm\u0259nistan\u0131n sovetl\u0259\u015fm\u0259sinin m\u00fcqabilind\u0259 Rusiya, b\u00fct\u00fcn ke\u00e7mi\u015f \u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131n, Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131n\u0131n, Qazax q\u0259zas\u0131n\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259sinin Sovet Erm\u0259nistan\u0131na daxil olmas\u0131n\u0131 m\u00fcbahis\u0259siz tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u0259yan etmi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">H\u0259min vaxt Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131nda m\u00f6vcud olan 6 sah\u0259d\u0259n 4-\u00fc sovet qo\u015funlar\u0131, 2-si is\u0259 (1-ci v\u0259 5-ci sah\u0259l\u0259r) Njdenin qo\u015funu t\u0259r\u0259find\u0259n tutulmu\u015fdu. Bol\u015fevikl\u0259rin hakimiyy\u0259ti alt\u0131nda olan \u0259razil\u0259rd\u0259 \u0259halinin \u0259rzaqla t\u0259chizat\u0131 olduqca yar\u0131tmaz v\u0259ziyy\u0259td\u0259 idi. Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131n\u0131n r\u0259isi \u018f.\u015eirvani Xalq \u018fm\u0259k Komissarl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6nd\u0259rdiyi m\u0259ktubunda 10 minl\u0259rl\u0259 qa\u00e7q\u0131n\u0131n evsiz-e\u015fiksiz ac\u0131ndan q\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaz\u0131rd\u0131. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 \u0259srl\u0259rd\u0259n b\u0259ri Z\u0259ng\u0259zurda birlikd\u0259 ya\u015fayan v\u0259 qaynay\u0131b-qar\u0131\u015fan m\u00fcs\u0259lmanlar \u2013 Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259ri v\u0259 k\u00fcrdl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n he\u00e7 bir m\u0259s\u0259l\u0259 qald\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 halda, \u201cK\u00fcrd\u00fcstan m\u0259s\u0259l\u0259si\u201d ortal\u0131\u011fa at\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. R\u0259smi s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 Z\u0259ng\u0259zurun a\u015fa\u011f\u0131 v\u0259 yaxud \u015f\u0259rq hiss\u0259sinin \u201cK\u00fcrd\u00fcstan\u201d adland\u0131r\u0131lmas\u0131 erm\u0259nil\u0259rin v\u0259 Rusiyan\u0131n maraqlar\u0131na xidm\u0259t edirdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1920-ci il dekabr\u0131n 25-d\u0259 \u00f6z d\u0259st\u0259si il\u0259 Tatev monast\u0131r\u0131nda m\u0259skunla\u015fan Njde Z\u0259ng\u0259zurun \u00f6z n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda saxlad\u0131\u011f\u0131 hiss\u0259sind\u0259 \u201cS\u00fcnik Muxtar Respublikas\u0131\u201d yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u0259yan etmi\u015fdi. 1921-ci il yanvar\u0131n 21-d\u0259 is\u0259 da\u015fnak Erm\u0259nistan\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 bir h\u0259ft\u0259 ba\u015f nazir olmu\u015f Simon Vrasyan\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Z\u0259ngzurda \u201cDa\u011fl\u0131q Erm\u0259nistan Respublikas\u0131\u201d yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. H\u0259min oyuncaq respublikan\u0131n silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin\u0259 yen\u0259 d\u0259 Njde ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1921-ci ilin fevral\u0131nda Erm\u0259nistanda da\u015fnaklar qiyam qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131lar. Fevral\u0131n 13-d\u0259 da\u015fnaklar\u0131n silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri Z\u0259ng\u0259zurdan \u0130r\u0259van \u00fcz\u0259rin\u0259 h\u00fccuma ke\u00e7mi\u015fdi. Fevral\u0131n 18-d\u0259 da\u015fnaklar \u0130r\u0259van\u0131 i\u015f\u011fal etmi\u015f v\u0259 Erm\u0259nistanda sovet hakimiyy\u0259tini devirmi\u015fdi. Da\u015fnaklar \u201cV\u0259t\u0259nin Xilas\u0131 Komit\u0259si\u201dni yaratm\u0131\u015fd\u0131lar. Mart\u0131n 18-d\u0259 \u0130r\u0259vanda yenid\u0259n b\u0259rpa edil\u0259n da\u015fnak h\u00f6kum\u0259tinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 S.Vrasyan h\u0259rbi yard\u0131m g\u00f6st\u0259rilm\u0259si xahi\u015fi il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 h\u00f6kum\u0259tin\u0259 m\u00fcraci\u0259t etmi\u015fdi. Aprelin 2-d\u0259 \u0130r\u0259van sovet qo\u015funlar\u0131n\u0131n \u0259li il\u0259 da\u015fnaklardan t\u0259mizl\u0259ndi. Da\u015fnaklar\u0131n silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri yenid\u0259n Z\u0259ng\u0259zura \u00e7\u0259kildil\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sovet Erm\u0259nistan\u0131 h\u00f6kum\u0259ti v\u0259 11-ci ordunun komandanl\u0131\u011f\u0131 Yuxar\u0131 Z\u0259ng\u0259zurun Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirilm\u0259sini ba\u015fa \u00e7atd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Z\u0259ng\u0259zurdak\u0131 oyuncaq \u201cDa\u011fl\u0131q Erm\u0259nistan Respublikas\u0131\u201d il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar apar\u0131rd\u0131. Sovet Erm\u0259nistan\u0131 Z\u0259ng\u0259zurda Njedenin n\u0259zar\u0259t alt\u0131nda saxlad\u0131\u011f\u0131 \u0259razini \u0130r\u0259vanla Qaraba\u011f aras\u0131nda baryer hesab edirdi v\u0259 bu m\u0259ne\u0259ni aradan qald\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 Z\u0259ng\u0259zur \u00fcz\u0259rin\u0259 h\u00fccuma haz\u0131rla\u015f\u0131rd\u0131. 21 aprel 1921-ci ild\u0259 Tatev monastr\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n Z\u0259ng\u0259zur erm\u0259nil\u0259rinin 2-ci qurultay\u0131nda Njdeh \u201cDa\u011fl\u0131q Erm\u0259nistan Respublikas\u0131\u201dn\u0131n ba\u015f naziri, h\u0259rbi naziri v\u0259 xarici i\u015fl\u0259r naziri se\u00e7ilmi\u015fdi. Bir s\u00f6zl\u0259, c\u0259llad Njde Yuxar\u0131 Z\u0259ng\u0259zurda k\u00fcll-ixtiyar sahibi olmu\u015fdu. May\u0131n 12-d\u0259 Qalanc\u0131q k\u0259ndind\u0259 Sovet Erm\u0259nistan\u0131 il\u0259 \u201cDa\u011fl\u0131q Erm\u0259nistan Respublikas\u0131\u201d aras\u0131nda Yuxar\u0131 Z\u0259ng\u0259zurun Sovet Erm\u0259nistan\u0131na birl\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Njde Z\u0259ng\u0259zurun Sovet Erm\u0259nistan\u0131na birl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 o \u015f\u0259rtl\u0259 raz\u0131l\u0131q vermi\u015fdi ki, Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n Erm\u0259nistana m\u0259xsus olmas\u0131n\u0131 r\u0259sm\u0259n t\u0259sbit etsin. R\u0259smi \u0130r\u0259van Njdenin bu \u015f\u0259rtin\u0259 tezlikl\u0259 \u0259m\u0259l etmi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Njdenin Z\u0259ng\u0259zurda \u00f6z\u00fcn\u00fc k\u00fcll-ixtiyar sahibi kimi aparmas\u0131n\u0131n ba\u015fqa bir s\u0259b\u0259bi d\u0259 onun xaricd\u0259n yard\u0131m almas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 idi. Da\u015fnak Erm\u0259nistan\u0131n\u0131n ba\u015f naziri olmu\u015f S.Vrasyan T\u0259briz\u0259 m\u00fchacir\u0259t etmi\u015fdi v\u0259 o, \u0130randak\u0131 ingilis h\u0259rb\u00e7il\u0259ri il\u0259 s\u0131x \u0259laq\u0259 saxlay\u0131rd\u0131. Bol\u015fevikl\u0259rin 11-ci ordusunun Qaraba\u011f-Z\u0259ng\u0259zur qrupunun qo\u015funlar\u0131na verdiyi \u0259mrd\u0259 yaz\u0131l\u0131rd\u0131: \u201cNjdeh \u0130ran vasit\u0259sil\u0259 Antanta il\u0259 \u0259laq\u0259y\u0259 malikdir. \u00d6z hakimiyy\u0259tini onun vasit\u0259sil\u0259 saxlay\u0131r\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sovet qo\u015funlar\u0131n\u0131n 11-ci ordusunun komandanl\u0131\u011f\u0131 1921-ci il may\u0131n 25-d\u0259n etibar\u0259n yeni h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 zaman Njdenin silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri Gorusdan \u00e7\u0259kil\u0259r\u0259k, Bazar\u00e7ay v\u0259 Qafan rayonlar\u0131nda q\u0259rar tutmu\u015fdu. Bol\u015fevik qo\u015funlar\u0131 iki istiqam\u0259td\u0259n \u2013 h\u0259m Qaraba\u011f, h\u0259m d\u0259 \u0130r\u0259van istiqam\u0259tind\u0259n Z\u0259ng\u0259zura h\u00fccuma ke\u00e7mi\u015fdi. \u018flahidd\u0259 Qafqaz Ordusu adland\u0131r\u0131lan 11-ci ordunun \u0130r\u0259van qrupla\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7 t\u0259r\u0259fd\u0259n \u2013 Vedid\u0259n Ke\u015fi\u015fk\u0259nd\u0259 (D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z), Nax\u00e7\u0131vandan \u018fng\u0259l\u0259vid\u0259 (Sisyan) v\u0259 Ordubaddan Me\u011friy\u0259 h\u00fccuma ke\u00e7mi\u015fdi. Q\u0259hr\u0259man Abbasqulu b\u0259y \u015eadlinskinin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi Q\u0131rm\u0131z\u0131 tabor da Z\u0259ng\u0259zura h\u00fccum ed\u0259n bol\u015fevik qo\u015fununun t\u0259rkibind\u0259 Njdey\u0259 qar\u015f\u0131 vuru\u015furdu. H\u0259min qrupla\u015fma iyunun 26-da D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259zi, 28-d\u0259 Bi\u00e7\u0259n\u0259k a\u015f\u0131r\u0131m\u0131n\u0131, 30-da is\u0259 b\u00fct\u00fcn Sisyan rayonunu da\u015fnak qo\u015funlar\u0131ndan azad etmi\u015fdi. \u0130yulun 2-d\u0259 bol\u015fevikl\u0259rin \u015eu\u015fa t\u0259r\u0259fd\u0259n ir\u0259lil\u0259y\u0259n Qaraba\u011f-Z\u0259ng\u0259zur qrupla\u015fmas\u0131 is\u0259 \u0130r\u0259van qrupla\u015fmas\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 Gorusa daxil olmu\u015fdu. Njdenin d\u0259st\u0259si iyulun 4-d\u0259 Tatev monast\u0131r\u0131ndan, iyulun 7-d\u0259 is\u0259 Qafan mis m\u0259d\u0259nl\u0259ri rayonundan \u00e7\u0259kilmi\u015fdi. \u0130yulun 9-da Njde \u00f6z d\u0259st\u0259si il\u0259 birlikd\u0259 Me\u011frid\u0259n Araz\u0131 adlayaraq \u0130rana qa\u00e7m\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Z\u0259ng\u0259zurun Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirilm\u0259si<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Erm\u0259nistan Xalq Komissarlar\u0131 Soveti 20 iyul 1921-ci ild\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n 8 q\u0259za 33 nahiy\u0259d\u0259n ibar\u0259t inzibati-\u0259razi b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u00fc t\u0259sdiq etmi\u015fdi. H\u0259min inzibat\u0131 b\u00f6lg\u00fcd\u0259 Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131 yox idi. Avqustun 31-d\u0259 is\u0259 yeni 9-cu q\u0259za \u2013 m\u0259rk\u0259zi Gorus \u015f\u0259h\u0259ri olmaqla Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Az\u0259rbaycan is\u0259 Z\u0259ng\u0259zurun q\u0259rb hiss\u0259sini (Gorus, Sisyan, Qafan rayonlar\u0131n\u0131 v\u0259 Me\u011fri rayonunun bir hiss\u0259sini) \u00f6z inzibati-\u0259razi b\u00f6lg\u00fcs\u00fcnd\u0259n \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131. Bununla da Z\u0259ng\u0259zur iki hiss\u0259y\u0259 b\u00f6l\u00fcnd\u00fc v\u0259 onun q\u0259rb hiss\u0259si Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirildi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Erm\u0259nil\u0259r z\u0259ngin filiz yataqlar\u0131na malik, Qafqaz\u0131n \u0130sve\u00e7r\u0259si adland\u0131r\u0131lan Z\u0259ng\u0259zuru \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259kl\u0259 Az\u0259rbaycanla Nax\u00e7\u0131van, eyni zamanda, Az\u0259rbaycanla T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131nda s\u00fcni baryer yarad\u0131lmas\u0131na nail oldular.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Z\u0259ng\u0259zurda erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n miqyas\u0131 haqq\u0131nda 1920-ci il sentyabr\u0131n 1-d\u0259n 7-d\u0259k \u015e\u0259rq xalqlar\u0131n\u0131n Bak\u0131da ke\u00e7iril\u0259n 1-ci qurultay\u0131nda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r faktlar sadalanm\u0131\u015fd\u0131. Az\u0259rbaycan kommunistl\u0259rinin 1920-ci ilin oktyabr\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n 2-ci qurultay\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n z\u0259ng\u0259zurlu erm\u0259ni Tatyan ikiillik q\u0131r\u011f\u0131nlar m\u00fcdd\u0259tind\u0259 Z\u0259nq\u0259zurda 200 m\u00fcs\u0259lman k\u0259ndinin tamamil\u0259 da\u011f\u0131d\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, qa\u00e7q\u0131nlar k\u00fctl\u0259sinin Qaraba\u011fa, Araza (Nax\u00e7\u0131van) do\u011fru v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 aran b\u00f6lg\u0259l\u0259rin\u0259 \u00fcz tutduqlar\u0131n\u0131 etiraf etmi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1929-cu il fevral\u0131n 18-d\u0259 C\u0259nubi Qafqaz M\u0259rk\u0259zi \u0130craiyy\u0259 Komit\u0259si N\u00fcv\u0259di, Ern\u0259zir v\u0259 Tu\u011fut k\u0259ndl\u0259rinin Erm\u0259nistana verilm\u0259si haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul etdi. N\u0259tic\u0259d\u0259 uzunlu\u011fu 42 kilometr olan v\u0259 haz\u0131rda \u201cMe\u011fri d\u0259hlizi\u201d adlanan d\u0259hliz yarand\u0131. H\u0259min d\u0259hliz d\u0259 Nax\u00e7\u0131vanla Az\u0259rbaycan\u0131n qalan \u0259razil\u0259ri aras\u0131nda \u0259laq\u0259ni k\u0259sm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, Erm\u0259nistan\u0131n \u0130ran \u00fcz\u0259rind\u0259n \u0259razil\u0259r\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131 da t\u0259min etdi. Bel\u0259likl\u0259, Sovet bol\u015fevik hakimiyy\u0259ti Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi torpaqlar\u0131n\u0131 Erm\u0259nistan SSR-\u0259 ba\u011f\u0131\u015flamaq siyas\u0259tini davam etdirdi. Burada m\u0259qs\u0259d t\u0259kc\u0259 Erm\u0259nistan\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k deyil, eyni zamanda, t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00fct\u00fcn quru yol \u0259laq\u0259l\u0259rini k\u0259sm\u0259k idi. Bu is\u0259 geosiyasi maraqlar\u0131 namin\u0259 \u00e7ar Rusiyas\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irdiyi siyas\u0259tin Sovet hakimiyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259 eyni il\u0259 davam etdirilm\u0259sinin \u0259yani s\u00fcbutu idi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1988-ci ild\u0259 Erm\u0259nistan beyn\u0259lxalq havadarlar\u0131n\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 n\u00f6vb\u0259ti plana \u0259l atd\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sin\u0259 \u0259razi iddias\u0131 ir\u0259li s\u00fcrd\u00fc. N\u0259tic\u0259d\u0259 Erm\u0259nistanla Az\u0259rbaycan aras\u0131nda yenid\u0259n m\u00fcnaqi\u015f\u0259 ba\u015flad\u0131. 1988 \u2013 1991-ci ill\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259r Z\u0259ng\u0259zurun Me\u011fri rayonunun 7 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259n, Sisyan rayonunun 11 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259n, Qafan rayonunun 41 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259n, Gorus rayonunun 4 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 deportasiya ed\u0259r\u0259k soyda\u015flar\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 siyas\u0259tini ba\u015fa \u00e7atd\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1991-1994-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri xarici havadarlar\u0131n\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sini v\u0259 onun \u0259traf\u0131ndak\u0131 7 rayonunu i\u015f\u011fal etdi. Bununla da, Z\u0259ng\u0259zurun \u015f\u0259rq hiss\u0259si, y\u0259ni Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n s\u0259rh\u0259dl\u0259ri daxilind\u0259 olan hiss\u0259si \u2013 La\u00e7\u0131n, Qubadl\u0131 v\u0259 Z\u0259ngilan rayonlar\u0131 da i\u015f\u011fal olundu. Bu rayonlardak\u0131 301 az\u0259rbaycanl\u0131 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sini \u0259hat\u0259 ed\u0259n 3347 kvadratkilometr \u0259razi Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin n\u0259zar\u0259ti alt\u0131na ke\u00e7di, oradan 150 min n\u0259f\u0259rd\u0259n art\u0131q \u0259hali m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tarixin d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Son 200 ild\u0259 tarix biz\u0259 ilk d\u0259f\u0259 \u015fans verdi. Bu \u015fans\u0131 biz \u00f6z\u00fcm\u00fcz yaratd\u0131q. \u0130qtisadiyyat\u0131m\u0131z\u0131 v\u0259 ordumuzu g\u00fccl\u0259ndirdik, xalqla hakimiyy\u0259tin v\u0259hd\u0259tin\u0259 nail olduq, beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 n\u00fcfuzumuzu y\u00fcks\u0259ltdik, biz\u0259 arxa duracaq dostlar\u0131m\u0131za g\u00fcv\u0259ndik v\u0259 ist\u0259yimiz\u0259 nail olduq. Erm\u0259nistan\u0131n arxas\u0131nda duran v\u0259 onu \u015firnikl\u0259ndir\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259r \u201cD\u0259mir yumruq\u201d qar\u015f\u0131s\u0131nda tab g\u0259tirm\u0259dil\u0259r. 2020-ci il sentyabr\u0131n 27-d\u0259 ba\u015flanan v\u0259 44 g\u00fcn s\u00fcr\u0259n ikinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 r\u0259\u015fad\u0259tli Az\u0259rbaycan Ordusu \u0259razil\u0259rimizi i\u015f\u011faldan azad etdi. \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 imzalanan s\u0259n\u0259d\u0259 \u0259sas\u0259n Z\u0259ng\u0259zur \u00fcz\u0259rind\u0259n Nax\u00e7\u0131van\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n kommunikasiya d\u0259hlizi a\u00e7\u0131lacaq. Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n d\u0259hliz olacaq.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2021-ci il iyulun 7-d\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda iqtisadi rayonlar\u0131n yeni b\u00f6lg\u00fcs\u00fc haqq\u0131nda f\u0259rman imzalad\u0131. H\u0259min f\u0259rmana \u0259sas\u0259n, C\u0259bray\u0131l, K\u0259lb\u0259c\u0259r, Qubadl\u0131, La\u00e7\u0131n v\u0259 Z\u0259ngilan rayonlar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur iqtisadi rayonu yarad\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130yulun 14-d\u0259 Xocas\u0259n q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259 \u015f\u0259hid ail\u0259l\u0259ri v\u0259 m\u00fcharib\u0259 \u0259lill\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc zaman\u0131 d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 demi\u015fdir: \u201c\u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur bizim tarixi torpa\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r, Q\u0259rbi Z\u0259ng\u0259zur bizim tarixi torpa\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r. Biz tarixi unuda bilm\u0259rik, kimins\u0259 siyasi maraqlar\u0131n\u0131n girovuna \u00e7evir\u0259 bilm\u0259rik. G\u0259lsinl\u0259r, a\u00e7s\u0131nlar tarixi s\u0259n\u0259dl\u0259ri, x\u0259rit\u0259l\u0259ri, baxs\u0131nlar, sovet h\u00f6kum\u0259ti Z\u0259ng\u0259zuru n\u0259 vaxt Az\u0259rbaycandan qopar\u0131b Erm\u0259nistana verib. Bu, yax\u0131n tarixdir &#8211; 101 il bundan \u0259vv\u0259l. Y\u0259ni, biz dey\u0259k ki, bu, olmay\u0131b? N\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259? Biz h\u0259qiq\u0259ti deyirik. Bizim d\u0259d\u0259-baba torpa\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r: b\u00fct\u00fcn Z\u0259ng\u0259zur &#8211; \u015e\u0259rqi v\u0259 Q\u0259rbi Z\u0259ng\u0259zur. \u0130ndi Erm\u0259nistanda deyirl\u0259r ki, \u0130lham \u018fliyev \u0259razi iddias\u0131 il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. \u018fg\u0259r \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur varsa, dem\u0259li, Q\u0259rbi Z\u0259ng\u0259zur da var. B\u0259li, Q\u0259rbi Z\u0259ng\u0259zur bizim d\u0259d\u0259-baba torpa\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r. Demi\u015f\u0259m ki, biz oraya qay\u0131tmal\u0131y\u0131q. Bunu h\u0259l\u0259 on il bundan \u0259vv\u0259l demi\u015f\u0259m. M\u0259nim \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131m ham\u0131s\u0131 m\u0259tbuatda var. Demi\u015f\u0259m ki, bizim d\u0259d\u0259-baba torpa\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r, biz oraya qay\u0131tmal\u0131y\u0131q v\u0259 qay\u0131daca\u011f\u0131q v\u0259 qay\u0131d\u0131r\u0131q. He\u00e7 kim bizi dayand\u0131ra bilm\u0259z. M\u00fctl\u0259q qay\u0131daca\u011f\u0131q, \u00e7\u00fcnki bunun ba\u015fqa yolu yoxdur&#8230; Bizim do\u011fma torpa\u011f\u0131m\u0131z Z\u0259ng\u0259zurdur, bizim do\u011fma torpa\u011f\u0131m\u0131z G\u00f6y\u00e7\u0259 mahal\u0131d\u0131r, \u0130r\u0259vand\u0131r. Biz qay\u0131daca\u011f\u0131q, \u0259lb\u0259tt\u0259.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Az\u0259rbaycan he\u00e7 vaxt indi oldu\u011fu q\u0259d\u0259r g\u00fccl\u00fc olmay\u0131b. Biz d\u0259 tarixi \u015f\u0259raitin verdiyi f\u00fcrs\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k v\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n irad\u0259sini \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u0259r\u0259k tarixi \u0259dal\u0259tsizliyi aradan qald\u0131rmal\u0131y\u0131q.<\/p>\n<p><em><strong>Nazim MUSTAFA,<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>tarix \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru,<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>Prezident Kitabxanas\u0131n\u0131n \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri<\/strong><\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div class=\"pdf24Plugin-cp\"> \t<form name=\"pdf24Form0\" method=\"post\" action=\"https:\/\/doc2pdf.pdf24.org\/wordpress.php\" target=\"pdf24PopWin\" onsubmit=\"var pdf24Win = window.open('about:blank', 'pdf24PopWin', 'resizable=yes,scrollbars=yes,width=600,height=250,left='+(screen.width\/2-300)+',top='+(screen.height\/3-125)+''); pdf24Win.focus(); if(typeof pdf24OnCreatePDF === 'function'){void(pdf24OnCreatePDF(this,pdf24Win));}\"> \t\t<input type=\"hidden\" name=\"blogCharset\" value=\"Cw1x07UAAA==\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogPosts\" value=\"MwQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogUrl\" value=\"yygpKbDS189LrMrMzS0tLklMS9TLzEvLBwA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogName\" value=\"80usysxV8C0tLklMSwQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogValueEncoding\" value=\"gzdeflate base64\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postId_0\" value=\"MzQ0sQQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postTitle_0\" value=\"izo5My\/95Myq0qKcRIWkxCPzc45sVChJLMqsyFQ4OTMlMefkzJLizKqczGwA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postLink_0\" value=\"yygpKbDS189LrMrMzS0tLklMS9TLzEvL17cvsDU0NLEEAA==\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postAuthor_0\" value=\"C0pNScwuzqxMBAA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postDateTime_0\" value=\"MzIwMtQ1MNc1tFAwNLYyMLcyMQQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postContent_0\" value=\"rX1LbxxXsuZ+fkXiDtCQgCq2SMm21Pb4Qmq57YZM2W5pDPnuTjKTZHZlZbLyUWDVqne99GKAAQT0bS29tTdaaUfKgP5G\/5KJL+I84mRm8eEewA+JrMo8J06ceH4R8dlZ0nabMv9f\/9Hl593clMVJ9Yfkr33bFcebT\/\/j88\/arqmrk88\/y5eff2\/Ou6L88DrpLt41iyS7eFdtTHv5S0X\/JKsPr7Nimazp12bTXP5SLs02yYqNoT8ndWmq5L8+vK5OPrze9k2SXrwt6Y9tURVV8nj74XWTms2RqTL62Ko+w3fKy1\/S5ItmSV8q2s5UJlnnTVEu8a2k+vC6K474Adl4PYlpeFmZkRcf1ZdvGnNcJKm5fEM\/6OgjZ\/W2L\/s065u95EmxTc5pDUX34fWGHpea89askpOLtw1+ukgWxSz58JoW3CR10pmmOC\/o75khWnRtsS3pIx1\/OJMF0mMy+kra0zPeVcnanBbZaJFqVeeXvyyxdVpwWjQJPWJBf1sUyyLZmPdvzMYcmVV2+cveZ7+nY\/js9+5Mfn\/2+f\/47Myf0eXP5alZJr\/++PXlzz988f3OzymCJ3\/J27M+pR34g\/y2ybdFllddMXrA76q0PfvU\/u0avsFC7de\/MtvLXxranOIAIVPJp7nJq4KOsUrwr1l0vSmT5cXbNZ2QaUAXIkpBR55c\/JSviQeKlM6sr3r6BVGHGOXIJPSwlP4pkiY\/KWocPXEecU3FT6efmpI+uKIHlkb44PIXoihOv3e\/vXxDx6KJc2pwBpsNuI05e3nxjn59fAxO0B\/8psn6tudX0kNpedM7BbcviRnkibQsc\/HTkjjt4t3FT2AUZi16Tb5oF33TJnkHVkjwor4psoJWe\/F3+uCCbwBfOayESNERI\/d05S7fGKKSoc28p82UrSGemslzwY72PvrbqvfQ1c2ZYRLUZdZfvqGnJlm+oZcqPmD2m2AGf9ZP5GZjp3JReKGXv7TEwm5fQ766mpMCKXtwSGO2BfHMoaEjpqtxas8NrDtLLn9uF0UHCjTq53x0L4hudE\/xx41JXhStwR3DcSUs0x7Tks5Ml5OgyYj3Sjkheqam0eMyNRXRMPpIQmKjWRSpyKKapMpe8v2f\/0xrbYltk2JRVEe4yER4K5V+\/ZFkRZqcF6U5Zt5yz62wGjq5N3QD8i4rFnwt2rpqosvz4fUpkUn4CQJjVbQkKs4bEpQFxAh+wd8kepRmaZJFToxGD56pjxfElf47uBu0sJUpl2AdyJrklVsereDi3arvepbPo9Vs6Q3VnP+bvDBHoGYzoz\/RXbN\/fv9PYrfMZO5XdB2OetzFWfJFiYWSDOXffHXxrqQ7J3\/5jm7Tqt70VdnzsT2+fOP+6siPD46OYEY8f2pknQsiKD7c4JM4Hno37WnNr+CnftMueftJsTwjBbPBsi3bEIGaU1o5v4UeSuclZwzhdNRndNbLnogFHeJl3OXPdLZrqDLiUbBTBjmUfCcX7tcfy43ZLvES+mRFtO+ErklrzkucPxTW\/oN79+ZHF++IM+UWlSQqSrpF89Z09D+srMIDeTX2LrN+mZOEgrRZDi50rH5JqpxuNWNjt8\/MGcnLTi6LvR50mRcsu2j\/rI6Izu2aWCins4Q42v\/oEa2U71CmiTm6H12RMkdviuRff\/uHI1JCB2E27nO0djqbFutP6GnH+F7xr7\/9N++StHHLP6D3skKO5AItmG7PLHlitqah67+5\/IU+YeSI\/ytPiZAVBK\/djNAt3+B\/EJYVc33y6EFC260yvjvECUSXbRJ+hm80hSIxTlEUNJ09\/YXo8cnBJ3O67UIOt3GSCRU4BVt\/bs4vfrr8BZtvTXVkvJC6cvd8WSdejy+ahgyaVbL\/MCyUF5VZjYZ98hJ6iPJbSdzYUNNiJ+8gTSPJRx8zLR8+2T8kbIoFDKNXf37lJCEdOR1HGU7gL30LYbqq35O24d3wE2nzVn5ZWchS00ke1vmmcnKKiG4fg6MmxoJU9\/bflyRQiF5kPyZ39h\/u37\/Ln3qJqwLLEpyCXxw8vAv6rwwLBi9ViuXW4FX2aW4FuVil8rFkcfEOcmhdJG1PS++wsUkK0s8XF2+h6RtalRiyZ03d5m0xsamXpPmPRmsNi5QHMs1F0jdiPqtX4OcPDx48cgtOjP0i03b\/PgkZkjEQszCIMqFgWDpsqByCk5ZUwPRmBeJMb2wzDco+y5f1CuYsq9itM5qOiiwrNEPAvu5h+Ho9cyOW\/PXHthRl\/VVNVydvk5d5Mz8k1i+IgnT1WcbBSofQtgeI6\/Z4\/rSmS8RH2TpdX2FPDcujBqRw9CHqgj+LY3zzO3O8MtvMH\/dcDPiuXq3oKi9FT9CNf3Tvozn952MrBlmx3HECbobff3LXrku4fsOqgmXYq+HdkE\/8kJfF1qzz7qwukztf0tuJ4HeTVZ\/mDcwEZ6orNiMlsHVMH9QT0eXBvY+VULu\/\/2AuGkwJkVny6GBuXSkWNIrBB\/Lt1e7LPG2nfTJ7+OggWaxN1piONHu9zLsmIVuWmS3a6Gh78pAjZvMKzLa5eLfwO8VDbsY8X6jtqFUmLSmfU7hopGrlMoE5YCsVDRvezi4vygWLZPrt1HFj97TK08wrKVwVsXb2kt\/9z4cHB\/c+fUp0rMyCLKmObBj+4f6nTAT7ga9wwxfuF2dg7cgYwWKtdMU7RCn\/kbbTk9cjzIrPjcwALbUjvZDSUrA7e4vdTqz1z\/p+FosD+idIO7JDGlZe0ILi\/nbYt+z6i+GVKpIXXX4GO8SsTYMba\/et5E+x6sjwEN6wIoQpxPTGRRLVygdpjqyF7yimr9idF3vf5l3epH2zcldwnTdsftC6yn5pOmMd\/FnE7rvOt7PieMeVe3BfXSm5bxBAGav3jmUd3x+Io4H+2PXGiPKWvuQRyLlr4uMoDRlycHlW4qbSmS\/6JSt9viofXmPXYsKdE70XRJtii5veCave0DLYf7T\/UM6A\/NhNArkgzFlXbMTG7Eg\/wA1iyhD9VvQtZxeSgP0\/pJubI1HOsZeFLajIT2zti1+fiej1qyk2HA8Q4cYqkzUNS3v9qGAZPDFdvwTPiY437OSUp\/zyrG67sl+R\/79aOZHq9O5Gad2ZfnaQWC3byaumSFnP3kuWMBNiEQjtiU\/jPyzJkq\/okAoEi867oWnuH6u3goUqEqqt0WJTMnbBjYX9LvM2aMNeDBwXQ\/7XLFrn\/oOpheIj79\/Q32DzN1joYHHWBkzohS3bNANvQ2uDHSvz60K8oRy8IzmkO1GQD9k3XjMsmfOSg0fzzFiBXbC5UxyV4YDJ4K7oDU3yJ2IefuU5Pe5VvWkXRQIj\/Jyt\/jzjJSxmwQ6QN75Rb6wu3i3hqUC8CB8ybxmJVXLsrpKgC\/zaYYBywCZqd\/C5G3zNkiOBweTtTVzai59obWItriWWom9+ZjZ8Gxo2UmnN7HLI4pwRgldGkdQzs+nAZiwPTjim9f5NBycrz1yINfB+A8XCwpZEptgoJEeJTCnOqnECJPmaPPfoRcnpxVsSQ2wI0vdAiDyTc5JnGthRZLlDXmGr5N7j7+T2xwIhcIqY5d4rcN6AsiN9JGpAc634QUendpjyA73PLP\/hdUoasuW33i5ixaIlNtWnnAmzlWjvxTvYZp11LjT9vM5fXbxja4sZzwTKlCCis9HoC\/gqrrT76HUWDv7W+AhwJGvofE\/ySvR5lfHHJTYOeocgEcvapOb4Z8VXfdHOT+mF\/bIf3gKEgZpVkTyuTEaqCTQ4IT0kHC584W7gpLUDKi7qJfs58O9pfXljSnoeCSy4o99sTbWRbWCduOKsE23gwUriii25Bs7p6HURoSfWG7jIZOAUkJKfbW8v3yUxQkjGkL3KgS2fM9F2mTOsSQKFY2O6r4uG8yAbiS7thQ1qm8B5o08lmL3SHE23Vh91kc6isOJGC98ilg3Eks7l47tQgPwblvw3Yv6JtRqvdVxWI2Zha6KygzItPsC7nUlzVlzY4UwYDUSDVvIREphkCKKmNRG37OTDiTBQ6q2dvVg9DRRaVnCmR1OIxSk9xKzcbV7gDyIqK9iQnGVwKYcohxA2wRtErgEfpNuzTAySEfwY9yRkg7wMdNupkgl73nMFgsC92yP4B4moTG32C6we0X\/jvyPmx6nBG8kwlk+ySwqXv5h6Hwfyra7y0Z8lR25p8QkJ8A2MauE4+vjeLjIg5ReWLsEflh0xd2vRICqJT8Hmbtx+RTC489+hfGg352wAHPtdu2upVQ+9t78hk+\/cWWfOQKHG+li8ZGWlZRKRLs7IuDId0VDbFURM+AMfJWa9olcp+3bChhg9lDZJkmu14h1bPwyaboGotQRQ8RLvBC26PuWEY8nRHdxwZgB1Nlb4gtfiKxJFxittVvaIEU05SSyUSd05M7ESc4bMOrqpyYbjk7F+uo1j8pgpRjy0\/8n83yVW8njvj2Zpys3IctI8BZuD1bjzK4\/Ir00dYdkbGpF2pLBAgZoTmdYXDxTXr31FS+\/pZ8\/q5szr2aWTS\/qTQRHr0Kw4CwiSnrocFBsXReWNt2\/YjdePGmeGdTqUjo9pu5TIkN2J8VK6l3jRrz+Whn9VQqJdT5GiCjTxtKhis5LlIVvodrcmOSWOYe4y5ErZ0OOmPpfsfu+Sw0yJbLeYqF1EHeKmL+VBbbFNyFww9q+e4yV4YE+deACiiQXV9oYc65nMXncw78fwZwyL3SXdExULc\/YMjHxHtOO6Sp6R+dbmCBrwii7e0cfesbWVd2RGHHs1EN3tgah1loNNFLIvxPaKdc5Mc27wORYCeHTlrAMc1hPcqA3fYZfQdkbDbU0Gk5JTlog\/5uLUWJI4aFZYVFMmuwvVccDBxuqAwxiE5MDoRGh50MYod9jjWETFyV\/5LEJ+\/jmchzMja\/C2qMs009FJ3MOmXS0qAO8ToWetyjescpqB1GRSfsVBrCp5wkFWKKuN\/7wYvznubif6b4M8TCaBeWwN9qr95JS90IrdyxEH97WZ\/bW3gZ0zGTa9\/wDvBTZG\/E\/YRc0JuRUW7VDeLpIfB23KEEPa\/4glt1atr0y5Sv5IGvK0b9y1jtWtrMYp2pFnFLxrkSr2fpPwLFkNKHM92dacLmZTmkjiIq8g9OmqWDkwhiPLny7eruFnGY44yWdMRyI6XNwxhVyQZ+E+dV1ccZ+sgYnAYhXFLOOcmcQcM9n\/Cvac3qaV+6yxUtNIHsemk+Vh9Vnw7254gZ\/Bm1+KGIEObeSSuAgvXYeuWJUkscCdKemQ7VTQVuVF9sEh9jI9q0uR88r3Ey8isBKHtjdCspBgFfxXA6K5hxGp01OnU8S\/Yy0iwZRV05\/xfVVvegW7sZQNQWDwJfLWIwlJc1TAe6cbleJGDXPT3sdc9SXpo9ih5QPRZrTKOWzZtGBD2oF+TlWIcKz16eTp4srxa8HAvN8N\/HTtnVl3HT+ekn6Iymd8G5ACcBE6ifZo6iQ72GBj2FqJNdHL\/BS+kheBtCoEdA\/u+QM1Z01eTqSWOlKbS77ujrI+HkQL7hzuT5IYjEqZxcuMzeqUKHDuUiLEjKdrDtzzlSnlytN\/Vi2D++jzuzepmUFvdYoZ4sS22ZpsKF+IKzJYNNDqLf1gb9eb2ewaG5+AmdhbzKs4ptW1WJtE4nDUuCaNE0+C3BQogUq\/BGrbJG6wGGcREy0K0sULNsIsi3uPQ0yjD6+PWGUxMJLtO0E7FlBwLCqXDHS0gIjhxdPBxhtKpb0RqSBNzUbxWZA7jk7Di0KrP01DThmYmC1H1NQNtmQ7hwtcCsSQc9xM\/VVp746YtgVyuSXnccBlbK5529HndxycUZ4\/SGhoFRmi\/kqDgFkzm\/BrXMjRYyT5csiqgrSpICeKI6yy2MJyTKFU2fIqbPhuRUK1gUxk0\/5mkVAAN4nQTxn1ihtyajjdIALYpY1CDuawz5q6TVqzBV4AhLlz\/97ePv1Dl\/ZugDvIKSngCJsQw2yoOEFyszTOVHkbdBbzlTifsF29on5eb0zaWKd1BODzFisxA23t4l1kUC9UcnU6kMnmvNYyOUJjPmJzK6u5qHakCjfDNOHVxu10TMPpHJskttaCsyMRQ40DP97MpgsEnwBhMTB86kP\/AIzYy8NBHGhyhSrfmrSwmb4l4pAkxaEfelHSeyNDCRfUZrefMkKPrG\/rzz9H8qdErgLY4XfVGmgHJ+oPDpKKz1inER3Yjt58flwkjTmrG4HnBfjZpGTP7FYvfmL51YCPOPwsAOaCTa0ueXjvng4\/p0S3clPHtI+gc2twfIFjyFtcSfawl+CcszJfdENwDnPbvO2b1nSl4HlOSGEvS8lgLyOHgYj53YCCJAotfaqQHvehTW\/KhoV\/Z9gAbgZQfD5EnMR2i22n4qs4fndQa6+thQ34zISLbuxKPJof9c7+o\/NtEmcF7uDmV3Xb1GtxrF70JRlP9bqPsgUhbOe84gEsSmdI4Dx1nNYCZ0dBJeukzwXVYrq6QUYZZOxu7TDZXdo9igcjcCHk0ZPjnOQybAlSW51x6uZKYNcSmgdlCSonR8Ykyc6W7LoOzNlve86Jw2Jxt\/pP\/k2tc6a0NGTcrWSNkmWxIicoc9YlO2PD5FF43MF9cf7ck1jBklgdik8bUK2bvsW9eorzsl4Rgg7kgvlQeyJO9kKMc5fi\/fXHBf8RypSTmalkgsOiLNwK12F8hj3xdNoQ4ZYJx0u+55AhcVQcjCeny5lLNtZJqom+R8xZ6rAnS7CgvzKXyhkESZ0y0Zbkqz4DOlsQiG+bM3IS2ZLgtFRI9ugcjhCv2JLvfktVc5NAfhxS6rcAGIgTycVArcBURIXA6y2yMpaXgQ4hb+gCh0NgCVRsUZ3QzW9HVoBSqy5S9n1RbkhsvqyXxLeJulHh6hwIdkSbmSzjyV6sm+SwrhbJYb6tq8n4uHiTOFKGYEKGDYqXTqwRUhUaUME28eLWcsC6RskBL9neBmAWBQY9uO5w61Ad0oH9gIVkHKUXvjEaid1\/BJhwXg5Z4a7\/S\/fLjFk37UsvPCQQsyt9V8QOp4tdiZEiwRD68uOmzUFHc7o0240RFcQeRFjCE12EoM0wFTqXPBFU\/8LTZy6kmT\/l2y84nu38e3jtBu9GAkK+ePGPi5\/odFqREXe+4IDoNoMRcZdFBnv5awvvXkiKnZFWYNS6YRZ4WRyXyEjpWoTkT7TY1kikVIF9b3b8hyQDOkR5VvakdrM9\/9Ue65ko545BoSuyBaLzZt0+ZwWv052D6OpG9nqKUjgHAlLc6MA4D4eZF4AYSdyjlMyFgp7Y7LKnocKGqW+68FAAoZhF51nOJzanHjrxFO8+8TV9w0EfV3jAG56poNHM601t3810ColdDXK4z3NANJM7j89JwkmdhETE8YN2Ye5GRJVIh4rXOsDKjuiGl+EOknNbryBciFg025xqXF1kDQqEIp82nH6585RcSyynS57RXaTLczeJ2Jkzrs\/\/muUg6x2iWn5CfwAu+yvT9EC58ndsgncMXFqTRGYI9m1U0UcSNQ7sx2bDk\/f\/nGcWBJ6c1eWiXkMsWLH\/lWkXeZmEGxQhCkMmLxLY9OYgmSaC7d\/vyWN9EPoEyTVd\/uPA860ET5J6RvwM8SDQj6UJgYE7nkUj4FPEdXcT6NCSy3k8QiC6zCsSdPDoOHxzbLVNZt5LONjFVaJASqKx0WpLTlrYMgxQ32TW0OVUjPelV3VF5xtRVAEF2GFvUUaj4W1lCNkrGF43CTES2KzLkEUG7rSoYdsvRvdVfmsDbTdaVCW5YTKtCrtbG7T6DfGnbwMfurdrHe62ZOUmZ9Fi2OJzHGEqzsoPfVsc409ka0LEvCJP9Uj5uvyNIjkkWx1xJPk8zCbYiPW6ND49yKZ\/dvEusPAuT6cfpv1DYfcI9Mn+qdXoQ2ohVIgwAqkTiApVAbV2qLC+iTUz3+pl3jhUGgLQH17TA9idx2+rfNPBtNsi\/Om8UxU+BK1uHVNR5wMxg5Tsw\/nVAM4rER1EmJdks+SLrck2ZpTFPpdDLKIznMJqIBgxRhboxO60u6u8VpA6So3AZhpk9BHSsYbcIBotdTynHCllD0W46YaO+sFHCVl2nYu2KMk9IEjqmR81sfmipZU2xOud2LXfEr1ai9Ne1NUx7CkWBTgCF1rX9Ce23OgyUe\/nswB6vCYF3iaPSSrXFdubINK39eWbuk2e9+St+OhzdCBdXuarxiwlyq5ix9eeQr87cU3qcSuZmwkqJ4\/3PBEGd\/Kqh5dSNZsZ7i7wHWeYGqnBcrXjIgERuSJ2qOCONgJvYffA6JWyFyn3e6ZNgMcNkKz1po+ripK1aQu2P8oxJt9i6Ww8xCEGrPAQokqy1MoMrmGE7cl0ZtblVGICh8RL7kEoUpM3sgHJN0g5H0A2kFhI3hsiyykUKYTg+gm6PLh3xpWCHth7u5ypzQQj+bXoXKx5VFSVr13RQ2U9aVgFtH+r8c3FTyuOHECoQ9HFxuRVtUAtzPbk4wgTy5rz3whQqa3cvzcfhOEsHIJ+em7xTEo8BWPVyXIOxkx9ggWkjcyIdw5jPLNoiX+S4icLBhD\/GANsHZcQ2B8RWy\/WplSjoBlbl07MWF5QyA4NkMy4WI2EmVTekIhFQLZRkPUQcLIuLa7EemAATksRuEN0esiQsMg+M05cr\/lqCaCDo+un5cU7hqpuS7lbLgo8kdkcKIsAJ8b1GwfCdoRSW2aj6ggbrHxa0FJLJUG8SP3NgSj8UTWZcHV2sHQDvMBT34EG\/E1J+\/jXFXJ2fdP22xLZMR+EQnhjOXCj+iq0FyCD1BrKWFJZEqORTm9qug2bysgJ5yyXo4xBHDxySaZFXcL5MjpWvrI2bMzzT0kCWZ7\/wWTFCemwtcD+Vi3U58W7rQDBKpvn4Es5F3ikLpmR+OyAVFeQ4hbHFRFMkty+vsQJZrZ3v3MeFOLFov44HXjdAbXxCQWso3NLu\/rs4qc+BEk0A4mP42qFUVva4k5kiEasbIZ23TehYAO5WqBHSobLVNBPxIHWXHnBa7Uncpif8vHhgtzg2GDSrA1iBMW62FrwkHBA0bjWCGZtw8HOt5PUc0TVmSAnrSGZCIIVCRaPSka+b9tEOC6brFFPlniP93gH9UAM5hClF4TY0z3NhQowycsX8xH3bmFz7rXtdiGBYccMARfl800WmBdDSBz8xCber7\/6V\/NzqPyaEvsxn3AARH56ugCQzJbH2HXd7GI8h5AGdWbaJQz31KZDJIo4UE2zK6sAx3VqwYjRt96Zz9AlEpCmUxaAn4orBj2miWCl0QCeP5OwprSkYLXLZzfz2Yuo+O+sqdMyX1o\/3PXaENM+xGJZoComDIg1BggMTa9dJQceTzCqGrCFscJXMWUdqk6MXJSbSKWHDmRbnW1pFsE8A\/jFxku4SmWF5Q7LXzh\/5flLh\/5cSET0urXUQ4hwhHfMTAwnm6rY2kEi3qU7B+XOsjFu+x2Uw2yBz+3tBM\/GDamaGxuVMQx0KtYRicVDRr5K6ANFnuiewUag9KZYeP03uEyTxQE7nfmRa648QQbGwcT8gxNHkRBZyVGfkpD0LIIsWGN0Bwreni9p5NDXxd\/NprQA1m\/Ife81u2A3j+7d0xDRlfi7xHBdYXulEXFaksADOA+yVa4fWtGcgFPqZWrk4gUQKbczu\/w5+uoDeuWKw6a8LH4SInB00HP5n22D9aRPzACbNEEINhpPK0fh0OXNyvIbMcyugNjeD3s+CqaF7ZAponqLy5+fz686bFvH4KoYRoJ71x0rdxcfBDGtamN12WyR8rusJa3bkDBgnoz+UAyM1m\/udCbFr29Kx7RSS5rrpY8iLa72Rxn43JWRUapPenZuQvna7mSg7vizq1iImf2saGZiM3GTADS\/2ko\/sVRS3ahpKBCAZpelh8MHc28gUx03p1f3r8hQKPklesJ05iQUotBfUUkRHilAtrawOAJOIOPhIqbx4dK4EIdtnsVxEGLp2zQsiZofFBp3MqzrHVbqLjguYsPZUqtFv5yHPw5CJeIaX9mpxDYkgbU2eYvGjsXG5hxsTDYSA\/0w8ndFaDm0IxzEdJsofSFRDIlfTVS5Vu4uSaO12O50d8SCbm0SA5aB6USHiVficcXeEIG4rQA6GWUnbxg7cUhUBe75eBg5eeoCUoc+NfFMSjKIPGLIG+ZCCY89Lgtbh2BCUkfr5swEAQCTRIuMEa4t1vgZuanj6pKKJcrp2kEtdShE0dSDmaUera5ifWgsYjYqP3Gxotg16LBW5wX46i+NmZYWW7c5C3mY8wS8+Rf1yHSVFhOmZNTEgEF\/HpY+yHXanjYTJ3+wP2fj+uDjOeN4Igf6PrcEbM2pB9s9eDhLHox+et8DonwG2Rqhjs21cNTtFBii814sto4PwiHIby+3dsS\/p01Wb9FGtRAlzG2J+b9gTfRMa6LkmDEBEVcz7VdRlloB4awVFbIgE4VkZYgkXQcreLzoZCHcPlaxbuU8X7blIVkv\/rHsl76AcCaQ08ABruVPSN7PXBZeBzN0TEh05xDEM1Vkcm2J0ccfT\/YuUk6I49kQPibibliB\/iJWADRLv1U9Cxy44UW9zjvboa8dB2FCgRYtoSKVmoJwtxWdHg\/1cGh9lZxTlUVE3XwZEaVqRHaaIUHrkizKN2URFNO1zSpG+RQkGMAPQo\/MDGih2iSkdfn+Tb4udCmCdi85XXxVu9hQ0xkndektaDzdK7gk5CVSBSEz\/MS\/fYgySvUXY5SlYA3IchjodvS65vgPEFKnpnOh+JtVELiVWP0TZV7jIx1cZRchE3I8x9dxzu4PwGwqyX75c7WiY0yDYq3EL8lQjYFnlhbHMZMWDurV0phzLNqEfUolB57vqdfjXqaMzoDd3CckxxvdgETpULbdpWMXOg5ZkEci5mUqWZsrarXQLFvoAFtXL6KvpIQhmagY5rz95c97LzpTTkLod5Qb\/QFIxIu\/ixPHYHGIj3x0JqgDmiGTIZwtXVKZY0NTH84B8uIe7x0WixrmX5bDyaZ3cON2tZfrD1HauVvDPsltCV9kyhsOksIKqiXRWF28OwYWWqBT9Tk0SgyIscU79LZ\/\/e2\/936r8BonzFoRW0GRDmxmd93iPilV3RkpSBfEc13pEu9pMLtzlK6WaKNqxU0RO3lDYQHyjVpF6JjhICGF5y1ZHXLKXlzi4KjF7a52dHb59ceoL0ycTvPlOmrVpa5L0s1LJaUDzvQ4IO+BKCDYocAf2XKzgn06rATZ7Zq\/l8UQJ\/Iib07yTfKs4Aj6zDW1JU5e9lhocifVovAuDCPnkB3CZcLClVtgC16f0CrquJLNv+ub5qiGtZFtc1trkuxL5a2YfqiggvYZVMQeFueG+PbrHDiSem2DbFGD1d1dfAKil5kphFT8SWZRic0Ok\/LgAZm8BsWMzdYivt5uB\/w3HCzBmDDTsOfw75iztiKK24oPzpwL1oeRKIcipBV9mdfNSZFc\/L24+CkXG8EDE1ycd9I6WvFt3nJnHo3MO2fxT0a0bSL4pA8fSI7rBvEhRIlcO+Q9\/WpuosHseKSqadn88IHVr7mIEiHVO3Tg9uzrNT0ksb9gkCduEPGzT3tubKw3DqsNCBPqsySVFQlCtdSr2GbAqgAcnuhqzV1yb1gsAgVQ4umIG\/DoDs5mQNgPoCuuQZYNr7vgdtRtW9qjK3zllYiv5CuyQOn2nCXfnKIleMWt3ESs3J9uirCbx1y7KBsXLxoYDU\/Nus\/QXb\/NN6Qpd+OZdiIBh0At1ckHSBKFL10P459joERRCU7eQ2SVaWCNxDC+IXGa1ov4r\/YUnext3B2cPek3ZGpwjIAL56Pgxs5pH6rFf+iGMHNvs7hRPFozlWt6G3esHPY0Zyijbciu3Kr42VVxiwiZBV\/euFuSerLNeIwtCYAS2EAi32DBRpiR6t\/3rmE9usJYuaJEYMp6KDNFo08bs0TElFiUttmZ6HInJ24uRGMGD\/LJXhjbRsThsE3UosZxySA7N9OvH2ZXxXmMcka7eq1GUfWikvSlyBcLhmME6wJiEiY5dJbrzSFCDm4YeWAbsVJujzm2VoMvWsf11rUNV2B8xNq0CfCYZTGjQmNrVbGAD8l67yiOF17VgdJXu+\/s9TnZGSFu63O7GN\/1Lt\/+w0GLAF8UnOWLJndZnF16RVX0EXcc6yYxvpogIC14nkbRRvbkC\/hGg9DAzczAF\/h\/oU0+tYuDj11bObefuHcO539\/\/bEsTnksRkPiq2iIZ4rkziF9yxwbQZ\/fnd5UgFA8bpY5ZAkodAKD++1aHs7xLH9xxyUVNzrAENaQluVV8mJP2bG2fWHAwCEqbcp504vh7arDOpFk0gohFJTZNtL7j3ZbINekAnfxhYNsVjG32\/DYqNXaFSKe+6vfBmLKWi92+mcT7gEJojXJnCc9WVGHWYGjH0xnS57dSe9+mxw+m4t3J194XKFMqE2se+7SjlqMBu692mnh9hr2qesCGGxSAr6la3weLJr10W\/iCIWNkA6x2qUoHI4fPBb00ISA12cQ9TeEDBWDIhL8jKUdDNnR8lW4VQJ0vlNp5wPCnonsrDmpIGa9F17TFlvgnzmlq4sgYyuGAeQX77I+c2VWfmoRTBk79YyRBS991D3GbUOLLeBGoc9Z8se+PDaDuHnSmI2t\/5bdWBwWt3MpHUqbDRbBW3Jk0Y9cGt5R0Q4OeDCyRGyZUQN7iadVWIvyiBMuCEJWYpglE83fPdTbIc45\/YdQmYzds9C+tNgWy+A\/Tuk\/Jt7YQ1P9cjmoURb2jt44FmSTWBEgoqgWJBTNMWqYraazAkbdguhuapVfqQouIYPCFKgZM\/pZXANlQ7P8oihWqeyjyV7J2tXi0UuDbttRzgXkTGMqnrLjtREz30aGXBNBx\/I4w7aUPoMSTlwwT293JRtijhoGpTnxlYoDesuYHY\/x28yhLYjLvbaffJMsYriyYEAe1i067ptBA\/kTh1fXcnSitIWlE3nmNRdOV2QfvMhXKY\/EueuDSLu+x3dXMwEoHSzqwFKu7ldme\/hPSLfkhaq6HvRciIR28v3e1wg0TVXZX7fLkOOlJR6dRhbYkvxFPyLKrLmsYeA7Ra6dahJmfLdnK29plYrV0czU1ZzJ9CZaW4m+FGEWaeVul4Tbb3blY5vlCkNj\/xHbJFPm6FQVkqg1JRW8Aopwi7re2ewuwtPGrFECYm+XlTOdauPeRm4EWmY146Y\/x3OjzjoyAtSPq7ilyaTDEU7FKZWlVFTFmQClqUj90Yn7wrCKu6qM5qy5VA5TYJJg0IRF5ifMoFub60IbBRocLxPf7o65tP1W\/KRKtZYdZZKPiwXJ6KNhoHuAWyysmNkY33FjORyyMDDaDPvwAT0WubZsywtw0DZZsEhd8dRK6VTH\/VUam34aRdxtCVVo\/iUd9aNHQE0h3X7\/3qdQpxbv0ToPKbpG1aBseTx7bGHbod2qumnsm4a5m6FNS7VrVLGrC9kVMZ7WThKVGWQIntRAQnyNS2+\/6sExiCf4aZS3zkC5UleOuz7ZC28guiEluPAzUid8Ae9CSAeS0HSosqCAD6\/RcyQrqpLDAj5tYn\/pJjH6mOmwTuYx8kCk1xSF7l4xMtAPT+jdcM6ZI7LDtNM14FBtMBVdHR1\/Qmyjrxhn4iCXS+lSaFvOzI0tTU4W5qzo2DAUaxMWii0qkCGmrgPN06ae6lKiyaVz9CvVjE4EpnOvBbszntywy2PxxZXL27iOlz9bnpCuOPai1aKvHItEAsDWrw\/dNNjeDL6Utuu0vSWzyigSF0amsRI7dPKmGjSf5+m1PhFZ+QSstNKxMUuecms2GewqJZlIodpZylZJkEb4Q5C\/AYbEQ6C8Pcb9C3Yb\/UXclW5ixpH13u0MTm6aVkUdSJIoIgtIHi3uxg6EPyzBYA5TIovQNd7XFKnq6pd1VjdcLjnuMhXk0xZ4OldQNijl4nw6x\/PH2p\/RvjKbumXYt6si0u7FTnYA8lz2ZqE9kp90SUkNiJEuP2gelPbb+R+5Xc0oy6PNnnhkQV4GOc1D26\/dkICHpHHjLYNYvp2FZHcs1CuIhnQn\/Ob+AfavysQq12AtoPyYElOzFFQfjY9sIeBueg4r\/tXAGRJlGpZm3fHYHaSVr7khkmpJ9Z05lsE9vvcFx9nEC5FFu3ivmp8YU8d7m3xHbJDHNyMZWmMOa2C371bsWtLwmw\/zyzdNISGNPqh4m1OWqLXYFXBcb6Niw1AK1qyqNUx7Y0dVeYqCxrelTM5sYl31wpU3CUQ0FQjftGaVVw\/5asdgtoK3LDdXZ6dC+c+qX0WRmFhOyrT18z4b9NYpMtdzPxiWbKZ6YQ2h+gNL\/7S3ey4ZMxwTblCSe2UgTyPKfVlhQG379gPeIWlsRt1kGUeK5JhqlBzQNjrjWhnAYMXhqVrd+Ayh+L2V4tjyN01Xiq3o3VEFnpIjUw2lUs4tWU30Zit2lK3j3io+BzvsWLkLj+EPycMOkKY5kpDOqAXRetz5g66wbZNkV4p2wXCoVU+Z39LR5Tuu0Y3nxfsq4SE4VY0LIIbi8Ce5S42CYE6NH\/ueTKGTXJpqC0J0WZC4hDes+7EmjLNXcvT6SW\/KeNQvVwMnpiVfFneCUCqCC1xE1HKnbuCkpxSF8g5c55bJlgmQqNc3Qb4WKPv\/ox3ylG8yzoiFUq0HNk9s8Y3jhILFxkce0MSsSRdku2LWqB79x6BgN1SW86qV8oazQax0opfjLkcTq0PknsF0BfdksdN2fmNBSiAVEOmDDthR0IfvTzG3hoDqHu\/ZM04KnwMvWw17yvtB7tw0jIwc20k3to3ba0xMdIMiG5Kb9zu1H8rz2OCIHzjOOCQZY1c97L3dAR934\/nC88cYTs+KQiPXN5IbgJJMSMGZCl0thZhqiim5QpqnpnPW8YambdYQhYsNcTjnzvoWpPGWvtnYokNPg0GKCe8zx7mkGrYwFSvfU0C3BvWQHbEe5APwcK7y+AfJJtlPrC9c4dosgjCM++daYCAuGHri4\/WdH+uyCY1QxJLp5T7dFEbz1Be\/7YcWbrLcGx+L8o10BcRQ1nQyIbJi+0yxR5SkEQXJnb+jtnrxGbhP+YxoNCZiYpqkbcOxoNVE0YffStxBfZmVGnGjnKiU1YVAdiVqnTlve69anKd88bfE4wcAeUcw2Vprzjvjqn3Ywwk1kAfzKBLish28dgeivx5HMAri29B1xr5IdRWeZ\/L0pu+P0hwj06r5LTj2IRmUuzOZl5tYllKZwhVzKzV3tXuwjo9THHEkcIxym67rjwKr0z0gXBtMUVlca50OClO0fS8jy6oo+MdCdO9l3nR5A1rHDVQ4WzEwiVntKHhkYQ2F1CX0ZdehwQYPbwOdHOkT6dcUSq92jmaEHN2a87j0aaId+S5uGs5Ri3ELArfRPUh\/iymv4Sw7atkCapOe\/rFURfLRPZijSHLo+s6IVVvb+uIOR0JwSh\/hD\/xVQVgNowZT2ABrCQyrla7IOwZHOouadgHRjr4MeM3RabHl9jUMUzoyYoF1wIAGI8sXF+2qYJPxDsmvP+55SBdDLH\/9kaWzqxQu9eCH0aRQDtrKAGU3\/MoFzbnb9JqOeZ4jz4LzNkc2Hys1gqU6ep+r9ArJp0Uw9M4ShKVuM2h6FoLNfuA1V0EZAZyn85XhRvKmGiBakM6LynjdbEM58AVAlxOT1HyebqpYeunLoDiLN4PQfiboTRYdKq4BE4sb18oMdZyoGgn3F\/rIstAz2EYjr1wQXcVTbBtrfTPjBUij99IrUbExYjt8HeeillBnLt17XmRLO9es+Q3Og9IGAsidSH68NF2+TpY1AGS8SFeYHtBH7F9GtJjsUwm\/ALgefySOLHgz+uKTeCSpf9iT7m7i3DHoxDGOK8QT3OH9HcXaVitMxu6Ys+04Ts4XEm91tiWP7fFrhz++KIgMiCS04\/nlYSIJE0LuAm3KK\/udU1vd3iZnENabvjoi82Uw\/30a3sOoLReh4UOZaq54UybZ9zAaP39hl1uG67sq0MXbXr1IY4YBIvsSSo8zfZPxhkE3dK8rFRBbwiXGK9R49IltCawW6J4RleN61+l6\/xUOZ4i9PA0PplP+nj4iXUtfFRJv8K4fHa+dzNNFVDlkg9EvNGpJbv1x1zbSTm\/Ygf9XM2df7FnmdPa6G2GuBiPxzT4nrc\/x6bjra1wFNjEqby95HE218OcyHbAWR6iMziHqflXFpNzNDp4mOmDme+TfPGU6Zc+qmMJ6lG0ZjkP6QSAxV0R7hlhDsd3jjg2qdcYwHOdu\/I1lh6WvxqWh\/Njp76kdRwr7+V9zMZ1CY5Zpee1rXtyplwoWo6PaDcaZBiy0HW6Z9hyQyDnIaMQLdOKC9rury+nEjXfNJ32zMpLyUpimdEA20F3NuL2eekukcpm9jwo1kIW9eBKopzc+lmGnbA+ItdVkoMh0nZnUsftRKqR+WgFZzXhGG52HyPYxJ2J7gL7Ni3PgtxvYx0VaBMyJL4OV28sp7iOupA7JqCl+4TO5MUMGVpi8LNO+yfjWxBwxxeBKXY5NkJu+BoxVi6XWBRAuD9jMm+trXCed+UgeoDN827fa78KwFwePaNMC8pWbc1kr00tV59TQ1ZEFStfPfGsbn0aNEW+q2t1DI77x2YFJBuKevNLTQI86X8lsUDcGU+ZnQGgyY7O4dgrIWNNWADhCM3GInu5E\/uo+884C8wruJUZ1ca8Frgs\/KppopOtacoBESRdXcIOo+BrihrFe4fW0mGceQc99ZezQVwzKQTIV7tTn2q9zA4q1OuRYjm13tWz8RFNd6SAChpcct2UfZDJ5nVDXSwNPC0nYi\/87GhMgjWn0Y\/zObhw4ejGp1Yc0GKpIZYe7qUMfScekvJMZi5WMK5wOKjrp7tSOdH5xXDttHvhZc9YkcBWDT8yWOx1uArRBlUVUMiEL0fAAGphuq8It56OeKoI\/5YqGMIvIFzj4KzwAt0xl\/GIT9tcf0X8gE\/nM5T\/Skj3yE001MFNCMImYz1eTs5Hh\/GW\/ZszT4r88QyiAm8qy5L8TpSfvzqJJFBUtrJJqrjUPJLwjmJG70vOSlpGaDB8TpMZmh4H+HSA\/RCRUzqWpaVd92bue8LRB3w00dlykT5yCTHUmrRF+ns6fsu08OEWmkofeOQdpo9q3SDYZI0xDJsQT0xWdHXDbt4hQpBvcdBju3VkhXmNsJ+cl35mZzTmxF+oCgRZzI5AWlN5aQaivm547PcRaySS8gXyyIwv1kfui+Y2MWJ8WWIFneJE7+GlqaFsM0uJUm72rKpIga5Zs7lREoZq5z3wS\/HW5r0sS2kuJEMpltxRT131IG04guqz37plzwqoCiJHqANwx7ospYjiGeE7PArvG9r91DwuO+vlwH8seSVYlB\/fcWC1t4w7i0Q\/twN3790l1nuIeChPY2bZFtaU\/dsXcYh55YrBMpSTlDyplxWqcjrJfY7QAfyGbblUGJL2o9YCeUwEYlvrclVIWyQh+X2HI3MSGzqnA1wGLLc30e0YBEx065JfFsxUZYaImdt7ht83sLZyNdYMN5EXAM0iAGFJ+lznsCqoy9W2yK5omwdD8uOsudIw8mltC00PwABSyOMMq3sYVvHdLqBL7H1usBOEespO2CRqP+jgjWxozP7Ib+qZdk1hvZC5LrJmuHXajWnCZKFGWb+hkWN8jVht\/LkQpIrAd+9bscMbN6A2xPwslmUh9y0kI44mbbl63jUgPZ3bLIN0IO7sDnWObR34ivSO5QmVFBnO5CgaWmzKmfdX9sUO6KI6NdDazY4LQa7Fkqz3b3XB94cp8va8blcyF4TCDBUx4xMP5bVtPP1LqDk5E0p4zaYsC\/TYWcUdfTHHLPPAX9F85+h\/EHbNdx0PdhzL0vw5h4ZkuE3CNhNuo9BGsRdfUJHcC7911DfdGMAqwm5+sHlLq77awGbPeH9uoMdtN46zjKbc2JBiP01Wl2Jc\/HzVGUHuhldRznmudsaeKSI4tyXwJAHQ3aCa6A52kmHcAEukYoWMHMnBf8i3JL8ZWPzhIMFx5mXeN5MzwVrHhJQJuJWiGOTfFtvApD1O5n0nFT5Rtsr+IkVblqIhaOvVrKGwQDtZRkmqM1gkfgATec\/XrQHGK3+WiTVlc5qaHFboeZ6EpGsdpgE0Xt3xmYw\/BBI0yjIMtyGycpKubMxOYSVsEL178ZW69ZpnAjHAZ59xdYDp0rhUwLKPiXfjEtxaNYzo8vFv1oubCyKEIlkHxwDQoTMBgA86ehWzgsl\/dU1tR3\/e+Yu18ktcWNhASWiSylxZ6iwRQ1I40boXN\/kAgwVRBY5wl5N5E2JoVHJ5gPkSL494g7UpKJe27npd7wzv88OGkPZak9EoiBKQ7LQ4FxI0aBXzxdhkGflcXb9cMKuKm4Ma2tc7AqAN6jyJOTji1dlhGmJbJR9ZI8wNJOsa3OAYqx2gWd4185J2RTyspsVK9H7F7NuT2Hz3ajzvl6nkJkTU2Mqo+scliViZLgVGtfLup2dBXgvd7zTeUPcdfeHDdF8T6VF+48vNTfUQh+U7Joz5yR5HlZ8goM+rFF3609YZh6Ea8w22AM+cd0p+6dWN0y+MUgk0j3ZBB6WToP9KFOpzP9dhmG6G+hndvwaDFsGG\/r6P8JHjCuluutpVnMRcNsuuzZDMsRJsoQI46XcaNN4wqTwZDf80DcsBLiG24vhK8hKKM+2vAt7eLBnqTw0i9\/4Bs8P69\/eFMmV0cJn03Otu5lHyo+w8+SdCAoDGdV7b2ol97iJM9jkWQwlqweLz9j6IZg8LjAmmznc\/oNUcpqvLo8C9+WtgG8b4PJ\/jdtSa+EVe+lKFwyL9XPL2IROCqu7HP\/KKu2EYUqctaFA1CuGSc54Mdo2L+jalaibzyifDfebzyVkLeQNJ6ZMEKEYRVV5D9bEdS2XCT1M5l\/ZLMHq04MzhFYrvH4VcWBZlv9uo8kdUsUgkGt5xLOaR7LT\/ejjgrO3647AhN3JKM1DoSg1nddkp6nLDdR6uRlrm2VmXJ3wsvHuHWVF84PLjy\/XZJgDUV2zHYIXd1CczESSCuUk02\/bLpV7Dm4u7unUlRU96xWeHKww7uTfpCBxLsEW1S2UU8eCC1fdBYHLoQXHvoJOH7wLbWUpGMCp1tJk1bx\/MstYlIpPF901V8TeJHV73LDSSziBVfEu9QQQKOgryuphKYWQwLZS70HrtM+2LPbCEKw9nLdkwXjn44aVN+P7DRJh7srOlannKzacD3fBA\/Csx92+TbIqMzJGKVp2RFoRvZJl9fIXYhHO2t0gEWiQaFUInyPiCBlh5+qR0D+xvjKT2Dm5Q23NppljwjNk25yLgJYnvmJPlO+S3t8rTEFb88Gn4a76GPRqD+lnLtV\/WR8MqKQWipZyyOgBVZYgrfyWHt8lzS\/5gDuiqB5aaGExHdhfATacDuMUokyy2AmLNOEzuVPkvaMYHnAXEj\/TW\/k7zNjb+xxz3A7W9JmwuQesl9vmecXKxaZ+xof4AF1Yn0WjY8cYpLHvx395IviRKtgB1nuCitmxQk71JwPdJ05\/ifSxnN0FrKfnw2buKtY1iMDgeeddCqeFVzFjodu9M8VGsGEKD38NDFBE0y9vc\/TfbJEqB7lbqRsixdbSUli\/yEMxOuzdiMI6HATv4nrPeNPfAPr\/+T6XrKozBtScymYLo84fPIWCjNU5Jl40P5w0QpuV+hYwrOmg1PG3ISk0sGUDC8W7qAFrOhcBg5JaX2qG2\/ml9\/PJGWhiOGXJumJeuPGBecP8WAtIA1UFVPdn0gvZ4ie8nTXFpILIXyEJkNahxXoH7HvcU2bCZwsxQ7pKmuxodp7xg9iXtoVPRqv1vR3STtlnIdwXBpz6UevIXRIq5b9xUrddBbhBOlM6j+kfRWINkKCC1dQ35ZKOowoaHNocTRVoNnzRLGMKEtgcTGBRTAoyGlp47tC+MYsr5ELi3agcYh9I3f8NQnv8Scy5848X3qmuTNAnLOS5rhIkUpdHT198heuf0MY9+VuADbu+lSLurK9iBJXndJZQ3eKJWJqo0p2Cy0GIBj0tmtyyPHcwoaNyIaJqKzQJHFM5n3DVB5Z\/vQ2i\/YV9GSYFR2dpT0CGblGNhlsj7Ll59\/1nZNXZ18jkbfy+Twf794+fhPj2ef\/d7++LPf4zMTnxeT2w6qPYYgFps7qxcYPX2DJwRb4llBZuM5iU\/nppG2epuK0kOQZvpZv6vS9kwGD\/4\/\" \/> \t\t<a href=\"https:\/\/www.pdf24.org\" target=\"_blank\" title=\"www.pdf24.org\" rel=\"nofollow\"><img src=\"http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/plugins\/pdf24-post-to-pdf\/img\/pdf_32x32.png\" alt=\"\" border=\"0\" height=\"32\" \/><\/a> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-space\">&nbsp;&nbsp;<\/span> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-text\">M\u0259qal\u0259ni PDF format\u0131na \u00e7evir<\/span> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-space\">&nbsp;&nbsp;<\/span> \t\t<input class=\"pdf24Plugin-cp-input\" style=\"margin: 0px;\" type=\"text\" name=\"sendEmailTo\" placeholder=\"email adresinizi daxil edin\" \/> \t\t<input class=\"pdf24Plugin-cp-submit\" style=\"margin: 0px;\" type=\"submit\" value=\"g\u00f6nd\u0259r\" \/> \t<\/form> <\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vaxtil\u0259 t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n q\u0259dim v\u0259 ayr\u0131lmaz diyar\u0131 olan Z\u0259ng\u0259zur b\u00f6lg\u0259sinin Az\u0259rbaycandan qopar\u0131l\u0131b Erm\u0259nistana verilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 aras\u0131nda olan co\u011frafi ba\u011flant\u0131 pozulubdur. Biz x\u0259rit\u0259y\u0259 baxsaq g\u00f6r\u0259rik ki, \u0259g\u0259r o tarixi \u0259dal\u0259tsizlik t\u00f6r\u0259dilm\u0259s\u0259ydi, bu g\u00fcn vahid t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 co\u011frafi bax\u0131mdan da bir m\u0259kan kimi ya\u015fayacaqd\u0131. \u0130lham \u018fL\u0130YEV Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti &nbsp; Haz\u0131rda Z\u0259ng\u0259zur m\u0259s\u0259l\u0259si yenid\u0259n \u0259n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":502,"featured_media":1150,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[14],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1149"}],"collection":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/502"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1149"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1149\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1151,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1149\/revisions\/1151"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1150"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1149"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1149"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1149"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}