{"id":221,"date":"2013-09-14T19:31:24","date_gmt":"2013-09-14T19:31:24","guid":{"rendered":"http:\/\/nazimmustafa.info\/?p=221"},"modified":"2021-07-18T19:41:43","modified_gmt":"2021-07-18T19:41:43","slug":"%c9%99lim%c9%99rdan-b%c9%99y-topcubasov","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/nazimmustafa.info\/?p=221","title":{"rendered":"\u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\" align=\"center\"><i style=\"line-height: 1.6; font-size: 1.3rem;\"><a href=\"http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/Topchibashev.jpeg\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-351 alignleft\" alt=\"Topchibashev\" src=\"http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/Topchibashev-210x300.jpeg\" width=\"210\" height=\"300\" srcset=\"http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/Topchibashev-210x300.jpeg 210w, http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/Topchibashev-300x427.jpeg 300w, http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/Topchibashev.jpeg 379w\" sizes=\"(max-width: 210px) 100vw, 210px\" \/><\/a><\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\" align=\"center\"><i style=\"line-height: 1.6; font-size: 1.3rem;\">\u0130stiqlal m\u00fccadil\u0259sinin g\u00f6rk\u0259mli simalar\u0131ndan \u018fllm\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fovu, F\u0259t\u0259li xan Xoyskini v\u0259 N\u0259sib b\u0259y Yusifb\u0259ylini &#8220;Az\u0259rbaycan triumvirat\u0131&#8221;n\u0131n \u00fczvl\u0259ri adlandmrlar. \u015e\u0259rqd\u0259 ilk d\u00fcny\u0259vi, demokratik d\u00f6vl\u0259t quyu\u00e7ulu\u011funun a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 \u0259sas\u0259n onlar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc. Siyasi intriqalardan v\u0259 \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259rd\u0259n uzaq olan bu g\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin h\u0259yat v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri dig\u0259rl\u0259rinin xidm\u0259tl\u0259rinin s\u00fcni sur\u0259td\u0259 \u015fi\u015firdilm\u0259si hesab\u0131na \u00e7ox zaman k\u00f6lg\u0259d\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131r. Bu yaz\u0131da \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fovun \u00f6m\u00fcr yoluna q\u0131sa n\u0259z\u0259r salaca\u011f\u0131q.<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir qolu G\u0259nc\u0259d\u0259, bir qolu Tiflisd\u0259, bir qolu da \u0130r\u0259vanda olan m\u0259\u015fhur Top\u00e7uba\u015fil\u0259r n\u0259sli xalq\u0131m\u0131za Mirz\u0259 C\u0259f\u0259r Top\u00e7uba\u015fov (1784-1869), \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov (1865-1934), Mustafa b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov (1895-1981) kimi g\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r b\u0259x\u015f etmi\u015fdir. \u018fl\u0131m\u0259rdan \u018fl\u0259kb\u0259r o\u011flu Top\u00e7uba\u015fov 1865-ci il may\u0131n 4-d\u0259 Tiflisd\u0259 anadan olmu\u015fdur. U\u015faq ik\u0259n atas\u0131n\u0131 itir\u0259n \u018flim\u0259rdan \u0259w\u0259lc\u0259 1-ci Tiflis elitar gimnaziyas\u0131n\u0131 bitirmi\u015f, sonra eyni zamanda Peterburq Universitetinin tarix-filologiya v\u0259 h\u00fcquq fak\u00fclt\u0259l\u0259rin\u0259 daxil olmu\u015f, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kursdan sonra yaln\u0131z h\u00fcquq fak\u00fclt\u0259sind\u0259 t\u0259hsilini davam etdirmi\u015fdi. 1888-ci ild\u0259 universiteti f\u0259rql\u0259nm\u0259 diplomu il\u0259 bitir\u0259n \u018f. Top\u00e7uba\u015fov \u0259vv\u0259lc\u0259 Tiflis Kommersiya M\u0259kt\u0259bind\u0259 h\u00fcquq f\u0259nnini t\u0259dris edir, sonra hakim k\u00f6m\u0259k\u00e7isi, dair\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259sinin katibi i\u015fl\u0259yir. O, 1894-c\u00fc il-d\u0259 Bak\u0131ya k\u00f6\u00e7\u00fcr v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 sistemind\u0259 i\u015fl\u0259yir. H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi il\u0259 yax\u0131ndan \u00fcnsiyy\u0259t ba\u011flayan \u018flim\u0259rdan b\u0259y onun q\u0131z\u0131 P\u0259ri xan\u0131mla evl\u0259nir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u018f. Top\u00e7uba\u015fov 1897-1917-ciill\u0259rd\u0259 H. Z. Ta\u011f\u0131yevin m\u0259tb\u0259\u0259si il\u0259 birg\u0259 sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 &#8220;Kaspi&#8221; q\u0259zetinin na\u015fir-redaktoru olmu\u015fdur. 1901-ci ild\u0259 \u018f. Top\u00e7uba\u015fov Bak\u0131 Dumas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc se\u00e7ilir. 1905-ci ilin aprelind\u0259 \u018flim\u0259rdan b\u0259y Qafqazda islahatlar apar\u0131lmas\u0131n\u0131, se\u00e7kil\u0259r zaman\u0131 m\u00fcs\u0259lmanlar qar\u015f\u0131s\u0131nda qoyulan m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 Peterburqa yola d\u00fc\u015f\u00fcr. O, orada Rusiyan\u0131n daxili i\u015fl\u0259r naziri Aleksandr Bul\u0131ginl\u0259 v\u0259 Qafqaza yeni cani\u015fin t\u0259yin edil\u0259n Vorontsov-Da\u015fkovla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr. Top\u00e7uba\u015fov cani\u015find\u0259n turk dilind\u0259 &#8220;H\u0259yat&#8221; q\u0259zetinin b\u00fcrax\u0131lmas\u0131na raz\u0131l\u0131q al\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u018f.Top\u00e7uba\u015fov Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n siyasi azadl\u0131\u011f\u0131 u\u011frunda \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 kimi, Rusiya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n da \u00f6z azadl\u0131qlar\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparmalar\u0131n\u0131 ist\u0259yirdi. O, Peterburqda ik\u0259n m\u00fcs\u0259lman ziyal\u0131lar\u0131 il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr v\u0259 Rusiya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n qurultay\u0131n\u0131 ke\u00e7irm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259lirl\u0259r. G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn Nijni-Novqorodda t\u0259\u015fkil edil\u0259c\u0259k ticar\u0259t yarmarkas\u0131 zaman\u0131 ke\u00e7irilm\u0259si q\u0259rara al\u0131n\u0131r. \u015e\u0259h\u0259r r\u0259hb\u0259rliyi bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 icaz\u0259 verm\u0259diyind\u0259n, m\u00fcs\u0259lman ziyal\u0131lar &#8220;Qustav Struve&#8221; g\u0259misini kiray\u0259 edib, Oka \u00e7ay\u0131 Uz\u0259rind\u0259 Rusiya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n 1-ci konqresini ke\u00e7irirl\u0259r. 13 saat \u00e7\u0259k\u0259n bu konqresd\u0259 Kr\u0131m, Kazan, Ural, T\u00fcrk\u00fcstan v\u0259 Sibird\u0259n 150-y\u0259 yax\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259 i\u015ftirak edir. Konqres\u0259 s\u0259drlik ed\u0259n \u018flim\u0259rdan b\u0259y demi\u015fdir: &#8220;Biz t\u00fcrk balalar\u0131y\u0131q, \u0259slimiz bir, n\u0259slimiz bir, dinimiz birdir. M\u0259\u011fribd\u0259n M\u0259\u015friq\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0259hr\u0259man bir mill\u0259t oldu\u011fumuz halda, bu g\u00fcn Qafqaz da\u011flar\u0131nda, Kr\u0131m ba\u011flar\u0131nda, Kazan \u00e7\u00f6ll\u0259rind\u0259, ta bu babalar\u0131m\u0131z\u0131n m\u00fclk\u00fc olan \u00f6z v\u0259t\u0259nimizd\u0259, \u00f6z torpa\u011f\u0131m\u0131zda \u00f6z ehtiyaclar\u0131m\u0131z\u0131 dan\u0131\u015fma\u011fa ixtiyar\u0131m\u0131z qalmay\u0131b. \u015e\u00fck\u00fcrl\u0259r olsun Xudaya, bu q\u0259d\u0259r hiyl\u0259l\u0259rin\u0259, z\u00fclml\u0259rin\u0259 baxmay\u0131b, sular \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00fcr\u0259kl\u0259rimizi a\u00e7\u0131b, bir-birimizi rub\u0259ru g\u00f6r\u00fcb, qucaqlay\u0131b, sevinm\u0259y\u0259 m\u00fcv\u0259ff\u0259q olduq&#8221;.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Rusiya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n ikinci konqresi \u018f. Top\u00e7uba\u015fovun s\u0259drliyi il\u0259 1906-c\u0131 il yanvar\u0131n 12-23-d\u0259 Peterburqda ke\u00e7irilir. Onun &#8220;\u0130ttifaq\u00fcl-m\u00fcslimin&#8221; (&#8220;Rusiya M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 \u0130ttifaq\u0131&#8221;) partiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 proqram v\u0259 nizamnam\u0259 b\u0259y\u0259nilir. Bu partiya m\u00fcs\u0259lmanlara ruslarla b\u0259rab\u0259r h\u00fcquqlar verilm\u0259sini t\u0259l\u0259b edirdi. Rusiya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n 3-c\u00fc konqresi 1906-c\u0131 il avqustun 16-21-d\u0259 \u018f. Top\u00e7uba\u015fovun s\u0259drliyi il\u0259 Nijni-Novqorodda ke\u00e7irilir. \u018f. Top\u00e7uba\u015fov Rusiya M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 \u0130ttifaq\u0131 Partiyas\u0131n\u0131n s\u0259dri kimi b\u00fct\u00fcn Rusiyada b\u00f6y\u00fck n\u00fcfuz qazan\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u018flim\u0259rdan b\u0259y 1906-c\u0131 ilin may\u0131nda I Rusiya D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131na deputat se\u00e7ilir. O, h\u0259m\u00e7inin Dumada m\u00fcs\u0259lman fraksiyas\u0131na ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirdi. Az\u0259rbaycan\u0131n ilk &#8220;mill\u0259t v\u0259kili&#8221; kimi \u018f. Top\u00e7uba\u015fov Rusiya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 edirdi. I D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131 burax\u0131ld\u0131qdan sonra V\u0131borq B\u0259yannam\u0259sini imzalad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 \u018flim\u0259rdan b\u0259y \u00fc\u00e7 ay h\u0259bs edilmi\u015f v\u0259 siyasi f\u0259aliyy\u0259t h\u00fcququndan m\u0259hrum edilmi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u018f. Top\u00e7uba\u015fov 1905-1906-c\u0131 ill\u0259r erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n yat\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015f aparm\u0131\u015fd\u0131. O, \u018fhm\u0259d b\u0259y A\u011fayevl\u0259 birg\u0259 1906-c\u0131 ilin fevral\u0131nda Tiflisd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n s\u00fclh konfrans\u0131nda i\u015ftirak etmi\u015fdi. \u018flim\u0259rdan b\u0259y &#8220;Kaspi&#8221; q\u0259zetinin s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 erm\u0259ni terrorizminin, &#8220;Da\u015fnaksutyun&#8221; v\u0259 &#8220;Hn\u00e7ak&#8221; partiyalar\u0131n\u0131n i\u00e7 \u00fcz\u00fcn\u00fc a\u00e7an y\u00fczl\u0259rl\u0259 m\u0259qal\u0259 d\u0259rc etdirmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u018f. Top\u00e7uba\u015fov siyas\u0259t al\u0259min\u0259 q\u0259d\u0259m qoydu\u011fu g\u00fcnd\u0259n c\u0259miyy\u0259tin t\u0259kam\u00fcl prosesi il\u0259, Avropa \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri \u0259sas\u0131nda d\u0259yi\u015fdirilm\u0259sinin t\u0259r\u0259fdar\u0131 kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015fdir. O, sa\u011f v\u0259 sol ifrat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, zorak\u0131l\u0131q prinsipl\u0259rin\u0259 \u0259saslanan inqilab\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 q\u0259bul etmirdi v\u0259 maarif\u00e7iliyi a\u015f\u0131lamas\u0131 bununla \u0259laq\u0259dar idi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 Qafqaz c\u0259bh\u0259sind\u0259 erm\u0259ni-rus silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin \u015e\u0259rqi Anadoluda t\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irdikl\u0259ri soyq\u0131r\u0131ma son qoydurmaq, qa\u00e7q\u0131nlara, kims\u0259siz qoca v\u0259 k\u00f6rp\u0259l\u0259r\u0259 yard\u0131m g\u00f6st\u0259rm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u018f. Top\u00e7uba\u015fov Bak\u0131 M\u00fcs\u0259lman Xeyriyy\u0259 C\u0259miyy\u0259tinin \u00fczvl\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 Tiflis\u0259 ged\u0259r\u0259k, Qafqaz c\u0259bh\u0259sinin komandan\u0131 general M\u0131\u015flayevski il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, bundan sonra c\u0259miyy\u0259t ad\u0131ndan soyda\u015flar\u0131m\u0131za yard\u0131m g\u00f6st\u0259rilm\u0259sin\u0259 icaz\u0259 verilmi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1917-ci ilin may\u0131nda Moskvada ke\u00e7iril\u0259n Umumrusiya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n I qurultay\u0131na \u018f. Top\u00e7uba\u015fov s\u0259drlik etmi\u015fdir. H\u0259min ilin avqustunda is\u0259 D\u00f6vl\u0259t M\u00fc\u015favir\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Milli Komit\u0259sini t\u0259msil etmi\u015fdi. O, h\u0259min ilin noyabr\u0131nda G\u0259nc\u0259 dair\u0259sind\u0259n Rusiya M\u00fc\u0259ssisl\u0259r M\u0259clisin\u0259 n\u00fcmay\u0259nd\u0259 se\u00e7ilmi\u015fdi. \u018f. Top\u00e7uba\u015fov h\u0259m\u00e7inin C\u0259nubi Qafqaz Seyminin \u00fczv\u00fc idi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti qurulur. lyunun 17-d\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 t\u0259\u015fkil edil\u0259n ikinci h\u00f6kum\u0259t kabin\u0259sind\u0259 \u018f. Top\u00e7uba\u015fov portfelsiz nazir t\u0259yin edilir. Oktyabr\u0131n 6-da ikinci kabin\u0259d\u0259 edil\u0259n d\u0259yi\u015fiklik zaman\u0131 is\u0259 o, xarici i\u015fl\u0259r naziri v\u0259zif\u0259sini tutur. Bak\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Rusiya il\u0259 Almaniya aras\u0131nda gizli sazi\u015f imzaland\u0131qdan sonra Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti \u018f. Top\u00e7uba\u015fovu diplomatik dan\u0131\u015f\u0131qlar aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130stanbula g\u00f6nd\u0259rir. O\u011flu R\u0259\u015fid d\u0259 atas\u0131n\u0131n \u015f\u0259xsi katibi kimi \u0130stanbula ged\u0259n n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tin\u0259 daxil olur. \u0130stanbula \u00e7atd\u0131qdan sonra \u018f. Top\u00e7uba\u015fov sultan VI Mehmetl\u0259, s\u0259dr\u0259z\u0259m T\u0259l\u0259t pa\u015fa v\u0259 h\u0259rbi nazir \u018fnv\u0259r pa\u015fa il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1918-ci il oktyabr\u0131n 30-da imzalanan Mudros sazi\u015finin \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n t\u00fcrk qo\u015funlar\u0131 C\u0259nubi Qafqazdan \u00e7\u0259kilm\u0259li, m\u00fctt\u0259fiql\u0259rin qo\u015funlar\u0131 Bak\u0131n\u0131 tutmal\u0131 idi. \u018f. Top\u00e7uba\u015fov Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 olmadan Mudros sazi\u015fin\u0259 Bak\u0131n\u0131n taleyi bar\u0259d\u0259 b\u0259ndl\u0259rin daxil edilm\u0259sin\u0259 etiraz \u0259lam\u0259ti olaraq, h\u00f6kum\u0259t ad\u0131ndan T\u00fcrkiy\u0259 xarici I\u015fl\u0259r Nazirliyin\u0259 v\u0259 m\u00fctt\u0259fiq d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin h\u0259rbi n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 nota t\u0259qdim edir. Onun \u0130stanbuldan g\u00f6nd\u0259rdiyi m\u0259ktub \u0259sas\u0131nda 1918-ci il noyabr\u0131n 8-d\u0259 Milli \u015eura ad\u0131ndan v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyinin tan\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin\u0259 m\u00fcraci\u0259t q\u0259bul edilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1918-ci il dekabr\u0131n 7-d\u0259 Az\u0259rbaycan M\u00fc\u0259ssisl\u0259r M\u0259clisi \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131r. Parlamentin s\u0259dri v\u0259zif\u0259sin\u0259 el\u0259 bir \u015f\u0259xs se\u00e7ilm\u0259li idi ki, \u00f6z n\u00fcfuzuna, savad\u0131na, qabiliyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 onu ham\u0131dan yax\u015f\u0131 idar\u0259 ed\u0259 bilsin. Q\u0131z\u011f\u0131n m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259n sonar bit\u0259r\u0259f h\u00fcquq\u015f\u00fcnas \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov parlamentin s\u0259dri se\u00e7ilir. Halbuki, h\u0259min vaxt o, \u0130stanbulda diplomatik dan\u0131\u015f\u0131qlar apar\u0131rd\u0131. H\u00f6kum\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131nda Paris s\u00fclh konfrans\u0131na g\u00f6nd\u0259ril\u0259c\u0259k n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin t\u0259rkibini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k v\u0259zif\u0259si dururdu. N\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tin\u0259 r\u0259hb\u0259rlik \u018f. Top\u00e7uba\u015fova etimad edilir. Bel\u0259likl\u0259, onun Bak\u0131ya qay\u0131tmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmur. 1919-cu il yanvar\u0131n 18-d\u0259 Parisd\u0259 s\u00fclh konfrans\u0131 \u00f6z i\u015fin\u0259 ba\u015flasa da, Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tin\u0259 viza verilm\u0259mi\u015fdi. Erm\u0259nil\u0259r \u018f. Top\u00e7uba\u015fova qar\u015f\u0131 Avropa m\u0259tbuat\u0131nda g\u00fccl\u00fc t\u0259bli\u011fat apar\u0131rd\u0131lar. U\u00e7 ay \u0130stanbulda m\u00fcxt\u0259lif b\u0259han\u0259l\u0259rl\u0259 l\u0259ngidil\u0259n Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti n\u0259hay\u0259t, aprelin 22-d\u0259 yola d\u00fc\u015f\u00fcr v\u0259 may\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259 Paris\u0259 \u00e7at\u0131r. AB\u015e prezidenti V. Vilson may\u0131n 28-d\u0259 Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tini q\u0259bul edir. \u018f. Top\u00e7uba\u015fov s\u00fclh konfrans\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rlanan Memorandumu V. Vilsona t\u0259qdim edir. 1919-cu ild\u0259 Parisd\u0259 \u018f. Top\u00e7uba\u015fovun &#8220;Qafqaz Az\u0259rbaycan\u0131 Respublikas\u0131&#8221;, &#8220;Qafqaz Az\u0259rbaycan\u0131 Resupublikas\u0131 nUmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin Paris sUlh konfrans\u0131na Memorandu-mu&#8221; kitab\u00e7alar\u0131 ingilis v\u0259 frans\u0131z dill\u0259rind\u0259 d\u0259rc edil\u0259r\u0259k yay\u0131l\u0131r. \u018f. Top\u00e7uba\u015fovun r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin 8 ayl\u0131q m\u00fcbariz\u0259si, n\u0259hay\u0259t ki, \u00f6z n\u0259tic\u0259sini verir. 1920-ci il yanvar\u0131n 15-d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi Versal Ali \u015euras\u0131 t\u0259r\u0259f\u0131nd\u0259n tan\u0131n\u0131r. Fransan\u0131n Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin ba\u015f katibi J\u00fcl Kambon Az\u0259rbaycan\u0131n must\u0259qilliyinin tan\u0131nmas\u0131 haqq\u0131nda q\u0259rar\u0131 \u018f. Top\u00e7uba\u015fova t\u0259qdim edir. Bu, Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 qovu\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ham\u0131dan \u00e7ox \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n \u018flim\u0259rdan b\u0259y\u0259 h\u0259yatda \u0259n b\u00f6y\u00fck h\u0259diyy\u0259 idi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 qovu\u015fsa da, \u018flim\u0259rdan b\u0259y m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycana qovu\u015fa bilm\u0259di. Bir \u00e7ox beyn\u0259lxalq konfranslarda i\u015ftirak ed\u0259r\u0259k, Az\u0259rbaycan\u0131n haqq\u0131n\u0131 q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 m\u00fcdafi\u0259 etdi. O, 1920-ci ilin noyabr\u0131nda Cenevr\u0259d\u0259 Mill\u0259tl\u0259r C\u0259miyy\u0259ti qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k, Az\u0259rbaycan\u0131n Rusiyan\u0131n t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u0259 m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u0259yan etmi\u015fdi. Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal fakt\u0131 il\u0259 bar\u0131\u015fmayan \u018f. Top\u00e7uba\u015fov London v\u0259 Genuya (1922), Lozanna (1923) konfranslar\u0131nda bol\u015fevikl\u0259rin onun v\u0259t\u0259nind\u0259 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri faci\u0259l\u0259r bar\u0259d\u0259 \u0259trafl\u0131 m\u0259lumat vermi\u015fdi. O, Milli Az\u0259rbaycan m\u0259rk\u0259zinin \u00fczv\u00fc kimi, 1934-c\u00fc ild\u0259 M. \u018f. R\u0259sulzad\u0259 il\u0259 birg\u0259 Qafqaz Konfederasiyas\u0131 pakt\u0131n\u0131 imzalam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">G\u00f6rk\u0259mli siyasi xadim, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n ilk parlamentinin ilk s\u0259dri (b\u0259zi s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 ona prezident dey\u0259 m\u00fcraci\u0259t edilirdi) \u018f. Top\u00e7uba\u015fov 5 noyabr 1934-c\u00fc ild\u0259 Parisin Sen-Deni rayonunda v\u0259fat etmi\u015f, noyabr\u0131n 8-d\u0259 St. Kloud q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131nda d\u0259fn edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u018f. Top\u00e7uba\u015fov Az\u0259rbaycanda oldu\u011fu m\u00fcdd\u0259td\u0259 b\u00fct\u00fcn siyasi partiyalar\u0131n f\u00f6vq\u00fcnd\u0259 dayand\u0131\u011f\u0131 kimi, q\u00fcrb\u0259td\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ill\u0259rd\u0259 d\u0259 m\u00fchacirl\u0259r aras\u0131nda ged\u0259n intriqalardan uzaq olmu\u015fdur. Xalq\u0131m\u0131z onun xatir\u0259s\u0131ni daim b\u00f6y\u00fck ehtiramla yad edir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"right\"><b>Nazim MUSTAFA, <\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"right\"><b>&#8220;Xalq q\u0259zeti&#8221;, <\/b><b>\u2116117, <\/b><b>24 may 2002-ci il<\/b><b>.<\/b><b>\u00a0\u00a0<\/b><\/p>\n<div class=\"pdf24Plugin-cp\"> \t<form name=\"pdf24Form0\" method=\"post\" action=\"https:\/\/doc2pdf.pdf24.org\/wordpress.php\" target=\"pdf24PopWin\" onsubmit=\"var pdf24Win = window.open('about:blank', 'pdf24PopWin', 'resizable=yes,scrollbars=yes,width=600,height=250,left='+(screen.width\/2-300)+',top='+(screen.height\/3-125)+''); pdf24Win.focus(); if(typeof pdf24OnCreatePDF === 'function'){void(pdf24OnCreatePDF(this,pdf24Win));}\"> \t\t<input type=\"hidden\" name=\"blogCharset\" value=\"Cw1x07UAAA==\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogPosts\" value=\"MwQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogUrl\" value=\"yygpKbDS189LrMrMzS0tLklMS9TLzEvLBwA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogName\" value=\"80usysxV8C0tLklMSwQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogValueEncoding\" value=\"gzdeflate base64\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postId_0\" value=\"MzIyBAA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postTitle_0\" value=\"O9afk5l7cmZRSmKeQtLJmZUKIfkFh5eXJiUenZ9fBgA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postLink_0\" value=\"yygpKbDS189LrMrMzS0tLklMS9TLzEvL17cvsDUyMgQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postAuthor_0\" value=\"C0pNScwuzqxMBAA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postDateTime_0\" value=\"MzIwNNY1sNQ1NFEwtLQysLQyMgEA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postContent_0\" value=\"rVpNjxtHkr3vr0j0AgMLIFvNlqwPWxIg2WtLo22PbVmCdm5ZrGIzzaos1hfN4nnvvi3QF\/fcdLUuOuk03W2g\/8b8kn0vMrNYJFsftgewLJGsioyMeBHxIjLvzVVVt2lyf69OlvVQp+bYfqZ+bKraTNrP95R8cX9vnNg6Kfce3DPh8dTYZDhNzPG0\/kyN9m99ria5rYeVWSX8fKNMss\/xvFbTMpnc35vW9fyz69etXpksg3Q90fvGTvLrP82HY7wI+debeZrruLp+eDC6cf3g7vUf8vl4aiJdTZPF\/o\/z5JjrZ8eKTxl7DB30qt1T41RX1f09rjzMktg0mYJQk+njZHjj05HbQppMau6mvr\/XF7unqnL857UbHo4OljcODpyW6icT19P7e\/hyTzkT3d\/Dr7JYldT\/5vUUPvw0UH9aJuQtbx7edjLx4d8g08u6ffcn7B3+gZs+yfRyKAb6jIrPl9fU6OBggcXk0566\/uDedY0\/Bn\/mD\/7j3pUApTv\/PDrPfwXMi1SnKjt7Owao0suTylhj1fHZm3J2eZKlkAgkpbo8f21jbdVvP6dpdnlS8t\/R5UmrsN2zV02kL07zRTNQX12e1JcneG2JB17mbTWDPLW4PFHfUHbkXvqfpjIT\/ivlr3\/5zzuHhwefP1xBbqTbMd6sS8B4YUpdn7+Wn0efW2igzt6uFlCyNErHqbZxVkK1fXXxC74rYqxi0pmKz97a9vJkYQYqTrJ8BimG377hq7UqmraBymlzftrYxip9fnr+ukzPX\/NvBS11dXliVW7drrkmV7SQDskXpxn\/h3\/tq2em1ZVRxkLdgkaiVbjXs1eXJzODR2EKGovympUuVJ7Sbk3fvhenlyfLyrTQuJatWTWFZXQtkiaXJ3Dy+kcVm2P87R7Eo0sTZ92L+Fxh7\/BZU+JL2uPiFGqYEq7NaH+EY6Uj7EpDx3ypVjqDQrOzNymk8nlsIzt\/jf3BJPvqUaNavTp\/HWs63rzb8bDSG9ilVG2eNhBenL+utILJaDpVwTZjMXOx\/wFgd5n3wSNTqgLS1New3li0G6gofPmDmaSm2vwOWp7\/io0vAAztTA2NL06nTdnTliAvqVolKE2hKna80urIlNBWfXF5MuET\/f2pT0a379wcju7cuntt8H5T4NE7tz4dju7euIlHj1zSuPqxu3zszuiampnMvA8SfH15caqSOoM3YwPPQAfo7ZXAB+At4pP5+Smt019J9BkDpghz3RLRN4d0dWdCpa2mmDzNGohvIP75xSnQamYErq51hbcQG6Y2Jb\/pG+Dy5CeAHP5RIy7ihKokNbUu1bHJmDvbICCiBO5hoKrcllolLdAqIITHvk2QxaKmLNRzaxZJWZk6qQXVkGWWw4lJ8zQ\/hjgJjenZ26Ip1ETPzt6mtYs0F6V6ib263QwQvmevEBTjs7dq1pQVdXZrtzqFTqsdOciANAr+Na2MJKhYL3QG68dO+djsw6h37jij8tmmpy9DtiygjM2oi0F5yBpF1LntOwPub\/oIoF14M3oLPs2zjCKx2SM4F9pETq+gLuRYKodf4pImh3bBrFMNSDGsocLs7JWpmAo112ZETAmzkOlnSI4R9nFxCg1bQutvA+zu7s0hLWZSgcojPTt\/DU0gkcYsxf5rSagRVZ1kTr+epMdYhNsV9P9dAMOlaIpWL31FgW881FWEHJHqVtvdEMuZqRGqSEbqW0mEKDCIgBQYYlq3WO+j0sqO6bHX24jD0W2406Q+XavH++rveFCSVpssjKSSGqpIFvXeLI+5d9YoREka+wriy9lTXc2Nr12qQCb0WLbMQeWwTGI9q\/Oy6Yfd6O7BaI2qHVXFDerLJvPx5Ooh3FQlcHJqnAQf7FhKz0sEonWytgz6nZ4UeoWoM1Wqp7pG9cLzrHhpED8QuTOXMCVIsTqyPHyKZ1geUS7KC+y5El8iC7eNz7rTuIk3apouJccUYqf+KsqFbsTsBrTy5QIrCBlZpwTNyqJdAQYABaU5RarvGwaJWEMCP2AZOR6pB0B5mCazCgmmRDlD0jw2lpKJYGcDiE4QR6AdLJWW+rT4KxENrHqRl6BOVb4YfgkvzPIF1GCu7jTZcFGQIiW\/bkrwDuNd4HHxWIr7FcCIII1R4S2jVcnSC40LgIvl+GPxvaFQn1W5aiemqhx1we7jwHzAh8qGbjx7xfWEA8gPLE8Db+dN\/3thfOfNKggr5Ie1OLwRIX+zthJggU2ynlRi65IJFf7snE1USulZL6ZYRSDcyRZs9Jwg3nyPgkVTNmktxY\/7YbSUAjaYv5Sn4FPSViFW++rrTrRV35gfrRl+ky8KACGGajU5BaLCI2RMObUZa1Iu5DVssJzRg13IuPUCA3NLavGpFZZF9jolYCFhyioOwmcCS6QazKpjTQOiymSMjdYhbHC1hQLUviP7WKhnddkskoA47DMzzP3wa6kRodxHNFB\/m4nnYSP13BHe+P1GlUw1y21RJk6c26Y34egGMiNIrFBhKQJNeJhyn0JKNlBPgRns4nmp04H6AZ5EDYbOjkU\/Q2Fy3Hn06cGw7aqGsmdvM2oe6g2qqp5JAdxH3ZQ1mJhZGFPDH7ZJi2RA9AaOTX0W7PXIrFRNJVCJUgdTmKMYKCGLGX6NWGPt5kf04uGDaIByDeibSFY9IljQHZBaC4ct+fcUnqbLSF0zKTo1ykDMjiRrwEiQJPXAIQAIdGkKUcbq6BqxgTOgr5jdd7QmLA46nwYPDkCeKCnSkdtRJkVUYiuFtR1PZvgupHWTvch7\/A4Fai41kG\/5ME+mNSAx7gmDapYJI8OjCN0lf\/c\/SkNBUEXE+dlbrCgAwbIVKvrLJka9l60G80xNm67J3ECtoGfWcbtIL504FKeGUA\/dGaEA2QCbPItNILudvZInYeYh\/rgvy4YhFoILvxbNWCNneaGs9YAJ0QYLwSYTMK1CvFP4EPq4RPyeyDFoinuxs1PoYRgP3tZzDZT1W8OxZD4EgV24znR0ODy8IQStnzpDuhEuR9rk0X3+aw3VdAF7DqkVIWxDVvjEP+S1PtrUWoV3u278mkIqrx2zDxQbuF2xk9ahcMzLvCjBnBnM1iAdWk22GIl5rdMQLaaXtGkqlL8GzATS+Hyppbtx3JduRyL0CdVRYMcgYldL3mP6G0JrO8v37aoXBZwHe41uDQ9Hw6sY2K5jdqpD3\/o7BO6D1lXfdlZ1ZVrIvWsQwQ9qWtkJwVLR2ZsWEcV0OGkYaSttfwdP2EqHPVOQ7UqxxCJPgtJfhvlJ4J9gY8m8qZHj1\/QTVRyVLMNHMho+Gff9oCZI1JXfHzYAqzBEheME5\/UIi8RKOgsADplyweFK2nFrMc67TH0VBjoUOTqAR2I9Ma4QigpPdjaLBOW4GaBdrFvIF8gZOfrVR+R0VtAtgDTZSndhYB1fvIqEM3CUbmmzSDq4lCVJ4sUTtN78x+vdSNdEil02WfcO1P6D7Q8bhp7vJTkLywCue54ryNq5m7UdW3Y+HZXvsgB3IETPc0hBxW8\/T0lc3LYfoky00raFJmoTfJNkUQo9AnjWU4oQWSyrFZLYlGEMQFnffayJQB269B2Df6A3w2anZhKqDxf1llBIr2UOEpvxuUGQw47AAtFN3TZdKl30uL4Fo5qFH3ye69UBeB\/1C0ZDTkKxgpYI6FXqBnzSCWn+g3Vx3J8\/\/NFeV0BFKFFsJgXVld2MvZvwD6EcQl3GfESQ55qimSZlYFKvEt8DD9TDRZnPNQiSlf\/cjFJmqM4pMQm+qNylaxGGcJjEkvwkfJkFlsRLf8YF2FRgFC4c8lQZOLv2+YJQBDdACzjz+WMOj1Vm3jEFUQLcBkY1tjCpjnqvcttRk8pqCHk3z9DoUiaSyZDdNfvaVIfoRx1Nuc1U02AoQOZjI+4Rts5q\/yWn0pKQplgnkl4gdAie4cHi0bQbQIUgRB2E49CkpzJBIzS6ybKY002\/0ehaHedpwxaFJDYVK4cW3Q+VQ4GKjeNJMGwrof0600xqDgfoYcB6C0CycBEPigY\/VdQNhSYfuwncDGlt7hQRcl7G5KRIduzryt1u\/h0DjXU5VC+TthTMcQzboc\/0B\/9h9gJmv55ish0kzSf\/G+yak3OuXIaMtPZxYhPkF3VEwKXMRNXMbPaUMuMnLbXrZL+OB8XU7n9pY31x2nFhvWOFAPuNHu735Ww\/nNoqzEd5NVvoHuNgzD7Pmqx8d+V70u+E9a4\/1i3TOgofS6bwAyVPkWRshK10ZfKI9tILThg9evtzhyOUFcOJpqnXjC2rTNpL1Z45hJVs3urI9TXhAMBPMCs\/XFlzKXxXmUoKF9qtcWqcuTe6REdR1nVha+M90gLg2SYyAUTPkjbrEMiJ6O\/w2p3NsfvhneG2ZV7qtFBfQNFpU3q0OxdxGpi2cj4F5\/O19THI9gSiayimZ29mDeeUaqYj2qAKw7+t7c7zsp4kKYNZhmT9mZdk3lntza9uDWUa4xoWJzV2VElW9vkd2QSoCelMsJEP1BKJbrwzj0PmWLHIOiA0NbcqicDK8VvalXpJIIFVeHdLlD4kqvkJicnXmWOz4lklVkANcfTLbnK1vtk7Q13Re\/mRvTszdH2tm2n56VXRqcTjU21RRoTg0dKlGE+OYL6nj0ys5Hyl7gi9P9oJY3cpfn05blaxAd1p4rJg72SDJuu9BeZQb252N7IZ9Va9eKKOkmmW1FK8JdzljC5TP4jla5AUBLI7X6G9jAfIbz\/bBX3oft6ev\/3uiMjXALtxIAhzLmOyaGIwDO9KV99gs7LeLOwyXpVRTZFfnDa+kdqMXTldkJNY5uDUyLSsBtQnpvBT6f7LHQaByYz0U2J915R9IPUd1dXjQEQhIU8zGXtvbSocqQgkap0mnPdxgBi79tjGXj\/n8CTuVZGEsldCRRyCc9ZnlOt19HflSSZqhuXUh+ITH4rf0KnkOdaPwteW6Q7K14fRAoOdnTLF5rXMQ4vYZH7+JhOHDptUIsQGp5bkA7O6ifoUsQeLLusrlypd4bj4peG8NGxqsZlD\/SyLxbbg460\/MeQPm41J7BjY5v7c3ks9NnI3wNNClwd\/L6rjZObVv72T6a+uUwzd89NSeCmM9y3nHVlia9O1\/r1sSed78uPzSChrcuMCaEU+cXM7NxJorCaFXojpNAldZNJAqnwEM1PbRk11xmN+NnVLoYsmJh5ldooFUSrsvvqO075Tb\/CVnrEcd\/cbkHiQIyPjyb3vVmWGrqsPnJnPd\/e9nik81mnUcGOeHyz0smZ16YHs\/TkbppU29HGX9e3WwRXsbqrdprKX18Og\/8rM7FuaGTI6SlpGT9PINhxprX2owK2bMm721TfvSPHrM4DZTurRDH4klK5OPyIeUqHyA3dEGk5qC1KO2uEfCmUzBgBPGuWMcHR3OG62Zoku4sQSQpi2jCGwCskrEs5bwe5A1bvyYX9XCwNqHGZ2gYX9l2twJCB2txr6Ft9hyvFrI2etLPdnb8cp2BiPxVNzfqrrnqflStBzN1npgwR2WMrlpAkhONW+X2VIkcscG89pPrQhHgBM+WU9CEes6vBQzLdxSOm7SuF+\/oDf8TExslwTkgnKvnr46OIXNLDJysQMAvViX71AzOX2PdTxaiT2MthVA8hdr26NbqUCJxn6ahs3WbPWZDvPr0G0AZsrJqbhMMrx6Y3Mrb5PqnkDD8qBmZ+TDD70RrN+Rdnnu\/XXR\/Pz7WDu9jXMmvXwsOZgQPtzRYCAly\/k5pV7b8UD3PU8yI9iBClsNhFBbcjeV+x940TPcdcPuhDFD8iVmcb66JQ3ODrYrdM83xh7Ks3wEsccHvh61IvuT7fxs1s21YukrNAWPwwlt3KH88zmjDqhXPKi7PYr2sfJeenIxfmvO+yCx9qwRaC7f+UA6anOotzu6NK8p4JPdVH4Kwb+wPaKhLGJz0fN4L3b5WQELuKh1WYc+Doo1+OYt13H3x1jbhcyR5RbEHCZgnVD+akc0\/Lnj+4Y+9C4WlefcXeK6frp\/p61f0uzgMuxMcwC7iBbi5KW+Y9XArookRuM\/QPVMFDZMqR3hxuj1d01j\/4kvfY9\/RqNW039F4lNFp7xHrnBvmCnN\/fZKtK9GeG7FOvdBYE5xnrhpqtullrKGUm4piPX0WRs3xtCbJ89YPVTRMREz+pw6yAi+ogad01pK7\/+d27j3FHUrxPboBB\/AgscXhvglxVPCOTzjWt9k7vdRXl6cZos\/FjOumoejmTdhTRha3U3uZsIZ3X3A0PvgN9LPWHvQk7YZLxFmpS9GYtj1BtII3Mh0HtDDnfjg3cY\/S0w8ZLLcGhs0UyutLttux7h+2z9FBtL4gTZwx8OzsV4MhaQHm99vfSjguLr\/k1kORJZakT54B2YD0dGPUZp3DeeV34Sca\/8xElGuO7F+tbVX\/D4drMtcHwrNtd2Pf6pR\/W2taQIYelniR1+yftFpW7p01ia6wkc42A32Gl6ntX76mmaN7HUcgMxSIV+bu1H6hPbO\/j5o4cBPavJdVk3\/mcMx\/7ycDhx9IbfOL9QE7RRhTsrUDzEt5vXhfBTGXk5LYcG4ef1HbvYGXkKI7s7Ab1xjpuDbN6s9jeou9tyL7vLuy5allquV1IE72yiFIRkzCsLpeZlwdax54+zWbhfX\/Ie\/d6De9EDVrZMHT1\/9sPDrx4O1L3r0YM\/JshTHJn\/+QOojv6I1OjBv\/73\/0aj293Hw5skg+rw4ODQJVT\/\/b7\/+5\/\/+Oc\/On3+Hw==\" \/> \t\t<a href=\"https:\/\/www.pdf24.org\" target=\"_blank\" title=\"www.pdf24.org\" rel=\"nofollow\"><img src=\"http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/plugins\/pdf24-post-to-pdf\/img\/pdf_32x32.png\" alt=\"\" border=\"0\" height=\"32\" \/><\/a> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-space\">&nbsp;&nbsp;<\/span> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-text\">M\u0259qal\u0259ni PDF format\u0131na \u00e7evir<\/span> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-space\">&nbsp;&nbsp;<\/span> \t\t<input class=\"pdf24Plugin-cp-input\" style=\"margin: 0px;\" type=\"text\" name=\"sendEmailTo\" placeholder=\"email adresinizi daxil edin\" \/> \t\t<input class=\"pdf24Plugin-cp-submit\" style=\"margin: 0px;\" type=\"submit\" value=\"g\u00f6nd\u0259r\" \/> \t<\/form> <\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130stiqlal m\u00fccadil\u0259sinin g\u00f6rk\u0259mli simalar\u0131ndan \u018fllm\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fovu, F\u0259t\u0259li xan Xoyskini v\u0259 N\u0259sib b\u0259y Yusifb\u0259ylini &#8220;Az\u0259rbaycan triumvirat\u0131&#8221;n\u0131n \u00fczvl\u0259ri adlandmrlar. \u015e\u0259rqd\u0259 ilk d\u00fcny\u0259vi, demokratik d\u00f6vl\u0259t quyu\u00e7ulu\u011funun a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 \u0259sas\u0259n onlar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc. Siyasi intriqalardan v\u0259 \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259rd\u0259n uzaq olan bu g\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin h\u0259yat v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri dig\u0259rl\u0259rinin xidm\u0259tl\u0259rinin s\u00fcni sur\u0259td\u0259 \u015fi\u015firdilm\u0259si hesab\u0131na \u00e7ox zaman k\u00f6lg\u0259d\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131r. Bu yaz\u0131da \u018flim\u0259rdan b\u0259y [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":502,"featured_media":351,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[8],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/221"}],"collection":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/502"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=221"}],"version-history":[{"count":5,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/221\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":352,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/221\/revisions\/352"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/351"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=221"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=221"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=221"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}