{"id":246,"date":"2013-09-14T21:25:37","date_gmt":"2013-09-14T21:25:37","guid":{"rendered":"http:\/\/nazimmustafa.info\/?p=246"},"modified":"2021-07-18T19:41:43","modified_gmt":"2021-07-18T19:41:43","slug":"246","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/nazimmustafa.info\/?p=246","title":{"rendered":"M\u0259nb\u0259l\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n 1905-1906-c\u0131 ill\u0259r soyq\u0131r\u0131m\u0131 haqq\u0131nda"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\" align=\"right\"><span style=\"line-height: 1.6; font-size: 1.3rem;\"><a href=\"http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/Laborers-exhume-the-corpses-of-people-shot-during-an-action-on-12-May-1942.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-247 alignright\" alt=\"Laborers exhume the corpses of people shot during an action on 12 May 1942\" src=\"http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/Laborers-exhume-the-corpses-of-people-shot-during-an-action-on-12-May-1942-300x193.jpg\" width=\"300\" height=\"193\" srcset=\"http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/Laborers-exhume-the-corpses-of-people-shot-during-an-action-on-12-May-1942-300x193.jpg 300w, http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/Laborers-exhume-the-corpses-of-people-shot-during-an-action-on-12-May-1942-720x463.jpg 720w, http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/Laborers-exhume-the-corpses-of-people-shot-during-an-action-on-12-May-1942.jpg 936w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Erm\u0259nil\u0259r havadarlar\u0131n\u0131n maddi v\u0259 h\u0259rbi-siyasi d\u0259st\u0259yi il\u0259 XIX-XX \u0259srl\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar v\u0259 soyq\u0131r\u0131mlar t\u00f6r\u0259tmi\u015f, deportasiyalar h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fl\u0259r. H\u0259min soyq\u0131r\u0131mlar\u0131n ilk m\u0259rh\u0259l\u0259si 1905-1906-c\u0131 ill\u0259ri \u0259hat\u0259 edir. Tarix\u0259 ilk olaraq \u201cerm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131\u201d kimi d\u00fc\u015f\u0259n bu qanl\u0131 faci\u0259l\u0259ri h\u00fcquqi-siyasi bax\u0131mdan az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m adland\u0131rmaq onun mahiyy\u0259tin\u0259 tam uy\u011fun g\u0259lir.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">Terminologiya kimi \u201csoyq\u0131r\u0131m\u201d, yaxud \u201cgenosid\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 BMT-nin Ba\u015f M\u0259clisinin 1946-c\u0131 il 11 dekabr tarixli q\u0259tnam\u0259sind\u0259 t\u0259tbiq olunma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015f, h\u0259min qurumun 1948-ci il 9 dekabr tarixli konvensiyas\u0131nda is\u0259 genosid siyas\u0259tinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 ona g\u00f6r\u0259 c\u0259za m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir. 1905-1906-c\u0131 ill\u0259r q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 planl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n milli v\u0259 dini m\u0259nsubiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irildiyi \u00fc\u00e7\u00fcn soyq\u0131r\u0131m mahiyy\u0259ti da\u015f\u0131y\u0131r. 1918-1920-ci ill\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri v\u0259 o d\u00f6vrd\u0259 \u201cmilli q\u0131r\u011f\u0131nlar\u201d kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n cinay\u0259tl\u0259r d\u0259 soyq\u0131r\u0131m kimi xarakteriz\u0259 edilir. 1988-1993-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259r yen\u0259 d\u0259 havadarlar\u0131n\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda v\u0259 onun \u0259traf rayonlar\u0131ndak\u0131 \u0259razil\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">\u201cAz\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin 26 mart 1998-ci il tarixli f\u0259rman\u0131nda qeyd edildiyi kimi, Az\u0259rbaycan\u0131n XIX-XX \u0259srl\u0259rd\u0259 ba\u015f ver\u0259n b\u00fct\u00fcn faci\u0259l\u0259ri torpaqlar\u0131n\u0131n z\u0259bti il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunaraq, erm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f, planl\u0131 sur\u0259td\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259tinin ayr\u0131-ayr\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rini t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f b\u00fct\u00fcn soyq\u0131r\u0131m faci\u0259l\u0259rini yad etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 31 Mart Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc elan edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">M\u0259lumdur ki, sovet hakimiyy\u0259ti ill\u0259rind\u0259 erm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdiyi soyq\u0131r\u0131mlar, k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131n v\u0259 zorak\u0131l\u0131qlar, repressiya v\u0259 deportasiyalar saxta beyn\u0259lmil\u0259l\u00e7ilik p\u0259rd\u0259si alt\u0131nda \u00f6rt-basd\u0131r edilmi\u015f, sovet tarix\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131nda bu tip m\u00f6vzular\u0131n t\u0259dqiqin\u0259 yasaq qoyulmu\u015fdu. Yaln\u0131z Az\u0259rbaycan XX \u0259srin sonunda yenid\u0259n m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etdikd\u0259n sonra tarixi ke\u00e7mi\u015finin obyektiv m\u0259nz\u0259r\u0259sini yaratmaq imkan\u0131 \u0259ld\u0259 edilmi\u015f, xalq\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259tiril\u0259n faci\u0259l\u0259r ayr\u0131-ayr\u0131 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n elmi t\u0259dqiqat d\u00f6vriyy\u0259sin\u0259 daxil edilmi\u015fdir. Xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 erm\u0259ni t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u00fcn \u0259sas m\u0259qs\u0259di etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 siyas\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k yolu il\u0259 tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131 hesab\u0131na erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymaqdan v\u0259 sonradan m\u00fcxt\u0259lif yollarla onu geni\u015fl\u0259ndirm\u0259kd\u0259n ibar\u0259t olmu\u015fdur. Erm\u0259nil\u0259rin bu niyy\u0259tl\u0259rinin realla\u015fmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 Rusiya v\u0259 b\u0259zi Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri d\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015flar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Rusiyada ba\u015f ver\u0259n i\u011fti\u015fa\u015flardan f\u00fcrs\u0259t kimi istifad\u0259 ed\u0259n erm\u0259nil\u0259r \u0259vv\u0259lc\u0259 Bak\u0131da, sonra \u0130r\u0259vanda, Nax\u00e7\u0131vanda, G\u0259nc\u0259d\u0259, Qaraba\u011fda, Z\u0259ng\u0259zurda, Qazaxda v\u0259 Tiflisd\u0259 dinc az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259tmi\u015fl\u0259r. Erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri \u0130r\u0259van-Nax\u00e7\u0131van-Z\u0259ng\u0259zur-Qaraba\u011f istiqam\u0259tind\u0259 v\u0259 Qazax-G\u0259nc\u0259 istiqam\u0259tind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259rinin \u0259halisini q\u0131rmaqla, qovmaqla v\u0259 h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259ri m\u0259skunla\u015fd\u0131rmaqla g\u0259l\u0259c\u0259k Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymaq ist\u0259yirdil\u0259r. Saylar\u0131 on min silahl\u0131dan art\u0131q olan erm\u0259ni birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri \u0259vv\u0259lc\u0259 Bak\u0131da, sonra \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 onun \u0259traf k\u0259ndl\u0259rind\u0259, E\u00e7mi\u0259dzin (\u00dc\u00e7kils\u0259), \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z v\u0259 Nax\u00e7\u0131van q\u0259zalar\u0131nda, Yelizavetpol (G\u0259nc\u0259) quberniyas\u0131n\u0131n Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131n\u0131n Gorus, Qafan v\u0259 Qarakils\u0259 (Sisyan) nahiy\u0259l\u0259rind\u0259, \u015eu\u015fa, Cavan\u015fir, C\u0259bray\u0131l, Qazax, \u018fr\u0259\u015f q\u0259zalar\u0131nda, Tiflis \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259tmi\u015f, 200-d\u0259n art\u0131q ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sini viran qoymu\u015flar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">\u0130ndiy\u0259d\u0259k 1905-1906-c\u0131 ill\u0259r q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r t\u0259dqiq edilm\u0259mi\u015f, he\u00e7 d\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u0259nb\u0259l\u0259r v\u0259 d\u00f6vri m\u0259tbuat materiallar\u0131 t\u0259dqiqata c\u0259lb olunmam\u0131\u015f, habel\u0259 bu m\u00f6vzuda yazan erm\u0259ni v\u0259 xarici m\u00fc\u0259llifl\u0259rin t\u0259dqiqatlar\u0131na, dem\u0259k olar ki, m\u00fcraci\u0259t edilm\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">\u00c7ar Rusiyas\u0131 d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259ri, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Tarix Arxivinin fondlar\u0131nda saxlan\u0131lan s\u0259n\u0259dl\u0259r, ayr\u0131-ayr\u0131 m\u00fc\u0259llifl\u0259rin Az\u0259rbaycan, rus, erm\u0259ni v\u0259 ingilis dilind\u0259 faktik materiallar \u0259sas\u0131nda yazd\u0131qlar\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259r v\u0259 d\u00f6vri m\u0259tbuat materiallar\u0131 m\u00f6vzunun m\u0259nb\u0259 v\u0259 qaynaqlar\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir. Lakin t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, m\u00f6vcud olmu\u015f arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259rinin bir qismi vaxtil\u0259 Az\u0259rbaycan arxivl\u0259rind\u0259 k\u00f6k salm\u0131\u015f qeyri-az\u0259rbaycanl\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259hv edilmi\u015fdir. Bir ne\u00e7\u0259 il \u00f6nc\u0259 m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 Tarix Arxivinin fondlar\u0131nda ara\u015fd\u0131rma aparark\u0259n Yelizavetpol dair\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259sinin prokurorunun d\u0259ft\u0259rxanas\u0131na aid siyah\u0131da 1906-c\u0131 il yanvar\u0131n 2-d\u0259 erm\u0259nil\u0259rin Haqq\u0131xl\u0131 (o zaman Qazax q\u0259zas\u0131n\u0131n k\u0259ndi olmu\u015fdur, haz\u0131rda \u0130cevan rayonunun \u0259razisin\u0259d\u0259dir v\u0259 erm\u0259nil\u0259r onun ad\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdir\u0259r\u0259k Hovk qoymu\u015flar- N.M.) k\u0259ndin\u0259 h\u00fccumlar\u0131 haqq\u0131nda 12 v\u0259r\u0259qlik i\u015fin oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcm. H\u0259min s\u0259n\u0259di sifari\u015f etdim. Lakin cavab g\u0259ldi ki, h\u0259min s\u0259n\u0259d 25 dekabr 1959-cu ild\u0259 arxivin m\u0259sul i\u015f\u00e7isi Portnovan\u0131n imzas\u0131 il\u0259 maklatura kimi \u00e7\u0131xda\u015f edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">XIX \u0259srin sonu, XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n siyah\u0131yaalmalar\u0131n materiallar\u0131, illik n\u0259\u015fr olunan \u201cKavkazskiy kalendar\u201dlar t\u0259dqiqat d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 regionda sosial-demoqrafik v\u0259ziyy\u0259tin m\u0259nz\u0259r\u0259sini a\u00e7ma\u011fa imkan verir. Bak\u0131da d\u0259rc olunan \u201cKaspi\u201d (rus dilind\u0259) v\u0259 \u201cH\u0259yat\u201d (Az\u0259rbaycan dilind\u0259) q\u0259zetl\u0259rind\u0259, Tiflisd\u0259 rus dilind\u0259 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u0259n \u201cTiflisskiy Listok\u201d, \u201cKavkaz\u201d, \u201cNovoe Obozrenie\u201d q\u0259zetl\u0259rinin s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 XX \u0259srin \u0259vv\u0259lind\u0259 C\u0259nubi Qafqazda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. \u201c Kaspi\u201d v\u0259 \u201cH\u0259yat\u201d q\u0259zetl\u0259rind\u0259 d\u0259rc olunan yaz\u0131lar\u0131 h\u0259min d\u00f6vr\u00fcn salnam\u0259si adland\u0131rmaq olar. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 rus dilind\u0259 \u00e7ap edil\u0259n q\u0259zetl\u0259rin bir \u00e7oxunun redaksiyas\u0131 erm\u0259nil\u0259r\u0259 m\u0259xsus idi v\u0259 yaxud onlar\u0131n sifari\u015fini yerin\u0259 yetirirdi. Erm\u0259ni dilind\u0259 \u00e7ap olunan q\u0259zetl\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti milli \u0259dav\u0259ti q\u0131z\u0131\u015fd\u0131r\u0131r, erm\u0259nil\u0259ri t\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 qanl\u0131 toqqu\u015fmalara t\u0259hrik edirdil\u0259r. \u201cM\u015fak\u201d(\u201c\u018fm\u0259k\u00e7i\u201d), \u201cArdzaqank\u201d (\u201c\u018fks-s\u0259da\u201d), \u201cNor dar\u201d (\u201cYeni \u0259sr\u201d), \u201cBakvi dzayn\u201d (\u201cBak\u0131n\u0131n s\u0259si)\u201d, \u201cKay\u00e7\u201d (\u201cQ\u0131\u011f\u0131lc\u0131m)\u201d q\u0259zetl\u0259ri, \u201cMur\u00e7\u201d(\u201c\u00c7\u0259kic\u201d), \u201cArarat\u201d, \u201cTaraz\u201d jurnallar\u0131 erm\u0259nil\u0259rin mill\u0259t\u00e7ilik \u0259hval-ruhiyy\u0259sini q\u0131z\u0131\u015fd\u0131rma\u011fa xidm\u0259t edirdil\u0259r. Bak\u0131da bir \u00fcz\u00fc erm\u0259ni, bir \u00fcz\u00fc t\u00fcrkc\u0259 \u00e7ap olunan \u201cQo\u00e7 d\u0259v\u0259t \u201d q\u0259zeti mill\u0259tl\u0259raras\u0131 \u0259dav\u0259ti s\u00f6nd\u00fcrm\u0259y\u0259, bar\u0131\u015f\u0131q \u0259ld\u0259 olunmas\u0131na xidm\u0259t edirdi. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Rusiyada v\u0259 xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7ap olunan q\u0259zetl\u0259rin v\u0259 teleqraf agentlikl\u0259rinin m\u00fcxbirl\u0259ri C\u0259nubi Qafqaza g\u0259lmi\u015f, hadis\u0259 yerind\u0259n reportajlar haz\u0131rlayaraq d\u0259rc etdirmi\u015fl\u0259r. Onlar\u0131n yaz\u0131lar\u0131nda \u00e7ox zaman xristian t\u0259\u0259ss\u00fcbke\u015fliyi \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rmi\u015f, obyektiv m\u0259nz\u0259r\u0259nin yarad\u0131lmas\u0131na mane olmu\u015f, hadis\u0259l\u0259rin mahiyy\u0259tinin t\u0259hrif olunmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259rin bilavasit\u0259 \u015fahidi olmu\u015f m\u00fc\u0259llifl\u0259rin \u0259s\u0259rl\u0259ri h\u0259min d\u00f6vr tarix\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm m\u0259nb\u0259 hesab olunur. Bu \u0259s\u0259rl\u0259r istifad\u0259 olunmu\u015f metod v\u0259 prinsipl\u0259r n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n s\u0131rf elmi-t\u0259dqiqat xarakteri da\u015f\u0131masa da, hadis\u0259l\u0259rin mahiyy\u0259ti b\u0259z\u0259n t\u0259hrif edils\u0259 d\u0259, d\u00f6vr\u00fcn hadis\u0259l\u0259rinin xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131qla i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n \u00fcmumil\u0259\u015fdirm\u0259l\u0259r aparma\u011fa imkan verdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn etibarl\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259r hesab oluna bil\u0259r. M\u0259mm\u0259d S\u0259id Ordubadinin \u201cQanl\u0131 ill\u0259r\u201d (1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Qafqazda ba\u015f vermi\u015f erm\u0259ni -m\u00fcs\u0259lman davas\u0131n\u0131n tarixi) v\u0259 Mir M\u00f6hs\u00fcn N\u0259vvab\u0131n \u201c1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman davas\u0131\u201d \u0259s\u0259rl\u0259ri tarixi ger\u00e7\u0259kliyin d\u00fczg\u00fcn d\u0259rk edilm\u0259si v\u0259 faktiki materiallar\u0131n z\u0259nginliyi bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">M.S.Ordubadi 1911-ci ild\u0259 \u00e7ap etdirdiyi \u201cQanl\u0131 ill\u0259r\u201d (\u201cQanl\u0131 s\u0259n\u0259l\u0259r\u201d) kitab\u0131n\u0131 o d\u00f6vr\u00fcn m\u00fcxbirl\u0259rinin toplayaraq ona g\u00f6nd\u0259rdikl\u0259ri 254 m\u0259ktub \u0259sas\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 qeyd edir. \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda ba\u015f ver\u0259n faci\u0259li hadis\u0259l\u0259ri is\u0259 m\u00fc\u0259llif m\u0259\u015fhur \u0130r\u0259van ziyal\u0131s\u0131 Mir Abbas Mirba\u011f\u0131rzad\u0259nin toplad\u0131\u011f\u0131 jurnal v\u0259 sair materiallar \u0259sas\u0131nda q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaz\u0131r. M.S.Ordubadi \u00f6nc\u0259 1905-ci ild\u0259 Nax\u00e7\u0131van q\u0259zas\u0131nda, sonra \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259, daha sonra is\u0259 Q\u0131rxbulaq v\u0259 \u00dc\u00e7kils\u0259 mahallar\u0131nda erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n miqyas\u0131n\u0131 oxuculara t\u0259qdim edir. M\u00fc\u0259llif 1906-c\u0131 ild\u0259 Yelizavetpol quberniyas\u0131n\u0131n Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131nda erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar bar\u0259sind\u0259 \u0259trafl\u0131 m\u0259lumat vermi\u015fdir. M\u00fc\u0259llif erm\u0259nil\u0259rin Yelizavetpol quberniyas\u0131n\u0131n dig\u0259r q\u0259zalar\u0131nda, habel\u0259 Bak\u0131da v\u0259 Tiflisd\u0259 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131nlar v\u0259 faci\u0259l\u0259r haqq\u0131nda \u0259trafl\u0131 bilgi verm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, \u201cerm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman davas\u0131n\u0131n\u201d ba\u015f verm\u0259sinin s\u0259b\u0259bl\u0259rini d\u0259 g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. M.S.Ordubadi s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n birincisi kimi \u201cDa\u015fnaksutyun\u201d partiyas\u0131n\u0131n qanl\u0131 \u0259m\u0259ll\u0259rini g\u00f6st\u0259rir v\u0259 Qafqazda oynad\u0131\u011f\u0131 \u201cqanl\u0131 teatrolara\u201d dair 400-d\u0259n art\u0131q yaz\u0131l\u0131 m\u0259lumat\u0131n onun masas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 oldu\u011funu qeyd edir. Lakin n\u0259d\u0259ns\u0259 M.S.Ordubadi 1905-1906-c\u0131 ill\u0259r q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n dig\u0259r baiskar\u0131 olan v\u0259 he\u00e7 d\u0259 \u201cDa\u015fnaksutyun\u201ddan az qanl\u0131 \u0259m\u0259ll\u0259r t\u00f6r\u0259tm\u0259y\u0259n \u201cHn\u00e7ak\u201d partiyas\u0131n\u0131n silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131nlara bir o q\u0259d\u0259r d\u0259 yer ay\u0131rmam\u0131\u015fd\u0131r. \u0130kinci s\u0259b\u0259b kimi M.S.Ordubadi m\u0259h\u0259lli h\u00f6kum\u0259t m\u0259murlar\u0131n\u0131n etinas\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir v\u0259 qeyd edir ki, B\u00f6y\u00fck Rusiya inqilab\u0131na g\u00f6r\u0259 m\u0259rk\u0259zi h\u00f6kum\u0259tin ba\u015f\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131ndan x\u0131rda m\u0259murlar \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131\u011fa \u00fcz qoydular v\u0259 erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman i\u011fti\u015fa\u015flar\u0131n\u0131n sakitl\u0259\u015fm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn bir t\u0259dbir g\u00f6rm\u0259dil\u0259r, erm\u0259nil\u0259rin terrorlar\u0131 qorxusundan bir t\u0259r\u0259fi \u0259ld\u0259 saxlay\u0131b, dig\u0259r t\u0259r\u0259f\u0259 n\u00f6vb\u0259ti vicdans\u0131zl\u0131qlar etm\u0259kd\u0259 idil\u0259r. M.S.Ordubadi bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 Qafqaz\u0131n g\u00f6z\u0259l \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rinin da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b yand\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, yurdlar\u0131m\u0131z\u0131n qan \u00e7alas\u0131na d\u00f6nd\u0259rildiyini qeyd edir. \u201cErm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman davas\u0131n\u0131n\u201d \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0259b\u0259bi kimi M.S.Ordubadi m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n elmsizliyini, silahs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 m\u00fcasir i\u015fl\u0259rd\u0259n x\u0259b\u0259rsiz olmalar\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. Q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc s\u0259b\u0259bi kimi erm\u0259nil\u0259rin muxtariyy\u0259t iddias\u0131nda olmalar\u0131 g\u00f6st\u0259rilir. Erm\u0259nil\u0259r \u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131, G\u0259nc\u0259 quberniyas\u0131n\u0131n yaylaq v\u0259 da\u011fbasar b\u00f6lg\u0259l\u0259rini v\u0259 Qars sanca\u011f\u0131 (vilay\u0259ti) il\u0259 birl\u0259\u015fdirib \u201cErm\u0259ni s\u0259lt\u0259n\u0259ti\u201d qurmaq ist\u0259yirl\u0259rmi\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">B\u00fct\u00fcn bunlarla yana\u015f\u0131, qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, M.S.Ordubadinin g\u00f6st\u0259ril\u0259n \u0259s\u0259rind\u0259 he\u00e7 d\u0259 b\u00fct\u00fcn hadis\u0259l\u0259rin xronologiyas\u0131 \u00f6z \u0259ksini tapmam\u0131\u015fd\u0131r. M\u00fc\u0259llif 1905-ci ilin fevral\u0131nda ba\u015f ver\u0259n Bak\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131ndan sonra erm\u0259nil\u0259rin may ay\u0131nda Nax\u00e7\u0131vanda q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259tdikl\u0259rini, orada m\u0259\u011flub olduqlar\u0131n\u0131, bundan sonra q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 siray\u0259t etdiyini yaz\u0131r. Lakin dig\u0259r m\u0259nb\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, Bak\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131ndan he\u00e7 iki h\u0259ft\u0259 ke\u00e7m\u0259mi\u015f \u2014 fevral\u0131n 21-23-d\u0259 erm\u0259nil\u0259r \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259tmi\u015fl\u0259r. M .S .Ordubadi \u201cQanl\u0131 ill\u0259r\u201dd\u0259 \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z v\u0259 S\u00fcrm\u0259li q\u0259zalar\u0131nda erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131nlar bar\u0259d\u0259 he\u00e7 bir m\u0259lumat verm\u0259mi\u015fdir. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, M .S .Ordubadiy\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259n m\u00fcxbir m\u0259ktublar\u0131 i\u00e7\u0259risind\u0259 h\u0259min q\u0259zalarda q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259dilm\u0259sin\u0259 aid materiallar olmam\u0131\u015fd\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlara baxmayaraq, M .S .Ordubadinin \u201cQanl\u0131 ill\u0259r\u201di 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar haqq\u0131nda \u0259n dol\u011fun m\u0259lumat ver\u0259n m\u0259nb\u0259 hesab olunur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">Mir M\u00f6hs\u00fcn N\u0259vvab\u0131n \u201c1905-1906- c\u0131 ill\u0259rd\u0259 erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman davas\u0131\u201d ad\u0131 alt\u0131nda \u00e7ap edil\u0259n \u201cQafqaz erm\u0259ni tayfas\u0131 il\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n vuru\u015f v\u0259 i\u011fti\u015fa\u015f tarixl\u0259ri\u201d \u0259s\u0259ri h\u0259m XX \u0259srin birinci onilliyind\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259tiril\u0259n faci\u0259l\u0259rin miqyas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131b g\u00f6st\u0259rm\u0259k, h\u0259m d\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f probleminin tarixi k\u00f6kl\u0259rinin mahiyy\u0259tini \u00f6yr\u0259nm\u0259k bax\u0131m\u0131ndan qiym\u0259tli m\u0259nb\u0259 hesab olunur. M.M.N\u0259vvab haql\u0131 olaraq \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, sonra Nax\u00e7\u0131vana siray\u0259t etdiyini yaz\u0131r. M\u00fc\u0259llif erm\u0259ni qmdatxanalar\u0131n\u0131n (terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n) muzdlu qatill\u0259rinin ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 g\u00fcnahs\u0131z insanlar\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n ruslar\u0131n v\u0259 erm\u0259nil\u0259rin d\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 bais oldu\u011funu yaz\u0131r. H\u0259m\u00e7inin M.M.N\u0259vvab d\u00f6vl\u0259tin ba\u015f\u0131n\u0131n rus-yapon m\u00fcharib\u0259sin\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 ba\u015f ver\u0259n i\u011fti\u015fa\u015flara m\u0259h\u0259l qoymad\u0131\u011f\u0131n\u0131 qeyd edir. M.M.N\u0259vvab \u00f6z \u0259s\u0259rind\u0259 Bak\u0131, \u0130r\u0259van, \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259, \u0130r\u0259van, Nax\u00e7\u0131van, \u015eu\u015fa, C\u0259bray\u0131l, Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zalar\u0131nda erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131nlar v\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n g\u00f6rd\u00fckl\u0259ri \u0259ks t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda y\u0131\u011fcam olsa da m\u0259lumat vermi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f q\u0131r\u011f\u0131nlara aid erm\u0259ni m\u00fc\u0259llifl\u0259rinin bir ne\u00e7\u0259 \u0259s\u0259ri m\u00f6vcuddur. Erm\u0259ni m\u00fc\u0259llifl\u0259rind\u0259n A-donun 1907-ci ild\u0259 \u0130r\u0259vanda \u00e7ap edil\u0259n \u201cQafqazda erm\u0259ni-t\u00fcrk toqqu\u015fmalar\u0131 (1905-1906-c\u0131 ill\u0259r). S\u0259n\u0259dli, statistik, topoqrafik izahlarla\u201d \u0259s\u0259rind\u0259, S. Zavaryan\u0131n 1907-ci ild\u0259 Sankt-Peterburqda rus dilind\u0259 \u00e7ap edil\u0259n \u201cQaraba\u011f\u0131n iqtisadi \u015f\u0259raiti v\u0259 1905-1906-c\u0131 ill\u0259r acl\u0131\u011f\u0131\u201d, \u0130. Alibekovun 1906-c\u0131 ild\u0259 Tiflisd\u0259 rus dilind\u0259 \u00e7ap olunan \u201cYelizavetpolun qanl\u0131 g\u00fcnl\u0259ri c\u0259miyy\u0259tin m\u00fchakim\u0259si qar\u015f\u0131s\u0131nda\u201d \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 1905-1906-c\u0131 ill\u0259r q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n mahiyy\u0259ti t\u0259hrif edils\u0259 d\u0259, bu \u0259s\u0259rl\u0259r faktoloji bax\u0131mdan t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lara xeyli material verirl\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">A-do \u201cQafqazda erm\u0259ni-t\u00fcrk toqqu\u015fmalar\u0131\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 C\u0259nubi Qafqaz\u0131n 12 q\u0259zas\u0131nda (\u0130r\u0259van, Nax\u00e7\u0131van, \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z, E\u00e7mi\u0259dzin, \u015eu\u015fa, Cavan\u015fir, C\u0259bray\u0131l, Z\u0259ng\u0259zur, G\u0259nc\u0259, Qazax, \u018fr\u0259\u015f, Bor\u00e7al\u0131) v\u0259 7 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ( Bak\u0131, \u0130r\u0259van, Nax\u00e7\u0131van, \u015eu\u015fa, G\u0259nc\u0259, Qazax, Tiflis) ba\u015f ver\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlar bar\u0259sind\u0259 xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131qla m\u0259lumat verir. A-donun bu \u0259s\u0259rinin \u00fcst\u00fcn c\u0259h\u0259ti odur ki, o, ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259rin \u015f\u0259rhind\u0259n \u00f6nc\u0259 h\u0259r bir q\u0259za v\u0259 yaxud \u015f\u0259h\u0259r haqq\u0131nda topoqrafik t\u0259svir v\u0259 h\u0259min d\u00f6vr\u00fcn siyah\u0131yaalmalar\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 istinad\u0259n statistik m\u0259lumatlar verir. M\u00fc\u0259llif bu \u0259s\u0259rd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn subyektiv m\u00fclahiz\u0259l\u0259ri \u0259sas\u0131nda erm\u0259ni-t\u00fcrk q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n ba\u015f verm\u0259si s\u0259b\u0259bl\u0259rini v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259rini g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">A-do yaz\u0131r ki, b\u0259zi erm\u0259ni ziyal\u0131lar\u0131 erm\u0259ni-t\u00fcrk toqqu\u015fmalar\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bini tarixin \u00f6t\u0259n \u0259srl\u0259rind\u0259 axtararaq irqi d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilikd\u0259 g\u00f6rs\u0259l\u0259r d\u0259, \u0259slind\u0259, bel\u0259 toqqu\u015fmalar ke\u00e7mi\u015f zamanlarda olmay\u0131b. Dig\u0259r bir qrup erm\u0259ni ziyal\u0131lar\u0131n\u0131n is\u0259 bu toqqu\u015fmalar\u0131n t\u00fcrk mill\u0259tinin y\u0131x\u0131b-da\u011f\u0131tmaq psixologiyas\u0131ndan qaynaqland\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etdikl\u0259rini qeyd edir. A-do t\u00fcrk ziyal\u0131lar\u0131n\u0131n m\u00f6vqeyini i\u015f\u0131qland\u0131raraq yaz\u0131r ki, onlar hesab edirl\u0259r ki, q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n b\u00fct\u00fcn baiskar\u0131 erm\u0259ni komit\u0259\u00e7il\u0259ridir. Eyni zamanda, onlar bir qrup erm\u0259ni v\u0259 erm\u0259nip\u0259r\u0259st yazarlar\u0131 t\u0259qsirl\u0259ndirirl\u0259r ki, onlar erm\u0259ni k\u00fctl\u0259sind\u0259 t\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 nifr\u0259t a\u015f\u0131lay\u0131rlar. Dig\u0259r bir m\u00fclahiz\u0259nin &#8211; iqtisadi b\u0259rab\u0259rsizlik \u00fcz\u00fcnd\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n ba\u015f verm\u0259si m\u00fclahiz\u0259si \u00fcz\u0259rind\u0259 dayanaraq A-do qeyd edir ki, bel\u0259 m\u00fclahiz\u0259nin \u0259sas\u0131 yoxdur. \u00c7\u00fcnki erm\u0259ni burjuaziyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n istismar olunan t\u00fcrkl\u0259r, t\u00fcrk a\u011falar\u0131 v\u0259 b\u0259yl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n istismar olunan erm\u0259ni k\u0259ndlisinin \u00fcz\u0259rin\u0259 h\u00fccum etm\u0259z. A-do iddia edir ki, guya q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n ba\u015fl\u0131ca s\u0259b\u0259bi t\u00fcrk \u0259halisinin m\u00f6vcud \u00fcsul-idar\u0259d\u0259n, qayda-qanundan naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r ki, h\u0259min probleml\u0259r Qafqazda ba\u015f qald\u0131ran inqilabi h\u0259r\u0259katdan \u00f6nc\u0259 y\u0131\u011f\u0131l\u0131b qalm\u0131\u015fd\u0131r. M\u00fc\u0259llif q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n dig\u0259r s\u0259b\u0259bini t\u00fcrkl\u0259rin rus inqilab\u0131ndan faydalanmaq c\u0259hdl\u0259rind\u0259 g\u00f6r\u00fcr. Onun yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 t\u00fcrkl\u0259r erm\u0259nil\u0259r v\u0259 g\u00fcrc\u00fcl\u0259r\u0259 nisb\u0259t\u0259n h\u00fcquqdan daha \u00e7ox m\u0259hrum idil\u0259r v\u0259 rus inqilab\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259n m\u0259nf\u0259\u0259t g\u00f6t\u00fcrm\u0259k ist\u0259yirdil\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">A-do q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n erm\u0259nil\u0259rin m\u00fcs\u0259lman ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rini \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k, onlar\u0131n var-d\u00f6vl\u0259tin\u0259 sahib \u00e7\u0131xmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 t\u00f6r\u0259dildiyini yazmaqla, q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n \u0259sl s\u0259b\u0259bini \u00f6rt-basd\u0131r etm\u0259k ist\u0259yir. Onun iddias\u0131na g\u00f6r\u0259 erm\u0259ni-t\u00fcrk q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n ba\u015f verm\u0259sind\u0259 t\u00fcrk b\u0259yl\u0259rinin, a\u011falar\u0131n\u0131n v\u0259 sahibkarlar\u0131n\u0131n da \u00e7ox b\u00f6y\u00fck rolu olmu\u015fdur. O, C\u0259nubi Qafqaz\u0131n iqtisadiyyat\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259sinin t\u00fcrk sahibkarlar\u0131na m\u0259xsus oldu\u011funu, \u0130r\u0259van v\u0259 G\u0259nc\u0259 quberniyalar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn q\u0259za v\u0259 mahallar\u0131nda k\u0259ndl\u0259rin b\u00f6y\u00fck bir qisminin t\u00fcrk b\u0259yl\u0259rinin v\u0259 a\u011falar\u0131n\u0131n \u0259lind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdiyini yaz\u0131r. M\u00fc\u0259llif \u0259lav\u0259 edir ki, istismar\u00e7\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00fcrk k\u0259ndlil\u0259rinin h\u0259r\u0259kat\u0131 lab\u00fcd idi v\u0259 bunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn iki xalq aras\u0131nda d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7iliyi q\u0131z\u0131\u015fd\u0131rmaq laz\u0131m g\u0259lirdi. A-do m\u0259nafel\u0259rin \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259sinin iki sinfin &#8211; rus burjuaziyas\u0131n\u0131n v\u0259 t\u00fcrk sahibkarlar\u0131n\u0131n i\u015f birliyin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia edir. M\u00fc\u0259llif yaz\u0131r ki, guya t\u00fcrk a\u011falar\u0131 v\u0259 b\u0259yl\u0259ri t\u00fcrk k\u00fctl\u0259sini inand\u0131rm\u0131\u015flar ki, onlar\u0131n b\u0259db\u0259xtlikl\u0259rinin baiskar\u0131 erm\u0259nil\u0259rdir, onlar h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ke\u00e7mi\u015fl\u0259r, erm\u0259nil\u0259r d\u0259 \u0259ks reaksiya vermi\u015fl\u0259r. Guya m\u00fcs\u0259lmanlar \u00f6z avaml\u0131qlar\u0131 il\u0259 reaksion q\u00fcvv\u0259l\u0259rin \u0259lind\u0259 al\u0259t\u0259 v\u0259 inqilab\u0131n \u00f6n\u00fcnd\u0259 mane\u0259y\u0259 \u00e7evrilmi\u015f, Qafqaz\u0131n salnam\u0259sin\u0259 qanl\u0131 s\u0259hif\u0259l\u0259r yazm\u0131\u015flar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">A-do \u00f6z \u0259s\u0259rinin sonunda 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 ba\u015f vermi\u015f q\u0131r\u011f\u0131nlar zaman\u0131 C\u0259nubi Qafqaz\u0131n 7 \u015f\u0259h\u0259rinin b\u00f6y\u00fck da\u011f\u0131nt\u0131lara m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131n\u0131, 12 q\u0259zada 252 k\u0259ndin yand\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 viran qoyuldu\u011funu, 100 min ail\u0259nin q\u0259zalardan, bir ne\u00e7\u0259 min n\u0259f\u0259rin \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259ki ev-e\u015fikl\u0259rind\u0259n did\u0259rgin d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcn\u00fc, 10 min n\u0259f\u0259rin m\u0259hv edildiyini g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">S. Zavaryan \u201cQaraba\u011f\u0131n iqtisadi \u015f\u0259raiti v\u0259 1905-1906-c\u0131 ill\u0259r acl\u0131\u011f\u0131\u201d\u0259s\u0259rind\u0259 Qaraba\u011f v\u0259 Z\u0259ng\u0259zurda m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n erm\u0259nil\u0259r\u0259 nisb\u0259t\u0259n b\u00f6y\u00fck torpaq m\u00fclkiyy\u0259t\u00e7il\u0259ri olduqlar\u0131n\u0131 qeyd edir . S. Zavaryan\u0131n verdiyi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259 h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 \u015eu\u015fa q\u0259zas\u0131nda 12, Cavan\u015fir q\u0259zas\u0131nda 15, C\u0259bray\u0131l q\u0259zas\u0131nda 5, Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131nda 43 (c\u0259misi 75 k\u0259nd) m\u00fcs\u0259lman k\u0259ndi da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. O, bu \u0259s\u0259rind\u0259 1905- 1906-c\u0131 ill\u0259r q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n Qaraba\u011f v\u0259 Z\u0259ng\u0259zurda t\u00f6r\u0259tdiyi f\u0259sadlar\u0131 sosial-iqtisadi parametrl\u0259r bax\u0131m\u0131ndan t\u0259hlil edir. O, bu \u0259s\u0259rin yaz\u0131lmas\u0131nda A-donun \u0259lyazmalar\u0131ndan istifad\u0259 etdiyini qeyd edir. S.Zavaryan da q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131nda \u00e7ar Rusiyas\u0131n\u0131n hakim dair\u0259l\u0259rinin cinay\u0259tkar etinas\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 vur\u011fulay\u0131r v\u0259 t\u0259xribat\u00e7\u0131 h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r\u0259 ba\u015f vurdu\u011funu qeyd edir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">\u0130.Alibekov \u201cYelizavetpolun qanl\u0131 g\u00fcnl\u0259ri c\u0259miyy\u0259tin m\u00fchakim\u0259si qar\u015f\u0131s\u0131nda\u201d \u0259s\u0259rini G\u0259nc\u0259d\u0259 ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259rin Qafqaz m\u0259tbuat\u0131nda birt\u0259r\u0259fli i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmas\u0131na cavab olaraq yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirir. Q\u0259r\u0259zli m\u0259tbuat dedikd\u0259, \u0130.Alibekov \u201cVozrojdenie\u201d, \u201cKavkaz\u201d,&#8221;Kaspi&#8221; q\u0259zetl\u0259rini v\u0259 Yelizavetpolda (G\u0259nc\u0259d\u0259) ba\u015f vermi\u015f q\u0131r\u011f\u0131nlara dair h\u0259min q\u0259zetl\u0259rd\u0259 d\u0259rc edilmi\u015f yaz\u0131lar\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">\u0130.Alibekov \u018fhm\u0259d b\u0259y A\u011fayevi \u201cyalan\u00e7\u0131 publisist\u201d, S .\u00c7relayevi v\u0259 \u018f.Xasm\u0259mm\u0259dovu is\u0259 onun davam\u00e7\u0131lar\u0131 adland\u0131r\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0130. Alibekov ikinci ad kimi \u00f6z kitab\u0131n\u0131 \u201cYalan\u00e7\u0131 publisist v\u0259 onun ictimai davam\u00e7\u0131lar\u0131\u201d adland\u0131r\u0131r. S.\u00c7relayev Tiflis \u015f\u0259h\u0259r dumas\u0131n\u0131n katibi v\u0259 qlasn\u0131s\u0131 olmu\u015fdur. O, Tiflis \u015f\u0259h\u0259r qlasn\u0131s\u0131 A. Xatisov v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r idar\u0259sinin \u00fczv\u00fc N. Kok\u00e7aevl\u0259 birlikd\u0259 G\u0259nc\u0259y\u0259 ezam edilmi\u015fdil\u0259r ki, d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik ed\u0259n t\u0259r\u0259fl\u0259ri bar\u0131\u015fd\u0131rs\u0131nlar. S. \u00c7relayev G\u0259nc\u0259d\u0259n qay\u0131td\u0131qdan sonra \u201cVozrojdenie\u201d q\u0259zetinin 36-39-cu saylar\u0131nda (1905-ci il) \u201cYelizavetpol q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131\u201d ba\u015fl\u0131ql\u0131 silsil\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259rl\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015f v\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n s\u0259b\u0259bkar\u0131 kimi erm\u0259nil\u0259ri g\u00fcnahland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">\u018fhm\u0259d b\u0259y A\u011fayevin \u201cPeterburqskie Vedemosti\u201d (\u211698, 1905-ci il) q\u0259zetind\u0259 d\u0259rc olunmu\u015f \u201cBak\u0131 hadis\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda h\u0259qiq\u0259t\u201d m\u0259qal\u0259sin\u0259 cavab olaraq B. Doluxanov v\u0259 S. Taqianosov h\u0259min q\u0259zetd\u0259 (\u2116126, 1905-ci il) v\u0259 \u201cBak\u0131\u201d q\u0259zetind\u0259 (\u211651, 1905-ci il) m\u0259qal\u0259 d\u0259rc etdirmi\u015fdil\u0259r. \u0130. Alibekov \u018fhm\u0259d b\u0259y A\u011fayevi Veli\u00e7ko v\u0259 Kru\u015fevanovun formala\u015fd\u0131rd\u0131qlar\u0131 \u201cinsana nifr\u0259t, yalan v\u0259 b\u00f6htan m\u0259kt\u0259binin yetirm\u0259si olan m\u0259\u015fhur tip\u201d adland\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">\u0130. Alibekov he\u00e7 bir istinad g\u00f6st\u0259rm\u0259d\u0259n iddia edir ki, guya m\u00fcxt\u0259lif emissarlar \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda m\u00fcs\u0259lman \u0259halinin milli hissl\u0259ri il\u0259 oynad\u0131qdan v\u0259 v\u0259h\u015fi d\u0259st\u0259l\u0259r T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n bu t\u0259r\u0259f\u0259 ke\u00e7dikd\u0259n sonra erm\u0259ni k\u0259ndl\u0259ri at\u0259\u015f\u0259 tutulmu\u015fdur. Guya hakimiyy\u0259tin m\u00fcs\u0259lman casuslar\u0131 Bak\u0131dan v\u0259 Nax\u00e7\u0131vandan C\u0259nubi Qafqaz\u0131n v\u0259 \u0130ran\u0131n m\u00fcxt\u0259lif yerl\u0259rin\u0259 ged\u0259r\u0259k erm\u0259nil\u0259rin yeni q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131 haz\u0131rlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fl\u0259r. \u0130 Alibekov erm\u0259nil\u0259rin t\u0259sir dair\u0259sind\u0259 olan \u201cNovoe Obozrenie\u201d q\u0259zetin\u0259 istinad ed\u0259r\u0259k Bak\u0131da, \u0130r\u0259vanda, Nax\u00e7\u0131vanda, G\u0259nc\u0259d\u0259 ba\u015f ver\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n t\u0259qsirini t\u00fcrkl\u0259rin \u00fcz\u0259rin\u0259 y\u0131xma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">O.A.Arutyunyan\u0131n 1956-c\u0131 ild\u0259 rus dilind\u0259 \u0130r\u0259vanda d\u0259rc olunmu\u015f \u201cXatir\u0259l\u0259r\u201d kitab\u0131nda da\u015fnaklar\u0131n \u201cm\u00fcmk\u00fcns\u0259 daha \u00e7ox \u00f6ld\u00fcr, talan et, he\u00e7 kim\u0259 r\u0259hm etm\u0259\u201d \u015f\u00fcar\u0131 alt\u0131nda 1905-ci ild\u0259 Q\u0259m\u0259rlid\u0259 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri v\u0259h\u015filikl\u0259rd\u0259n b\u0259hs edir. O, da\u015fnaklar\u0131n erm\u0259ni k\u0259ndl\u0259rini g\u0259z\u0259r\u0259k \u0259halini silahland\u0131rd\u0131qlar\u0131n\u0131, dinc m\u00fcs\u0259lman \u0259halisini q\u0131rd\u0131qlar\u0131n\u0131, k\u0259ndl\u0259ri yand\u0131rd\u0131qlar\u0131n\u0131 yaz\u0131r. O.Arutyunyan da\u015fnaklar\u0131n silah sar\u0131dan korluq \u00e7\u0259km\u0259dikl\u0259rini, cani\u015fin Vorontsov-Da\u015fkovun x\u00fcsusi icaz\u0259si v\u0259 erm\u0259ni yepiskoplar\u0131 Xoren v\u0259 Suren t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcv\u0259kkil edilmi\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 t\u0259min edildikl\u0259rini qeyd edir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">\u0130talyan diplomat\u0131, yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131, s\u0259yyah\u0131 v\u0259 tarix\u00e7isi Luici Villari 1906-c\u0131 ild\u0259 Londonda \u00e7ap etdirdiyi \u201cQafqazda alov v\u0259 q\u0131l\u0131nc\u201d (\u201cFire and Sword in the Caucasus\u201d) \u0259s\u0259rini Qafqaza etdiyi s\u0259yah\u0259tin n\u0259tic\u0259si olaraq yazm\u0131\u015fd\u0131r. 1905-ci ilin yay v\u0259 pay\u0131z aylar\u0131nda Qafqaz\u0131n qaynar n\u00f6qt\u0259l\u0259rind\u0259, milli m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin t\u00f6r\u0259dildiyi yerl\u0259rd\u0259 olan m\u00fc\u0259llif \u0259s\u0259rinin IX v\u0259 X f\u0259sill\u0259rini Bak\u0131da g\u00f6rd\u00fckl\u0259rin\u0259, XI f\u0259slini \u0130r\u0259vanda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r\u0259, XIV f\u0259slini is\u0259 Nax\u00e7\u0131vandak\u0131 hadis\u0259l\u0259r\u0259 h\u0259sr etmi\u015fdir. L. Villarinin yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, onu \u0130r\u0259vanda \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n \u00fcnvan\u0131 ona b\u0259lli olan yerli erm\u0259ni m\u00fc\u015fayi\u0259t etmi\u015fdir. Onun t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7isinin erm\u0259ni olmas\u0131, \u0130r\u0259vanda v\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda oldu\u011fu m\u00fcdd\u0259td\u0259 erm\u0259ni ziyal\u0131lar\u0131n\u0131n v\u0259 din xadiml\u0259rinin \u0259hat\u0259sind\u0259 olmas\u0131 \u0259s\u0259rin m\u0259zmununa \u00f6z t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">L. Villari \u0130r\u0259vanda v\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n ba\u015f verm\u0259sinin t\u0259qsirinin tatarlarda oldu\u011funu yaz\u0131r. Onun iddias\u0131na g\u00f6r\u0259, Vorontsov-Da\u015fkovun Qafqaz\u0131n cani\u015fini t\u0259yin edilm\u0259sin\u0259d\u0259k v\u0259 prins Lui Napoleon Bonapart\u0131n 1905-ci ilin iyununda \u0130r\u0259van\u0131n general-qubernatoru t\u0259yin edilm\u0259sin\u0259d\u0259k \u0130r\u0259van\u0131n sabiq qubernatorlar\u0131 \u0259n\u0259n\u0259vi rus b\u00fcrokratiyas\u0131na sadiq olaraq cani\u015fin Qolits\u0131n\u0131n siyas\u0259tini davam etdirir, faktiki olaraq erm\u0259nil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcharib\u0259 apar\u0131r, tatarlar\u0131 h\u00fccuma t\u0259hrik edirl\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">L. Villari Nax\u00e7\u0131van q\u0259zas\u0131nda ba\u015f ver\u0259n i\u011fti\u015fa\u015flar zaman\u0131 47 k\u0259ndd\u0259 toqqu\u015fmalar\u0131n oldu\u011funu, 12 k\u0259ndin viran edildiyini v\u0259 bo\u015fald\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, 10 k\u0259ndin qism\u0259n da\u011f\u0131d\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, h\u0259r iki t\u0259r\u0259fd\u0259n 239 n\u0259f\u0259rin q\u0259tl\u0259 yetirildiyini yaz\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">L. Villari Nax\u00e7\u0131vanda olark\u0259n \u015f\u0259h\u0259rin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 C\u0259f\u0259rqulu xan Nax\u00e7\u0131vanski v\u0259 onun qarda\u015f\u0131, ehtiyatda olan rus zabiti R\u0259him xanla g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rin\u0259 x\u00fcsusi yer ay\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. O, Nax\u00e7\u0131vanskil\u0259rin k\u00fcr\u0259k\u0259ni, general Maqsud \u018flixanov-Avarskinin \u0130r\u0259van qubernatoru olark\u0259n tatarlar\u0131n t\u0259r\u0259fini saxlad\u0131\u011f\u0131n\u0131, t\u0259qsirkarlar\u0131n c\u0259zaland\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia edir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">L. Villari bu \u0259s\u0259rind\u0259 \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin 28 min n\u0259f\u0259r \u0259halisind\u0259n yar\u0131s\u0131n\u0131n, Nax\u00e7\u0131van\u0131n is\u0259 \u0259halisinin d\u00f6rdd\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn t\u00fcrkl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t oldu\u011funu yaz\u0131r. M\u00fc\u0259llifin h\u0259m\u00e7inin o d\u00f6vrd\u0259 \u0130r\u0259vanda m\u00f6vcud olmu\u015f, lakin sonralar yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silinmi\u015f b\u00f6y\u00fck G\u00f6y m\u0259scid, S\u0259rdar saray\u0131 v\u0259 dig\u0259r tarixi-memarl\u0131q abid\u0259l\u0259ri, \u0130r\u0259van ba\u011flar\u0131 haqq\u0131nda geni\u015f t\u0259sviri m\u0259lumatlar verm\u0259si \u0130r\u0259van\u0131n tipik Az\u0259rbaycan \u015f\u0259h\u0259ri olmas\u0131 haqq\u0131nda dol\u011fun t\u0259\u0259ss\u00fcrat yarad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">\u201cQafqazda alov v\u0259 q\u0131l\u0131nc\u201d \u0259s\u0259ri Az\u0259rbaycan t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n indiy\u0259d\u0259k t\u0259dqiq edilm\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">Sovet hakimiyy\u0259ti ill\u0259rind\u0259 yaz\u0131lan \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 1905-1906-c\u0131 ill\u0259r q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bkar\u0131 kimi, birt\u0259r\u0259fli olaraq \u00e7ar Rusiyas\u0131 h\u00f6kum\u0259ti g\u00f6st\u0259rilmi\u015f, erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131na silah g\u00fcc\u00fcn\u0259, k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar v\u0259 soyq\u0131r\u0131m t\u00f6r\u0259tm\u0259kl\u0259 yiy\u0259l\u0259nm\u0259k sah\u0259sind\u0259ki f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri \u00f6rt-basd\u0131r edilmi\u015fdir. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan m\u00fchacir\u0259tinin ayr\u0131-ayr\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin yazd\u0131qlar\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlar haqq\u0131nda daha obyektiv m\u0259lumat verilmi\u015fdir. Cahangir Zeynalo\u011flu 1924-c\u00fc ild\u0259 \u0130stanbulda \u00e7ap edil\u0259n (1992-ci ild\u0259 Bak\u0131da t\u0259krar \u00e7ap edilmi\u015fdir) kitab\u0131nda \u00e7ar h\u00f6kum\u0259tinin m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n q\u0259fl\u0259tind\u0259n istifad\u0259 etdiyini, Peterburqdan 130 x\u0259fiyy\u0259 m\u0259muru g\u00f6nd\u0259r\u0259r\u0259k erm\u0259nil\u0259rl\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 bir-birl\u0259rin\u0259 silah i\u015fl\u0259tm\u0259y\u0259 t\u0259\u015fviq etm\u0259kl\u0259, iki mill\u0259ti biri dig\u0259rin\u0259 q\u0131rd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaz\u0131r. C.Zeynalo\u011flu 1905-1906-c\u0131 ill\u0259r q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n mill\u0259tin g\u00f6z\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131lmas\u0131nda, dost v\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259ni tan\u0131mas\u0131nda, Rusiya siyas\u0259tini anlamas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 qeyd etm\u0259kl\u0259 b\u0259rab\u0259r, maarif v\u0259 t\u0259r\u0259qqiy\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259t verm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">T\u00fcrkiy\u0259d\u0259ki Az\u0259rbaycan m\u00fchacirl\u0259rinin dig\u0259r bir n\u00fcmay\u0259nd\u0259si H\u00fcseyn Baykara \u201cAz\u0259rbaycan istiqlal m\u00fccadil\u0259si tarixi\u201d (\u0130stanbul-1975, Bak\u0131-1992) \u0259s\u0259rind\u0259 \u00e7ar Rusiyas\u0131n\u0131n rus-yapon m\u00fcharib\u0259sind\u0259 m\u0259\u011flubiyy\u0259tind\u0259n v\u0259 1905-ci il yanvar\u0131n 9-da Q\u0131\u015f saray\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnd\u0259 \u00fcsyan\u00e7\u0131lar\u0131n g\u00fcll\u0259l\u0259nm\u0259sind\u0259n sonra Rusiyan\u0131 b\u00fcr\u00fcy\u0259n \u00fcsyanlar\u0131n Qafqaza da yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 qeyd edir. H. Baykara da C. Zeynalo\u011flu kimi, 1905-1906-c\u0131 ill\u0259r erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n t\u0259qsirini \u00e7ar h\u00f6kum\u0259tind\u0259 g\u00f6r\u00fcr. H. Baykara yaz\u0131r ki, imperiyan\u0131n z\u0259ifl\u0259diyi bir vaxtda Qafqaz xalqlar\u0131n\u0131 inqilabdan uzaqla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ar bu regionda olan y\u00fcks\u0259k m\u0259murlar\u0131na gizli g\u00f6st\u0259ri\u015f vermi\u015f, erm\u0259nil\u0259ri m\u00fcs\u0259lmanlara qar\u015f\u0131 q\u0131r\u011f\u0131na s\u00f6vq etmi\u015fdir. \u201cDa\u015fnaksutyun\u201d partiyas\u0131n\u0131n yarand\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u0259n T\u00fcrkiy\u0259 torpaqlar\u0131nda Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259ti yaratmaq proqram\u0131n\u0131 haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 qeyd ed\u0259n m\u00fc\u0259llif, bu partiyan\u0131n 1904-c\u00fc ild\u0259 \u201cQafqaz Erm\u0259nistan\u0131\u201dn\u0131 da \u00f6z proqram\u0131na daxil etdiyini, Qafqazda olan y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259li rus m\u0259murlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n silahland\u0131r\u0131lan v\u0259 gizli tap\u015f\u0131r\u0131q alan erm\u0259nil\u0259rin Bak\u0131, \u0130r\u0259van, Nax\u00e7\u0131van, Ordubad, Qaraba\u011f, G\u0259nc\u0259 v\u0259 \u015eirvanda ya\u015fayan silahs\u0131z t\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 h\u00fccumlar edib, onlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u0259y\u0259, q\u0131l\u0131ncdan ke\u00e7irm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131qlar\u0131n\u0131, \u00f6ld\u00fcr\u0259 bilm\u0259dikl\u0259ri t\u00fcrkl\u0259ri \u00f6z torpaqlar\u0131ndan qovaraq h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 \u00e7oxluq t\u0259\u015fkil etm\u0259k ist\u0259dikl\u0259rini qeyd edir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">Rus m\u00fc\u0259llifi N. \u015eavrovun 1911-ci ild\u0259 Sankt-Peterburqda \u00e7ap edil\u0259n \u201cNovoya uqroza russkomu delu v Zakavkazye: predistoriya i rasprodaj\u0131 Muqani inorodtsami\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259, 1896-c\u0131 ild\u0259 C\u0259nubi Qafqazda 900000, 1908-ci ild\u0259 1301000 erm\u0259ni ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r. Dem\u0259li, t\u0259kc\u0259 bu d\u00f6vrd\u0259 C\u0259nubi Qafqaza 400000 erm\u0259ni g\u0259lib yerl\u0259\u015fmi\u015fdi. 1908-ci ild\u0259 Rusiya Daxili \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi polis departamentinin s\u0259n\u0259dl\u0259rind\u0259 (bu s\u0259n\u0259d 1990-c\u0131 ild\u0259 Bak\u0131da \u201cDa\u015fnaki (iz materialov departamenta politsii)\u201d ad\u0131 il\u0259 \u00e7ap edilmi\u015fdir) g\u00f6st\u0259rilirdi ki, \u201cT\u00fcrkiy\u0259d\u0259ki m\u0259lum hadis\u0259l\u0259rd\u0259n sonra C\u0259nubi Qafqaza yar\u0131m milyon erm\u0259ni g\u0259lmi\u015fdir. Bu erm\u0259nil\u0259r d\u0259rhal \u00f6z qara \u0259m\u0259ll\u0259rini g\u00f6st\u0259rdil\u0259r\u201d. Bundan sonra indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 \u201dDa\u015fnaksutyun\u201d partiyas\u0131n\u0131n s\u0131ralar\u0131 daha da artm\u0131\u015f, Qafqazda anti-t\u00fcrk t\u0259bli\u011fat\u0131 xeyli g\u00fccl\u0259nmi\u015fdi. \u201cNovoya vremya\u201d q\u0259zetinin \u0130r\u0259van \u00fczr\u0259 m\u00fcxbiri Qriqoryevin verdiyi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, t\u00f6r\u0259dil\u0259n cinay\u0259tl\u0259rin 80 faizi T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n g\u0259lmi\u015f erm\u0259nil\u0259rin, muzdlu qatill\u0259rin pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Qafqazda erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 haqq\u0131nda polis departamentinin h\u0259min s\u0259n\u0259dind\u0259 deyilir: \u201dDa\u015fnaksutyun\u201d \u00f6z q\u00fcdr\u0259tini g\u00f6st\u0259rdi, m\u00fcs\u0259lmanlar c\u0259fas\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kdil\u0259r. Burada ikili oyun oynan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131: birincisi, m\u00fcs\u0259lmanlarda olan qisas\u0131n bir qismini almaq, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259rin g\u00fcnah\u0131n\u0131 m\u0259tbuat v\u0259 t\u0259bli\u011fat\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 rus h\u00f6kum\u0259tinin \u00fcz\u0259rin\u0259 y\u0131xmaq, bununla da t\u0259kc\u0259 erm\u0259nil\u0259ri deyil, Qafqaz\u0131n dig\u0259r sakinl\u0259rini d\u0259 inqilabil\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fccl\u00fc t\u0259bli\u011fat material\u0131 \u0259ld\u0259 edilmi\u015f olurdu. N\u0259tic\u0259d\u0259 erm\u0259nil\u0259r\u0259 m\u00fcnasib olmayan bir \u00e7ox rus m\u0259murlar\u0131 v\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259r terror qurban\u0131 oldular: general \u018flixanov (Maqsud \u018flixanov-Avarski &#8211; m\u00fc\u0259llif), qubernatorlar Naka\u015fidze, Andreyev (birincisi Bak\u0131n\u0131n qubernatoru, ikincisi Yelizavetpolun (G\u0259nc\u0259) vitse- qubernatoru &#8211; m\u00fc\u0259llif), polkovnikl\u0259r B\u0131kov v\u0259 Saxarov v\u0259 ba\u015fqa d\u00f6vl\u0259t m\u0259murlar\u0131 (partiyan\u0131n hesabat\u0131ndan). Onlar\u0131n qism\u0259n nail olduqlar\u0131 ikinci m\u0259qs\u0259dl\u0259ri ondan ibar\u0259t idi ki, Zaqafqaziyada erm\u0259nil\u0259rl\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 \u0259razil\u0259r bir-birind\u0259n ayr\u0131ld\u0131, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n v\u0259 qism\u0259n \u0130randan k\u00f6\u00e7\u0259n erm\u0259nil\u0259rin m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn torpaqlar bo\u015fald\u0131ld\u0131. Son 5-6 ild\u0259 onlar\u0131n say\u0131 yar\u0131m milyona \u00e7atm\u0131\u015f, 200 min n\u0259f\u0259r is\u0259 rus idar\u0259l\u0259rinin v\u0259kal\u0259ti il\u0259 t\u0259b\u0259\u0259lik \u0259ld\u0259 etmi\u015fdi. Yelizavetpol, \u0130r\u0259van v\u0259 Qars vilay\u0259tl\u0259rind\u0259 \u0259razil\u0259rin qism\u0259n ayr\u0131lmas\u0131na nail olunmu\u015f, torpaqlar\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n hiss\u0259si bo\u015fald\u0131lm\u0131\u015f, h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259n bir \u00e7ox m\u00fcs\u0259lmanlar qa\u00e7araq canlar\u0131n\u0131 qurtarm\u0131\u015fd\u0131lar&#8221;.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, 1905-1906-c\u0131 ill\u0259r erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman i\u011fti\u015fa\u015flar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0130r\u0259van v\u0259 Yelizavetpol (G\u0259nc\u0259) quberniyalar\u0131 \u0259razisind\u0259 200-d\u0259n art\u0131q az\u0259rbaycanl\u0131 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si viran edilmi\u015f, \u0259halisi soyq\u0131r\u0131ma m\u0259ruz qoyulmu\u015fdur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\">Erm\u0259ni m\u00fc\u0259llifi A-donun verdiyi statistik m\u0259lumatlar g\u00f6st\u0259rir ki, 1905-1906-c\u0131 ill\u0259r q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda m\u00f6vcud olmu\u015f 1301 k\u0259ndin 959-da, Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131nda m\u00f6vcud olmu\u015f 406 k\u0259ndin is\u0259 314-d\u0259 t\u00fcrkl\u0259r ya\u015fam\u0131\u015flar. O d\u00f6vrd\u0259 t\u0259kc\u0259 \u0130r\u0259van quberniyas\u0131 v\u0259 Z\u0259ng\u0259zurda m\u00f6vcud olmu\u015f 1273 t\u00fcrk k\u0259ndind\u0259n bu g\u00fcn, Nax\u00e7\u0131van q\u0259zas\u0131 istisna olmaqla b\u00fct\u00fcn k\u0259ndl\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lardan t\u0259mizl\u0259nmi\u015fdir. Dem\u0259li, h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259n ba\u015flayaraq silah g\u00fcc\u00fcn\u0259 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 siyas\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir ki, bu da mahiyy\u0259tc\u0259 soyq\u0131r\u0131m dem\u0259kdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\" align=\"right\"><b>Nazim MUSTAFA, <\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\" align=\"right\"><b>Az\u0259rbaycan MEA A.Bak\u0131xanov ad\u0131na Tarix \u0130nstitutunun elmi i\u015f\u00e7isi <\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\" align=\"right\"><b>\u00a0\u201cXalq q\u0259zeti\u201d, 31.03.2009<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify; padding-left: 30px;\"><b>\u00a0<\/b><\/p>\n<div class=\"pdf24Plugin-cp\"> \t<form name=\"pdf24Form0\" method=\"post\" action=\"https:\/\/doc2pdf.pdf24.org\/wordpress.php\" target=\"pdf24PopWin\" onsubmit=\"var pdf24Win = window.open('about:blank', 'pdf24PopWin', 'resizable=yes,scrollbars=yes,width=600,height=250,left='+(screen.width\/2-300)+',top='+(screen.height\/3-125)+''); pdf24Win.focus(); if(typeof pdf24OnCreatePDF === 'function'){void(pdf24OnCreatePDF(this,pdf24Win));}\"> \t\t<input type=\"hidden\" name=\"blogCharset\" value=\"Cw1x07UAAA==\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogPosts\" value=\"MwQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogUrl\" value=\"yygpKbDS189LrMrMzS0tLklMS9TLzEvLBwA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogName\" value=\"80usysxV8C0tLklMSwQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogValueEncoding\" value=\"gzdeflate base64\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postId_0\" value=\"MzIxAwA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postTitle_0\" value=\"8z05My\/p5MyckzOLFBKrgGRSYmVyYl7OkY05iUVHNuYpGFoamOoCCTPd5CMbFTJzwCqL8ysLj2wEyucCxTISC4GcvJREAA==\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postLink_0\" value=\"yygpKbDS189LrMrMzS0tLklMS9TLzEvL17cvsDUyMQMA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postAuthor_0\" value=\"C0pNScwuzqxMBAA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postDateTime_0\" value=\"MzIwNNY1sNQ1NFEwMrQysLQyNgcA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postContent_0\" value=\"zX3JjhtXmu7+PsWBGrhQAmQqMyXZlidAHtoulGWXS25D5d0hIzJ5HBMZA83gqhcN1LI2FxcQUF3qnbfWRqtcXaYK0GvUk\/Q\/nSkYTMlONeo21OUkGXHiDP\/w\/WN8uFRN2+fpR7fadNNOdW4uyvfVj13TmvP+A7XUSWLKi2menrfvq7sny80HtxRd9NGt2lws2lsff9gsdWkHyU2ZThcp\/vK+Oj1+5wN1XpXttDHbFD\/frdPiA7hFq0Wdnn90a9G2y\/fv3Cn11hQFPFOf62NTnld3flpO53BjWrZ3umVe6aS5c3ZyevfOyYM7X+lZVad1M003i65Ip+0ihWvrZZM20+p8ukyrZZ5Om0XVTpOuxsnrcqrnranKKfw7PZs+0v309MG9s+MflxcwGVNcKHwEXAoL0Nv+lprnumk+uoXTnhZpYrpCwYxMoS\/S6dm9d3kHeP3wd\/vRLTspxZNSMCklk1LVueJJKZyU4kkp2DOelIJ\/p2cKJqVwUrdUU8\/\/2TszvXtysjl9cJd2SP1kknbx0S347pbis\/3oFvxIM23S9v+nyQKJnvw0Uf\/kCb17drK59w5PCP7+p0+IJvLg7js\/wZEBSQNl3y70ZkrnilwNbH2kTk9O1jBT+nRL3fn4wzv648\/r4tXT0uSvntZqodc60XWu66vnJfxTBcoGtX71VC3g95kBLu91Y1Ty6mnTvnraG4U3qie\/ezJ98kTBlzWOA7+qYncJv\/cwtILxa7g9p394gdJbHE33c13mV8\/hcVqtdP3y2dVzle0uW7hkbdTq6nl9BV+V8DtNoal6+u55gd+0uxf1q6dtYV4+m6gkXVZ1q3F2+Bs8rdetVlm6+9nUeAk++Vh9+eppYcp4IFymybNglrC+0wcn92FbT96ZzmFOJsfbDaxvoWHVCqQFDPadrs0GPuHNFa5hpf7x739NeTunsP4GRitABoQLuXr+j3\/\/T5WZAvZwd\/nyGe7PrIPV40aocz03vEtGLXaXq27ldnymNzDfBEXK4c3zC1M6yXWZwIcC5lWVHZ7lwuCBtKaEWbe6UF1\/9Qx+uIBHwoI+vINSHmhi+fH\/+vDXq4yPv4Olm7LKqwuYMS8R9sNPCRY+Ub3edAl+f5GWVWMS3A1Yh+6vntMKPnn03bSEI\/pEv3ymHr16Os9NY\/ALoHF7GOr0FA480zMgAjyDHGgFllXqAs+uROqDU2pnBhaed2Whr55p2D8gAl3gYyZIH0gHq67uio7Gfm86R1pWD4YjZ1W5Tks6BDjBRCsDx6pk9oq+py3F4fgUGuEdDacDD4ePRL1VqdUF0ayav3q61QGHwIG\/fAY0ZXIkVSKuMQIcEJJa5kw1SEWZyWHdk33iIC6G+5mL4dQMUnrZdDMmBiI2JAie20SlbWky3MDCbOHHAnn51dMVrDIhXo95Cx5rQArsLnc\/7y5DzgrITSUa9wWOmBZ2+h4s7OyEN9yKi9RLIXMtiQvbJyZjNqGtBV56saZxgLJ4teFeOZZrhWUd681Nqe0uoFALF0B3bODZWZvWZst8n\/PhvIdreHB3Ot9dji9C9SluKn67J1Sz3YvCy87PgDxhkSv1LTxqBh+AxphegDJharU+V7XuKz50oMAMdgGeAGrGPvfNJMIBofib+R22+uEYtflHwvMXerWiWeMZBJerP6bNspvlJiMG+UOdbk0CGpIY6ewdoJ66hX1+YPnSsuM5jAAylVlxlfYJHQrRIJ7XJHwGTmZEM6EkUOu0JtEL2gbpNhS8LehfvfLHBQPOWjmsAglH93BtS7IFpf7kzYmX6A6et7vMaaSJ4+GmI6re4y9aWbSjkcjRPXw7pf8dqFlk9BblCkgG4GknWMIz2OgcD2fIXAnLIbc5AQ0F+wTj9zrBoUH6xCLi7ilAXTi\/UfJ4HC7mC9oMlcIu0EHaaf5mogSVkXcFYCUghwnMfJ22QINIGiKLRJeXv03oRIcBl0zG8Aqx77aqkVORs+m6Ol3WaYOHx4I4BiyN3sCRz9K+RMyAM8rh9IE71JKpFhAAGCFM9jCZdjrTDWp3t2t2scQoRGS6gYfThOAewBitWQL9vlhvOzkJII9kZVYk\/YGmACesqr7Liw7OoDtWf9I50P82ohhhJcJQIJ9gYJBzJiGUB4AHRlyh9M3gqpx2GAU1\/QzXw4bS7AzRNk6aaLia9WnWmjXpJXwWaXGkrlq3iF5MkSEzuzHdipl+gY62uJwZaRnUsnjQNW5iyNgRr8jSdbv7mY4av4DnnhNdACnmhfHXsHYhAmposxK9QaYK6FU9cVPxVCPkhQPN9Xp3uSViR6He6MZzzJjGdUw+lNrIaz1IHhZHsp3hCQXSCwy5Rs9oS+xUcCW5FR40DxJyePCw04guGWjDWeEHONNNi+jwHB+aoxJDvYTwh9VHmfCcaNfMTNcsGJmEYFs+jzgMiLAMUQd8Vacaxn35jHGSAdZeIYxrmUH\/2DmGmQFmMupbXKhbBctrsTYALxeqrnJV9SXjPJjvbxckYwDMTynRkRoxV89a2BCCmDVu3PnussbzYxCByzrXTLtEXgFOANEBy8sBEgLmBYGR6InwytUvMPYaQDx887XeIKXKpy\/gbriBAJ9HDRP1A3wPxL\/tavz0rd7qjYCJ78w5AOmEEeD8OlEXWV2BjcUGlJwn0GeuF6i3xBDkk7AznvrpTv2cpnaqe8eMM6TZTmVle1f0aU0gGXcvnjyICdTIeN7IUk3GeLoWCl9oNiBoXQUyxgSIfU1\/Wbu2oCtDQBUqBh61K5FKEzsI2UzA1siOsidg8Jev4S9cFgK\/mtQkbOdj3TOnVgjSS7etZObVLaLCilSjbPvM8DYUdsdfTz1kHSycyhsiS9yuxGnEifocBTOQ1hZmc3v3193PAB+AkI8m6uXf4Co4xc9IUsItwMdbGs+fNtphW22B6kT9Kc3NVoNaWgJf3pbDPQK7a5bWpZhUKLo9kfAI9vsvqrprkJLPRTIhCfGM1O3Hpul1eaRKNDQsKKFFvPwbyB94\/KeAvEvQMqB+PwUQVyOZ5MIYE\/X3v9S4l8M5M6sMtu2AVyLyQZydnEyJveXkYsIsUTeKZlubGvcKaKK7oZS6+gUkcE+iIHsjmzEDQYQCGFed4O+i5VibIS+QfQzKhuSqhYC4gJnoUYIvpBHx63bWgYYsNNpIKMoj7arR1M1nYoZb41vPUlReoA0YjiCKgCPxZI5PAMPLAPQnIxkQxbmoEDc0H5hG1w8pRfTAEOaDO2pS+m24phuByt2fYWwW\/A2heFi86HJdbwC5AD0CLmA+mlxj5pDLSD3Ee0hCnFfAfEJ5iAFzxDnI8MGAkxjkD\/YjeBZgTGSWcBNhJQaJGe1WouNzMGYBawTH5aQUn0LCeJXQVsPeujc5cT5I8jIxpdA9Kw2q2FlSgTlCkOkr4GQ6UHhSs7s8l9N7sZ53iWCIke3FbQMxqFamAc26BtxMSCjcc7opD3j3RQabmxP5oc1Ym+meAhwAQFjFYh0jvE\/goSXwBXn8AIOTnuJ1MxibsSF\/\/SGD\/LJqROklfKpRAseCMtGmZq\/LIiM4yB6wZV1lXQ0SEbcZZnmOU97okk4PRhN31AK1gArEABxruWbEfzbdN3u+JAt9gzO\/XamtRo8lSchYFJOiMB7bIR8D7AakAapmnqLwJy9Fx8oFtSmB5QQhLpNQCHtIB+mECSNBpUjbTIeQqS+rdRbIx6n6+vjR8ZHMARE4gL15VwjKtS4GDLGsaYQVmiBkX8CEkw69nB05uMAAL7wbmMkK0cw5nBkQB5orhaVMwOx6Roo+MUSbi+g2dXbf+gpPH9x\/MJ0jGZA3hk+ecEOX4zQAuYP99gcw+MpqzX4JU2wZ8ZJXQWe5brtavKaoTDfoM3s7JvGT30VG2yQw4gQ+BLwiTj2y2JiYeg2so60nMeT6iWJbr0S+rtkfUqIH7vd6neltk5leZTpP4WjQBSdcFtpUIEHxqXV6YSoSgVUDg09BpFcrQCcw9hphv3ithwaiBqxCvl0yEBGLE58yDkKiqufRpJqlQS\/UbRCTTiIeEWXCz1+SnUW\/h7LEX4fckLYByvCYOhwQzxu1P5l74lSl5\/PltClfAQ6sMvKHu92yn76u1lWqvplV2xqMrBQnFD6Z6W9hzgPAs3+g\/DVgnrKbGYRPK5Dsscmy0Al6sokZdy+2cGdGm9rqJQnKhLy1MCHlNm5vpwZbEm95j+JBOJQZxx45CmNx1g\/CFIiFLHc6l260u7uf9ZLYAtcQPp+Uwu7nakMCqE4TnVl9HcgdFqubBoY0EtjiiIR1rzpZQB6IlF3jfYr+BEDt3gCKJyRLjuaDG4p\/id+JvdJA\/npNn1fkteB9hn+xExGA5WWdyYSdZcb2TlutVh0azGS2AUMtauATVKnWqoAzegTQEwnsNvz9978gQAK+hs9HRGMP62SrYbiMyJ0uyZopOiO0u+brqlbMt3TFn4AYicjcBcBnAIdhoL60FxHrkXhr8HCPPIX3u5\/tRd+yUyoH5VQcDaiIrn7U1XQ1Xrz7M4Y25sHM0SlkxwVNS4wDArAuLRSJtVtBMLgVZxpqdZAvdbew3pz4IFicbExSCHx0e2qlClEZsbY8ZxJ8Rac2HxAFLrliOI0nr\/ySjZ0dPgKW0hDqsgTSAMQAdYVP6VHczHB1LFvEEcaomrV\/POd9JnJuiwBb717kGUuAawkZ72jTPEWJrPRFWra5BF9QGqGLiM1SINtY4rCVLBYFixtmKYJYNXtAf6R4LUGJXPcURWUxgro4CN1+YxnUyxXyhQLHC2jZ1Og10AGknGUp3E7xqRfsfEOBjDZ4zbMacT3imnAaQA653VwYPRXkMwkFp4mCqgxmgRvPo5MRb+SM1bquvXR9674pK9\/Jex\/Pc2ZygDONwfA1yIaFcVhuz6TwwN9EknvMtewCf9YBZ+E\/uR5pH9AN+EkXmhPeHUb7RHNI2yohSlvCFBqzpAvL3YtVm\/ZmCkJ4a7UMCBfYvHPy0U49nnCBOok2wvYDBtCHz4s8ijicPTTUKg1rsYnXVdHtBqmswhj3j6C6ajhFOICcffyi+EWdWeqhNQW5ELBHHfn3CdQV1jUNlsAAykRhVZAVwP45B3mcIe73GOUSs8kjOLAC0enjV0\/BIPimTroZpj0ZFkSsQphiSCAfIqU9zEA0ZW3LMLshQboSsc\/+aMZUj0AsPtq9WDS4gK8RmJAvGqdx6KEjuRMyOs41pEtxfF+kNRpkGfI4Uunl9gKfhgIks9Z\/w2qeLV8TI1gK7oGNXJKQ4BQLkiueoMkLJNEjNECaGZuvvz1Cdfz42B4LRsNPOcLpwU2bSNhv9MD8l2yHyA9gHJmWNhi9iZ58Q\/FMEqpaWjErCQnIU7ULp5\/dv4c0lrXdbN8zQH4kRCISdwV6c27GyKc3wJoShDERM3EihRM++NSXzxZd7YfcYnCM8imImB7OZrrBv9DQBhbboghxa5LpCRTgMAbY0YdcHSuaBYZadB6sjJQLslF4SGLrE9W6sxo6PRtxH17nfQWxohdaLqHlAxiqN7Muh+PAGXuHKwoqS6SJj9+M+t1pDwZpEbHbD3HQyrpbFWDkeWfR4wosXjnLR+4sAt7EtUbeiTdy3vopW7\/dYH4HHKoUQZIcHvZQi9DLOzhIK4cGs42fdP1kE3NBXtHY52tdkhblxSGT6\/ZWZIsLMnpnhJ8+yOYLQ3NHUUUmR0k6anIgYSwQqcjzTgRbTxBcBzpgZsPwCWfvOFzD2xNScHADaVCQCKaco1PCpml9Bs8owWTq2r6jh4JGaoN9E+ODWCa3D7YPFf+O0xkYgbP8CGNbwyXVbU2Jcjg+OrnUvT2X+ZZC5u7E8dGSvEasi0DbmZvetRMIJPbdsOOpREYayNvXushDMplp02QcoMklAuFc4yObxtl5+3vl4gQE5UkFflmCsM9GNvo3cTjbJZVz6kvITGH4oRbHOxv0V79kePKWIvj8oy0qSGChsbrYvcg6sirQid4FGUyAR8jtuM296BwQgzsScp19snvR7y4zG9A15QqWyaFpyYnD7JWMYrzuscbG9AW+sy0sa5HEBgBk7IR0U8SLbSoATU8j0aA3Meksw47wXBTCtWcBtNTagFvj4RhuNiJP\/C9Ov5DEl3qYCgSqp65432AC9aZrOpqzDEAOZ2vNkfsfzms2sdQnV8BvAITXMwKtazOHAWTr0bUuCTjkebLGanSes84eNnGaB3e4Qpg98FPu1JSjtoR0bELcOEOBJaDW68qJ6ruaHds2AwMIHzFMLpZPIuCC87PQ1PZsCizw+WsFn+w3JtnJEswYwbr7RdeBZdCYLWFCzAFChhrQqoBysIdqJRYmbc6GnlLD3WgcaRe58LR9TCo71KwJu5VHZjnwRHQbRK0MJA0AQ6so3ZP8YyjLMEzMHodZeAg2Yr6n6XqMLTOswMME7IT6FWz+C5\/AJSHVBoivnNOJq9tr2C8ykI4krCEx54SMWH9uuNi8JQzakntw1dVhjDsXbfTbkfInEnycYfAdU0+83mRK4tSzHEm5oGQoFDUhbSAl+03FE2YjgvXHXpQzNhXF0rsQL+LQSRpK1Qg5CUjEyE+6rikLeICHCWYM1Q7KBUaGA7rRPclxHCRMAxmNRCfOMzNRFebwoFy8epZ3M9KWLhY3wU31TxyixRH4SklJNceO01YY2sJlVroitkITNVAKpAYOLZyOAs2zBce1OEOMQ7dAc\/\/Hb6U6O52e3R3GsQ6lO1yfzfJIHT9WXpCM2Fs4xuHEh8fsnuP8c48nXwN99wGvI0bUCxHY9cFr9QUMQz4s0DLxxHvGfyJrJRdvI2OhJcfSxaCpXBtB1zYFXiY+Tk\/WgsbTx\/hiaEyh2ApYIGZWpPdNwYbmcLoHfBHj4OxGueEHjIwQowPVVjlVQYT7LiHgfU\/Wb7f638Qbon6NOwQRdpATGsZFaHdRxfsURN2fB\/HGocZcdzV64ShlwOEgybnGnfTuF3YJBhEnMSUApWOAo2fi+lWJmSa2TjVKuJk3aICEOfRKonovWx7D4rM8LRgjS3opIEjvoA48tCDEezxc0huRu2dleoScuTngwXx0\/OhYjg3pJ2eTAN0oBz0gbyBU2RgjzBkCKxbKXtjra0TvnhmsVkWiW8wL8ED2NgNRl4Fh02fg3xEAk22SYwlSa3Oj0YCiTIepJDygV41BFED3xpINqBgFqKfI2djCQJ2lpz2uJffWixyuZiCPllVgwNnVYNhi9zPNINxxn1ZniQmfAs+b9npZsbMOjn5mZdXATHBGxsGcTW3NHs7UG\/d1hTNiNOCxBGm2iTtjm4M2ANbkA\/LX+BMOctaCRLWhZ+XtuIMs+o1FgGRHZDavMGusiTPwa\/S4N3NdwOmRh33UO\/PWQxtxZUJs+6JmsjsyCGZIXFjI2IowSTIKM5SHNxJBP5wm5HyA+bzrPX8+L\/eA1PUHNKWIYBSyRYg9tsijY3TZU5oTGi0tcCPsE4i+tlraZAizhdNGJBzIY6apx8fqB1ANdc\/ZJfGEH+sya6d\/SEEIzLp6BdM7HFKnRbBkpTSVFUwDsRHSca1NyzbDqBtFz8XCovDs1S\/H6mFuZmlWrXkLQ4\/igdyJQdw0dOV1zgeFwoipdO4880ZkANhdZKkHpXiJHgQP6Elv6ggK4kWjcaJZFNnCIAMHh3y55rDUQKtN2uc+EMF5KzcrxUJCfWP6GxDPQdgVB3OJrM4iD+\/tQ5JsBC9HmcWvzdD1gs8ZuMO0XTAmqhqdDVfPOd707gD6396XyWPydjg8U+ZRpCoOuqgPBwNDoUhlVyJKHL2QbMKSGQSEc5o40FhlK5eqyaFsHcMAol6IkJLoxIL8lUY0RZDZYnclEOGBSAHqbNbisttL09lPAEMqIIN\/bicjyfql5tCslVtuA0jh8B54qOJ2gWGBLYxpOheP312CZsOiS6uPmkFcQUh7hGUjd\/nQV47rjBcQurFvyIGMYuj8uFzFaiWJZEUJKqO8aZNnyItU2jgnHnIr3otAhmHNWE0Y1NQrqSfHoTnZRaICtU3yInEFA+SiMjjiET7elWVxQgVbhWjmoVfyWH0mPnGksbpbji6Ocxsbzu4eLI3TY2zOC9E\/DAxicjZlbyMVey0bs\/FeF8bmkkZcBrCMHGhcXmaPMUBqdBr8uL3ZofKHS\/GOKGJPGxmcYMW2IlkBOCptIv4wxPXWe+SDBXZnsqrAhAs8D5wjTe3zHrcM9xcDT\/yQvS0N8POS8x1bSpGvXX79qqEZYf1VMDUezj2ezV9bEj+SUlaac6rYIkxN3ueaUvCCo\/aciAf2v\/\/lvbPT0w88LkB3qRafKWZYcZVbMpSa+3zpxyXHuo\/qJBrdfHgYdIpxHIGJNp6TyAbVVxtCdLs\/wwwyz3yAeX7s9FbceHGeN8qqptAuedVt0kTIB5MyeNOlCK2XBIRrh3EnQNU10sHALtKlL7MDcyvkKhRtV3rR9Xp0C4GY59p7mnmavtCpdCn0oFy6fGoS8TCBzgNGSvQUYBT7\/nCXOd4mvv46THMWu5poK84GWVHIHEtYJI5DTgFM3NYtjisaqZdEP7TmV5J+P3SXDhcoLsRQAtoTMWTwBaEjqrPDFQEDo+RAJepLmUj2wb2YOdaVYQKDswbd0JEncc32bg2WrXBLaRoMvpAepqYcCXliFpJ9hpZjDacp4RcaIJ5pqDUbX2FQnmOiWovTadmTmA0rxG6mj4a7O3Ase7fSaKmSlav0V1B\/OvHJsmBxTL1tTkGshc10wyOJqsKdCec9GLYgbzBP1FIhDcQFz220UXK+LqDiTvfX4QQvIj2Tl4hUnQAorWOD1piFDR1sHuJMopw1FugGVbDfTEbAtBWhfU9hbtYkfD\/K3YVpGhvv53nFz9Uukdl5UTzUpXnuRYaCpYvK8lgxTjcJqgKjSVHRjZ9RuFM0SrxZLhEd7TSJIR3wXcF\/9Fo665AQshLVGU3ex4tPFsHqHu7kD1wBPLe7TFx+94wSwg\/3ZrFBXYw+oN9ScSYubkOMqPphrvBKQk\/SQAfTbont8A59nsr+Icafcm28G5CPFZ8If50HehXlRqSvHNWN0QCRETZqAAiAO4uSa5Btug+ZBskzAeIhlfMatce774AFYKhS8vel4trjECI0dCEBnUYpw3tAiSxOtAEFc\/Fhksh1mHQvvK44RyhrsIY84zrxNEgY\/gJXE7m5yGkHBmeRuyI3Ekx8fwVEsruk8gmbByvkq3OeClfUWaGOak7qVzA\/mMxc2PV0Xdv2BJ7XfcEDeydt\/p6r4yBheOOadaK+0DMZ9Gl4o5zhyNAlkArX7ouu0NQOJASj+LIVjsWMjm4raMH5tq0PAaZ0dv\/MlnSNZhjQhrta2c6LudOTEyqX1uSziqJY5SR0+BWcCnTuzWbri8WCWYCI62n68pklTc6PwG4W9QWnkwKn7y57sk7xqYPxfJGgyLW3YUgGnry35YwLnT0ubIJ3hv0CRtIoorKZAATZ8+ZWE4TGM3aSWUsnDjYHGP546Km0mc7WXeDU92JQwCD+9ND\/dHoWOJDiX+6H\/qTop\/uTQwmL9+6q2+RRBIPk3ftMmUchSpISSJ8aE0Dabyaha8e51dQbuBgPH0nYduYczRxOt7Flco4esI60SFu2A6OwFvosc1dxG09Ssu0Ku37rooLVEjTz0fmgf0W7n8rz+NgR7EjU66DiFf95UFhNF5APV0pgncawbboyynfazz1bd\/DMjg1Y1pagc0ALstM1UChCzCz0YI\/38gdvUIl\/bN3d\/yOua9x03\/fjGuegRH5tobZkn5haLNbcjBcqAKDkglcJa8YZ3zOUcZz+RMNs86AUPEm5yQ85\/cNN+L7a1tWPidQxDoodEfKcnX5A1YXyd1zpSAcZ7iO6nP0WHB1WXZqzS4MUBx7U1yjawtqwSlGKTMgQ6NruLdHC3\/+yoHoMxFDqIcCqPl1Tqgni8ZLIkxoENMBktEmP1fHuz3Wa84W4B3\/\/y\/ET3RRS2VGtO\/awEbNiQkAhIBmD54k7VrKMnDjlwJUPySD4xLC9TqTmGFBDUEGAFLw\/P989xMxbU2gzeDynJYQzeOzXMmysoZKu8NXlujUzXi0QZlNy1n9sQg3vDy58iA2YQBjCutZU4CSXsPPDuV\/Wu0v19bH6fZWB4EnXNruNfaVCWYjiUoA+Qe21c68NPKzSzccyFvH1zEWe64aJkVSe3wVPwOTYvHreYssFn4q1xza2WBDXcPed6V2qNG+kcQyFYXzO2dFQ9Iz0HhUfEqUwNCZvOCMEDHUdNGgl64H8Adw6jk9mINrFQs+kscgg41GSBvLAPIA\/fjtTjTISYSQX2Wwyk6rvUywfbzgn8fY\/\/uP\/PnhvosItsvsZVyxTGZqtYY0LVXzgZIH9zbDXKI5t94xBfSQ8PzlWn8GgG10KRT7GdrErA5+RRiPBRLEqmObp2TvxPKXcmiYU0oG94f5pfL2dz7B+0mYFR+w\/Lpa+B9LZ\/ZxV9OzfY04QNnagAO55VSMkYNL2XUJggpQRoq0vGVu82lx5AIoL7IpEaWjsyym5mJpVHSXVu7qf1iz3BMhNRLBfrMutk0hVmFzE\/tsR32vQ+ywFTNiQ0X042yfAieyMLY1tvIquHCl5wuOR6gjXbQ3+fwEINszhUN+hnS2NfSho6HPB0SCOm+rF3mZ6kG65WxZpMi9FySYO2yFGXsC5biSDxxbClIP+TvjNvjm45qQILeEV3zIurX13WZSV1NsjdkJi+8B9UOwKgtHJYh00sHjYVs6fDstdLHX78x7kXyKt1QIpG1s6wubVwW4LYWBTubm7Hltv0pvtYAhZei9iCGfo4Q5iBD35UKl8gaLcCNpuwBDfHD88flhTpYpLErkfpmREiRhBjsu+iERVW7vKQwcb8FouiJE1Yi\/e3WWRweFRvoTzmO9e5AnlsbYkKtJWOk4RBFYw9EJiIzg8FhwztrG5jnEh3rdUZwNafKxUS3hLvE\/MTPBV4w2ieMr7rIRmPQNDJADL2pJ5xYLKSUNycFCDvT1p4HrQxRcHLNvvD+Ycpd8ERzeYMU0E8EDN\/JpVdd4Bz2BVLJWl+HzwuS65Jc73VV2VLSiiKRYwcX7OBqNFIJLNXG9dzazdjT5dmibDKks8hycV8AprtQ7\/GnRO2l3CT1kWNMgkPLZpODjCNeiMOlrWg+xBGYnj3kD6A2XRXpllXlEd2YQ3Ezm1oRxLrMjG9Aa2FzHOzm16vuqwN8L3Br3hZpi39FVVJpXP\/IpLdSVGpnNR+isKfpVzW7f7r6ZOFZyyevxTVScKRdMiVZ\/qjgQvFfF6W8+2UEil6yw2XVmwyPahpMBYC3wRUQ1Cr3uuq0esuVUBbvQCnALsUm4fNdJj\/YUpmwBe8BSjlHbbeFnkvJOrReDWd37I3z2haTwhR4ZLNHUVl1H6YYnPfvI7upS4LRBHBwxfvuN7fwuZSKFoHsA6djE1ddgb+atje+7cBWIvZDih7qfBbHz\/Rc7FuSypvxPVVs+4io62BLfIhEmKrot08HgKZCE3YVItpQ2w5WJvq9hSD7XPnn620SB8RpJIS+mDmRrSEl5tYF+KqGtmG6jKQjqTNM7tuS0wqKLJamT1Gro\/b5wE6s\/h2qVem2Ag7ThEyWJqeEsIzm9RkHY8HkKcjEpKzzZWoFI2QC+CzHr5qSOja2iBUgUmDxZZWpXqEyCPJZW8ljGzmr5jb71dNmXmpmVa63zKiFO3Vd0dfGB4X6PxDQj+LtvWr6R\/gPYp2AR6uMpqbUtQsQ1hYlZWsDid8W2Vm9bXqLoW5OwBYEmIERzbZkHuj33INobn07Wp8wW1P7Lng1xK2RFxb6ObRcMDghqv2z+cGe7CIPfeZW2dDLKmqEQ5iE34mAaHLoL4ANlEFYyMQY44KnLi7sIYKwUinJs5vJDdGplLQCGxc3b3QRCWWLGfU7pW5XHM9e1uITGTtDD0ISHaTFG0aC7gvFZd3oGYKYObwVr3DqUVcibX9qULJMaWx+akjy2QcmvUHzFiVuAwuZb8Dob\/BJgthPGFz5F7Pnqw6DGApuwYRnwkfKYe6VXTJWAh54YM+OnDta7hHpQiA\/OPmdFtgafhABUZruwND1Hkkovj8gtBQofseNj2bRzeIEoxUpSCL2B4Lwx1eQhL1NbjnEUUhNvqUv\/CZCSqjqUsT7bi0JBzBs+ga\/hQKrsgNQf4bWFI8LaPQDvEjUMnKqeSRDKQkYuRKILctAbFrbzkgINZX8B\/qWXj3CQTTMUHesS+\/BRCEkXJVdmUkjkt0oI68qwU0GYiyCjIwKBuoIP+lNw23ebcmmGOLDtFQhHemiXIv7AfoTsmp5f98LaSzfW\/ArFue1nd7D0f12NbW1YRtaEfZL3vZ94FjYtHehDfiNwfX\/\/aB\/H5h52ufk1JwJ7bcxKHV0T1xbGtoKtBUJHMeQKxu+JAM38qAkNT7wK0I9VQTd7sXVlB8wluPiLNsrkIrkGjgjk7M6GLhY3S0VdNEFgdNpgLp036fY4+gv23lIAEKDCWVyZBfO9A4+G9Ct6A1tGZELZv89n2fo6fwkXlhanVDykYOHmFhdBwzGf35L09LEKwcfusy4flPLdPHzw4824Ga6jAwQFcqv218rSj0A9CZx\/0sYj8bDYwyjGDNkghjWOsExWU7ABQvHuC\/QnO6Xik3UXn6n73nWsjhZ5Ip1PXDYoqupGi2Icm3Um4RnCN3GhJZkKAw+ZtU8WnCENOZ2GvRT3SRunT43jn37DmxmaIU3sK22ibBEnh+iwllcSjXFAGs+VLavwml0izkRCt4kYUgcs2emnEXtWf4xmX5QwmsdZYBCRBZuw1vKIC7KhPGAvzXnyAofJ\/KzkioXc4M6Os5xt5+FTukPVA0XwJxAGnA5TdZ5ojT+FI9AqGHPAQDDnXxBSNLUggj4bjHDjTd+9LcT++FuvsKIIYI0H+A5WbCRM29SuwDmpijnXUfitoaP1gio4MClSJqi7j1CxYY89hTFfneJnnTgBaTMOOdJ4kxbthh3eX0rEPR5C7rVeGWqL1cbZSkBLx5bHbVbjy0+NIALHKGGWG1748sBz4joeCJkp8DmYRZPmZYglCUnzAcN5U8Uh+HKQRbKjufEOUD+mckZL6hrKo26JW8nmQ1kVP0wGE6Ro6s\/MD8FUjL4lybYQADWHFgOcHH8sf9MKNhNjIi0o0tkpdr0JPyhs0tEJcZAtKKFRJdOA4K1K9sJDRl3z4VxQtayyoKuLgxT5tiIOUUS0l48isbNVmqJl8FX\/wcAoFUs909r74B2v7WiKnPnw\/rugUqKX2ObWtQNsqOJQBRAt93AyYKDeejq3VSwpIEAAOXlEiIOba0jtpBOHfXeO72FD0\/m+mZkzPaem69D18RqtYXDN45L6Zyz61YQbbQNdCVnKT22z2SEYHjnm5lzIE8sCRHkRr2PsVkQkmKq4J\/Y2+VgaDH+idD9\/L5nLZ364H\/I94ss5+wqyHl3\/T61pqccOmk\/vVwcOCYAySgR7tVnW1pdrhJquKTiUpCLO1+kFnlNPTp+8DNcJtDewJNflStW6APhP9I3Zw7Faa0oUr+KZtdGGGdahWEiQ2lVmccKfvPQhd8HtdzR+c4P+RRH3PLwvg0il87WMYSEuBR+CzlDq3kDFOPZuBGR2YHfYxvkePcGNRvvfMvZSIxc7xYAKCPj5DpkSrjj0VwAhbztZWy4pezZGiCNCFffdh9K4LCvVzAy965QAo15NgKywm9eLOqNtm60qLwVYLhtf0xLYx1Jib+4eYPCwAd1A2bEQlLz\/Adtsx7GDQHfrUA1U63EFyGhQI7fqqjDbSv2CjG6Z31wudE5etUPCP9x7k7AZYEA4QtDRC+xImGcpt91YKlq7\/+ToVgX2GJQuezA16fUcrb7HxJjEcnK3lxEJTc\/WMyhC4yhutNcIaQiOendZ1WvR6kODj3Ae7y23NAH5DePvb2qyqmlNeDuXMTnxcZvhuU7jrvRN1rs3WDHIL7BHEAnwy0hWEQ0iltm+xxHjNsXptA+HXYprAqhtnifi9G5K4k\/ZInO+PniORzO4yEQM0oJXJoCIAGP\/cNp6hmKnr995R9ywgIbToYVyyEMog6fd930VzMKrVuCvDRcth6YzCWurVsMWf6wMzntLJmVQ8S5d1KRaII7jhe2VRt8cm6F5ywWrC1TE50bYVhBH4on0OSxlshR6618IGpLYUMGhtnTlcSFyADfLdfJ2M2n+vI+Ya1PgCyq8lzjnoAcVsUerGzLg6WfuXP+whGqpKCtwPQShaeuKsOrB4KGaXU4PI950j2HmA1e1DPmFXuON07dEkDrmAwM\/gYE2yTSfqYZnUKWYB3vYdWP1LEwKf8kTyM+H3QSaxf4vaGmR5Oo080WOzgduyal0yulCfXD3PbE6a3uha\/kbaW2mHbKMtvB1iVKqHlqzi8ihoy2\/DFqUGXOPT\/22eqa0ElPIATisXz68RFfODXhGZ8YsKrndlSM1i6DWySMt6OQTF0rmjnTYZSD5yY8qsKX2JgOHuBcqBvVrJ+B2Arru7JXAHA+P4zrF6DNru\/vQdUdj+LSPkVY6UIuEuq13OTqJiE\/arU1EpZbSGRXeZzsXDKQIBvb\/RK1it7gkpaVArSE0gbedHjz38pgaBKd5QmzQu583ZQZMID4d97205Y7A\/8bvYI6QcMHQsr1caTUwOTPrykg60hYv2wNeSTn6DF779Fbv0Wz\/omxvrgyayg6LfeMtf927EkKzl\/uEbBq99E6Z74WAQh2Tr2sZnAiexr9bybwC+gfWx11TJuOoSC17GO4UM+kW+yRsNbWLkcI\/3EzSjN8uhfeBirvj+rvgFqlFweHDrvZN33J3EmHdP702jFguBtUEZ4N9408Jq2dF5jlVlxbM+e\/duWAJrW8h1hBEmY9FtLqUtuZMHtqaxxb8u92y\/paKUDvH7iEuH0J3NNGrdHkCCtsEdv3RgEMP4Ne8+dvYJd4LoqPeYbc80j2Me\/FLIm1jQii766FZtLhbtrY8\/nH2MlluhHv3b4+8e\/uvDifrwzuzjtzd46Hl99PlD9fCYcAHDD3pPnpYXC179UsLImNeL7ERvqnavmHu7c\/p\/\/0XJnvnKWihUn3L39Pjk7jGIogc3eRqP70b4bw==\" \/> \t\t<a href=\"https:\/\/www.pdf24.org\" target=\"_blank\" title=\"www.pdf24.org\" rel=\"nofollow\"><img src=\"http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/plugins\/pdf24-post-to-pdf\/img\/pdf_32x32.png\" alt=\"\" border=\"0\" height=\"32\" \/><\/a> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-space\">&nbsp;&nbsp;<\/span> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-text\">M\u0259qal\u0259ni PDF format\u0131na \u00e7evir<\/span> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-space\">&nbsp;&nbsp;<\/span> \t\t<input class=\"pdf24Plugin-cp-input\" style=\"margin: 0px;\" type=\"text\" name=\"sendEmailTo\" placeholder=\"email adresinizi daxil edin\" \/> \t\t<input class=\"pdf24Plugin-cp-submit\" style=\"margin: 0px;\" type=\"submit\" value=\"g\u00f6nd\u0259r\" \/> \t<\/form> <\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Erm\u0259nil\u0259r havadarlar\u0131n\u0131n maddi v\u0259 h\u0259rbi-siyasi d\u0259st\u0259yi il\u0259 XIX-XX \u0259srl\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar v\u0259 soyq\u0131r\u0131mlar t\u00f6r\u0259tmi\u015f, deportasiyalar h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fl\u0259r. H\u0259min soyq\u0131r\u0131mlar\u0131n ilk m\u0259rh\u0259l\u0259si 1905-1906-c\u0131 ill\u0259ri \u0259hat\u0259 edir. Tarix\u0259 ilk olaraq \u201cerm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131\u201d kimi d\u00fc\u015f\u0259n bu qanl\u0131 faci\u0259l\u0259ri h\u00fcquqi-siyasi bax\u0131mdan az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m adland\u0131rmaq onun mahiyy\u0259tin\u0259 tam uy\u011fun g\u0259lir. Terminologiya kimi \u201csoyq\u0131r\u0131m\u201d, yaxud \u201cgenosid\u201d [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":502,"featured_media":247,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[15,4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/246"}],"collection":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/502"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=246"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/246\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":250,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/246\/revisions\/250"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/247"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=246"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=246"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=246"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}