{"id":233,"date":"2013-09-14T21:05:04","date_gmt":"2013-09-14T21:05:04","guid":{"rendered":"http:\/\/nazimmustafa.info\/?p=233"},"modified":"2021-07-18T19:41:43","modified_gmt":"2021-07-18T19:41:43","slug":"az%c9%99rbaycanlilara-qarsi-soyqirimlar-m%c9%99rh%c9%99l%c9%99l%c9%99ri-v%c9%99-n%c9%99tic%c9%99l%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/nazimmustafa.info\/?p=233","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131mlar: m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259ri v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ri"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"line-height: 1.6; font-size: 1.3rem;\"><a href=\"http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/Lipikach.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-234 alignleft\" alt=\"Lipikach\" src=\"http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/Lipikach-300x218.jpg\" width=\"300\" height=\"218\" srcset=\"http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/Lipikach-300x218.jpg 300w, http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/Lipikach.jpg 700w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Son iki y\u00fcz ild\u0259 xalq\u0131m\u0131z d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlara v\u0259 soyq\u0131r\u0131mlara m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r. XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq k\u00fctl\u0259vi v\u0259 m\u0259qs\u0259dli \u015f\u0259kild\u0259 C\u0259nubi Qafqaza k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n erm\u0259nil\u0259r havadarlar\u0131n\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 minl\u0259rl\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sini viran etmi\u015f, bir milyondan art\u0131q soyda\u015f\u0131m\u0131z\u0131 soyq\u0131r\u0131ma m\u0259ruz qoymu\u015flar.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130lkin m\u0259nb\u0259 v\u0259 tarixi \u0259d\u0259biyyatlar\u0131n t\u0259hlili g\u00f6st\u0259rir ki, Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 erm\u0259ni t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u00fcn ba\u015fl\u0131ca m\u0259qs\u0259di tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131 hesab\u0131na erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymaq v\u0259 sonradan m\u00fcxt\u0259lif yollarla onu geni\u015fl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 \u201cB\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u201d yaratmaqdan ibar\u0259t olmu\u015fdur. Erm\u0259nil\u0259rin bu niyy\u0259tl\u0259rinin qism\u0259n d\u0259 olsa realla\u015fmas\u0131nda Rusiyan\u0131n v\u0259 b\u0259zi Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin m\u00fcst\u0259sna rolu olmu\u015fdur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1826-1828-ci ill\u0259r Rusiya-\u0130ran, 1828-1829-cu ill\u0259r Rusiya-T\u00fcrkiy\u0259 m\u00fcharib\u0259l\u0259rind\u0259n d\u0259rhal sonra \u0130ran v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n 130 min\u0259 yax\u0131n erm\u0259ni \u0259sas\u0259n \u0130r\u0259van, Nax\u00e7\u0131van v\u0259 Qaraba\u011f xanl\u0131qlar\u0131n\u0131n \u0259razil\u0259rind\u0259 m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. H\u0259min m\u00fcharib\u0259l\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 359 m\u00fcs\u0259lman k\u0259ndi da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f, \u0259halisinin xeyli hiss\u0259si q\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, qalanlar\u0131 is\u0259 qa\u00e7q\u0131n d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r. T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259sind\u0259n sonra \u0130r\u0259van v\u0259 Nax\u00e7\u0131van xanl\u0131qlar\u0131 \u0259razisind\u0259 t\u0259\u015fkil edil\u0259n Erm\u0259ni vilay\u0259tind\u0259 m\u00f6vcud olan 1111 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259n c\u0259misi 62 k\u0259ndd\u0259 (erm\u0259ni kils\u0259l\u0259rinin \u0259traf\u0131nda) erm\u0259nil\u0259r ya\u015fad\u0131lar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Son iki y\u00fcz ild\u0259 indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlar, deportasiya v\u0259 soyq\u0131r\u0131mlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 onlar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 iki min\u0259 yax\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259ri bo\u015fald\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z \u0259z\u0259li torpaqlar\u0131ndan qovulmas\u0131 il\u0259 paralel erm\u0259nil\u0259rin onlar\u0131n yerind\u0259 m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131lma kompaniyas\u0131 XIX \u0259srin sonunda T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ba\u015f qald\u0131ran erm\u0259ni separatizminin yat\u0131r\u0131lmas\u0131ndan sonra daha geni\u015f v\u00fcs\u0259t alm\u0131\u015fd\u0131r. 20-ci \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Zaqafqaziyada ya\u015fayan 1,3 milyon erm\u0259ninin 1 milyonu xaricd\u0259n g\u0259l\u0259n erm\u0259nil\u0259rd\u0259n ibar\u0259t olmu\u015fdur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 \u201cDa\u015fnaksutyun\u201d partiyas\u0131 \u00f6z proqram\u0131nda d\u0259yi\u015fiklik ed\u0259r\u0259k, f\u0259aliyy\u0259tinin a\u011f\u0131rl\u0131q m\u0259rk\u0259zini C\u0259nubi Qafqaza ke\u00e7irmi\u015f, m\u00fcst\u0259qil erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259ti qurmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r t\u0259\u015fkil etmi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Rusiyan\u0131n r\u0259smi dair\u0259l\u0259rinin erm\u0259nip\u0259r\u0259st m\u00f6vqeyind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n \u201cDa\u015fnaksutyun\u201d partiyas\u0131 \u0130r\u0259van, G\u0259nc\u0259 (Yelizavetpol) v\u0259 Tiflis quberniyalar\u0131nda Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259ri ya\u015fayan \u0259razil\u0259ri t\u0259mizl\u0259m\u0259k v\u0259 orada erm\u0259nil\u0259ri m\u0259skunla\u015fd\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259tmi\u015fdi. 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 \u0259vv\u0259lind\u0259 Rusiyada ba\u015f ver\u0259n i\u011fti\u015fa\u015flardan f\u00fcrs\u0259t kimi istifad\u0259 ed\u0259n erm\u0259nil\u0259r \u0259vv\u0259lc\u0259 Bak\u0131da, sonra is\u0259 \u0130r\u0259vanda, Nax\u00e7\u0131vanda, G\u0259nc\u0259d\u0259, Qaraba\u011fda, Z\u0259ng\u0259zurda, Qazaxda v\u0259 Tiflisd\u0259 dinc az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259tmi\u015fdir. Erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri \u0130r\u0259van-Nax\u00e7\u0131van-Z\u0259ng\u0259zur-Qaraba\u011f istiqam\u0259tind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259rinin \u0259halisini q\u0131rmaqla, qovmaqla v\u0259 h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259ri m\u0259skunla\u015fd\u0131rmaqla g\u0259l\u0259c\u0259k Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymaq ist\u0259yirdil\u0259r. Saylar\u0131 on min silahl\u0131dan art\u0131q olan erm\u0259ni birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 onun \u0259traf k\u0259ndl\u0259rind\u0259, E\u00e7mi\u0259dzin (\u00dc\u00e7kils\u0259) v\u0259 \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259zd\u0259, G\u0259nc\u0259 quberniyas\u0131n\u0131n Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131n\u0131n Gorus, Qapan v\u0259 Qarakils\u0259 (Sisyan) nahiy\u0259l\u0259rind\u0259, \u015eu\u015fa, Cavan\u015fir, C\u0259bray\u0131l, Qazax q\u0259zalar\u0131nda k\u00fctl\u0259vi soyq\u0131r\u0131m t\u00f6r\u0259tmi\u015f, 200-d\u0259n art\u0131q az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndini viran qoymu\u015flar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1914-c\u00fc ild\u0259 Rusiya-T\u00fcrkiy\u0259 m\u00fcharib\u0259sinin ba\u015flanmas\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k \u201cDa\u015fnaksutyun\u201d partiyas\u0131 rus ordusunun t\u0259rkibind\u0259 4 b\u00f6y\u00fck silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259 t\u0259\u015fkil etmi\u015fdi. C\u0259llad Andranikin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 etdiyi erm\u0259ni d\u0259st\u0259l\u0259ri C\u0259nubi Az\u0259rbaycan\u0131n Xoy, Urmiya v\u0259 S\u0259lmas \u0259yal\u0259tl\u0259rind\u0259 150 min\u0259 yax\u0131n, sonra is\u0259 \u015e\u0259rqi Anadolunun Qars, \u018frzurum v\u0259 \u018frdahan b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 200 mind\u0259n art\u0131q Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rini u\u015faq, qoca, qad\u0131n aras\u0131nda f\u0259rq qoymadan q\u0259tl\u0259 yetirmi\u015f, h\u0259min \u0259razil\u0259ri \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n erm\u0259nil\u0259r\u0259 v\u0259d etdiyi Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259tini qurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u00fcrkl\u0259rd\u0259n t\u0259mizl\u0259mi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Rusiyada 1917-ci il oktyabr \u00e7evrili\u015find\u0259n sonra \u00f6zl\u0259rini Qafqazda bol\u015fevik hakimiyy\u0259tinin qanuni n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri hesab ed\u0259n erm\u0259nil\u0259r \u0259sas\u0259n T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n qa\u00e7\u0131b g\u0259l\u0259n erm\u0259nil\u0259ri silahland\u0131raraq Sovet hakimiyy\u0259tini qurmaq ad\u0131 alt\u0131nda Bak\u0131da hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 ke\u00e7irmi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1918-ci il mart\u0131n 30-u, 31-i v\u0259 aprelin 1-d\u0259 bol\u015fevik qiyaf\u0259sin\u0259 b\u00fcr\u00fcn\u0259n erm\u0259nil\u0259r Rusiyan\u0131n h\u0259rbi yard\u0131m\u0131 il\u0259 Bak\u0131da soyq\u0131r\u0131m t\u00f6r\u0259d\u0259r\u0259k 15 min m\u00fcs\u0259lman\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirmi\u015fdil\u0259r. M\u0259qs\u0259d Bak\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259kd\u0259n, onun neft s\u0259rv\u0259tin\u0259 sahib \u00e7\u0131xmaqdan ibar\u0259t idi. H\u0259min ilin mart-aprel-may aylar\u0131nda erm\u0259nil\u0259r \u015eamax\u0131da, Qubada, Xa\u00e7mazda, A\u011fsuda, K\u00fcrd\u0259mird\u0259, Salyanda, L\u0259nk\u0259randa k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259tmi\u015f, 50 mind\u0259n art\u0131q soyda\u015f\u0131m\u0131z\u0131 \u0259n v\u0259h\u015fi \u00fcsullarla q\u0259tl\u0259 yetirmi\u015fdil\u0259r. Q\u0131r\u011f\u0131nlar \u0130r\u0259van quberniyas\u0131 \u0259razisind\u0259, Qaraba\u011fda, Z\u0259ng\u0259zurda, Nax\u00e7\u0131vanda, Qars vilay\u0259tind\u0259 daha amans\u0131z \u015f\u0259kild\u0259 t\u00f6r\u0259dilmi\u015fdi. \u015eamax\u0131 q\u0259zas\u0131nda 58, Quba q\u0259zas\u0131nda 112, G\u0259nc\u0259 (Yelizavetpol) quberniyas\u0131nda 272 (o c\u00fcml\u0259d\u0259n Z\u0259ng\u0259zurda 115, Qaraba\u011fda 157), \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda 211, Qars vilay\u0259tind\u0259 82 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si yerl\u0259-yeksan edilmi\u015f, y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f, bir milyona yax\u0131n \u0259hali \u00f6z tarixi-etnik torpaqlar\u0131ndan did\u0259rgin sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti qurulduqdan sonra f\u00f6vq\u0259lad\u0259 istintaq komissiyas\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 erm\u0259nil\u0259rin xalq\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259tirdikl\u0259ri m\u00fcsib\u0259tl\u0259r \u015fahid ifad\u0259l\u0259ri \u0259sas\u0131nda s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir. Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti h\u00f6kum\u0259tinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 h\u0259r il mart\u0131n 31-ni mat\u0259m g\u00fcn\u00fc kimi qeyd etm\u0259k q\u0259rara al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. Erm\u0259ni t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u00fcn qurbanlar\u0131n\u0131n xatir\u0259si 1919-cu v\u0259 1920-ci il mart\u0131n 31-d\u0259 mat\u0259m kimi qeyd edilmi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1920-ci ild\u0259n sonra Erm\u0259nistanda az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 deportasiya siyas\u0259ti \u201cdostluq\u201d v\u0259 \u201cbeyn\u0259lmil\u0259l\u00e7ilik\u201d p\u0259rd\u0259si alt\u0131nda davam etdirilmi\u015fdir. 1930-1937-ci ill\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 \u0130ranla s\u0259rh\u0259d boyunda ya\u015fayan 50 min\u0259 yax\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 repressiyaya m\u0259ruz qalaraq h\u0259bs edilmi\u015f, Qazax\u0131stan v\u0259 Sibir \u00e7\u00f6ll\u0259rin\u0259 s\u00fcrg\u00fcn edilmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1947-ci il dekabr\u0131n 23-d\u0259 SSR\u0130 Nazirl\u0259r Sovetinin \u201cErm\u0259nistan SSR-d\u0259 kolxoz\u00e7u v\u0259 dig\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin Az\u0259rbaycan SSR-in K\u00fcr-Araz oval\u0131\u011f\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si haqq\u0131nda\u201d q\u0259rar\u0131na \u0259sas\u0259n 1948-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar ya\u015fayan \u0259n m\u00fcnbit \u0259razil\u0259rd\u0259n, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 \u0130r\u0259van v\u0259 onun \u0259traf rayonlar\u0131ndan 150 min\u0259 yax\u0131n \u0259hali deportasiyaya m\u0259ruz qalaraq Az\u0259rbaycan\u0131n aran rayonlar\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. K\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n \u0259halinin t\u0259qrib\u0259n yar\u0131s\u0131 iqlim \u015f\u0259raitin\u0259 uy\u011funla\u015fmayaraq t\u0259l\u0259f olmu\u015fdur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1988-ci ild\u0259 ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 q\u0259r\u0259zli m\u00f6vqeyind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n Erm\u0259nistan Respublikas\u0131 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tini anneksiya etm\u0259y\u0259 c\u0259hd g\u00f6st\u0259rm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, Erm\u0259nistan SSR Ali Soveti sessiyas\u0131n\u0131n m\u0259xfi g\u00f6st\u0259ri\u015fin\u0259 \u0259sas\u0259n, 1988-ci il noyabr\u0131n 22-d\u0259n 28-d\u0259k m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 soyda\u015flar\u0131m\u0131z ya\u015fayan 22 rayonda 170 s\u0131rf v\u0259 94 qar\u0131\u015f\u0131q (erm\u0259nil\u0259rl\u0259) ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259ri az\u0259rbaycanl\u0131lardan t\u0259mizl\u0259nmi\u015f, n\u0259tic\u0259d\u0259 200 mind\u0259n art\u0131q az\u0259rbaycanl\u0131 18 min m\u00fcs\u0259lman k\u00fcrd, min n\u0259f\u0259r rusdilli \u0259hali Az\u0259rbaycana p\u0259nah g\u0259tirmi\u015fdir. H\u0259min vaxt 216 az\u0259rbaycanl\u0131 v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f, minl\u0259rl\u0259 qad\u0131n, u\u015faq v\u0259 qoca b\u0259d\u0259n x\u0259sar\u0259ti alm\u0131\u015f, on minl\u0259rl\u0259 ail\u0259nin \u0259mlak\u0131 qar\u0259t olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">R\u0259smi Erm\u0259nistan az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259r\u0259k, onlar\u0131 tarixi-etnik torpaqlar\u0131ndan t\u0259mizl\u0259dikd\u0259n sonra m\u0259n\u0259vi soyq\u0131r\u0131m &#8211; t\u00fcrkm\u0259n\u015f\u0259li toponiml\u0259ri erm\u0259nic\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259k aksiyas\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fdir. Son vaxtlara q\u0259d\u0259r m\u00f6vcud olan t\u00fcrkm\u0259n\u015f\u0259li toponimin ham\u0131s\u0131 d\u0259yi\u015fdirilmi\u015f v\u0259 yaxud soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 k\u0259ndl\u0259r \u00f6l\u00fc zonaya \u00e7evril\u0259r\u0259k, ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin siyah\u0131s\u0131ndan silinmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Monoetnik Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259ti yaratma\u011fa nail olan Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rl\u0259ri onu d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin h\u0259rbi-s\u0259naye potensial\u0131ndan qidalanaraq \u0259halisinin 30 faizini az\u0259rbaycanl\u0131lar t\u0259\u015fkil ed\u0259n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tini, habel\u0259, 7 \u0259traf rayonu (La\u00e7\u0131n, K\u0259lb\u0259c\u0259r, Qubadl\u0131, Z\u0259ngilan, C\u0259bray\u0131l, A\u011fdam v\u0259 F\u00fczuli rayonlar\u0131n\u0131) i\u015f\u011fal edib xarabazara \u00e7evirmi\u015f, \u0259halini soyq\u0131r\u0131m\u0131na m\u0259ruz qoymu\u015flar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131n 12 rayonunu i\u015f\u011fal etmi\u015f (\u0259razisinin 20 faizi, yaxud 1\/5 hiss\u0259sini), 20 min\u0259 yax\u0131n Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f, 4 min\u0259 yax\u0131n \u0259halini girov g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fl\u0259r ki, onlar\u0131n da \u0259ks\u0259riyy\u0259ti u\u015faqlar, qad\u0131nlar v\u0259 qocalar t\u0259\u015fkil edirl\u0259r. 1992-ci il fevral\u0131n 26-da t\u00f6r\u0259dil\u0259n Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 d\u00fcnya tarixind\u0259 analoqu olmayan v\u0259h\u015filiyin n\u00fcmun\u0259sidir. Bir milyona yax\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 erm\u0259ni t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6z torpaqlar\u0131ndan qa\u00e7q\u0131n d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130\u015f\u011fal edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 4 mind\u0259n \u00e7ox s\u0259naye v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 obyekti, 724 \u015f\u0259h\u0259r, k\u0259nd v\u0259 q\u0259s\u0259b\u0259 qar\u0259t edilmi\u015f, \u00fcmumi sah\u0259si 6 milyon kv. metr olan 180 mind\u0259n art\u0131q m\u0259nzil v\u0259 \u015f\u0259xsi ev, min\u0259 yax\u0131n t\u0259lim t\u0259rbiy\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259si, 3 min\u0259 yax\u0131n m\u0259d\u0259ni-maarif oca\u011f\u0131, 700-d\u0259n art\u0131q tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259si erm\u0259ni vandallar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u0259kc\u0259 XX y\u00fczillikd\u0259 bir milyona yax\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, 1,5 milyondan art\u0131q soyda\u015flar\u0131m\u0131z indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n deportasiya edilmi\u015fdir. 1918-ci ild\u0259 imzalanan Batum m\u00fcqavil\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n c\u0259misi 9 min kv. km. \u0259razisi olan Erm\u0259nistan 1988-ci ild\u0259 onu 30 min kv. km.-\u0259 \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015f, haz\u0131rda is\u0259 i\u015f\u011fal etdiyi \u0259razil\u0259rl\u0259 birlikd\u0259 az\u0131 45 min kv. km. \u0259z\u0259li Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131 \u00f6z n\u0259zar\u0259ti alt\u0131na alm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin i\u015f\u011fal olunmu\u015f Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rind\u0259n qeyd-\u015f\u0259rtsiz \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 4 q\u0259tnam\u0259 (822, 853, 874, 884 sayl\u0131) q\u0259bul etmi\u015fdir. Erm\u0259nistan Respublikas\u0131 h\u0259min q\u0259tnam\u0259l\u0259rin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 indiy\u0259d\u0259k \u0259m\u0259l etm\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tarixi faktlar, arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259ri, statistik m\u0259lumatlar bel\u0259 n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal edilmi\u015f \u0259razil\u0259rind\u0259 erm\u0259ni silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar v\u0259 c\u0259za aksiyalar\u0131 BMT Ba\u015f M\u0259clisinin 9 dekabr 1948-ci il tarixli Konvensiyas\u0131na g\u00f6r\u0259 soyq\u0131r\u0131m hesab edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Erm\u0259nil\u0259rin XIX-XX \u0259srl\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri soyq\u0131r\u0131m v\u0259 k\u00fctl\u0259vi repressiya aksiyalar\u0131na h\u00fcquqi-siyasi qiym\u0259t verm\u0259k m\u0259qs\u0259dili\u0259 \u00dcmummilli liderimiz Heyd\u0259r \u018fliyev 26 mart 1998-ci ild\u0259 \u201cAz\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 haqq\u0131nda\u201d f\u0259rman imzalam\u0131\u015f v\u0259 b\u00fct\u00fcn soyq\u0131r\u0131m faci\u0259l\u0259rini yad etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 31 mart Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m g\u00fcn\u00fc elan edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00dcmummilli liderimiz Heyd\u0259r \u018fliyevin ist\u0259r \u201cAz\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 haqq\u0131nda\u201d 26 mart 1998-ci il f\u0259rman\u0131, ist\u0259r \u201c1948-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Erm\u0259nistan SSR \u0259razisind\u0259ki tarixi-etnik torpaqlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 deportasiyas\u0131 haqq\u0131nda\u201d 18 dekabr 1987-ci il tarixli f\u0259rman\u0131, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 h\u0259min f\u0259rmanlar\u0131n icras\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 imzalad\u0131\u011f\u0131 s\u0259r\u0259ncamlar v\u0259 el\u0259c\u0259 d\u0259 d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyevin h\u0259r il soyq\u0131r\u0131m g\u00fcn\u00fc \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 etdiyi m\u00fcraci\u0259tl\u0259r qan yadda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n oyanmas\u0131na, tarixi ke\u00e7mi\u015fimiz\u0259 qar\u015f\u0131 bigan\u0259liyimiz\u0259 son qoyma\u011fa xidm\u0259t edir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Erm\u0259nil\u0259r xalq\u0131m\u0131z\u0131n qan yadda\u015f\u0131n\u0131n b\u0259rpa olmas\u0131ndan, tarixi ke\u00e7mi\u015find\u0259 ona qar\u015f\u0131 edil\u0259n z\u00fclml\u0259rd\u0259n x\u0259b\u0259rdar olmas\u0131ndan, erm\u0259ni \u015fovinizminin, erm\u0259ni terrorizminin if\u015fa olunmas\u0131ndan \u00e7ox narahatd\u0131rlar. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, Az\u0259rbaycan\u0131n bir d\u00f6vl\u0259t kimi q\u00fcdr\u0259tl\u0259nm\u0259si, onun regionun apar\u0131c\u0131 d\u00f6vl\u0259tin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si, Erm\u0259nistan\u0131n is\u0259 b\u00fct\u00fcn beyn\u0259lxalq layih\u0259l\u0259rd\u0259n t\u0259crid olunmas\u0131, insan ehtiyatlar\u0131n\u0131n t\u00fck\u0259nm\u0259si onun bir d\u00f6vl\u0259t kimi perspektivsizliyind\u0259n x\u0259b\u0259r verir. Az\u0259rbaycan is\u0259 s\u00fclhp\u0259rv\u0259r, beyn\u0259lxalq h\u00fcquq normalar\u0131na h\u00f6rm\u0259t ed\u0259n, separatizmin v\u0259 terror\u00e7ulu\u011fun \u0259leyhin\u0259 ard\u0131c\u0131l m\u00fcbariz\u0259 aparan bir d\u00f6vl\u0259t imici qazan\u0131b. Az\u0259rbaycan\u0131n haqq i\u015fi, o c\u00fcml\u0259d\u0259n ona qar\u015f\u0131 edil\u0259n tarixi \u0259dal\u0259tsizliyin b\u0259rpas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 atd\u0131\u011f\u0131 add\u0131mlar t\u0259dric\u0259n beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n anla\u015f\u0131l\u0131r v\u0259 q\u0259bul edilir. Az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri soyq\u0131r\u0131mlar\u0131n tan\u0131nmas\u0131 da gec-tez tarixi \u0259dal\u0259tsizliy\u0259 veril\u0259n h\u00fcquqi-siyasi qiym\u0259t kimi d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edil\u0259c\u0259kdir. Erm\u0259nil\u0259r \u201csoyq\u0131r\u0131ma m\u0259ruz qalan xalq\u201d kimi deyil, m\u0259hz soyq\u0131r\u0131m t\u00f6r\u0259d\u0259n xalq imicini qazanaca\u011f\u0131 tarix \u00e7ox da uzaqda deyil.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"right\"><b>Nazim MUSTAFA, <\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"right\"><b>Az\u0259rbaycan MEA Tarix \u0130nstitutunun elmi i\u015f\u00e7isi<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>\u00a0<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"right\"><b><i>\u00a0\u201cD\u0259d\u0259 Qorqud\u201d q\u0259zeti, 15.09.2003<\/i><\/b><\/p>\n<div class=\"pdf24Plugin-cp\"> \t<form name=\"pdf24Form0\" method=\"post\" action=\"https:\/\/doc2pdf.pdf24.org\/wordpress.php\" target=\"pdf24PopWin\" onsubmit=\"var pdf24Win = window.open('about:blank', 'pdf24PopWin', 'resizable=yes,scrollbars=yes,width=600,height=250,left='+(screen.width\/2-300)+',top='+(screen.height\/3-125)+''); pdf24Win.focus(); if(typeof pdf24OnCreatePDF === 'function'){void(pdf24OnCreatePDF(this,pdf24Win));}\"> \t\t<input type=\"hidden\" name=\"blogCharset\" value=\"Cw1x07UAAA==\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogPosts\" value=\"MwQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogUrl\" value=\"yygpKbDS189LrMrMzS0tLklMS9TLzEvLBwA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogName\" value=\"80usysxV8C0tLklMSwQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogValueEncoding\" value=\"gzdeflate base64\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postId_0\" value=\"MzI2BgA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postTitle_0\" value=\"c6w6ObMoKbEyOTEv58jGnMSiRIXCxKKj849sVCjOryw8srHoyMZcoLCVQi5QYcbJmTlgVJSpUHZypkLeyZklmclQEQA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postLink_0\" value=\"yygpKbDS189LrMrMzS0tLklMS9TLzEvL17cvsDUyNgYA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postAuthor_0\" value=\"C0pNScwuzqxMBAA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postDateTime_0\" value=\"MzIwNNY1sNQ1NFEwMrQysLQyMAEA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postContent_0\" value=\"rVtNcxtHkr3vr6jgRmxIEQBJgKRI2pIiJNvzEbY2wpZmgzu3anSDqEF3NdAfMBon3\/Y4Z0V4zb3xal104mlBToT+hn\/Jvsyq6q5uABLk2QkPRTa6q7Py4+XLrMTTmciLKo6eHRTRsujLWF3rL8TfyrxQ4+rLg+dP85nU7pZY6ag\/idT1pPhCDA6ffCnGqS76uVpF9PdJFiX0iBSTLBo\/O5gUxeyLoyMtVypJsKIcy0Olx+nRj7P+CA9GujgqZ3Eqw\/xoeDw4OTq+PPpOzdRUjiaHf5tdYymVXAu6QelrvF6uqgMximWePzugl\/aTKFRlIrCeSuR11B+enAreQhyNiwP8Wjw7cCseiDwb\/XNC9U+Oj5fDwQULJ35UYTF5doBrB8Io5dkBPuT35FHx\/\/cqgd9\/7Il\/Vp3iHMtAOigO+nuUyGWft\/AFrT9bPhaD4+MF3sN\/HYij50+P5PPXqRZqqkS1vlsJFYcf3oqljOf375L7dyuBP8cf3sYf3mb4v5iu7wr8u1ACn2f3N\/fvdCwzKRb4LE8rvvgu4UsJHilXYi5jrPNwE+KjQ3H15yvx4W2eKY1\/FngqppWVxlu0COTDTSwrPDz3XkRLY615\/uFtGCvxcPPh7dRI+RUeKgMlvpfjuVxJPPN+fbu+y9Z3MS0XZXhMK3qBmMiFDGUGwSAx\/qN78WmlBH1Ooof88szsmu6ocEFC6jlfFYnSTgn8SUWbIsF0AeGwJ6Uhq8oQSlGRqIebnghUhsfiKtUhrsqswGLuVe49ntYalaVVUrI0h0+PKDhhptnzf3n6iTi+\/zWeQq8kUgApSW+FzNRSQdVQV6CqShZGAwIyT2IFdV6v3+cFmSATU9UTL1b4PZDVCAIbJ9ASJsxIYKdQengkF\/CW9Z3Gf8Zu9+9GsraTcm\/21yvSbCatNidRLgNe3C0art8voNwCaiTfyGXOlmJlwB+Mg+lMkiqT9d0SQsRqLKo0jsmuItWluI40FE\/GDxUtOyVr\/fbTzy\/X7+HcU\/GNeRfiSv\/2038L8rQCi9OSKpAZ3i7SmFQflvDVbxr\/gUhBKTQ0iHvMBVyaq5zuoBDBc7kUWSQhzcNNwsKHUvxQ5qqS7HC0AZhlBXclldT7rVfDpsgSOXSSpXHpSbKX9QcXwyd9\/Ljoj8ip2evN6\/v3v8Ire4I\/xI\/L\/qjs3PEGUTNVFUXa+m4C0wUm5G1g4kc2kbExgODleD\/1Y3xXJ\/wGJ8cUNBwvS9KAszQbl+7AQohwEu3f5XJ9e\/9uYdf9HoYJ5P0NXFDHLgJZixAE2FiLRg6XT0tNSg85imqwORR\/+vA2MXr1diQ0+diI45UWODm7ZM3j0wRvn7LviFAStIVuuR7ei\/2rnA21jCoEzkTlOa1igLC+EXAntfFxhc\/x9\/qWogj2voNj0I+QFQQHY\/WRTta3siIp5nJBe8ut2mt1s5ZYM56ifN1Yvdg9wYseboCRAqmTTWE9GfAEeOUYY93BA0dlCEfDagP8byewsTQjUif2+2RotERLPHI2xdty5zIcv0UmxxwDj1s47EDVYNsebr0lOUEeuuIFc3v7LcwhFRux2BgGyCZAflkgYUTrW5UZHfn5rCfCaJZmhaTg2MxtWKHjRam2uNpJGiRnKwbaGs5JkSydCFJ8EIeeA8NBvJ3ErDNaYv1+hf2uCP58SOUcM08XZczoY\/LaDIEUR7FvAlinkTbaHUbQTpog90ADtJyXuOGWJYGbH\/2cA8j56XHZxHoekQiFWiXsF9C6Wz63IhsnD+VEWvgWCw7HQrSIw\/CYcG0HdRB\/lXPmABAWghklk1P3TmwCdgKREAN7rUQIZWrEzn3NztviDHx9My3s5bUWegjjaR3KQV9DKC2neVlUJWcfKKawyiWTzrJ0nsnE5I2QqMnDjZrGaooohjRIZj0BIoZXVZVLk4xSGaEAU4cppRcofYMXsZsbTmKzzFzFm5lXzMuMcm2dxZkaATMmeAWxmZiAJbFA2qAM051Q7acaLyViU3lCYKsyDzusWDPedF4wTM2jyqKQonUk6TTivz+h2SbF\/BF3jwiy\/jOK1UouomKWxo9NGlNjYDt2H0QZ+buLpx1I0viXl41IHYla4XfiHbxsSmSlFXrdONtQ9nZ6jXe\/Jy+0ahaDy+OzPn486Y840K23urAwIWH0DAE4MhdRxtq7vymwiKG6FH1j7IqDbapgia5yfeS2i5MKX8opkqPs2djlPOcUTZebJEV\/WcVjwV6d2On6X3EdYbcqM\/rrezjqMpSePUgMFIUjIbso2DDS3Vpq+FvjwSH5k\/W0WuB+I22\/EalfUxDSyVwmddYEZnIYkH7aku0Ed5MRHYFgoRNC7R7hNf\/G254Y0Gicig3xcffBowa6RuR1fkr8BJ9WpIlKZex3UNZrWZmUBawkKZzSvMqFeYIDjQ4aNPrkAm1SIzMHAvKFpQSGOtTA3RPfrG8TBe8AcIlH65\/Xt4ZJmMB8+IUKoqz\/NWMBngLyrfgxF811zOaWIDYmFOAuq\/r6H9OszMnNZh7HNO8Sj16rHOH8WGg5oXzmiffwC2AfhvoK9aMGIIMaAF2DjMwcW681L6pBo4nhhjT4vtlDLjvuc3xZxXbcyHDQuppsVYP7FAKXg9P+aH1n2dJHGL6hs6bq1k1GbqMAZZ5PoSxUC7QLy7wkS1M5OVWBsf+pCGzxtS2RbEkipF8UUaF4oUNsX02tiBSjePqeC9EiVCjd6wTmx7VLfh52k\/2v0qon\/oIkaAndayb8uSAm2JRhJPHgrF23tGCOPXKO1bUMUaTRduFIcKx\/\/D2Dz5UJL44\/iNBo2nt87TkUmZ4W962\/g64qQZ43J4wYEVIQq6RnXGk5JkFMNDPzM3sAPBUu1W\/giRLr\/5Ku5nOB4QGMCdfQqXcHmjiWsL6jas+TmTfVpEE2J4PLZ\/ACbAz+e25qWJFOi0oGmVjfRgvQdGJEfmUE2uR0ZagOZbs0friJFqBNE0k5rSFLcwlrKaHXdwkVQbSQUQr3IrZmPFuntstcquju3wXbKKPLNUh8RIOpj\/U6BdPoyOI0SCalBqYxqM2qrXsFv8MjcJ+jUSjSNgNEwr6mxclxv+yJk0HftNXkLAMZAiPuM4WvVTeHJcaMD3SZS3rd1Y7H4wjtA6JFWchtLVN7uP1soKADlcGZsPW5rb4pO3Xd2OWnV5YmmWU1l7yearAeGadnco2OxoXA3dmCFU4sFsgeCDLcstPwUYQ5lq8rUgbpqs+a6cNRhM2Luk3lAAQyIXhg7lIGkv69gmck5IU98eL+Ji\/pl2+hvZBWzzifvJZxZWjRd1hqSrHZzhm7GE1PnG0gR7eVSB9hxxOECaIzL21nbKdOv\/ffVedvP6W2CuuP0bc25SNI7DQbuMCDynROTWWviWt9QsUO\/51mm\/wNBZ1dGDW3Lg4Gw528vkUMcO\/wfCgepQJ5MYltIPs7wFpn\/v7gnOePe9uVwssNBlu3eTHc1USxxLFfRdOceJTdcc90NrzucocNtKznnmk6y9J1FgzB5FLS9F77UYHsudEiCBXF3zVRPIn1dd0v2wtT\/GR1JeO5+AoKnZSZwysgWxmH5byp7MdUviFWmVAQtdAFtffTROU2DXEftu58MDC1+xXNaQRtNGCX10x8CyKwtiojHCFWU5j4vEHEh8IQGXODI8GESVidjhOIfYROrVw0bNvUZP1+WiZ1HqGYyBzKEfa1EHbQB8AnkvKguOYGuamtUMJSZuXq0CyBeGgZoC5Yuv11KDWwTUXG26UsqGKGTwHiuZtLOhtcmh5JWxju7hhpPDGacNszk7ilvezr0QNoVH6y6ea31NjyrFswyzDNi7icE6dcmF5JEFWaUgJpOAa+x2rKjNOQDOy7TpoheHnChMU34uASiQ4\/zpteOOnBk5i001DihSlgScecNiaUaIK04jZXXe13eGE3ULMIOYN9uvIPv5gFYMEg92Ke64b7d0ytmI0qimjwqfdxrbcc4pED1Y99TuY\/dRQqjKZgUCTu8ISd4fXrH+5\/BV6vmIVnhqCwY0PxPuXDjfzANI2X6Wp9a7wsVNf0VGfvBnxoER8gaAVcohTYf4E8ItKFtBRet07rEjbqRM7nbFWytYsy3FjzMGzrAmY9O7HljbPrRoPA79AwwdCBKtqFNajCknJk7g5wWm12v2JFrecapoRq3fLAAa\/n3pv27xQjkuo6b922MuwZAfz42\/aJSqNlSipcwlFLFStww3ceq4QzayaVYT1ldX9j2gWJPVY1ZdL4sw+XLi8uagBgzkUOaX0JepsElLxQNHRcwOvUMOlbxeoT\/TzfA3+I8lkZIPg5S3yNxMytzro186pcItWJ\/6gzMIBBa+RXghiGWgpukINJWJ9zulNBOAfnkZ7o+Lx4ARlNUIg8yv1SCfctx96RKZUj3HYz\/tkTjZqETisXd0NT7A8v6N8puSOdnbA\/rgxr6B4\/N\/47HBo\/IUZyfiwgSTZmD708JdVS6iCVPPISZkzdk53nDBuxQj5dF23awJM73dhRsXaCf3DR4fFEZ7Owx1c1jw9k1CIAjMXKhUvLSQDsWk5sQq9R3JLyhVwW4FtPuq+1THfk6pStRMnjVaaC7pmymnVIlTWdyfLelmTGjHOSdId5phdWEzM+KOKKOompCiELmMOBUn9WOP1gGt++532kyekVUO2DK3csYGHk47yvtjEIk5fFE2ZC7WbVv\/3rBfjtlyaP0w0EKnzaNEu1SowjWY8bMaCwxZjayGkTMR1xa8PSmR5Z1ezSFITt08gdb4buJ3REkptmbqU89sYWBSRjiT2mOeo2JAhzjGSyApMGaNhGg1PsVipft3RpoxMWxhxkUfXo9riXG7xKdWqMtbXV4uYT7m+k0JLaIaQa\/9YaedkidKJlW2FT0yvVnSkDW6n3Ca1kFYlZWkQ6V0xDuYmkQjq+5kzhn3ifHIuxVHy2tJlrvdNmeuM+MN2DGYMoppLyvJVmS\/HoO26vIE6\/haoDbmxntsSOCa65asNSut2JfUFVm+m+\/QHMuYTTeAn2\/t1jActAk3woHtDJH4RbkQOSzV3LzGVYLxo4PW8bzNnDwL6t6vbnfH3HJylssw4xGFi4L6GJWl6u\/8WjuhSHQYbWID3r8YOjs3ogQavH1GJukxSfllFThNzf1FF8\/BgT32Di0ROn2+gNVHKtsnRBya9w93L80NRQfaAcElubEoV2tROjLR+pG\/wlj3HY2\/EeQ0iJvV8ObRYdIxzZO8XwSR+L180C8rQrWqKFjwQLIHsIZAOFnFzhz3E653kaTqk2bzBb4W5gqUltjEwvN+vqTtbZMgPVHQbgErx7ML91DGRPN7r\/tXFdg3XtM6LTOkGvb9OlcNFNamacI2HJJuCRYzqAF2lQRdMChjsfntbnNT1788LkUjwQmOqNUlxTupDCkLtyOWHS\/sQdsE8XhyKJisyOk1xssAbSG2Q2Bzt45xJPR4te29t4qivhI4TAnVbgPbli1+6Jk\/btiUneqp9IGBy0dsRH4j2ag2wdsRQqCNpr1ZbknlVsMygj\/9iNPbWngHgQYS+DvUEQUE\/q6oq7O8R7ptxh3de93AG7J0yX7tigdQUDyGfvbOe0YcMsPzE8o1tletMn4LAceDWASlacKrR4KYsyaU8veaS4Hhu6ZDpIXjJNDut3bua0dqlBKcHMkblH+7T3W1nwAaihaROJFE9NPD6iaXCTTzGaUImNBawt6BlxetaRyozV7Jha1HZUQ1MP0lHFghOE\/FwX+WRqIJh3W3EEsyVYZxROc2unz\/VfkauVaXbLetimKa\/Fy1dvxBsaAF3fTcleK5oyefil5LMloAkxaU1H3uLRxXDYExdnJ\/hxfoofF6eI\/CqmfIq7grI5uGsO3LfUbvYoql7Y0hFTjQZ1y4Oc0xyzTAUPUsSmjPssVvXGTJ6O5bTgvCOzpVp4Hb8MMAIRC6o8p4QgcZnwXKxgSlKjOaEPnfHYMpIdmuYo7KTsp6bQFu1JNIp1tRvGzTNRd2Khe8rOQz+7KwV7XlC3RHccKyxMVbySlq0b7COveEmzIq+Q2hzzu7QNJNN7MUmZcyui5NtUL4g+GroviRpkrVG5+mRNkRJjtbcJ25O3V3++6l+Z6bOdHZ\/dOvDEWbQmbJp+na8G7GMCKCvnYMm0M0WHYdT7JdNzhdMM7CiCop+RDhOubLFBeAeKLPEnRCIh+D\/+DpYRLUBeuCVLzMbDtt9++nnrgF+Lz7SaYlRJU31twLdplwfYFHUKvb2O5UjVToNkU\/eeW\/NGJwMj2FY5Xjer2UZ2FHsnF3tbcx8VKW0mUrLfoZVN7TpFERNolt27fUiv63aF\/Nieqo+X2t4ESMm+SH3TJq3m3Q0MLpoouzjvRNnGVijHhc24kP3ciq1GWTP9GZhSzLpLaIcncqYVeiQThwWRmR\/iVevqM6F6r568MLN0Mapvz2Lu7CPfcBTDXGpGbFMxOELGbmmOaOaSyvLQP8LUIq3cKIrsuS8RuH4jyeQdKATqWtIxAZY2H+SpmZbhinmpwsQy189Hnc6RU0tShnKqumeSawpb\/29KayeDve9P2MJlRaStnphYMtEGfcnay7lk8HCTQtl2gra5XERZlmZusFaNUWcZnlDP8XAxQMX8xLAlKlvF16Z\/b7mlaYR30hSxVOcG9tBofRdmxmw6MUScO+RZdK34Fzkj9xtx\/eUGRZincTvFPtI5fmGy5pDLnviQ2kUsKzUx2OVGSkaZCpvdUfLlM9QJDSAVzcFYwYTGiGgk3NzLLMryGVU\/CyY+rg9trWASfGvy2giaw2aTmRkpAKnw5TX5QugUcdjkkPeZdT9WsT8Hbb6Zw+Zb35ZxST16mmaIqglrjccooMuYAiaAU614VIMPDVr7wXaAFTTii90Hh107EsYQ5yBrtQ6+t\/lk800hHodyurGOzpDSGYRkp2JEQWSYwXgyVZgReWpbVI2AJ9K0BDpljeTjCR7tylzpybSS8uu2EfiNryM5Lrkz77uvPLFWDBcOadh81C+i1faNE3+L7BcDdtABdibbbWh12Tob9PZjpjR9qhzb1LTtS2BUXjEOUYowb4sqFffohslq61iNud\/4hbaeIU1JbPZpMAG7L1c0BWNW3AsdzXcunx1k9CXIg+dPg+d0hJiIV395\/ebFH170xNOj4PnvW8iPtVffvBBM4JFtNJ4oyoKH7KKYxpMpFyEH7\/sqWvx\/\/+f3C\/ZU4XEafTQnId+n2bwM7eHkKqL+yeDs8PjycHh8fPL0SD2v3\/R\/\" \/> \t\t<a href=\"https:\/\/www.pdf24.org\" target=\"_blank\" title=\"www.pdf24.org\" rel=\"nofollow\"><img src=\"http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/plugins\/pdf24-post-to-pdf\/img\/pdf_32x32.png\" alt=\"\" border=\"0\" height=\"32\" \/><\/a> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-space\">&nbsp;&nbsp;<\/span> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-text\">M\u0259qal\u0259ni PDF format\u0131na \u00e7evir<\/span> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-space\">&nbsp;&nbsp;<\/span> \t\t<input class=\"pdf24Plugin-cp-input\" style=\"margin: 0px;\" type=\"text\" name=\"sendEmailTo\" placeholder=\"email adresinizi daxil edin\" \/> \t\t<input class=\"pdf24Plugin-cp-submit\" style=\"margin: 0px;\" type=\"submit\" value=\"g\u00f6nd\u0259r\" \/> \t<\/form> <\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Son iki y\u00fcz ild\u0259 xalq\u0131m\u0131z d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlara v\u0259 soyq\u0131r\u0131mlara m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r. XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq k\u00fctl\u0259vi v\u0259 m\u0259qs\u0259dli \u015f\u0259kild\u0259 C\u0259nubi Qafqaza k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n erm\u0259nil\u0259r havadarlar\u0131n\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 minl\u0259rl\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sini viran etmi\u015f, bir milyondan art\u0131q soyda\u015f\u0131m\u0131z\u0131 soyq\u0131r\u0131ma m\u0259ruz qoymu\u015flar. \u0130lkin m\u0259nb\u0259 v\u0259 tarixi \u0259d\u0259biyyatlar\u0131n t\u0259hlili g\u00f6st\u0259rir ki, Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 erm\u0259ni t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u00fcn ba\u015fl\u0131ca [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":502,"featured_media":234,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[15,4,8],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/233"}],"collection":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/502"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=233"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/233\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":236,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/233\/revisions\/236"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/234"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=233"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=233"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=233"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}