{"id":354,"date":"2014-03-12T18:14:09","date_gmt":"2014-03-12T18:14:09","guid":{"rendered":"http:\/\/nazimmustafa.info\/?p=354"},"modified":"2021-07-18T19:41:43","modified_gmt":"2021-07-18T19:41:43","slug":"erm%c9%99nil%c9%99rin-1905-ci-ild%c9%99-naxcivan-v%c9%99-s%c9%99rur-d%c9%99r%c9%99l%c9%99y%c9%99z-q%c9%99zalarinda-tor%c9%99tdikl%c9%99ri-qirginlar","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/nazimmustafa.info\/?p=354","title":{"rendered":"Erm\u0259nil\u0259rin 1905-ci ild\u0259 Nax\u00e7\u0131van v\u0259 \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z q\u0259zalar\u0131nda t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131nlar"},"content":{"rendered":"<p align=\"right\"><b style=\"line-height: 1.6; font-size: 1.3rem;\"><i>Nazim Mustafa,<\/i><\/b><\/p>\n<p align=\"right\"><b><i>AMEA<\/i><\/b><b><i> A.<\/i><\/b><b><i> A. Bak\u0131xanov ad\u0131na Tarix \u0130nstitutunun elmi i\u015f\u00e7isi<\/i><\/b><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>XIX-XX \u0259srl\u0259rd\u0259 C\u0259nubi Qafqazda az\u0259rbaycanl\u0131lar d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlara, soyq\u0131r\u0131mlara v\u0259 deportasiyalar m\u0259ruz qoyulmu\u015fdur. XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dil\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n ssenarisi erm\u0259nil\u0259rin XIX \u0259srin sonunda \u015e\u0259rqi Anadoluda \u0259ld\u0259 etdikl\u0259ri t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 \u0259saslan\u0131rd\u0131. Erm\u0259nil\u0259rin 1894-1896-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 \u015e\u0259rqi Anadoluda t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri i\u011fti\u015fa\u015flar yat\u0131r\u0131ld\u0131qdan sonra h\u0259min i\u011fti\u015fa\u015flar\u0131n i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti C\u0259nubi Qafqaz\u0131n m\u00fcxt\u0259lif regionlar\u0131na k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r. 1896-c\u0131 ild\u0259 C\u0259nubi Qafqazda 900000, 1908-ci ild\u0259 1301000 erm\u0259ni ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r. Dem\u0259li, t\u0259kc\u0259 h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 C\u0259nubi Qafqaza 400000 erm\u0259ni g\u0259lib yerl\u0259\u015fmi\u015fdi<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn1\">[1]<\/a>.<\/p>\n<p>\u201cHn\u00e7ak\u201d v\u0259 \u201cDa\u015fnaksutyun\u201d partiyalar\u0131n\u0131n silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndl\u0259rin\u0259 h\u00fccum edir, q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259dir, bo\u015fald\u0131lm\u0131\u015f k\u0259ndl\u0259rd\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n g\u0259l\u0259n erm\u0259ni ail\u0259l\u0259rini m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131lar. Qafqaz\u0131n cani\u015fini Voronsov-Da\u015fkovun erm\u0259nip\u0259r\u0259st m\u00f6vqeyind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n erm\u0259nil\u0259r c\u0259zas\u0131zl\u0131q \u015f\u0259raitind\u0259 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 siyas\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259r\u0259k \u0130r\u0259van v\u0259 Yelizavetpol quberniyalar\u0131nda erm\u0259ni anklavlar\u0131 yaratma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar. Erm\u0259ni qa\u00e7q\u0131nlar\u0131 is\u0259 \u0259sas\u0259n \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda c\u0259ml\u0259\u015fmi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259r ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 azl\u0131q t\u0259\u015fkil etdikl\u0259ri v\u0259 strateji c\u0259h\u0259td\u0259n m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n \u0130r\u0259van, Nax\u00e7\u0131van, \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z, Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zalar\u0131nda sayca \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u0259 malik olmaq ist\u0259yirdil\u0259r. Daha sonra is\u0259 Qaraba\u011fda q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259d\u0259r\u0259k, h\u0259min \u0259razil\u0259ri \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 \u0130r\u0259van v\u0259 Yelizavetpol (G\u0259nc\u0259) quberniyalar\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymaq ist\u0259yirdil\u0259r. 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 t\u00f6r\u0259dil\u0259n b\u00fct\u00fcn q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n mahiyy\u0259tind\u0259 m\u0259hz bu amil dayan\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Lakin sovet hakimiyy\u0259ti ill\u0259rind\u0259 bir \u00e7ox m\u00f6vzular\u0131n t\u0259dqiqin\u0259 qada\u011fa qoyuldu\u011fu kimi, 1905-1906-c\u0131 ill\u0259r erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n t\u0259dqiqin\u0259 d\u0259 qada\u011fa qoyulmu\u015fdu. Son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131n m\u00fcasir tarixin\u0259 dair yaz\u0131lan bir s\u0131ra \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259rin 1905-ci ild\u0259 Nax\u00e7\u0131van q\u0259zas\u0131nda t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131nlar m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130smay\u0131l Hac\u0131yevin \u201cErm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259razi iddialar\u0131 v\u0259 qanl\u0131 cinay\u0259tl\u0259ri\u201d<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn2\"><sup><sup>[2]<\/sup><\/sup><\/a>, Z\u0259hm\u0259t \u015eahverdiyevin \u201cNax\u00e7\u0131van b\u00f6lg\u0259si XIX-XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259\u201d<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn3\"><sup><sup>[3]<\/sup><\/sup><\/a> Elman C\u0259f\u0259rlinin \u201cNax\u00e7\u0131vanda erm\u0259ni-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259si\u201d monoqrafiyalar\u0131nda<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn4\">[4]<\/a> 1905-ci ild\u0259 erm\u0259nil\u0259rin Nax\u00e7\u0131van q\u0259zas\u0131nda t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131nlar, \u201cHn\u00e7ak\u201d v\u0259 \u201cDa\u015fnaksutyun\u201d terror\u00e7u partiyalar\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri Az\u0259rbaycan dilind\u0259 \u00e7ap olunmu\u015f \u0259s\u0259rl\u0259r \u0259sas\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 i\u015f\u0131qland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Bir s\u0131ra xarici v\u0259 erm\u0259ni m\u00fc\u0259llifl\u0259rinin \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 1905-1906-c\u0131 ill\u0259r q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n \u0259sl mahiyy\u0259ti t\u0259hrif edilmi\u015fdir. Castin v\u0259 Karolin Makkartil\u0259r Nax\u00e7\u0131vanda t\u00f6r\u0259dil\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlara \u201cT\u00fcrkl\u0259r v\u0259 erm\u0259nil\u0259r\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 toxunmu\u015flar. Lakin makkartil\u0259rin h\u00fccum ed\u0259n erm\u0259nil\u0259rl\u0259, h\u00fccuma m\u0259ruz qalan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259qsirl\u0259nirm\u0259l\u0259ri onlar\u0131n i\u011fti\u015fa\u015flar\u0131n mahiyy\u0259tini a\u00e7maqda maraql\u0131 olmad\u0131qlar\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn5\"><sup><sup>[5]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p>Erm\u0259ni sovet tarix\u00e7isi Q. Qaloyan \u201c1900-1922-ci ill\u0259rd\u0259 Zaqafqaziyada f\u0259hl\u0259 h\u0259r\u0259kat\u0131 v\u0259 milli m\u0259s\u0259l\u0259\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 1905-ci ill\u0259rd\u0259 Bak\u0131da ba\u015f ver\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlardan \u0259trafl\u0131 b\u0259hs ets\u0259 d\u0259, erm\u0259nil\u0259rin \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 \u0259traf b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar bar\u0259sind\u0259 he\u00e7 bir m\u0259lumat verm\u0259mi\u015fdir. Q. Qaloyan Nax\u00e7\u0131vanda ba\u015f ver\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlarda \u201cm\u00fcs\u0259lman fanatlar\u0131\u201dn\u0131, Nax\u00e7\u0131van xanlar\u0131n\u0131 v\u0259 \u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131n vitse-qubernatoru Viktor Baranovskini g\u00fcnahland\u0131r\u0131r. M\u00fc\u0259llif \u201cDa\u015fnaksutyun\u201d partiyas\u0131n\u0131n yaranm\u0131\u015f g\u0259rgin v\u0259ziyy\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k \u00f6z\u00fcn\u00fc erm\u0259ni xalq\u0131n\u0131n xilaskar\u0131 kimi q\u0259l\u0259m\u0259 verdiyini v\u0259 mill\u0259t\u00e7ilik ehtiraslar\u0131n\u0131 q\u0131z\u0131\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 da etiraf edir. Q. Qaloyan iddia edir ki, guya \u00e7arizm C\u0259nubi Qafqazda ba\u015f qald\u0131ran milli-azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131 polisin g\u00fcc\u00fc il\u0259 bo\u011fma\u011f\u0131n m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz oldu\u011funu d\u0259rk etmi\u015f, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 erm\u0259nil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 qald\u0131rmaq yolu il\u0259 mill\u0259tl\u0259raras\u0131 toqqu\u015fma t\u00f6r\u0259tmi\u015fdir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn6\">[6]<\/a><\/p>\n<p>1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda ba\u015f ver\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlar h\u0259min d\u00f6vr\u00fcn m\u0259tbuat\u0131nda v\u0259 o d\u00f6vr\u00fcn m\u00fc\u0259llifl\u0259rinin \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lml\u015fd\u0131r. M. S. Ordubadi 1911-ci ild\u0259 \u00e7ap etdirdiyi \u201cQanl\u0131 s\u0259n\u0259l\u0259r\u201d (1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Qafqazda ba\u015f vermi\u015f erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman davas\u0131n\u0131n tarixi)<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn7\"><sup><sup>[7]<\/sup><\/sup><\/a> kitab\u0131nda erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin 1905-ci ild\u0259 Nax\u00e7\u0131van v\u0259 \u0130r\u0259van q\u0259zalar\u0131nda t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n miqyas\u0131n\u0131 oxuculara \u0259trafl\u0131 t\u0259qdim edir. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, M. S. Ordubadinin g\u00f6st\u0259ril\u0259n \u0259s\u0259rind\u0259 he\u00e7 d\u0259 b\u00fct\u00fcn hadis\u0259l\u0259r \u00f6z \u0259ksini tapmam\u0131\u015fd\u0131r. M\u00fc\u0259llif 1905-ci ilin fevral\u0131nda ba\u015f ver\u0259n Bak\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131ndan sonra erm\u0259nil\u0259rin may ay\u0131nda Nax\u00e7\u0131vanda q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259tdikl\u0259rini, orada m\u0259\u011flub olduqlar\u0131n\u0131, bundan sonra q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 siray\u0259t etdiyini yaz\u0131r. Lakin dig\u0259r m\u0259nb\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, Bak\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131ndan he\u00e7 iki h\u0259ft\u0259 ke\u00e7m\u0259mi\u015f fevral\u0131n 20-22-d\u0259 erm\u0259nil\u0259r \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259tmi\u015fl\u0259r. M. S. Ordubadi \u201cQanl\u0131 ill\u0259r\u201dd\u0259 \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z v\u0259 S\u00fcrm\u0259li q\u0259zalar\u0131nda erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131nlar bar\u0259d\u0259 he\u00e7 bir m\u0259lumat verm\u0259mi\u015fdir. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, M. S. Ordubadiy\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259n m\u00fcxbir m\u0259ktublar\u0131 i\u00e7\u0259risind\u0259 h\u0259min q\u0259zalarda t\u00f6r\u0259dil\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlara aid materiallar olmam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Mir M\u00f6hs\u00fcn N\u0259vvab \u201c1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman davas\u0131\u201d ad\u0131 alt\u0131nda \u00e7ap edil\u0259n \u201cQafqaz erm\u0259ni tayfas\u0131 il\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n vuru\u015f v\u0259 i\u011fti\u015fa\u015f tarixl\u0259ri\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 haql\u0131 olaraq \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, sonra Nax\u00e7\u0131vana siray\u0259t etdiyini yaz\u0131r. M\u00fc\u0259llif erm\u0259ni qmdatxanalar\u0131n\u0131n (terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n) muzdlu qatill\u0259rinin \u0259li il\u0259 ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 g\u00fcnahs\u0131z insanlar\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n ruslar\u0131n v\u0259 erm\u0259nil\u0259rin d\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 bais oldu\u011funu yaz\u0131r<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn8\"><sup><sup>[8]<\/sup><\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Erm\u0259ni m\u00fc\u0259llifl\u0259rind\u0259n A-donun irih\u0259cmli \u201cQafqazda erm\u0259ni-t\u00fcrk toqqu\u015fmalar\u0131 (1905-1906-c\u0131 ill\u0259r). S\u0259n\u0259dli, statistik, topoqrafik izahlarla\u201d<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn9\"><sup><sup>[9]<\/sup><\/sup><\/a> \u0259s\u0259rind\u0259, S.\u00a0Zavaryan\u0131n \u201cQaraba\u011f\u0131n iqtisadi \u015f\u0259raiti v\u0259 1905-1906-c\u0131 ill\u0259r acl\u0131\u011f\u0131\u201d<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn10\"><sup><sup>[10]<\/sup><\/sup><\/a>, \u0130.\u00a0Alibeqovun \u201cYelizavetpolun qanl\u0131 g\u00fcnl\u0259ri c\u0259miyy\u0259tin m\u00fchakim\u0259si qar\u015f\u0131s\u0131nda\u201d<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn11\"><sup><sup>[11]<\/sup><\/sup><\/a> \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 1905-1906-c\u0131 ill\u0259r q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n mahiyy\u0259ti t\u0259hrif edils\u0259 d\u0259, bu \u0259s\u0259rl\u0259r faktoloji bax\u0131mdan t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lara xeyli material verirl\u0259r.<\/p>\n<p>A-do \u201cQafqazda erm\u0259ni-t\u00fcrk toqqu\u015fmalar\u0131\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 C\u0259nubi Qafqaz\u0131n 12 q\u0259zas\u0131nda (\u0130r\u0259van, Nax\u00e7\u0131van, \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z, E\u00e7mi\u0259dzin, \u015eu\u015fa, Cavan\u015fir, C\u0259bray\u0131l, Z\u0259ng\u0259zur, G\u0259nc\u0259, Qazax, \u018fr\u0259\u015f, Bor\u00e7al\u0131) v\u0259 7 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ( Bak\u0131, \u0130r\u0259van, Nax\u00e7\u0131van, \u015eu\u015fa, G\u0259nc\u0259, Qazax, Tiflis) ba\u015f ver\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlar bar\u0259sind\u0259 xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131qla m\u0259lumat verir. A-donun bu \u0259s\u0259rinin \u00fcst\u00fcn c\u0259h\u0259ti odur ki, o, ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259rin \u015f\u0259rhind\u0259n \u00f6nc\u0259 h\u0259r bir q\u0259za v\u0259 yaxud \u015f\u0259h\u0259r haqq\u0131nda topoqrafik t\u0259svir v\u0259 h\u0259min d\u00f6vr\u00fcn siyah\u0131yaalmalar\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 istinad\u0259n statistik m\u0259lumatlar verir.<\/p>\n<p>\u0130. Alibeqov he\u00e7 bir istinad g\u00f6st\u0259rm\u0259d\u0259n iddia edir ki, guya emissarlar \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda m\u00fcs\u0259lman \u0259halinin milli hissl\u0259ri il\u0259 oynad\u0131qdan v\u0259 \u201cv\u0259h\u015fi d\u0259st\u0259l\u0259r\u201d T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n \u0130r\u0259van quberniyas\u0131na ke\u00e7dikd\u0259n sonra erm\u0259ni k\u0259ndl\u0259ri at\u0259\u015f\u0259 tutulmu\u015fdur. Guya hakimiyy\u0259tin m\u00fcs\u0259lman casuslar\u0131 Bak\u0131dan v\u0259 Nax\u00e7\u0131vandan C\u0259nubi Qafqaz\u0131n v\u0259 \u0130ran\u0131n m\u00fcxt\u0259lif yerl\u0259rin\u0259 ged\u0259r\u0259k erm\u0259nil\u0259rin yeni q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131 haz\u0131rlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fl\u0259r.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn12\"><sup><sup>[12]<\/sup><\/sup><\/a> \u0130. Alibeqov erm\u0259nil\u0259rin t\u0259sir dair\u0259sind\u0259 olan \u201cNovoe Obozrenie\u201d q\u0259zetin\u0259 istinad ed\u0259r\u0259k Bak\u0131da, \u0130r\u0259vanda, Nax\u00e7\u0131vanda, G\u0259nc\u0259d\u0259 ba\u015f ver\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n t\u0259qsirini t\u00fcrkl\u0259rin \u00fcz\u0259rin\u0259 y\u0131xma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Qafqazda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259ri i\u015f\u0131qland\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 regiona g\u0259l\u0259n \u201cTimes\u201d q\u0259zetinin m\u00fcxbiri Qordon Braun v\u0259 Milanda n\u0259\u015fr edil\u0259n \u201cCorriere Della Sera\u201d q\u0259zetinin m\u00fcxbiri Luici Villari \u0130r\u0259vana yola d\u00fc\u015fm\u0259zd\u0259n \u00f6nc\u0259 1905-ci il sentyabr\u0131n 15-d\u0259 cani\u015fin Voronsov-Da\u015fkovun q\u0259bulunda olmu\u015fdular<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn13\">[13]<\/a>. Voronsov-Da\u015fkovun erm\u0259nip\u0259r\u0259st m\u00f6vqeyi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, m\u00fcxbirl\u0259rin yaz\u0131lar\u0131na da siray\u0259t etmi\u015fdi. \u0130talyan diplomat\u0131, yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131, s\u0259yyah\u0131 v\u0259 tarix\u00e7isi Luici Villari s\u0259yah\u0259tinin n\u0259tic\u0259si olaraq 1906-c\u0131 ild\u0259 Londonda \u00e7ap etdirdiyi \u201cQafqazda alov v\u0259 q\u0131l\u0131nc\u201d \u0259s\u0259rini erm\u0259nip\u0259r\u0259st ruhda yazm\u0131\u015fd\u0131r. 1905-ci ilin yay v\u0259 pay\u0131z aylar\u0131nda Qafqaz\u0131n qaynar n\u00f6qt\u0259l\u0259rind\u0259, milli m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin t\u00f6r\u0259dildiyi yerl\u0259rd\u0259 olan m\u00fc\u0259llif \u0259s\u0259rinin IX v\u0259 X f\u0259sill\u0259rini Bak\u0131da g\u00f6rd\u00fckl\u0259rin\u0259, XI f\u0259slini \u0130r\u0259vanda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r\u0259, XIV f\u0259slini is\u0259 Nax\u00e7\u0131vandak\u0131 hadis\u0259l\u0259r\u0259 h\u0259sr etmi\u015fdir. L. Villari etiraf edir ki, \u0130r\u0259vanda onu \u00fcnvan\u0131 h\u0259l\u0259 Tiflisd\u0259 ik\u0259n b\u0259lli olan yerli erm\u0259ni m\u00fc\u015fayi\u0259t etmi\u015fdir. Onun t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7isinin erm\u0259ni olmas\u0131, \u0130r\u0259vanda v\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda oldu\u011fu m\u00fcdd\u0259td\u0259 erm\u0259ni ziyal\u0131lar\u0131n\u0131n v\u0259 din xadiml\u0259rinin \u0259hat\u0259sind\u0259 olmas\u0131 \u0259s\u0259rin erm\u0259nip\u0259r\u0259st m\u00f6vqed\u0259n yaz\u0131lmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdir.<\/p>\n<p>L. Villari \u0130r\u0259vanda v\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n ba\u015f verm\u0259sinin t\u0259qsirinin \u201ctatarlarda\u201d <i>(y\u0259ni az\u0259rbaycanl\u0131larda &#8211; m\u00fc\u0259llif)<\/i> oldu\u011funu yaz\u0131r. Onun iddias\u0131na g\u00f6r\u0259, Voronsov-Da\u015fkovun Qafqaz\u0131n cani\u015fini v\u0259 prins Lui Napoleon Bonapart\u0131n 1905-ci ilin iyununda \u0130r\u0259van\u0131n general-qubernatoru t\u0259yin edilm\u0259sin\u0259d\u0259k \u0130r\u0259van\u0131n sabiq qubernatorlar\u0131 ke\u00e7mi\u015f cani\u015fin Qolits\u0131n\u0131n siyas\u0259tini davam etdirmi\u015f, faktiki olaraq erm\u0259nil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcharib\u0259 aparm\u0131\u015f v\u0259 \u201ctatarlar\u0131\u201d h\u00fccuma t\u0259hrik etmi\u015fl\u0259r.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn14\"><sup><sup>[14]<\/sup><\/sup><\/a> M\u00fc\u0259llif Nax\u00e7\u0131van q\u0259zas\u0131nda ba\u015f ver\u0259n i\u011fti\u015fa\u015flar zaman\u0131 47 k\u0259ndd\u0259 toqqu\u015fmalar\u0131n oldu\u011funu, 12 k\u0259ndin viran edildiyini v\u0259 bo\u015fald\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, 10 k\u0259ndin qism\u0259n da\u011f\u0131d\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, h\u0259r iki t\u0259r\u0259fd\u0259n 239 n\u0259f\u0259rin q\u0259tl\u0259 yetirildiyini yaz\u0131r.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn15\"><sup><sup>[15]<\/sup><\/sup><\/a> L. Villari bu \u0259s\u0259rind\u0259 Nax\u00e7\u0131vann \u015f\u0259h\u0259rinin \u0259halisinin d\u00f6rdd\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn t\u00fcrkl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t oldu\u011funu yaz\u0131r.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn16\"><sup><sup>[16]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p>L. Villari Nax\u00e7\u0131vanda olark\u0259n \u015f\u0259h\u0259rin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 C\u0259f\u0259rqulu xan Nax\u00e7\u0131vanski v\u0259 onun qarda\u015f\u0131, ehtiyatda olan rus zabiti R\u0259him xanla g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rin\u0259 x\u00fcsusi yer ay\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. O, Nax\u00e7\u0131vanskil\u0259rin k\u00fcr\u0259k\u0259ni general Maqsud \u018flixanov-Avarskinin \u0130r\u0259van qubernatoru olark\u0259n \u201ctatarlar\u0131n\u201d t\u0259r\u0259fini saxlad\u0131\u011f\u0131n\u0131, t\u0259qsirkarlar\u0131n c\u0259zaland\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia edir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn17\"><sup><sup>[17]<\/sup><\/sup><\/a> \u018fslind\u0259, general-leytenant \u018flixanov-Avarski he\u00e7 vaxt \u0130r\u0259van\u0131n qubernatoru olmam\u0131\u015fd\u0131r. Sad\u0259c\u0259 olaraq, bir t\u0259cr\u00fcb\u0259li v\u0259 n\u00fcfuzlu bir general kimi, Voronsov-Da\u015fkov onu Nax\u00e7\u0131vana ezam etmi\u015fdi ki, i\u011fti\u015fa\u015flar\u0131n yat\u0131r\u0131lmas\u0131na nail olsun. <i>(M. \u018flixanov-Avarskinin arvad\u0131 Z\u0259rintac b\u0259yim general-mayor K\u0259lbal\u0131 xan Nax\u00e7\u0131vanskinin q\u0131z\u0131 idi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u201cDa\u015fnaksutyun\u201d partiyas\u0131 \u018flixanov-Avarskiy\u0259 \u00f6l\u00fcm h\u00f6km\u00fc \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131. \u018flixanov-Avarski 1907-ci il iyulun 3-d\u0259 erm\u0259ni terror\u00e7ular\u0131 Dro (Drastamat Kanayan) v\u0259 Kamo (Simon Ter-Petrosyan) t\u0259r\u0259find\u0259n G\u00fcmr\u00fcd\u0259 ail\u0259si il\u0259 birlikd\u0259 ged\u0259rk\u0259n karetas\u0131na bomba at\u0131laraq q\u0259tl\u0259 yetirimi\u015fdi \u2013 m\u00fc\u0259llif).<\/i><\/p>\n<p>M. S. Ordubadinin &#8220;Qanl\u0131 ill\u0259r&#8221; \u0259s\u0259rind\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, 1905-1906-c\u0131 ill\u0259r i\u011fti\u015fa\u015flar\u0131 zaman\u0131 erm\u0259nil\u0259rin ba\u015fl\u0131ca m\u0259qs\u0259dl\u0259ri \u0130r\u0259vandan Nax\u00e7\u0131vana q\u0259d\u0259r yol \u00fcst\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n islam k\u0259ndl\u0259rini da\u011f\u0131tmaqla \u0130r\u0259van erm\u0259nil\u0259rini Nax\u00e7\u0131vanda haz\u0131r olan \u0259sg\u0259ri q\u00fcvv\u0259l\u0259rl\u0259 birl\u0259\u015fdirm\u0259k, sonra is\u0259 \u00a0Nax\u00e7\u0131vandan Z\u0259ng\u0259zura kimi yol boyunda olan k\u00f6yl\u0259ri da\u011f\u0131d\u0131b, Z\u0259ng\u0259zur k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u0259ri il\u0259 Nax\u00e7\u0131vandak\u0131 \u0259sg\u0259ri q\u00fcvv\u0259ni birl\u0259\u015fdirm\u0259k kimi al\u00e7aq x\u0259yallardan ibar\u0259t idi <a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn18\">[18]<\/a>. Y\u0259ni erm\u0259nil\u0259r \u0130r\u0259vanla Z\u0259ng\u0259zurun erm\u0259ni k\u0259ndl\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcs\u0259lman k\u0259ndl\u0259rinin \u0259halisini silah g\u00fcc\u00fcn\u0259, k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259tm\u0259kl\u0259 t\u0259mizl\u0259m\u0259k, h\u0259min k\u0259ndl\u0259rd\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n g\u0259lmi\u015f erm\u0259nil\u0259ri yerl\u0259\u015fdirm\u0259k ist\u0259yirdil\u0259r. M. S. Ordubadinin daha sonra qeyd etdiyi kimi, erm\u0259ni t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n m\u0259qs\u0259di \u0130r\u0259vanla Nax\u00e7\u0131van v\u0259 Nax\u00e7\u0131vanla Z\u0259ng\u0259zur aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcs\u0259lman ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rini t\u0259mizl\u0259yib Qaraba\u011f erm\u0259nil\u0259ri il\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz, birba\u015fa \u0259laq\u0259 qurmaq, sonradan h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259ti yaratmaqdan ibar\u0259t idi.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn19\">[19]<\/a> Bu m\u0259qs\u0259di realla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn erm\u0259nil\u0259r h\u0259r yerd\u0259 gizli silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259r t\u0259\u015fkil etmi\u015f, m\u00fcs\u0259lman ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rin\u0259 h\u00fccuma haz\u0131r v\u0259ziyy\u0259td\u0259 dayanm\u0131\u015fd\u0131lar. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 erm\u0259nil\u0259r \u00f6nc\u0259 \u0130r\u0259vanla Z\u0259ng\u0259zur aras\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n Nax\u00e7\u0131van v\u0259 \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z q\u0259zalarnda q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259d\u0259r\u0259k h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 sayca \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u0259 nail olma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n<p>1897-ci il \u00dcmumrusiya siyah\u0131yaalman\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259saslanan erm\u0259ni m\u00fc\u0259llifi A-do Nax\u00e7\u0131van q\u0259zas\u0131nda m\u00f6vcud olan 170 k\u0259ndd\u0259n 110-da t\u00fcrkl\u0259rin (az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n), 40-da erm\u0259nil\u0259rin, 20 k\u0259ndd\u0259 is\u0259 t\u00fcrkl\u0259rl\u0259 erm\u0259nil\u0259rin qar\u0131\u015f\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 ya\u015fad\u0131qlar\u0131n\u0131 yaz\u0131r. A-do Nax\u00e7\u0131van q\u0259zas\u0131n\u0131n 101 min n\u0259f\u0259r \u0259halisinin 64 min n\u0259f\u0259rini t\u00fcrkl\u0259rin, 34 min n\u0259f\u0259rini erm\u0259nil\u0259rin, yerd\u0259 qalan\u0131n\u0131 is\u0259 dig\u0259r mill\u0259tl\u0259rin t\u0259\u015fkil etdiyini yaz\u0131r.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn20\">[20]<\/a><\/p>\n<p>\u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z q\u0259zas\u0131na g\u0259ldikd\u0259 is\u0259, A-donun verdiyi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, h\u0259min vaxt q\u0259zada 163 k\u0259nd m\u00f6vcud olmu\u015fdur ki, onlardan 109-u D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z nahiy\u0259sind\u0259, 54-\u00fc is\u0259 \u015e\u0259rur nahiy\u0259sind\u0259 olmu\u015fdur. \u015e\u0259rur nahiy\u0259sind\u0259 6 erm\u0259ni k\u0259ndi v\u0259 2 qar\u0131\u015f\u0131q k\u0259nd, D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z nahiy\u0259sind\u0259 is\u0259 23 erm\u0259ni k\u0259ndi v\u0259 2 qar\u0131\u015f\u0131q k\u0259nd m\u00f6vcud olmu\u015fdur. A-doya g\u00f6r\u0259, \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z q\u0259zas\u0131n\u0131n 76 min n\u0259f\u0259r \u0259halisinin 55 min n\u0259f\u0259rini t\u00fcrkl\u0259r, 21 min n\u0259f\u0259rini erm\u0259nil\u0259r t\u0259\u015fkil etmi\u015fl\u0259r.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn21\">[21]<\/a><\/p>\n<p>\u018fslind\u0259, Nax\u00e7\u0131van v\u0259 \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z q\u0259zalar\u0131n\u0131n k\u0259ndl\u0259rin\u0259 erm\u0259nil\u0259r \u0259vv\u0259lc\u0259 T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay (1828) v\u0259 \u018fdirn\u0259 (1829) m\u00fcqavil\u0259l\u0259rinin \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n \u0130ran v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n, daha sonra is\u0259 1877-1878-ci ill\u0259r rus-t\u00fcrk m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb g\u0259tirilmi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n<p>XX \u0259srin \u0259vv\u0259lind\u0259 \u0130r\u0259van quberniyas\u0131na daxil olan 7 q\u0259zadan d\u00f6rd\u00fcnd\u0259 &#8211; Nax\u00e7\u0131van, S\u00fcrm\u0259li, \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z v\u0259 \u0130r\u0259van q\u0259zalar\u0131nda t\u00fcrkl\u0259r, \u00fc\u00e7\u00fcnd\u0259 &#8211; Aleksandropol, Novo-B\u0259yazid v\u0259 E\u00e7mi\u0259dzin q\u0259zalar\u0131nda erm\u0259nil\u0259r \u00e7oxluq t\u0259\u015fkil edirdil\u0259r. &#8220;Qafqaz t\u0259qvimi&#8221;n\u0259 g\u00f6r\u0259, 1 yanvar 1905-ci ild\u0259 Nax\u00e7\u0131van q\u0259zas\u0131n\u0131n 104341 n\u0259f\u0259r \u0259halisind\u0259n 58866 n\u0259f\u0259rini az\u0259rbaycanl\u0131lar, 44575 n\u0259f\u0259rini erm\u0259nil\u0259r, 620 n\u0259f\u0259rini k\u00fcrdl\u0259r, 280 n\u0259f\u0259rini is\u0259 ruslar t\u0259\u015fkil edirdil\u0259r. \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z q\u0259zas\u0131nda is\u0259 78325 n\u0259f\u0259r \u0259halinin 54296 n\u0259f\u0259rini az\u0259rbaycanl\u0131lar, 22693 n\u0259f\u0259rini erm\u0259nil\u0259r, 789 n\u0259f\u0259rini k\u00fcrdl\u0259r, 547 n\u0259f\u0259rini is\u0259 ruslar t\u0259\u015fkil edirdil\u0259r.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn22\">[22]<\/a> Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ya\u015fayan 8802 n\u0259f\u0259rd\u0259n 6185 n\u0259f\u0259rini az\u0259rbaycanl\u0131lar, 2354 n\u0259f\u0259rini erm\u0259nil\u0259r, 340 n\u0259f\u0259rini ruslar t\u0259\u015fkil edirdil\u0259r. Ordubad \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 is\u0259 4941 n\u0259f\u0259r \u0259halinin 4477 n\u0259f\u0259rini az\u0259rbaycanl\u0131lar, 399 n\u0259f\u0259rini erm\u0259nil\u0259r, 94 n\u0259f\u0259rini ruslar t\u0259\u015fkil edirdil\u0259r<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn23\"><sup><sup>[23]<\/sup><\/sup><\/a>.<b> <\/b><\/p>\n<p>Nax\u00e7\u0131van v\u0259 \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z q\u0259zalar\u0131nda 1897-ci il siyah\u0131yaalman\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri il\u0259 1905-cil statistik m\u0259lumat\u0131 aras\u0131nda erm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lara nisb\u0259t\u0259n daha \u00e7ox g\u00f6r\u00fcn\u0259n art\u0131m\u0131 h\u0259min m\u00fcdd\u0259td\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n qa\u00e7\u0131b g\u0259l\u0259n erm\u0259nil\u0259rin qeyd olunan q\u0259zalarda m\u0259skunal\u015fmalar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r.<\/p>\n<p>O zaman \u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131n erm\u0259ni k\u0259ndl\u0259rind\u0259 \u201cDa\u015fnaksutyun\u201d v\u0259 \u201cHn\u00e7ak\u201d partiyalar\u0131 daha ciddi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir, iki xalq aras\u0131nda nifaq yaratma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 h\u0259r bir erm\u0259ni k\u0259ndi terror yuvas\u0131na, h\u0259r bir erm\u0259ni kils\u0259si is\u0259 silah-sursat anbar\u0131na \u00e7evrilmi\u015fdi.<\/p>\n<p>M. S. Ordubadinin yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, 1905-ci il may\u0131n 5-d\u0259 erm\u0259ni silahl\u0131lar\u0131n\u0131n erm\u0259nil\u0259r ya\u015fayan \u015e\u0131xmahmud k\u0259ndinin yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndan ke\u00e7\u0259rk\u0259n \u00fc\u00e7 n\u0259f\u0259r C\u0259hri k\u0259ndinin sakinl\u0259rini yaralamalar\u0131 il\u0259 Nax\u00e7\u0131van q\u0259zas\u0131nda erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Bu hadis\u0259 siqnal olmu\u015f, may\u0131n 7-d\u0259 qar\u0131\u015f\u0131q ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si olan Tumbul k\u0259ndind\u0259 bir m\u00fcs\u0259lman\u0131 erm\u0259nil\u0259r q\u0259tl\u0259 yetirirl\u0259r. Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 erm\u0259nil\u0259r d\u00fckanlar\u0131n\u0131 ba\u011flay\u0131b evl\u0259rin\u0259 v\u0259 kils\u0259y\u0259 y\u0131\u011f\u0131\u015f\u0131rlar. May\u0131n 8-d\u0259 \u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131n vitse-qubernatoru V. Baranovski, \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin qlavas\u0131 (ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131) \u0130. M\u0259lik-A\u011famalov v\u0259 Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259r qlavas\u0131 C\u0259f\u0259rqulu xan Nax\u00e7\u0131vanski (h\u0259min vaxt o, Peterburqdan qay\u0131d\u0131rm\u0131\u015f) Nax\u00e7\u0131vana g\u0259lirl\u0259r. Onlar\u0131n g\u0259li\u015find\u0259n bir n\u0259tic\u0259 hasil olmur.<\/p>\n<p>Ay\u0131n 9-da C\u0259hri m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 Nax\u00e7\u0131van qubernatorunun h\u00fczuruna g\u0259lib, \u015fikay\u0259t edirl\u0259r ki, k\u0259ndin yollar\u0131 h\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n erm\u0259nil\u0259rin \u0259lind\u0259dir, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 yollar\u0131 h\u00f6kum\u0259tin m\u00fchafiz\u0259 etm\u0259sini xahi\u015f edirl\u0259r. Lakin bu c\u00fcr \u015fikay\u0259tl\u0259r cavabs\u0131z qal\u0131r. \u015eikay\u0259tl\u0259ri cavabs\u0131z qalan m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 erm\u0259nil\u0259r c\u00fcrb\u0259c\u00fcr s\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rl\u0259 incidirl\u0259r. May ay\u0131n\u0131n 9-da \u018fli Hac\u0131 Bayramzad\u0259 Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259rinin \u0259traf\u0131ndak\u0131 \u018fliabad adl\u0131 erm\u0259ni k\u0259ndlil\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7e\u015fm\u0259 k\u0259nar\u0131nda gec\u0259 vaxt\u0131 yeddi g\u00fcll\u0259 yaras\u0131 il\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilir. Bu x\u0259b\u0259r \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 daha b\u00f6y\u00fck \u00e7axna\u015fmaya s\u0259b\u0259b olur. Ay\u0131n 11-d\u0259 K\u00fclt\u0259p\u0259 adl\u0131 erm\u0259ni k\u0259ndinin varl\u0131s\u0131 Xa\u00e7atur ail\u0259si il\u0259 birlikd\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilir. Erm\u0259nil\u0259r bunu da m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n \u00fcst\u00fcn\u0259 y\u0131xmaq ist\u0259yirl\u0259r. Lakin istintaq m\u00fc\u0259yy\u0259n edir ki, q\u0259tli \u201cDa\u015fnaksutyun\u201d partiyas\u0131n\u0131n silahl\u0131 d\u0259st\u0259sinin \u00fczvl\u0259ri t\u00f6r\u0259tmi\u015fl\u0259r. H\u0259min g\u00fcn\u00fcn gec\u0259si vitse-qubernator Baranovski yol il\u0259 ged\u0259n bir erm\u0259nid\u0259n \u00e7oxlu bomba m\u00fcsadir\u0259 edir. Yen\u0259 h\u0259min gec\u0259 erm\u0259nil\u0259r b\u00fct\u00fcn Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259rini at\u0259\u015f\u0259 tuturlar. \u0130ki saat yar\u0131m m\u00fcdd\u0259tind\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 at\u0259\u015f k\u0259silmir. M\u00fcs\u0259lmanlar da t\u0259k-t\u0259k qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259f\u0259 at\u0259\u015f a\u00e7\u0131rlar.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn24\">[24]<\/a><\/p>\n<p>May\u0131n 12-d\u0259 s\u0259h\u0259r m\u00fcs\u0259lmanlar yen\u0259 Nax\u00e7\u0131vana vitse-qubernatorun yan\u0131na \u015fikay\u0259t\u0259 g\u0259lirl\u0259r. Vitse-qubernator onlara bel\u0259 cavab verir: &#8220;\u018fg\u0259r onlar siz\u0259 at\u0259\u015f a\u00e7\u0131rsa, siz d\u0259 tutub onlar\u0131n tapan\u00e7alar\u0131n\u0131 al\u0131n\u0131z&#8221;. Saat 10 rad\u0259l\u0259rind\u0259 erm\u0259ni f\u0259dail\u0259ri bazar\u0131n ba\u015f\u0131nda durub, ayaq t\u0259r\u0259fd\u0259 olan m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 g\u00fcll\u0259b\u0259ran etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131rlar.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn25\">[25]<\/a> At\u0131\u015fma s\u0259sin\u0259 vitse-qubernator Baranovski, \u015f\u0259h\u0259r qlavas\u0131 C\u0259f\u0259rqulu xan, \u0130r\u0259van qlavas\u0131 M\u0259lik-A\u011famalov v\u0259 pristav Mehdi xan Ordubadski g\u0259lirl\u0259r. Erm\u0259nil\u0259r\u0259 m\u0259xsus bazardan v\u0259 d\u00fckanlardan onlar at\u0259\u015f\u0259 tutulurlar. M\u00fcs\u0259lman d\u00fckanlar\u0131ndan da erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259f\u0259 at\u0259\u015fl\u0259r a\u00e7\u0131l\u0131r. H\u0259min g\u00fcn erm\u0259nil\u0259r\u0259 m\u0259xsus d\u00fckanlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti, m\u00fcs\u0259lmanlara m\u0259xsus is\u0259 10 d\u00fckan qar\u0259t edilir, h\u0259r iki t\u0259r\u0259fd\u0259n xeyli adam t\u0259l\u0259f olur.<\/p>\n<p>A-donun yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, may\u0131n 11-d\u0259 \u0130r\u0259vandan Qafqaz Cani\u015finliyin\u0259 bel\u0259 bir teleqram g\u00f6nd\u0259rilmi\u015fdi: \u201cNax\u00e7\u0131vandan bildirirl\u0259r ki, Bak\u0131 hadis\u0259l\u0259rind\u0259n sonra m\u00fcs\u0259lmanlar h\u0259r v\u0259chl\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar ki, erm\u0259nil\u0259rl\u0259 yax\u015f\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini qoruyub saxlas\u0131nlar, lakin erm\u0259nil\u0259r m\u00fcxt\u0259lif k\u0259ndl\u0259rd\u0259 bir ne\u00e7\u0259 m\u00fcs\u0259lman\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015fl\u0259r. \u018fg\u0259r erm\u0259nil\u0259rin m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 silahl\u0131 h\u00fccumlar\u0131na son qoyulmasa, may i\u011fti\u015fa\u015flar\u0131 b\u00fct\u00fcn quberniyan\u0131 b\u00fcr\u00fcy\u0259c\u0259k.\u201d<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn26\">[26]<\/a> Daha sonra A-do qeyd edir ki, bu m\u0259zmunda v\u0259 bu ruhda teleqramlar\u0131 m\u00fcst\u0259qil h\u00fcquq\u015f\u00fcnas, Nax\u00e7\u0131van\u0131n n\u00fcfuzlu sakini M\u0259h\u0259mm\u0259d b\u0259y K\u0259ng\u0259rli <i>(\u0259sl ad\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259dqulu b\u0259y K\u0259rim Sultan K\u0259ng\u0259rlinski idi \u2013 m\u00fc\u0259llif)<\/i> Nax\u00e7\u0131vandan \u0130r\u0259vana g\u00f6nd\u0259rirdi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u201cDa\u015fnaksutyun\u201d partiyas\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259dqulu b\u0259y\u0259 \u00f6l\u00fcm h\u00f6km\u00fc \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 h\u0259min h\u00f6km 1905-ci il avqustun 30-da Batumda Po\u011fos Arakelyan t\u0259r\u0259find\u0259n icra olunmu\u015fdu.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn27\"><sup><sup>[27]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p>M. S. Ordubadi Nax\u00e7\u0131van hadis\u0259l\u0259rini \u015f\u0259rh ed\u0259rk\u0259n yerli hakimiyy\u0259tin q\u0131r\u011f\u0131nlara seyr\u00e7i qalmas\u0131n\u0131 x\u00fcsusil\u0259 vur\u011fulay\u0131r. Ordubadi yaz\u0131r: \u201cM\u00fcharib\u0259 vaxt\u0131 polis qulluq\u00e7usu <i>Angil (Nax\u00e7\u0131van q\u0259zas\u0131n\u0131n r\u0259isi kapitan Aksel Enkel n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur \u2013 m\u00fc\u0259llif)<\/i> q\u0259tl\u0259 mane olmay\u0131b \u201cTez vur o\u011flum, tez ol o\u011flum!\u201d dem\u0259kl\u0259, k\u00f6n\u00fcll\u00fc cavanlar\u0131 cinay\u0259t\u0259 t\u0259\u015fviq edirdi. Talan vaxt\u0131 \u201cTez olunuz! Tez apar\u0131n\u0131z!\u201d deyib camaat\u0131 q\u0131z\u0131\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131. \u0130ki saat tamam q\u0259tl-qar\u0259t uzand\u0131qdan sonra h\u0259r tayfa \u00e7\u0259kilib \u00f6z t\u0259r\u0259fin\u0259 getdi. Qubernator c\u0259nablar\u0131 bu hadis\u0259l\u0259ri g\u00f6r\u00fcr v\u0259 e\u015fidirdi.\u201d<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn28\">[28]<\/a><\/p>\n<p>H\u0259min gec\u0259 saat 12 rad\u0259l\u0259rind\u0259 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n \u015fidd\u0259tli at\u0259\u015f ba\u015flan\u0131r. S\u0259h\u0259r\u0259d\u0259k erm\u0259nil\u0259rin ip\u0259k zavodundan at\u0259\u015f a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. N\u0259hay\u0259t, qubernator at\u0131\u015fman\u0131 k\u0259sdirir v\u0259 erm\u0259nil\u0259r sakitl\u0259\u015fir. Ert\u0259si g\u00fcn bu d\u0259h\u015f\u0259tli x\u0259b\u0259r b\u00fct\u00fcn \u0259traf k\u0259ndl\u0259r\u0259 yay\u0131l\u0131r. H\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlar v\u0259 q\u0259tl-qar\u0259tl\u0259r ba\u015flan\u0131r. Q\u0259tl-qar\u0259t \u0259vv\u0259lc\u0259 yar\u0131 erm\u0259ni, yar\u0131 m\u00fcs\u0259lman olan C\u0259hri k\u0259ndind\u0259n ba\u015flan\u0131r. \u201cBu g\u00fcnd\u0259n ba\u015flay\u0131b erm\u0259nil\u0259r d\u00fckanlar\u0131n\u0131 kils\u0259y\u0259 y\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131r\u0131b m\u00fcs\u0259lmanlara qar\u015f\u0131 z\u00fclm v\u0259 ac\u0131 t\u00f6hm\u0259tl\u0259rd\u0259n \u00e7\u0259kinmirl\u0259r. H\u0259r g\u00fcnd\u0259 bir hiyl\u0259, h\u0259r halda bir hoqqa \u00e7\u0131xarmaqda idil\u0259r. Bu vaxtda, nec\u0259 ki, m\u0259lumdur, \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 \u00e7ox h\u00f6kum\u0259t qo\u015funu m\u00f6vcud olub, camaat\u0131 h\u0259r saatda t\u0259hqir etm\u0259kd\u0259, belini, cibini axtarmaqda idil\u0259r.\u201d<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn29\">[29]<\/a> Bununla da M. S. Ordubadi g\u00f6st\u0259rir ki, h\u00f6kum\u0259t qo\u015funlar\u0131 Nax\u00e7\u0131vanda adamlar\u0131n cibl\u0259rini axtarsa da, erm\u0259nil\u0259rin kils\u0259y\u0259 y\u0131\u011fd\u0131qlar\u0131 silah-sursat\u0131 m\u00fcsadir\u0259 etm\u0259k ist\u0259m\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n<p>Nax\u00e7\u0131vanda q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n ba\u015flanmas\u0131 bar\u0259d\u0259 &#8220;Novoe Obozrenie&#8221;<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn30\">[30]<\/a> q\u0259zetin\u0259 istinad\u0259n &#8220;Kaspi&#8221; q\u0259zeti yaz\u0131rd\u0131: \u201c&#8230; son g\u00fcnl\u0259r Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 onun yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 k\u0259ndl\u0259rd\u0259 n\u0259 is\u0259 qeyri-adi hadis\u0259l\u0259r ba\u015f verir. \u018fvv\u0259lc\u0259 erm\u0259nil\u0259rl\u0259 tatarlar (t\u00fcrkl\u0259r) aras\u0131nda hiss olunan g\u0259rginlik sonradan d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7iliy\u0259 \u00e7evrildi v\u0259 t\u0259k-t\u0259k \u00f6l\u00fcml\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi. N\u0259hay\u0259t, may\u0131n 10-da v\u0259 sonra 11-d\u0259 g\u00fcnd\u00fcz v\u0259 gec\u0259l\u0259r bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r daha k\u0259skin forma ald\u0131. Ay\u0131n 12-d\u0259 g\u00fcnd\u00fcz \u015f\u0259h\u0259rd\u0259, onun b\u00fct\u00fcn k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rind\u0259 t\u00fcf\u0259ng v\u0259 tapan\u00e7alardan at\u0259\u015f yay\u0131lma\u011fa ba\u015flad\u0131. Ax\u015fama yax\u0131n \u00f6l\u0259n\u00a0 v\u0259 yaralananlar\u0131n say\u0131 onlarla idi. Ay\u0131n 13-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 \u00e7ox a\u011f\u0131r oldu. \u015e\u0259h\u0259rin k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rind\u0259 v\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131 hiss\u0259l\u0259rind\u0259 \u015fidd\u0259tli m\u00fcbariz\u0259 il\u0259 yana\u015f\u0131 yan\u011f\u0131nlar ba\u015fland\u0131. Evl\u0259r v\u0259 k\u00f6\u015fkl\u0259r yand\u0131. \u015eahidl\u0259rin dediyin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 \u00e7oxlu k\u00f6\u015fk qar\u0259t edilmi\u015f, erm\u0259nil\u0259rin xeyli \u0259mlak\u0131 m\u0259hv edilmi\u015fdir. S\u0259h\u0259r\u0259 yax\u0131n m\u00fcbariz\u0259 sakitl\u0259\u015fib. \u018fhalinin v\u0259ziyy\u0259ti a\u011f\u0131rd\u0131r. \u00c7\u00f6r\u0259k v\u0259 \u0259rzaq yoxdur\u201d.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn31\">[31]<\/a><b>\u00a0 <\/b><\/p>\n<p>&#8220;Kavkaz&#8221; q\u0259zeti is\u0259 may\u0131n 12-d\u0259 Nax\u00e7\u0131vandan vurulan teleqram \u0259sas\u0131nda yazm\u0131\u015fd\u0131 ki, \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n, yand\u0131r\u0131lan v\u0259 yaralananlar\u0131n say\u0131 100-\u00fc \u00f6tm\u00fc\u015fd\u00fcr. Q\u0259zet qar\u0131\u015f\u0131ql\u0131\u011f\u0131n \u0259traf k\u0259ndl\u0259r\u0259 yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 x\u0259b\u0259r verirdi.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn32\">[32]<\/a><\/p>\n<p>\u018fhalinin sakitl\u0259\u015fdiyini g\u00f6r\u0259n din xadimi \u015eeyx K\u0259rim Nax\u00e7\u0131vandan Tiflis\u0259 &#8211; Qafqaz m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n \u015feyx\u00fclislam\u0131 Abdus-salam Axundzad\u0259y\u0259 bel\u0259 bir teleqram vurmu\u015fdu: &#8220;\u018fhalini sakitl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 imkan yoxdur. \u00d6z\u00fcn\u00fcz g\u0259lin&#8221;. Bunu n\u0259z\u0259r\u0259 alan Qafqaz\u0131n cani\u015fini Voronsov-Da\u015fkov may\u0131n 12-d\u0259 \u015feyx\u00fclislam\u0131 Nax\u00e7\u0131vana ezam etmi\u015fdi. \u015eeyx\u00fclislam Bak\u0131da da q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n yenid\u0259n t\u0259krarlanaca\u011f\u0131ndan ehtiyat ed\u0259r\u0259k, H. Z. Ta\u011f\u0131yev\u0259 teleqram g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdi ki, qaz\u0131lar\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin korlanmas\u0131na imkan verm\u0259sin.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn33\">[33]<\/a><\/p>\n<p>Nax\u00e7\u0131vanda q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n ba\u015flanmas\u0131 haqq\u0131nda x\u0259b\u0259r alan Voronsov-Da\u015fkovun k\u00f6m\u0259k\u00e7isi Sultan Kr\u0131m-Girey (G\u0259ray) C\u0259f\u0259rqulu xan Nax\u00e7\u0131vanskiy\u0259 teleqram g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdi ki, zorak\u0131l\u0131qlar\u0131n v\u0259 qan t\u00f6k\u00fclm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 als\u0131n. C\u0259f\u0259rqulu xan Nax\u00e7\u0131vanski is\u0259 cavab teleqram\u0131nda bildirmi\u015fdi ki, \u0130r\u0259vandan \u0259lav\u0259 batalyon g\u0259l\u0259n\u0259d\u0259k bar\u0131\u015f\u0131\u011fa nail olmaq \u00e7\u0259tin ki m\u00fcmk\u00fcn olsun.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn34\">[34]<\/a><\/p>\n<p>Erm\u0259ni m\u00fcxbirl\u0259ri, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 erm\u0259ni din xadiml\u0259ri Nax\u00e7\u0131vanda ba\u015f ver\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n \u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131n dig\u0259r q\u0259zalar\u0131na da yay\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r c\u00fcr t\u0259xribati t\u0259bli\u011fat apar\u0131rd\u0131lar. Q\u0259zetl\u0259r may\u0131n 14-d\u0259 Nax\u00e7\u0131vandan arximandrit Karapetin erm\u0259ni qriqori yeparxiyas\u0131n\u0131n r\u0259isi yepiskop Qaregin Saturyana vurdu\u011fu t\u0259xribat\u00e7\u0131 teleqram\u0131n\u0131 d\u0259rc etmi\u015fdil\u0259r. H\u0259min teleqramda hadis\u0259l\u0259r birt\u0259r\u0259fli \u015f\u0259kild\u0259 i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131l\u0131r, q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n baiskar\u0131 kimi m\u00fcs\u0259lman \u0259halisi q\u0259l\u0259m\u0259 verilirdi. Teleqramda deyilirdi: &#8220;Q\u0131r\u011f\u0131nlar may\u0131n 12-d\u0259 saat 9-da eyni vaxtda h\u0259m \u015f\u0259h\u0259rd\u0259, h\u0259m d\u0259 k\u0259ndl\u0259rd\u0259 ba\u015flay\u0131b. \u015e\u0259h\u0259rd\u0259 bazar talan edilib, orada olan erm\u0259nil\u0259ri do\u011fray\u0131blar. Az qismi xilas olub. 30-a yax\u0131n meyit tap\u0131l\u0131b. Erm\u0259ni k\u00f6\u015fkl\u0259ri yand\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 talan edilib. Yerli komanda (h\u0259rb\u00e7il\u0259r) iki saat sonra g\u0259lib, d\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u0259r\u0259k yan\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6nd\u00fcr\u00fcbl\u0259r. Sakitlik yarad\u0131blar. Deyil\u0259nl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, 100-d\u0259n art\u0131q adam \u00f6lub. D\u00fcn\u0259n x\u0259b\u0259r ald\u0131m ki, C\u0259hri <i>(h\u0259min vaxt C\u0259hrid\u0259 erm\u0259nil\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar qar\u0131\u015f\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131lar \u2013 m\u00fc\u0259llif)<\/i> v\u0259 dig\u0259r erm\u0259ni k\u0259ndl\u0259rinin v\u0259ziyy\u0259ti a\u011f\u0131rd\u0131r. C\u0259f\u0259rqulu xanla ora getdik. C\u0259hrilil\u0259rin bir hiss\u0259si \u00f6z evl\u0259rind\u0259 m\u00fcdafi\u0259 olunaraq, xilas olublar, bir \u00e7ox qad\u0131n v\u0259 u\u015faqlar\u0131 m\u00fcs\u0259lmanlar himay\u0259 edibl\u0259r. K\u0259ndl\u0259rd\u0259 itkil\u0259rin say\u0131 d\u0259qiql\u0259\u015fdirilm\u0259yib. Sa\u011f qalanlar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131 \u015e\u0131xmahmud k\u0259ndin\u0259 toplad\u0131q. Orada N\u0259z\u0259rabad, Diz\u0259, Uzunoba, Did\u0259var, X\u0259lilli, K\u00fclt\u0259p\u0259 k\u0259ndl\u0259rinin sakinl\u0259ri topla\u015f\u0131blar. Deyil\u0259nl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, Hac\u0131var k\u0259ndinin ke\u015fi\u015fini do\u011fray\u0131b, k\u0259ndi yand\u0131r\u0131blar. Xanla (<i>y\u0259ni C\u0259f\u0259rqulu xanla &#8211; m\u00fc\u0259llif)<\/i> b\u0259rab\u0259r ora gedir\u0259m. Batalyon bu g\u00fcn g\u0259lir. 100 kazak v\u0259d edibl\u0259r&#8221;.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn35\">[35]<\/a> <b><\/b><\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259r h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 \u00e7\u0131xan q\u0259zetl\u0259rd\u0259 t\u0259xribat m\u0259qs\u0259dil\u0259 x\u0259b\u0259rl\u0259r yay\u0131rd\u0131lar ki, guya \u0130randan Araz \u00e7ay\u0131n\u0131 ke\u00e7ib g\u0259l\u0259n k\u00fcrdl\u0259r \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda q\u0259tl v\u0259 qar\u0259tl\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldurlar. Bununla erm\u0259nil\u0259r quberniyan\u0131n Araz q\u0131ra\u011f\u0131 k\u0259ndl\u0259rin\u0259 basq\u0131nlar etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259min haz\u0131rlay\u0131rd\u0131lar. May\u0131n 14-d\u0259 \u0130r\u0259vandan Nax\u00e7\u0131van erm\u0259nil\u0259rind\u0259n bir qrupunun Tiflis \u015f\u0259h\u0259r qlavas\u0131na vurduqlar\u0131 teleqramda g\u00f6st\u0259rilirdi ki, guya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00fcnd\u00fcr ki, Nax\u00e7\u0131vanda tatarlar (az\u0259rbaycanl\u0131lar) erm\u0259nil\u0259ri q\u0131r\u0131rlar. Teleqramda h\u0259m\u00e7inin bildirilirdi ki, \u0130ran k\u00fcrdl\u0259rinin h\u00fccumu g\u00f6zl\u0259nir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn36\">[36]<\/a><\/p>\n<p>Milli z\u0259mind\u0259 toqqu\u015fmalar t\u0259dric\u0259n qon\u015fu \u0259razil\u0259r\u0259 d\u0259 yay\u0131l\u0131rd\u0131. &#8220;Kaspi&#8221; q\u0259zeti &#8220;Kavkaz&#8221; q\u0259zetin\u0259 istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verirdi: \u201c&#8230; may\u0131n 14-d\u0259 15-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 qo\u015funlar\u0131n Nax\u00e7\u0131vana g\u0259lm\u0259sind\u0259n sonra \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 sakitlikdir. Lakin v\u0259ziyy\u0259t ciddidir. G\u00fcnd\u00fcz Tumbul k\u0259ndi <i>(M. S. Ordubadinin verdiyi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, Tumbulda ya\u015fayan \u0259halinin iki hiss\u0259si m\u00fcs\u0259lman, bir hiss\u0259si is\u0259 erm\u0259nil\u0259rd\u0259n ibar\u0259t olmu\u015fdur \u2013 M\u00fc\u0259llif)<\/i> yand\u0131r\u0131l\u0131b. 40 n\u0259f\u0259r h\u0259lak olub. Yar\u0131mca k\u0259ndind\u0259 talanlar\u0131 durdurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Nax\u00e7\u0131van q\u0259za r\u0259isi ora gedib. Ax\u015fam \u0130r\u0259van q\u0259zas\u0131n\u0131n Q\u0259m\u0259rli k\u0259ndind\u0259n h\u0259y\u0259canl\u0131 x\u0259b\u0259r g\u0259lib. \u0130r\u0259van q\u0259za r\u0259isi ora gedib. \u018fhali sakitl\u0259\u015fib. May\u0131n 16-da Nax\u00e7\u0131vana g\u0259l\u0259n \u015eeyx\u00fclislam \u0130r\u0259vandak\u0131 erm\u0259ni yeparxiyas\u0131n\u0131n r\u0259isi il\u0259 birg\u0259 q\u0259zan\u0131 g\u0259zibl\u0259r\u201d. Daha sonra q\u0259zet yaz\u0131r ki, k\u00fcrdl\u0259r \u0130randan ke\u00e7ib g\u0259libl\u0259r, \u015e\u0259rurun k\u0259ndl\u0259rind\u0259n birinin s\u00fcr\u00fcl\u0259rini o\u011furlay\u0131blar v\u0259 yolda k\u0259nd mirz\u0259sini \u00f6ld\u00fcr\u00fcbl\u0259r. Sonra x\u0259b\u0259r g\u0259lib ki, k\u00fcrdl\u0259r S\u0259d\u0259r\u0259k \u0259traf\u0131nda peyda olublar. \u0130r\u0259van q\u0259za r\u0259isi ora gedib. Culfa g\u00f6mr\u00fcy\u00fcnd\u0259n veril\u0259n x\u0259b\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, s\u0259rh\u0259di 160 n\u0259f\u0259r k\u00fcrd ke\u00e7ib, daha 300 n\u0259f\u0259r Qaraqal\u0131q k\u00fcrdl\u0259rinin g\u0259l\u0259c\u0259kl\u0259ri g\u00f6zl\u0259nilir. Onlar Bor\u00e7al\u0131 q\u0259zas\u0131na i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 ged\u0259c\u0259kl\u0259r, &#8211; dey\u0259 q\u0259zet x\u0259b\u0259r verir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn37\">[37]<\/a>\u00a0 <b><\/b><\/p>\n<p>Lakin sonradan ayd\u0131n olmu\u015fdu ki, k\u00fcrdl\u0259rin d\u0259st\u0259 il\u0259 s\u0259rh\u0259di ke\u00e7ib g\u0259lm\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda veril\u0259n x\u0259b\u0259rl\u0259r erm\u0259ni uydurmas\u0131ndan ba\u015fqa bir \u015fey deyilmi\u015f.<\/p>\n<p>\u015eeyx\u00fclislam\u0131n Nax\u00e7\u0131vanda g\u00f6rd\u00fcy\u00fc i\u015fl\u0259r haqq\u0131nda is\u0259 m\u0259xsusi olaraq &#8220;Kaspi&#8221; q\u0259zetin\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259n x\u0259b\u0259rd\u0259 deyilirdi ki, may\u0131n 15-d\u0259 g\u00fcnd\u00fcz saat 2-d\u0259 \u015feyx\u00fclislam Axundzad\u0259 Nax\u00e7\u0131vana gedib. \u0130r\u0259van, \u015e\u0259rur v\u0259 Nax\u00e7\u0131van qaz\u0131lar\u0131, \u0130r\u0259van arximandriti Karapetl\u0259 v\u0259 C\u0259f\u0259rqulu xanla birlikd\u0259 Qaraxanb\u0259yli, Tumbul v\u0259 Qo\u015fadiz\u0259 k\u0259ndl\u0259rind\u0259 olmu\u015flar. M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 Qarac\u0131q v\u0259 Bulqan k\u0259ndl\u0259rinin m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131 erm\u0259nil\u0259rin m\u0259skunla\u015fd\u0131\u011f\u0131 Qaraxanb\u0259yli k\u0259ndin\u0259 y\u0131\u011f\u0131b and i\u00e7dirmi\u015fdil\u0259r ki, bir-birl\u0259ri il\u0259 i\u015fl\u0259ri olmayacaq. \u015eeyx\u00fclislam m\u00fcs\u0259lman k\u0259ndl\u0259ri Nehr\u0259m v\u0259 \u015e\u0259k\u0259rabad k\u0259ndl\u0259rin\u0259 n\u00fcmay\u0259nd\u0259 g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdir ki, erm\u0259ni k\u0259ndl\u0259rin\u0259 h\u00fccum etm\u0259sinl\u0259r.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn38\">[38]<\/a>\u00a0 <b><\/b><\/p>\n<p>Yepiskop Qaragin Satunyan is\u0259 Nax\u00e7\u0131vandan &#8220;Novoe Obozrenie&#8221; q\u0259zetin\u0259 may\u0131n 18-d\u0259 vurdu\u011fu teleqramda bildirirdi ki, \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259nt\u0259n\u0259li \u015f\u0259raitd\u0259 sakitl\u0259\u015fdirdik. \u015eeyx\u00fclislamla b\u0259rab\u0259r \u015e\u0131xmahmud k\u0259ndin\u0259 getdik. Orada qar\u0259t edilmi\u015f 12 k\u0259ndin erm\u0259nil\u0259ri topla\u015f\u0131blar.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn39\">[39]<\/a> <b><\/b><\/p>\n<p>D\u00f6vr\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131 m\u0259tbuat\u0131nda \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda ba\u015f ver\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n \u0259sl mahiyy\u0259tini a\u00e7\u0131qlayan bir s\u0131ra yaz\u0131lar d\u0259rc edilmi\u015fdir. &#8220;Kaspi&#8221; q\u0259zetinin x\u00fcsusi m\u00fcxbiri Eyn\u0259li Sultanovun iyunun 4-d\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 &#8220;\u0130r\u0259van hadis\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda h\u0259qiq\u0259t&#8221; m\u0259qal\u0259si h\u0259m hadis\u0259l\u0259rin d\u00fczg\u00fcn i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmas\u0131, h\u0259m d\u0259 hadis\u0259l\u0259rin mahiyy\u0259tini saxtala\u015fd\u0131ranlara qar\u015f\u0131 vaxt\u0131nda verilmi\u015f cavab kimi \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn40\">[40]<\/a> M\u00fc\u0259llif g\u00f6st\u0259rir ki, Nax\u00e7\u0131vanda ba\u015f ver\u0259n qanl\u0131 hadis\u0259l\u0259r \u0130r\u0259vanda da t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259 qar\u015f\u0131land\u0131. Q\u0259zetl\u0259rd\u0259 v\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131 teleqramlarda Nax\u00e7\u0131van hadis\u0259l\u0259rinin birt\u0259r\u0259fli i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmas\u0131, erm\u0259nil\u0259rin guya k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlara m\u0259ruz qoyulmas\u0131 haqq\u0131nda \u015fayi\u0259l\u0259rin yay\u0131lmas\u0131 Nax\u00e7\u0131van m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n \u0130r\u0259vana h\u00fccum ed\u0259c\u0259yi haqda uydurulan x\u0259b\u0259rl\u0259r erm\u0259nil\u0259ri qisas alma\u011fa t\u0259hrik edirdi. Bu c\u00fcr x\u0259b\u0259rl\u0259rin t\u0259kc\u0259 qarag\u00fcruh\u00e7u adamlar t\u0259r\u0259find\u0259n deyil, h\u0259m d\u0259 ziyal\u0131lar\u0131n a\u011fz\u0131ndan e\u015fidilm\u0259si, ild\u0131r\u0131m s\u00fcr\u0259til\u0259 h\u0259r t\u0259r\u0259f\u0259 yay\u0131l\u0131r, f\u0259lak\u0259ti h\u0259r an yax\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259r Nax\u00e7\u0131van q\u0259zas\u0131nda m\u00fcs\u0259lmanlardan layiqli cavab ald\u0131qdan sonra, q\u0131nlar\u0131na \u00e7\u0259kilmi\u015f, q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n m\u0259rk\u0259zinin \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z v\u0259 \u0130r\u0259van q\u0259zalar\u0131na ke\u00e7irm\u0259y\u0259 c\u0259hd etmi\u015fdil\u0259r. \u00d6zl\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259yi planla\u015fd\u0131rd\u0131qlar\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlara qabaqcadan b\u0259ra\u0259t qazand\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 m\u0259tbuatda \u015fayi\u0259l\u0259r d\u0259rc etdirirdil\u0259r ki, guya m\u00fcs\u0259lmanlar erm\u0259ni k\u0259ndl\u0259rini murdarlay\u0131r v\u0259 qar\u0259t edirl\u0259r v\u0259 s. &#8220;Kavkaz&#8221; q\u0259zetind\u0259 d\u0259rc edil\u0259n bir teleqram\u0131n m\u0259tnini 24 may 1905-ci ild\u0259 \u201cKaspi\u201d q\u0259zeti d\u0259 oldu\u011fu kimi d\u0259rc etmi\u015fdi. T\u0259xribat m\u0259zmunlu h\u0259min teleqramda yaz\u0131l\u0131rd\u0131: &#8220;\u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z q\u0259zas\u0131nda m\u00fcs\u0259lmanlar Qndevaz k\u0259nd idar\u0259sini yand\u0131r\u0131b, icma ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 d\u00f6y\u00fcbl\u0259r. M\u00fcs\u0259lman k\u00fctl\u0259si Martiros erm\u0259ni k\u0259ndini m\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131b, at\u0131\u015fma ba\u015flay\u0131b. Nax\u00e7\u0131vanda sakitlikdir&#8221;.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn41\">[41]<\/a><\/p>\n<p>Qafqaz Cani\u015finliyind\u0259n sakitliyi b\u0259rq\u0259rar etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Nax\u00e7\u0131van q\u0259zas\u0131na ezam edil\u0259n general Maqsud \u018flixanov-Avarski Nax\u00e7\u0131vandan Sultan Kr\u0131m-Girey\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi teleqramda bildirirdi ki, yol\u00fcst\u00fc m\u00fcs\u0259lman v\u0259 erm\u0259ni k\u0259ndl\u0259rini sakitl\u0259\u015fdirirdim. \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259zin da\u011fl\u0131q hiss\u0259sind\u0259 v\u0259 Ordubad m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 is\u0259 v\u0259ziyy\u0259t g\u0259rgindir.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn42\">[42]<\/a><\/p>\n<p>&#8220;Kavkaz&#8221; q\u0259zeti sonrak\u0131 say\u0131nda erm\u0259nil\u0259rin g\u00f6nd\u0259rdiyi ba\u015fqa bir t\u0259xribat\u00e7\u0131 teleqram\u0131 d\u0259rc eetmi\u015fdi. Teleqramda deyilirdi ki, \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z q\u0259zas\u0131n\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259sind\u0259 v\u0259ziyy\u0259t yax\u015f\u0131 deyil, oradan Qndevaz k\u0259ndinin talan edilm\u0259si haqq\u0131nda, m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n y\u0131\u011f\u0131\u015f\u0131b ba\u015fqa k\u0259ndl\u0259ri t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131na almalar\u0131 v\u0259 300 cavan\u015firli (<i>Yelizavetpol quberniyas\u0131n\u0131n Cavan\u015fir q\u0259zas\u0131ndan \u018fyric\u0259 da\u011f\u0131na yayla\u011fa \u00e7\u0131xan t\u0259r\u0259k\u0259m\u0259l\u0259r n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur \u2013 m\u00fc\u0259llif<\/i>) silahl\u0131lar\u0131n peyda olmalar\u0131 haqq\u0131nda x\u0259b\u0259r al\u0131n\u0131b.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn43\">[43]<\/a> \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259zd\u0259 ba\u015f ver\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlara guya Cavan\u015fir q\u0259zas\u0131ndan olan silahl\u0131lar\u0131n d\u0259st\u0259k verm\u0259si haqda x\u0259b\u0259r yaymaqla, erm\u0259nil\u0259r y\u0259qin ki, n\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 Cavan\u015fir q\u0259zas\u0131nda q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259d\u0259c\u0259kl\u0259rin\u0259 i\u015far\u0259 vururdular.<\/p>\n<p>Erm\u0259ni m\u00fc\u0259llifi A-do da yuxar\u0131da ad\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259n \u0259s\u0259rind\u0259 \u201cDa\u015fnaksutyun\u201d partiyas\u0131n\u0131n \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z q\u0259zas\u0131nda t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259n s\u00fckutla ke\u00e7ir, g\u00fcnah\u0131 t\u00fcrkl\u0259rin aya\u011f\u0131na yazma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. A-do 1905-ci il may\u0131n 30-da t\u00fcrkl\u0259rin \u015e\u0259rur nahiy\u0259sinin Ulya Nora\u015fen k\u0259ndin\u0259 h\u00fccum etdikl\u0259rini, \u00fc\u00e7 g\u00fcn davam ed\u0259n at\u0131\u015fmada 4 erm\u0259ninin 30 t\u00fcrk\u00fcn q\u0259tl\u0259 yetirildiyini yaz\u0131r.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn44\">[44]<\/a> A-do may\u0131n 31-d\u0259 v\u0259 iyunun 1-d\u0259 t\u00fcrkl\u0259rin Da\u015farx k\u0259ndin\u0259 h\u00fccum etdikl\u0259rini qeyd edir v\u0259 \u0259halini sakitl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn M. \u018flixanov-Avarskinin Nax\u00e7\u0131vandan hadis\u0259 yerin\u0259 g\u0259ldiyini yaz\u0131r.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn45\">[45]<\/a><\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259rin t\u0259sir dair\u0259sind\u0259 olan q\u0259zetl\u0259r \u0130r\u0259vanda v\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda ba\u015f ver\u0259n toqqu\u015fmalar\u0131n s\u0259b\u0259bini birt\u0259r\u0259fli qaydada a\u00e7\u0131qlay\u0131r, qar\u015f\u0131durman\u0131n \u0259sl mahiyy\u0259tin\u0259 toxunmadan, hadis\u0259l\u0259ri q\u0259r\u0259zli \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259hrif ed\u0259r\u0259k i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131rd\u0131lar. Hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131 da verdikl\u0259ri r\u0259smi m\u0259lumat v\u0259 x\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259 ad\u0259t\u0259n erm\u0259nip\u0259r\u0259st m\u00f6vqe tutur, erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n miqyas\u0131n\u0131 ki\u00e7ildir, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 t\u0259dbirl\u0259rini v\u0259 yaxud d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u0259mi\u015f h\u0259r hans\u0131 bir add\u0131m\u0131n\u0131 erm\u0259nil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 planl\u0131 aksiyalar kimi q\u0259l\u0259m\u0259 verirdil\u0259r.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259r n\u00f6vb\u0259ti q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z mahal\u0131nda t\u00f6r\u0259tmi\u015fdil\u0259r. \u0130lk q\u0131r\u011f\u0131nlar az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n erm\u0259nil\u0259rl\u0259 qar\u0131\u015f\u0131q ya\u015fad\u0131qlar\u0131 k\u0259ndl\u0259rd\u0259 &#8211; Qndevaz v\u0259 Herher k\u0259ndl\u0259rind\u0259 t\u00f6r\u0259dilmi\u015fdi. A-do dolay\u0131s\u0131 il\u0259 olsa da q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n t\u00f6r\u0259dilm\u0259sind\u0259 \u201ct\u0259cr\u00fcb\u0259li da\u015fhaksakanlar\u0131n bir ne\u00e7\u0259 \u201c\u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259\u201d d\u0259st\u0259l\u0259rinin\u201d f\u0259al rolunu etiraf edir. Erm\u0259ni m\u00fc\u0259llifi \u015e\u0259rur nahiy\u0259sind\u0259 erm\u0259nil\u0259ri m\u0259sum g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 kimi, D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259zd\u0259 d\u0259 h\u00fccum ed\u0259n t\u0259r\u0259fin t\u00fcrkl\u0259rin v\u0259 \u018fyric\u0259 da\u011f\u0131ndak\u0131 yaylaqlardan enib g\u0259l\u0259n k\u00fcrdl\u0259rin oldu\u011funu, lakin t\u0259cr\u00fcb\u0259li erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin daha a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259l\u0259rl\u0259 onlar\u0131 daha \u00e7ox itkil\u0259r\u0259 m\u0259ruz qoyduqlar\u0131n\u0131 yaz\u0131r. A-donun verdiyi m\u0259lumatlardan ayd\u0131n olur ki, may\u0131n 12-d\u0259n iyulun 10-d\u0259k D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259zd\u0259 milli z\u0259mind\u0259 toqqu\u015fmalar q\u0131sa fasil\u0259l\u0259rl\u0259 davam etmi\u015fdir. Oktyabr\u0131n 27-d\u0259 \u0259traf erm\u0259ni k\u0259ndl\u0259rind\u0259n c\u0259ml\u0259\u015f\u0259n silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lar ya\u015fayan Hors k\u0259ndin\u0259 h\u00fccum etmi\u015fl\u0259r. A-donun yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, t\u00fcrkl\u0259r bir az m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rdikd\u0259n sonra 40 n\u0259f\u0259r itki ver\u0259r\u0259k k\u0259ndd\u0259n qa\u00e7m\u0131\u015flar. Erm\u0259nil\u0259r \u0259vv\u0259lc\u0259 k\u0259ndi talan etmi\u015f, sonra is\u0259 b\u00fct\u00fcn evl\u0259r\u0259 od vuraraq yand\u0131rm\u0131\u015flar.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn46\">[46]<\/a><\/p>\n<p>G\u00fcrc\u00fcstan M\u0259rk\u0259zi Tarix Arxivind\u0259 saxlan\u0131lan &#8220;Erm\u0259nil\u0259r v\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar aras\u0131nda silahl\u0131 toqqu\u015fmalar haqq\u0131nda cani\u015fin\u0259 hesabat m\u0259ruz\u0259si&#8221; adl\u0131 s\u0259n\u0259dd\u0259 1905-ci ilin oktyabr ay\u0131n\u0131n sonlar\u0131nda D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259zin az\u0259rbaycanl\u0131lar ya\u015fayan k\u0259ndl\u0259rinin erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n yand\u0131r\u0131l\u0131b talan olundu\u011fu, dinc \u0259halinin is\u0259 k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 q\u0259tl edildiyi qeyd edilir. S\u0259n\u0259dd\u0259n m\u0259lum olur ki, 1905-ci il oktyabr\u0131n 27-d\u0259 \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z q\u0259zas\u0131n\u0131n 6 erm\u0259ni k\u0259ndind\u0259n 700-\u0259 yax\u0131n silahl\u0131 erm\u0259nil\u0259r Hors k\u0259ndin\u0259 h\u00fccum etmi\u015fl\u0259r. S\u0259n\u0259dd\u0259 53 az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fc v\u0259 255 evin yand\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, mal-qaran\u0131n o\u011furlan\u0131b apar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 qeyd olunur. Horsdak\u0131 hadis\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259dar \u0130r\u0259van v\u0259 Yeni-B\u0259yazid q\u0259zas\u0131n\u0131n m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131 h\u0259y\u0259can dal\u011fas\u0131 b\u00fcr\u00fcd\u00fcy\u00fc d\u0259 s\u0259n\u0259dd\u0259 \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn47\">[47]<\/a><\/p>\n<p>T\u0259qrib\u0259n bir ay s\u00fcr\u0259n nisbi sakitlikd\u0259n sonra 1905-ci il noyabr\u0131n 26-30-da erm\u0259nil\u0259r yenid\u0259n Nax\u00e7\u0131vanda i\u011fti\u015fa\u015flar t\u00f6r\u0259tmi\u015fl\u0259r. Bu bar\u0259d\u0259 M. S. Ordubadi \u201cQanl\u0131 ill\u0259r\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 y\u0131\u011fcam da olsa m\u0259lumat vermi\u015fdir. Erm\u0259ni m\u00fc\u0259llifi A-do h\u0259min ilin may\u0131nda Nax\u00e7\u0131van q\u0259zas\u0131nda ba\u015f ver\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlar haqq\u0131nda \u0259trafl\u0131 m\u0259lumat vers\u0259 d\u0259, noyabr\u0131n 26-30-da ba\u015f ver\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlardan b\u0259hs etm\u0259mi\u015fdir. Maraql\u0131d\u0131r ki, h\u0259min vaxt ba\u015f ver\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlar haqq\u0131nda \u201cKaspi\u201d q\u0259zeti d\u0259 m\u0259lumat verm\u0259mi\u015fdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 ba\u015f ver\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n mahiyy\u0259ti haqq\u0131nda M. S. Ordubadiy\u0259 istinad\u0259n q\u0131saca m\u0259lumat ver\u0259c\u0259yik. Ordubadi yaz\u0131r ki, noyabr\u0131n 26-s\u0131nda bird\u0259n bir\u0259 camaat bir-birin\u0259 d\u0259yib t\u0259l\u0259m-t\u0259l\u0259sik d\u00fckanlar\u0131 y\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131r\u0131b evl\u0259rin\u0259 qa\u00e7\u0131rlar. Bir azdan \u015f\u0259h\u0259ri t\u00fcst\u00fc b\u00fcr\u00fcy\u00fcr, sonra m\u0259lum olur ki, kazaklar v\u0259 erm\u0259nil\u0259r \u0259lbir olub, m\u00fcs\u0259lman bazar\u0131n\u0131 tamam qar\u0259t ed\u0259nd\u0259n sonra od vurmu\u015flar. \u00dc\u00e7 g\u00fcn, \u00fc\u00e7 gec\u0259 bazar-d\u00fckan\u0131n t\u00fcst\u00fcs\u00fc \u00e7\u0131x\u0131r. T\u0259xmin\u0259n 85 d\u00fckan, 75 anbar v\u0259 bo\u015f d\u00fckan yand\u0131r\u0131l\u0131r. <a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn48\"><sup><sup>[48]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p>Noyabr\u0131n 30-da erm\u0259nil\u0259r v\u0259 kazaklar \u0259lbir olaraq C\u0259hri k\u0259ndini yand\u0131rm\u0131\u015f v\u0259 talan etmi\u015fdil\u0259r. <a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn49\"><sup><sup>[49]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p>M. S. Ordubadinin \u201cAngil\u201d adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Nax\u00e7\u0131van q\u0259za r\u0259isi kapitan Aksel Enkel 1905-ci ild\u0259 ba\u015f ver\u0259n erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman davas\u0131nda t\u0259xribat\u00e7\u0131l\u0131qla m\u0259\u015f\u011ful oldu\u011funa, g\u00fcn\u00fcn-g\u00fcnorta \u00e7a\u011f\u0131 \u00f6z g\u00f6z\u0259t\u00e7il\u0259rinin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 m\u00fcs\u0259lman k\u0259ndl\u0259rini qar\u0259t etdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 1906-c\u0131 ilin dekabr\u0131nda \u201cDifai\u201d partiyas\u0131n\u0131n \u00fczvl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdi.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn50\">[50]<\/a><\/p>\n<p>Nax\u00e7\u0131van q\u0259zas\u0131nda yerli \u0259halinin m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkilliyi, \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 d\u0259st\u0259l\u0259rinin m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 ciddi m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259l\u0259ri erm\u0259nil\u0259rin yeni-yeni \u0259razil\u0259ri \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k planlar\u0131n\u0131 alt-\u00fcst etmi\u015fdi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Nax\u00e7\u0131van q\u0259zas\u0131nda erm\u0259nil\u0259r uzun m\u00fcdd\u0259t q\u0131nlar\u0131na \u00e7\u0259kil\u0259r\u0259k silahl\u0131 h\u00fccumlara son qoymu\u015fdular.<\/p>\n<p>1906-c\u0131 ilin avqust-sentyabr aylar\u0131nda erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131q m\u0259rk\u0259zini Z\u0259ng\u0259zurun Ox\u00e7u-\u015e\u0259b\u0259d\u0259k b\u00f6lg\u0259sin\u0259 ke\u00e7irdikl\u0259ri zaman q\u0131r\u011f\u0131nlara son qoyulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Ordubad nahiy\u0259sind\u0259 yarad\u0131lan k\u00f6n\u00fcll\u00fc d\u0259st\u0259l\u0259r h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ke\u00e7mi\u015fdil\u0259r. M. S. Ordubadinin verdiyi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin Z\u0259ng\u0259zurda t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri v\u0259h\u015filikl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 t\u0259l\u0259bi il\u0259 Ordubaddan Yelizavetpol qubernatoruna y\u00fczl\u0259rl\u0259 teleqram g\u00f6nd\u0259rilmi\u015f v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 general-qubernator Ordubada bir rota draqun s\u00fcvarisi g\u00f6nd\u0259rm\u0259yi q\u0259rara alm\u0131\u015fd\u0131. Saqqrasuya g\u0259l\u0259n h\u0259min draqun s\u00fcvarisinin v\u0259 orada topla\u015fan 800 n\u0259f\u0259r\u0259 yax\u0131n Ordubadl\u0131 k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u0259rin d\u0259 k\u00f6m\u0259yi v\u0259 1000 n\u0259f\u0259r\u0259 yax\u0131n Ox\u00e7u-\u015e\u0259b\u0259d\u0259k silahl\u0131lar\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 sentyabr\u0131n 16-17-d\u0259 Ox\u00e7u-\u015e\u0259b\u0259d\u0259k k\u0259ndl\u0259ri erm\u0259nil\u0259rin i\u015f\u011fal\u0131ndan azad edilmi\u015fdi. Bundan sonra sa\u011f qalan \u0259halinin yenid\u0259n \u00f6z k\u0259ndl\u0259rin\u0259 qaytar\u0131lmas\u0131 prosesi ba\u015flanm\u0131\u015fd\u0131.<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn51\"><sup><sup>[51]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p>G\u0259lin\u0259n n\u0259tic\u0259 ondan ibar\u0259tdir ki, 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 erm\u0259ni kils\u0259sinin v\u0259 erm\u0259ni siyasi partiyalar\u0131n\u0131n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirdikl\u0259ri silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rin Nax\u00e7\u0131van q\u0259zas\u0131nda silahl\u0131 g\u00fcc\u00fcn\u0259 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 siyas\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259kl\u0259 yeni erm\u0259ni anklav\u0131 yaratmaq c\u0259hdl\u0259ri yerli \u0259halinin ciddi m\u00fcqavim\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 ba\u015f tutmam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, 1905-1906-c\u0131 ill\u0259r erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman i\u011fti\u015fa\u015flar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0130r\u0259van v\u0259 Yelizavetpol (G\u0259nc\u0259) quberniyalar\u0131 \u0259razisind\u0259 200-d\u0259n art\u0131q az\u0259rbaycanl\u0131 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si viran edilmi\u015f, \u0259halisi etnik t\u0259mizl\u0259nm\u0259y\u0259 v\u0259 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlara m\u0259ruz qoyulmu\u015fdur<a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftn52\">[52]<\/a>.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259rin \u0130r\u0259van quberniyas\u0131 \u0259razisind\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n d\u0259 Nax\u00e7\u0131van v\u0259 \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z q\u0259zalar\u0131nda 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar, XIX-XX \u0259srl\u0259rd\u0259 soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n m\u0259ruz qoyulduqlar\u0131 soyq\u0131r\u0131m v\u0259 deportasiyalar silsil\u0259sinin bir m\u0259rh\u0259l\u0259sidir.<\/p>\n<p align=\"center\"><b>\u00a0<\/b><\/p>\n<p><b><br clear=\"all\" \/> <\/b><\/p>\n<p align=\"center\"><b>\u018fd\u0259biyyat<\/b><\/p>\n<p align=\"center\"><b>\u00a0<\/b><\/p>\n<ol>\n<li>Ordubadi M. S. Qanl\u0131 ill\u0259r. (1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Qafqazda ba\u015f vermi\u015f erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman davas\u0131n\u0131n tarixi). Bak\u0131, 1991.<\/li>\n<li>N\u0259vvab M. M. 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman davas\u0131. Bak\u0131, \u201cAz\u0259rbaycan\u201d, 1993.<\/li>\n<li>Hac\u0131yev \u0130smay\u0131l. Erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259razi iddialar\u0131 v\u0259 qanl\u0131 cinay\u0259tl\u0259ri. Nax\u00e7\u0131van, &#8220;\u018fc\u0259mi&#8221;, 2012.\n<ol>\n<li>\u015eahverdiyev Z\u0259hm\u0259t. Nax\u00e7\u0131van b\u00f6lg\u0259si XIX-XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259. Bak\u0131, \u201cElm\u201d, 2008.<\/li>\n<li>C\u0259f\u0259rli Elman. Nax\u00e7\u0131vanda erm\u0259ni-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259si. Bak\u0131, \u201cNurlan\u201d, 2009.<\/li>\n<li>Arzumanl\u0131 Vaqif, Mustafa Nazim. Tarixin qara s\u0259hif\u0259l\u0259ri. Bak\u0131, \u201cQartal\u201d, 1998.<\/li>\n<li>Hac\u0131yev F\u0259xri. Erm\u0259nil\u0259rin C\u0259nubi Qafqaza k\u00fctl\u0259vi k\u00f6\u00e7l\u0259ri v\u0259 1905-ci ild\u0259 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0259tliamlar bar\u0259d\u0259 (G\u00fcrc\u00fcstan arxiv m\u0259nb\u0259l\u0259ri \u0259sas\u0131nda).\u00a0 \/\/Diplomatiya al\u0259mi, 2010, \u2116 27, s. 43-44.<\/li>\n<li>\u0410\u0445\u043c\u0435\u0434\u043e\u0432 \u0410\u0445\u043c\u0435\u0434. \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0442\u044e\u0440\u043a\u0438 \u0432 \u0440\u0435\u0432\u043e\u043b\u044e\u0446\u0438\u0438 1905 \u0433\u043e\u0434\u0430. \u0411\u0430\u043a\u0443 : \u0418\u041f\u041e \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d \u041c\u0438\u043b\u043b\u0438 \u042d\u043d\u0446\u0438\u043a\u043b\u043e\u043f\u0435\u0434\u0438\u044f\u0441\u044b, 2002.\n<ol>\n<li>\u0428\u0430\u0432\u0440\u043e\u0432 \u041d. \u041d. \u041d\u043e\u0432\u0430\u044f \u0443\u0433\u0440\u043e\u0437\u0430 \u0440\u0443\u0441\u0441\u043a\u043e\u043c\u0443 \u0434\u0435\u043b\u0443 \u0432 \u0417\u0430\u043a\u0430\u0432\u043a\u0430\u0437\u044c\u0435: \u043f\u0440\u0435\u0434\u0441\u0442\u043e\u044f\u0449\u0430\u044f \u0440\u0430\u0441\u043f\u0440\u043e\u0434\u0430\u0436\u0430 \u041c\u0443\u0433\u0430\u043d\u0438 \u0438\u043d\u043e\u0440\u043e\u0434\u0446\u0430\u043c. \u0421. \u041f\u0435\u0442\u0435\u0440\u0431\u0443\u0440\u0433, 1911.<\/li>\n<li>\u0414\u0436\u0430\u0441\u0442\u0438\u043d \u041c\u0430\u043a\u043a\u0430\u0440\u0442\u0438, \u041a\u0430\u0440\u043e\u043b\u0438\u043d \u041c\u0430\u043a\u043a\u0430\u0440\u0442\u0438. T\u044e\u0440\u043a\u0438 \u0438 \u0430\u0440\u043c\u044f\u043d\u0435. \u0420\u0443\u043a\u043e\u0432\u043e\u0434\u0441\u0442\u0432\u043e \u043f\u043e \u0410\u0440\u043c\u044f\u043d\u0441\u043a\u043e\u043c\u0443 \u0432\u043e\u043f\u0440\u043e\u0441\u0443. (\u043f\u0435\u0440\u0435\u0432\u043e\u0434 \u0441 \u0430\u043d\u0433\u043b\u0438\u0439\u0441\u043a\u043e\u0433\u043e). \u0411\u0430\u043a\u0443, \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0441\u043a\u043e\u0435 \u0413\u043e\u0441\u0443\u0434\u0430\u0440\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u043e\u0435 \u0418\u0437\u0434\u0430\u0442\u0435\u043b\u044c\u0441\u0442\u0432\u043e, 1996.<\/li>\n<li>\u0413\u0430\u043b\u043e\u044f\u043d \u0413. \u0410. \u0420\u0430\u0431\u043e\u0447\u0435\u0435 \u0434\u0432\u0438\u0436\u0435\u043d\u0438\u0435 \u0438 \u043d\u0430\u0446\u0438\u043e\u043d\u0430\u043b\u044c\u043d\u044b\u0439 \u0432\u043e\u043f\u0440\u043e\u0441 \u0432 \u0417\u0430\u043a\u0430\u0432\u043a\u0430\u0437\u044c\u0435. 1900-1922. \u0415\u0440\u0435\u0432\u0430\u043d, 1969. \u0417\u0430\u0432\u0430\u0440\u044f\u043d \u0421. \u042d\u043a\u043e\u043d\u043e\u043c\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0443\u0441\u043b\u043e\u0432\u0438\u044f \u041a\u0430\u0440\u0430\u0431\u0430\u0445\u0430 \u0438 \u0433\u043e\u043b\u043e\u0434 1906-1907 \u0433. \u041f\u0435\u0440\u0435\u0432\u043e\u0434 \u0441 \u0430\u0440\u043c\u044f\u043d\u0441\u043a\u043e\u0433\u043e, \u0421. \u041f\u0435\u0442\u0435\u0440\u0431\u0443\u0440\u0433, 1907.<\/li>\n<li>\u0410\u043b\u0438\u0431\u0435\u0433\u043e\u0432 \u0418. \u0415\u043b\u0438\u0441\u0430\u0432\u0435\u0442\u043f\u043e\u043b\u044c\u0441\u043a\u0438\u0435 \u043a\u0440\u043e\u0432\u0430\u0432\u044b\u0435 \u0434\u043d\u0438 \u043f\u0440\u0435\u0434 \u0441\u0443\u0434\u043e\u043c \u043e\u0431\u0449\u0435\u0441\u0442\u0432\u0430. \u0422\u0438\u0444\u043b\u0438\u0441, 1906.<\/li>\n<li>A-do. Qafqazda erm\u0259ni-t\u00fcrk toqqu\u015fmalar\u0131 (1905-1906-c\u0131 ill\u0259r). S\u0259n\u0259dli, statistik, topoqrafik izahlarla. \u0130r\u0259van, 1907, Ayvazyanlar v\u0259 Nazaryanlar m\u0259tb\u0259\u0259si, (erm\u0259nic\u0259).<\/li>\n<li>Villari Luigi. Fire and Sword in the Caucasus. London, T. F. Unwin, 1906.<\/li>\n<li>\u041a\u0430\u0432\u043a\u0430\u0437\u0441\u043a\u0438\u0439 \u043a\u0430\u043b\u0435\u043d\u0434\u0430\u0440\u044c \u043d\u0430 1907 \u0433. \u0422\u0438\u0444\u043b\u0438\u0441, \u0422\u0438\u043f\u043e\u0433\u0440\u0430\u0444\u0438\u044f \u041a\u0430\u043d\u0446\u0435\u043b\u044f\u0440\u0438\u0438 \u041d\u0430\u043c\u0435\u0441\u0442\u043d\u0438\u043a\u0430 \u0415.\u0418.\u0412. \u043d\u0430 \u041a\u0430\u0432\u043a\u0430\u0437\u0435, 1906.<\/li>\n<li>\u041a\u0430\u0432\u043a\u0430\u0437\u0441\u043a\u0438\u0439 \u043a\u0430\u043b\u0435\u043d\u0434\u0430\u0440\u044c \u043d\u0430 1906 \u0433\u043e\u0434. \u0422\u0438\u0444\u043b\u0438\u0441, \u0422\u0438\u043f\u043e\u0433\u0440\u0430\u0444\u0438\u044f \u041a\u0430\u043d\u0446\u0435\u043b\u044f\u0440\u0438\u0438 \u041d\u0430\u043c\u0435\u0441\u0442\u043d\u0438\u043a\u0430 \u0415.\u0418.\u0412. \u043d\u0430 \u041a\u0430\u0432\u043a\u0430\u0437\u0435, 1905.<\/li>\n<li>\u00abKaspi\u00bb q\u0259zeti, 17 may 1905-ci il, \u2116 90.<\/li>\n<li>\u00abKaspi\u00bb q\u0259zeti, 18 may 1905-ci il, \u2116 91.<\/li>\n<li>\u00abKaspi\u00bb q\u0259zeti, 20 may 1905-ci il, \u2116 93.<\/li>\n<li>\u00abKaspi\u00bb q\u0259zeti, 21 may 1905-ci il, \u2116 94.<\/li>\n<li>\u00abKaspi\u00bb q\u0259zeti, 22 may 1905-ci il,\u00a0 \u2116 95.<\/li>\n<li>\u00abKaspi\u00bb q\u0259zeti, 24 may 1905-ci il, \u2116 96.<\/li>\n<li>\u00abKaspi\u00bb q\u0259zeti, 25 may 1905-ci il, \u2116 97<\/li>\n<li>\u00abKaspi\u00bb q\u0259zeti, 9 iyun 1905-ci il, \u2116 107.<\/li>\n<li>\u00abKaspi\u00bb q\u0259zeti, 18 sentyabr 1905-ci il, \u2116 181.<\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p align=\"center\"><b>Abstract<\/b><\/p>\n<p align=\"center\"><b>Massacres perpetrated by Armenians in Nakhchivan and Sharur-Daralayaz in 1905<\/b><\/p>\n<p>Mass slaughters and terrorist acts committed in Irevan provinces Nakhchivan and Sharur-Daralayaz in 1905 by the armed groups formed as structural divisions of Armenian political parties existed in the South Caucasus in the early 20<sup>th<\/sup> century, are represented in the article in chronological sequence. Also, the articles of Armenian authors concerning the above mentioned events were for the first time referred simultaneously with the articles of Azerbaijani authors, so a general picture of 1905-1906 years events was formed by means of comparative analysis.<\/p>\n<p><b>Key words:<\/b> Dashnaksutyun, Hnchak, Irevan, Nakhchivan, Sharur, Daralayaz, Armenians, Muslims, 1905-1906.<\/p>\n<p><b>\u00a0<\/b><\/p>\n<p align=\"center\"><b>\u0420\u0435\u0437\u044e\u043c\u0435<\/b><\/p>\n<p align=\"center\"><b>\u0420\u0435\u0437\u043d\u044f, \u0441\u043e\u0432\u0435\u0440\u0448\u0435\u043d\u043d\u0430\u044f \u0430\u0440\u043c\u044f\u043d\u0430\u043c\u0438 \u0432 1905 \u0433. \u0432 \u041d\u0430\u0445\u0447\u044b\u0432\u0430\u043d\u0441\u043a\u043e\u043c \u0438 \u0428\u0430\u0440\u0443\u0440-\u0414\u0430\u0440\u0430\u043b\u0430\u044f\u0437\u0441\u043a\u043e\u043c \u0443\u0435\u0437\u0434\u0430\u0445<\/b><\/p>\n<p>\u0412 \u0441\u0442\u0430\u0442\u044c\u0435 \u0432 \u0445\u0440\u043e\u043d\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u0439 \u043f\u043e\u0441\u043b\u0435\u0434\u043e\u0432\u0430\u0442\u0435\u043b\u044c\u043d\u043e\u0441\u0442\u0438 \u043e\u0442\u0440\u0430\u0436\u0430\u044e\u0442\u0441\u044f \u0430\u043a\u0442\u044b \u043c\u0430\u0441\u0441\u043e\u0432\u043e\u0439 \u0440\u0435\u0437\u043d\u0438 \u0438 \u0442\u0435\u0440\u0440\u043e\u0440\u0438\u0437\u043c\u0430, \u0441\u043e\u0432\u0435\u0440\u0448\u0435\u043d\u043d\u044b\u0435 \u0432 1905 \u0433\u043e\u0434\u0443 \u0432 \u041d\u0430\u0445\u0447\u044b\u0432\u0430\u043d\u0441\u043a\u043e\u043c \u0438 \u0428\u0430\u0440\u0443\u0440-\u0414\u0430\u0440\u0430\u043b\u0430\u044f\u0437\u0441\u043a\u043e\u043c \u0443\u0435\u0437\u0434\u0430\u0445 \u0418\u0440\u0435\u0432\u0430\u043d\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0433\u0443\u0431\u0435\u0440\u043d\u0438\u0438 \u0430\u0440\u043c\u044f\u043d\u0441\u043a\u0438\u043c\u0438 \u0432\u043e\u043e\u0440\u0443\u0436\u0435\u043d\u043d\u044b\u043c\u0438 \u043e\u0442\u0440\u044f\u0434\u0430\u043c\u0438, \u0441\u0444\u043e\u0440\u043c\u0438\u0440\u043e\u0432\u0430\u043d\u043d\u044b\u043c\u0438 \u0432 \u043d\u0430\u0447\u0430\u043b\u0435 XX\u00a0\u0432. \u043d\u0430 \u0442\u0435\u0440\u0440\u0438\u0442\u043e\u0440\u0438\u0438 \u042e\u0436\u043d\u043e\u0433\u043e \u041a\u0430\u0432\u043a\u0430\u0437\u0430 \u0432 \u043a\u0430\u0447\u0435\u0441\u0442\u0432\u0435 \u0441\u0442\u0440\u0443\u043a\u0442\u0443\u0440\u043d\u044b\u0445 \u043f\u043e\u0434\u0440\u0430\u0437\u0434\u0435\u043b\u0435\u043d\u0438\u0439 \u0430\u0440\u043c\u044f\u043d\u0441\u043a\u0438\u0445 \u043f\u043e\u043b\u0438\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0445 \u043f\u0430\u0440\u0442\u0438\u0439. \u0412 \u0434\u0430\u043d\u043d\u043e\u0439 \u0441\u0442\u0430\u0442\u044c\u0435 \u043f\u043e\u0441\u0440\u0435\u0434\u0441\u0442\u0432\u043e\u043c \u043c\u0435\u0442\u043e\u0434\u0430 \u0441\u0440\u0430\u0432\u043d\u0438\u0442\u0435\u043b\u044c\u043d\u043e\u0433\u043e \u0430\u043d\u0430\u043b\u0438\u0437\u0430 \u043e\u0442\u0440\u0430\u0436\u0430\u0435\u0442\u0441\u044f \u043e\u0431\u0449\u0430\u044f \u043a\u0430\u0440\u0442\u0438\u043d\u0430 \u0441\u043e\u0431\u044b\u0442\u0438\u0439 1905-1906 \u0433\u0433., \u0430 \u0442\u0430\u043a\u0436\u0435 \u0432\u043f\u0435\u0440\u0432\u044b\u0435 \u0434\u0430\u0435\u0442\u0441\u044f \u0441\u0441\u044b\u043b\u043a\u0430 \u043d\u0430 \u043f\u0440\u043e\u0438\u0437\u0432\u0435\u0434\u0435\u043d\u0438\u044f, \u043f\u043e\u0441\u0432\u044f\u0449\u0435\u043d\u043d\u044b\u0445 \u044d\u0442\u0438\u043c \u0441\u043e\u0431\u044b\u0442\u0438\u044f\u043c, \u043a\u0430\u043a \u0430\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0441\u043a\u0438\u0445, \u0442\u0430\u043a \u0438 \u0430\u0440\u043c\u044f\u043d\u0441\u043a\u0438\u0445 \u0430\u0432\u0442\u043e\u0440\u043e\u0432.<\/p>\n<p><b>\u041a\u043b\u044e\u0447\u0435\u0432\u044b\u0435 \u0441\u043b\u043e\u0432\u0430:<\/b> \u00ab\u0414\u0430\u0448\u043d\u0430\u043a\u0446\u0443\u0442\u044e\u043d\u00bb, \u00ab\u0413\u043d\u0447\u0430\u043a\u00bb, \u0418\u0440\u0435\u0432\u0430\u043d, \u041d\u0430\u0445\u0447\u044b\u0432\u0430\u043d, \u041d\u0430\u0445\u0438\u0447\u0435\u0432\u0430\u043d\u044c, \u0428\u0430\u0440\u0443\u0440, \u0414\u0430\u0440\u0430\u043b\u0430\u044f\u0437, \u0430\u0440\u043c\u044f\u043d\u0435, \u043c\u0443\u0441\u0443\u043b\u044c\u043c\u0430\u043d\u0435, 1905-1906.<\/p>\n<div><\/div>\n<hr align=\"left\" size=\"1\" width=\"33%\" \/>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref1\">[1]<\/a> \u0428\u0430\u0432\u0440\u043e\u0432 \u041d. \u041d. \u041d\u043e\u0432\u0430\u044f \u0443\u0433\u0440\u043e\u0437\u0430 \u0440\u0443\u0441\u0441\u043a\u043e\u043c\u0443 \u0434\u0435\u043b\u0443 \u0432 \u0417\u0430\u043a\u0430\u0432\u043a\u0430\u0437\u044c\u0435: \u043f\u0440\u0435\u0434\u0441\u0442\u043e\u044f\u0449\u0430\u044f \u0440\u0430\u0441\u043f\u0440\u043e\u0434\u0430\u0436\u0430 \u041c\u0443\u0433\u0430\u043d\u0438 \u0438\u043d\u043e\u0440\u043e\u0434\u0446\u0430\u043c. \u0421. \u041f\u0435\u0442\u0435\u0440\u0431\u0443\u0440\u0433, 1911, c.64.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref2\">[2]<\/a> Hac\u0131yev \u0130smay\u0131l. Erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259razi iddialar\u0131 v\u0259 qanl\u0131 cinay\u0259tl\u0259ri. Nax\u00e7\u0131van, \u201c\u018fc\u0259mi\u201d, 2012.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref3\">[3]<\/a> \u015eahverdiyev Z\u0259hm\u0259t. Nax\u00e7\u0131van b\u00f6lg\u0259si XIX-XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259. Bak\u0131, \u201cElm\u201d, 2008.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref4\">[4]<\/a> C\u0259f\u0259rli Elman. Nax\u00e7\u0131vanda erm\u0259ni-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259si. Bak\u0131, \u201cNurlan\u201d, 2009.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref5\">[5]<\/a> \u0414\u0436\u0430\u0441\u0442\u0438\u043d \u041c\u0430\u043a\u043a\u0430\u0440\u0442\u0438, \u041a\u0430\u0440\u043e\u043b\u0438\u043d \u041c\u0430\u043a\u043a\u0430\u0440\u0442\u0438. T\u044e\u0440\u043a\u0438 \u0438 \u0430\u0440\u043c\u044f\u043d\u0435. \u0420\u0443\u043a\u043e\u0432\u043e\u0434\u0441\u0442\u0432\u043e \u043f\u043e \u0410\u0440\u043c\u044f\u043d\u0441\u043a\u043e\u043c\u0443 \u0432\u043e\u043f\u0440\u043e\u0441\u0443. (\u043f\u0435\u0440\u0435\u0432\u043e\u0434 \u0441 \u0430\u043d\u0433\u043b\u0438\u0439\u0441\u043a\u043e\u0433\u043e) \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0441\u043a\u043e\u0435 \u0413\u043e\u0441\u0443\u0434\u0430\u0440\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u043e\u0435 \u0418\u0437\u0434\u0430\u0442\u0435\u043b\u044c\u0441\u0442\u0432\u043e, \u00a0\u0411\u0430\u043a\u0443, 1996, c. 48.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref6\">[6]<\/a> \u0413\u0430\u043b\u043e\u044f\u043d \u0413. \u0410. \u0420\u0430\u0431\u043e\u0447\u0435\u0435 \u0434\u0432\u0438\u0436\u0435\u043d\u0438\u0435 \u0438 \u043d\u0430\u0446\u0438\u043e\u043d\u0430\u043b\u044c\u043d\u044b\u0439 \u0432\u043e\u043f\u0440\u043e\u0441 \u0432 \u0417\u0430\u043a\u0430\u0432\u043a\u0430\u0437\u044c\u0435 1900-1922. \u0415\u0440\u0435\u0432\u0430\u043d, 1969, \u0441. 70-77<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref7\">[7]<\/a> Ordubadi M. S. Qanl\u0131 ill\u0259r. (1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Qafqazda ba\u015f vermi\u015f erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman davas\u0131n\u0131n tarixi). Bak\u0131, 1991.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref8\">[8]<\/a> N\u0259vvab M. M. 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman davas\u0131. Bak\u0131, \u201cAz\u0259rbaycan\u201d, 1993, s. 13-14.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref9\">[9]<\/a> A-do. Qafqazda erm\u0259ni-t\u00fcrk toqqu\u015fmalar\u0131 (1905-1906-c\u0131 ill\u0259r). S\u0259n\u0259dli, statistik, topoqrafik izahlarla. \u0130r\u0259van, 1907, Ayvazyanlar v\u0259 Nazaryanlar m\u0259tb\u0259\u0259si (erm\u0259nic\u0259).<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref10\">[10]<\/a> \u0417\u0430\u0432\u0430\u0440\u044f\u043d \u0421. \u042d\u043a\u043e\u043d\u043e\u043c\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0443\u0441\u043b\u043e\u0432\u0438\u044f \u041a\u0430\u0440\u0430\u0431\u0430\u0445\u0430 \u0438 \u0433\u043e\u043b\u043e\u0434 1906-1907 \u0433. \u041f\u0435\u0440\u0435\u0432\u043e\u0434 \u0441 \u0430\u0440\u043c\u044f\u043d\u0441\u043a\u043e\u0433\u043e, \u0421. \u041f\u0435\u0442\u0435\u0440\u0431\u0443\u0440\u0433, 1907.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref11\">[11]<\/a> \u0410\u043b\u0438\u0431\u0435\u0433\u043e\u0432 \u0418. \u0415\u043b\u0438\u0441\u0430\u0432\u0435\u0442\u043f\u043e\u043b\u044c\u0441\u043a\u0438\u0435 \u043a\u0440\u043e\u0432\u0430\u0432\u044b\u0435 \u0434\u043d\u0438 \u043f\u0435\u0440\u0435\u0434 \u0441\u0443\u0434\u043e\u043c \u043e\u0431\u0449\u0435\u0441\u0442\u0432\u0430. \u0422\u0438\u0444\u043b\u0438\u0441, 1906.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref12\">[12]<\/a> Yen\u0259 orada, s. 84.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref13\">[13]<\/a> \u041a\u0430\u0432\u043a\u0430\u0437\u0441\u043a\u0438\u0439 \u043a\u0430\u043b\u0435\u043d\u0434\u0430\u0440\u044c \u043d\u0430 1906 \u0433\u043e\u0434. \u0422\u0438\u0444\u043b\u0438\u0441, 1905, I b\u00f6lm\u0259, s. 246.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref14\">[14]<\/a> Villari Luigi. Fire and Sword in the Caucasus. London, T. F. Unwin, 1906, p. 218.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref15\">[15]<\/a> Yen\u0259 orada, s. 273.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref16\">[16]<\/a> Yen\u0259 orada, s. 223-227.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref17\">[17]<\/a> Yen\u0259 orada, s. 275-282.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref18\">[18]<\/a> Ordubadi M. S., g\u00f6st\u0259ril\u0259n \u0259s\u0259ri, s. 17.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref19\">[19]<\/a> Yen\u0259 orada, s. 119.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref20\">[20]<\/a> A-do, g\u00f6st\u0259ril\u0259n \u0259s\u0259ri, s. 64.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref21\">[21]<\/a> Yen\u0259 orada, s. 106.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref22\">[22]<\/a> \u041a\u0430\u0432\u043a\u0430\u0437\u0441\u043a\u0438\u0439 \u043a\u0430\u043b\u0435\u043d\u0434\u0430\u0440\u044c \u043d\u0430 1907 \u0433. \u0422\u0438\u0444\u043b\u0438\u0441, 1906, \u0421\u0442\u0430\u0442\u0438\u0441\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0439 \u043e\u0442\u0434\u0435\u043b, \u0441. 150.<b> <\/b><\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref23\">[23]<\/a> Yen\u0259 orada, \u0441.328<b> <\/b><\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref24\">[24]<\/a> Ordubadi M. S., g\u00f6st\u0259ril\u0259n \u0259s\u0259ri, s. 18-19.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref25\">[25]<\/a> Yen\u0259 orada, s. 20.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref26\">[26]<\/a> A-do, g\u00f6st\u0259ril\u0259n \u0259s\u0259ri, s. 71.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref27\">[27]<\/a> Ordubadi M. S., g\u00f6st\u0259ril\u0259n \u0259s\u0259ri, s. 72-75; \u00abKaspi\u00bb q\u0259zeti, 18 sentyabr 1905-ci il, \u2116 181.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref28\">[28]<\/a> Ordubadi M. S., g\u00f6st\u0259ril\u0259n \u0259s\u0259ri, s. 20.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref29\">[29]<\/a> Yen\u0259 orada, s. 20.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref30\">[30]<\/a> Tiflisd\u0259 n\u0259\u015fr edil\u0259n g\u00fcnd\u0259lik ictimai-siyasi v\u0259 \u0259d\u0259bi q\u0259zet olan \u201cNovoe Obozrenie\u201dnin redaktoru Tiflis erm\u0259nisi K. K\u0259l\u0259nt\u0259rov idi. Z\u0259r\u0259rli istiqam\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 Tiflis h\u0259rbi qubernatoru q\u0259zetin n\u0259\u015frini 18.03.1906-c\u0131 il tarixind\u0259n dayand\u0131rm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref31\">[31]<\/a> \u00abKaspi\u00bb q\u0259zeti, 17 may 1905-ci il, \u2116 90.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref32\">[32]<\/a> Yen\u0259 orada.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref33\">[33]<\/a> Yen\u0259 orada.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref34\">[34]<\/a> \u00abKaspi\u00bb q\u0259zeti, 18 may 1905-ci il, \u2116 91.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref35\">[35]<\/a> Yen\u0259 orada.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref36\">[36]<\/a> Yen\u0259 orada.<b>\u00a0 <\/b><\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref37\">[37]<\/a> \u00abKaspi\u00bb q\u0259zeti, 20 may 1905-ci il, \u2116 93.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref38\">[38]<\/a> \u00abKaspi\u00bb q\u0259zeti, 21 may 1905-ci il, \u2116 94.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref39\">[39]<\/a> \u00abKaspi\u00bb q\u0259zeti, 22 may 1905-ci il, \u2116 95.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref40\">[40]<\/a> \u00abKaspi\u00bb q\u0259zeti, 9 iyun 1905-ci il, \u2116 107.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref41\">[41]<\/a> \u00abKaspi\u00bb q\u0259zeti, 24 may 1905-ci il, \u2116 96.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref42\">[42]<\/a> Yen\u0259 orada.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref43\">[43]<\/a> \u00abKaspi\u00bb q\u0259zeti, 25 may 1905-ci il, \u2116 97.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref44\">[44]<\/a> A-do, g\u00f6st\u0259ril\u0259n \u0259s\u0259ri, s. 111.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref45\">[45]<\/a> Yen\u0259 orada, s. 112.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref46\">[46]<\/a> Yen\u0259 orada, s. 115-118.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref47\">[47]<\/a> G\u00fcrc\u00fcstan M\u0259rk\u0259zi Tarix Arxivi, fond 83, siy. 1, i\u015f 32, v. 221; Bax: Hac\u0131yev F\u0259xri. Erm\u0259nil\u0259rin C\u0259nubi Qafqaza k\u00fctl\u0259vi k\u00f6\u00e7l\u0259ri v\u0259 1905-ci ild\u0259 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0259tliamlar bar\u0259d\u0259 (G\u00fcrc\u00fcstan arxiv m\u0259nb\u0259l\u0259ri \u0259sas\u0131nda). \/\/Diplomatiya al\u0259mi, 2010, \u2116 27, s. 43-44.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref48\">[48]<\/a> Ordubadi M. S., g\u00f6st\u0259ril\u0259n \u0259s\u0259ri, s. 21-22.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref49\">[49]<\/a> Yen\u0259 orada, s. 22.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref50\">[50]<\/a> \u0410\u0445\u043c\u0435\u0434\u043e\u0432 \u0410\u0445\u043c\u0435\u0434. \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0442\u044e\u0440\u043a\u0438 \u0432 \u0440\u0435\u0432\u043e\u043b\u044e\u0446\u0438\u0438 1905 \u0433\u043e\u0434\u0430. \u0411\u0430\u043a\u0443, \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d \u041c\u0438\u043b\u043b\u0438 \u042d\u043d\u0446\u0438\u043a\u043b\u043e\u043f\u0435\u0434\u0438\u044f\u0441\u044b, 2002. c. 283.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref51\">[51]<\/a> Ordubadi M. S., g\u00f6st\u0259ril\u0259n \u0259s\u0259ri, s. 138-140.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Sam\/Downloads\/naxcivanda%201905-06%20qirginlari%20-meqale.doc#_ftnref52\">[52]<\/a> Arzumanl\u0131 Vaqif, Mustafa Nazim. Tarixin qara s\u0259hif\u0259l\u0259ri. Bak\u0131, \u201cQartal\u201d, 1998, s. 52.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"pdf24Plugin-cp\"> \t<form name=\"pdf24Form0\" method=\"post\" action=\"https:\/\/doc2pdf.pdf24.org\/wordpress.php\" target=\"pdf24PopWin\" onsubmit=\"var pdf24Win = window.open('about:blank', 'pdf24PopWin', 'resizable=yes,scrollbars=yes,width=600,height=250,left='+(screen.width\/2-300)+',top='+(screen.height\/3-125)+''); pdf24Win.focus(); if(typeof pdf24OnCreatePDF === 'function'){void(pdf24OnCreatePDF(this,pdf24Win));}\"> \t\t<input type=\"hidden\" name=\"blogCharset\" value=\"Cw1x07UAAA==\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogPosts\" value=\"MwQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogUrl\" value=\"yygpKbDS189LrMrMzS0tLklMS9TLzEvLBwA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogName\" value=\"80usysxV8C0tLklMSwQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogValueEncoding\" value=\"gzdeflate base64\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postId_0\" value=\"MzY1AQA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postTitle_0\" value=\"cy3KPTkzLzPn5MyizDwFQ0sDU93kTIXMnJSTMxX8EisOLz+ysSwxT6EMyD06D6iotEjXBUidnAnUUXlyZpVCIZBIzEksOrIxLyVRoeTwNqBcSUpmNthEhcIjG4uOzAfKAVUAAA==\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postLink_0\" value=\"yygpKbDS189LrMrMzS0tLklMS9TLzEvL17cvsDU2NQEA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postAuthor_0\" value=\"C0pNScwuzqxMBAA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postDateTime_0\" value=\"MzIwNNE1MNY1NFIwtLAyMLYysAQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postContent_0\" value=\"3X3rj1zHdef3\/BUVBglIoLs53T3DmdELIEVFMmRK4VIWKAfBorrvnely38f0vX3b0\/1Jlu04C3ujbLzJRgvbdPaLAgRZkJRJ6zGSAQ1pQN+G\/4L\/kj2Pet6+PUN67R47iTWc6b6PqlOnzvmdZ71wIGSi9rMXLxRqfzS98NILA1FO50n84oVEZXF7FOPHz4lu58rzYi\/Ppu1SLWL8u1\/E6fNwvXrpDblQqbhRlVO5J1svXFYvvXB5AP8dvPQnLyw\/Hu+4euOVq\/Y6+kRc7Sx9IK7J8aN7hzLLZ0JGj+5lUrwlC3UoHt3NyqmaVtMqqzIRJ6kS6vGd4w9VqWpvf+kvskF58Lz56\/bXbrdv3xZffVAWyVcfFNFXH4iXv\/ogqwZK3JR7E7mIpJAL+GYg50OZJY\/uJbIQcNneVx\/gDfCfGB8fTeHfmRKTR\/eKR3dgXHCRbIkyn9Mn91L8W8zg2ig+yIupLNVc4oNSeES1EJN8XiVp9fhOVBUdocejMvhnBjcl+CKV4dge3S3gM5mJSTWIiwyeUsLb4H9waQFEL\/mypRFLMZHFYxiZmB4\/hEdECp6ZBePFh5RlnAE9SyXiAoaWKX6zACqZIZU5UBiI8vhn8NVEiauZjPKkgk9goPjueBqpMd0npl99MCyOjwZffTCHL+ABskwkjLaApeuIV4JXdHd2N9vw40p7CKNUiVmN5ffwDNxb1KM7U1hs+fgOUnQup0TyBN4xiSQNGKY\/+uqDFN4SXIszhj+mqpDj4w+JTpaY4xKfPYdxT1WNI\/CC9PjoEGaXqD1RxPsq1wSUwAsPjz+Eb2Epj49wfB3hTaqRvXY38P9aoru7sdMeKn1Zt7\/RhY\/NQsC8YNjpo3vwYJhfR1yPU3x\/C4k8HsINeobR8cNZAxtLsUmvsc\/bx7sHYh4jCz++kwIhIvUCUFdNcatfEKMi3nvxwp5K4ucuX7788nOXv1HGRXn5lkwvX8+\/nSW5jMrLmTwcKuDHSP55bwMmsNXeuAK\/TVSxr5AmCv5op\/FEJnEnyod\/9l\/3pln3wkt\/3f2bFy7LlzpmF\/7m3Z+8lh1\/KMe\/efentE3gg+sw4UyOy2o6rzL8\/EAWU942epVKlcgR8Ddux3LK+1HVeF+MYbYR8xgS6fhoWKUijlTRCrjf7gv4fJADqZF\/EqK3ewSS9a3jo2KsgC8i3ED79NbMUlUiO\/PbFG7uclzB03nNmO\/hXR2PkWCUQHm8+u28yLMyn7Vx4uN8VtmnHsDzcIbAdQ9nk3hOexxYFyTenqQtF3ljwLcLYIgFioYFkGAiHt9B6aCmLBziaabGyDapWsDFcJNAcVQSqwMXwQ4CPo5BeBb04rGTOrg078SJWshZPD3IEyeGeFWAmy0lsnEiZ\/Qx8G4hp6l8dEcKWOQEieoRQ8sBkFDHH06MLILZGZGBc2uWe\/A6mGjqMTDtOMNVnoCBTTUWGZBvQAsHTEKEmeKdY5X4QgvnWE5hwPG3FD5+hLIGxwC7GtgnFfRRyrIBeaMc6AUwg2yJN+QhChT6nQRYVbSvEzETkoWLlvgm3AHcs6gKMcHFsgQskXXF8VE5PT7KkuMjFJ0pqMyxyJNUTnDZ4Rmq0JMV1+VIaiFHNLsJxB4AreFRTQzOS9oy4oLVBs+cRqdXPsV1R1JkyBZDptpqPrj4KkwHrrpU54gl1WT4A+VUgs\/OaBSlVmSoCptmSbIFftTVQ6DOBqCIgWhLai2VIy3KaQgwgNFCDCohU1j6SM6tTjKc83U5JlUHsxMj+D01mkB5unigCmDn\/JC25aLS74JhRxM1IWkzkRExPan3qHp0pxL4rFbjbAxl2sBnsI6w1ksTqT8\/qr+DIURH3Mq1IjBkcgyptRcgEGAJxE78JKlQdS5wS2Y0M1iOAnV6ySCn8NbOaGychNVX7g3Mz3p\/1pV1wJIwDljkOS4d86XmM4XyYQIjYbGZeGrv0d0ylXP4TLwmgXbzeAYjAW0RgomrTgc45MNsKFQUKWZOYuMJq4mhyiQuMT0AtM1aNGEP0G9ZHfCPv+6BTqS\/9E\/5EkmJUYpy5vHP5GgWw3awM\/YIPjh+mIAsAdjmwdkG+LiuefWDefWX5iVeIe5+mVB0kZAICGbk9EjbW0rkl0xOFKqzEhdJpHmWTwq55ymgtUxwEyDMJkGY2i4Id8hvsSda4qmw0DQuirw4\/rBaRkVAUtAWc8vM\/mYQIChZeMELDkChVBmKDG+bW1EM43yq7en2phGe16z0OATqDVmjGrFPz0wAN2uQlHnv5pE1ysYGQQj3JZ5kR8E4KgCPA7ZLGAyAuHhZAkhiffW6LHKYvLghx2OkGT03YLmVppHENSDgRzfNwoXG9eBJaPWygmzT\/JDJTaiHVUzqDQb+tPC0hufgv5b+UlqbUaKoXrL0gGbxHPVr8OqvPpiAwMeJkWpnxjBWy7JV5ClMQHJg0MgJ8gNQYoLCEoFIRCzAiyH2jx+ivi6A5GvZf1uBgNlaEjA1BKg1Oak78gmIm4jBkxw0Py4tvHUDWK7X441s1N035YRwOmwvmD3sq1HCdhYiKDQziRMAQySM9YmudW5w8sE8lnwY8MAB0FuATK9zGxqtQHoQa0hrAKyjEvBpyfq+VRMxFpKhUBzZt84IPOMzjHIIAZMTPs3OCxgcmhz8sBEgQsIEyDnAgVMcdYr4Ue8yj5rBhlo9Q6S6h3P2QE9PiZuAfMBQPoIGKWJ3Pc1rtQ9kpqZl3OaP5TQvKvG2GsO\/QPICfUblGPl5H7XIyKILGP8NI5ROszvNS9CYydgwBLIik+KoFrxfGgwzsqCOHy7grcdHVg4eymSiH3gIZmw5pp2L6BBVhTbLWOHjmA2jwSuAgdEYiEfotygtZeBpCyOK4T8iNZrGoEnxQpKL4VIREKKP4b0tsV\/NyTwr1CJddlLQUk7IKi5QEyPTt+VCRmRHeXsCXwoWAcJ9pPQQ5oy8Ckb1oztoAmr8mQLfZeXx0QKECSHjrCKRBRObIl+1miWb432Cbgzs9LDQbJiDSuP3aWrhpbBgJXq+8skEpG9qFbDh37WIrCsAGa78jS+cVpk0K23dVdspcP2g\/YOIcVDRakTsdsy9L8\/UwPsx+iRIoowZ1iwB8sTg8RtgbHTEm0VUDWSkQNp1uw4NEchA05rYGDfXTUbbaNOzSMINdnEVJULuQ6GD42qwkyI5s\/uTjZpLa1nU7UAPbS8D3bGaykHoGGn0WmWn2VOh0AucBadBSdppamIklwD4MawIzTjtgsAgUqkRDvE8wv2HEitBYzDFRSbpEK5zRptb63yCS77KI31BFrK2x0dwC2vHAiUhuVdRqk3lQer7NJ0cdrSAN+3FswK9RvU9QIq0PmXn8g0VJViNAg1HfEigpBqcJJaeGcw8L1D7w6Me3UmqAYkrC3xaYlB5b6xTv0E5k7OtIFOTdgZJdzK8LSaMFOoVfGM20ERz+IoWY+XEifJqTG68val25mhN7cgogJEB69TslVVQook++Dz2y9T2v9vivIthe1snft0HRnx9C1A1ObJrjB0u3qleBIIqT4VTXoXHkBou6gyNTjYgMk5YMzR6+PWzxtNqoJ2Sxx\/iBQYXsdg1Az\/dgpAqAh4Eu03JBEeNGHrZdroBb7xx\/HBU4rZ5A+13OdAItVFCrpaFKFgRpAuZaD3A0lgPjhYKpauVS1M53yM9yerTPlDz8qwq0FLENXPmAgtb4zMJhYAxFdBoWK3TnmLLEKYakHHigE1Lbzm3leUpG8sJFjPbSRrJKSBLz3C+yEa1dQprRIrfXRJptYgAWkzk1LgASXEmismVxcgZbf5HI0x0vwuVlYaEIEoEwCF0V9OUiqo0tF3yHJD2fJjA1fAolKRSlR5S4nmtRcXtBCpuZ0nF1b3tdXxBU73ajjBsKFShYE2HaaIcA3q+nima2A6n8Z5rRAeXYPcShogwBFZOYVkAdI9bcPMBe4TGQi0Q5ReJXJfbazcg1e4yGvD2Rwukz5c\/\/ybs1WLOTlkiCLvuySafwJRQpNrgDbFJo3dEDhPeGOuaaXcjmGp3o8F1+eguTPBqogbxhIJZMD8\/ZACfaNcr7hYW60MbV1EcbkHXO\/k1NdRnobG2WXbDWXZXreizO69W+K2skT+ofJ\/cngQrNsm\/pUAOHCIqkzYOIKc6ci3FYTxHR4TWMaj7yOPjlAvuwqfed41+jAYNtBwb7\/YCb+fFZwqLvQJ4RcHUFoqugfHIlngZtkn2+A7GZuF1g4ICAH4IrSV0\/KkF41jIw5b49fsFinHASugmRdhzifbPdg3dXGQw1VoZvOMR1B\/\/Fog3VV5abZL5\/pPDIs94+SSa5kC\/JCFzKgAqCFCMnLTLT2pGxwJNMFKJPKoYCOatYAQezlasQYuRlsCAbXSSQEEQiVaIKDKXh1VkqYJ6e6JtCydKgdnKmWLPZ93YxNjx6NG9uZRJ6mlTEze0oXcU0JmkwVh5bQmAJGMaGGYF8SGM9HDITj\/EAuJU69ImX0acqrJE+V+shh8eboL5Sw5FsEdvBHfrBBPU8Pk8kyalRHvl4Z8RcKVvyOGuCTMEml\/NAXbAs0wP317xMhaEJCyCXrtq6iUIvYrT8+OSmT+RoSw1sjCuRh6xb\/VkDftWm5k2RGgSXDhFhBdx33q0QrwyjzO1LOdgjIhTEomumeOj4w+RX7z4hFtGY0+sR66HcbfucuBNBNxXs0VwXxcUMbU7PE\/YkfxGPstj8eYgXxRAkBi5ATdaPPV3gPMK6uVxwgd\/95fJCh6yplfIGh0VRgc\/GdUmTkGSY2FWDkTm4VIKht1tS56WujipBX1gPVN8pTZ2dBKUtPkwGC9RaVz6FFDWqAKuywuQdOJaIStmvBsqIWs8Q4YvfDPl5bwoVFzE4noMhpO4FRdy1VO\/XmG46W2FBpayRJXoFZQgsI5AucFdvjx0fgZRxtl0LgdEzu4WWccmOacpNwfeP6gSSoXL9c6Et66Hf\/uYQdXnFKpnyRvC\/WYNYE01s4E59s9JbFFgS7H5jKH3qUzmFEQ8SPIU3Ystvg\/5tSSbDANfqA1oTb14S7gyeJkcmeQPoyngMm0tejADl+HreQbMYi3Y0J9ocjQT2Kgzdlegj2Po4xe1RJGiGsFNMHjP+xT4nOZyTo87QKyxEHJuPRNOYE4k6IQC04om1o9H6E2HhFy0OnBjAGvT8LVctfLDGk6+7v\/abRrGbRSbpTU9bQwJFxQYe2wEdEvc\/hpdiprMEyur9jXf8ba7hVKIfBE0JjHu3YAAoCwsX6DbqmNX1os1kCL2RgDABuRRRiko+AwUGwyjyMM8JiufCMDkQPIoP24MQGyufJaEV7+JaAk1CBrWX31AzIZkM7ehl6X04Z32hwceQG1X4zuiiIM49gEY\/Ev81FBK4lUYlYpU6nkCRnLqqQN6q13HFRuSBBFvvNR5XjzglNkIhclL6ixJt6YJ1bWDdZ\/TCJWvLkjEAhwjnESmlXhBvXRxzjl89RAMPPsv\/myn1+0+77j1EiZYL\/km9NIQLmPAs0\/M32qSV03pkLT5YIQlyg6YHpiMMWoM0DIYkCMp7W9YNa84MdkQBq\/YjzNQF0kQEqS8sozTBIgepF3HwX2lHKiJcHcxmiJnKnpSrV64mSdqWtp0VJ1EidF3sFhSFlUczUITDh2zWsI1B7LI5C3UABMUYZIcZNRg06wRW2YmF4CNRxM0WyOE2gwh1OYyhHI+txVpML5ICnO4FwAYUUpsbjMY5uwJ3zrNHMO10OCkyzASqzA6GWsRq9nI5fP6\/sPuhr1rosqU0jXI91K\/kMwiXLsprdYebdtefxd36h7v7wlHGkFmgfyz79Y7YT0LEqZEdJdzInwx7dmXYazJ97sqYxOxzIhQ1ZBfkoE8YnmLNdkII6N3uiwL1kOBKyEFrqzMCvEIUdMDsiA15GhATKrhjclXmwDsw6QE7+ZyzJxGxvsE5STu5xYF6edyys8mjy\/w9gB9ef8F3qBSzm3QsIz3L4H1Q7DmqpIgAgWtvCwr8WYrfLHGFmNYChBjnNvPYk\/ckJMSbPtfv58oqplpX53JgpIgluxSlo2WAoHA4YwzZn7k61Iehq54rU7G5npOP\/fCxd7Vnqm+Jr4Ig7Tdhijtr98vEw3djMZI4vk0zmQ2XaYeeyNm8nAa6IyQjkFc8xa6PYaM80D6t8iV4YpjEmYe2FF71QJ4C781S8j5wnWdSWDKD33EC1I3jBcIeS3ldNnCmFQr5EyC1ZMnZZV1SOff6DRziixmFEj6JjHaVA4Rps2BeQ2tUjnPC\/E6TGSAWGl5b+BTOD8FVl8hNDBwgAIdpyfdLA9qboMjoAcfjkFrCnzXobTbpGEmiBa2takHWAH9z30\/BOpSKlnZXy9ycfF6IcupRAfd60BlsH0u6VTCFL68pVIAJG\/FRfuv4mmRl\/S13SYkEV+FMcIaU8UBbtRSO5PQ7iLfj3ao0J6D7RNP9doM8nQARs2UXbuTmoLRy\/ybd3\/swTBdLafjiEvhesRtvY3ng+gsfQZYztcFLqyvIXyjS7vGXVZjh64SCto9ujeU1lnAvgSHXbOAiydcn4D2Ojk9acJcn8R5VQlwuVfQo7TGnqYSvalWpAWjqAl5dkmxPIZ573M8+fiIMqV1QR+bxQS9UyqW8Morvvx56EdzTmjJ6Vs4+EE+154BiZL54ZznbfHFIKj\/gAtg7ycJF4xpFqnbYPWxwrxqw+TXywSs5Ik4RBM70dmERjHD5hPrkbk76KHY0R6Kd2i0TakGsGiODs5xEbhAC40XxwyQjZfTZwMfqHB+jU49I4t4RYajSWUAyiWcImvroVx5zBmlX34+Eg\/X8KtZk3ody\/LGjFz9zoTzb8g7wILfCqflmLRzwPnkrKUNuT8DUq+kKlUZzsnuwBejYnf1bJZEczWwZUbh9JUm5QiYGUuj1IKUHQoCKhCVEzR3KnQg6l1FaSv1WqTGQiFTRjapsfSaYMQusvQuJ\/1fqzzqFzFuNNb1vqPbZ3iyIYA3SMICDZvTwPx6NDYbn25pbGGjFW9BRiqXOBndSNnnNQ3sD1V7Rhu3qOObQDDXmK4528ekyWSnFqY180JTTZyGL6vKCm2W5c6uUfvHP0mrFDA44IowatUcsDL1yk6hOG2rKFS3yrJF984QgDeJ\/+72hrVi4a\/uRpsShZyT\/mJDpmt2qSU26cpAl7VEzz2M9ZF9UrKURDLBJ5Hb3s\/lJD4KsveNx2bllMjZstEVKXtr97hOxJmGVzb9r2pBiJboL31dm5TeGFTRoI0EioTrRDiXycuuK1eyuXYzu7cBUqC3EeTxnsLu2vOFlfEM93BeLRvm1fndNgrqnGR6F5CRQU8CTuhe6fPae\/ylQ4IcDDbFA92N3XYlwuFkmHBgHJQtsbXZxsTs0u3W8Ar36M6KC66EyppNmJ7Pc\/R567Rx8AB6\/ad71PK0mWXnjmxnLAXy8faVlWy8tbWSjWHjdU9h4rrgXp8jrofV9L1uwJCeOftMkllTKKyY92ep6wmHBgvhNyB55+Jid6e3w7bRr98H6IM34me7l1BkTuTMK4vXiQnTUM7qULkeZ4C0Wj5EIo7p7mxvt+HHjiusQd+KzmNxXtRSm2F8awjfqFEDfAKgG4xw3KPkumsoI1+qpzytFQcGzw5JMcE322bvau8ZKC+807jQ\/UQTmwfbOiVZdmUSuOVSjT38t1xN4nEJTFXkB3kCHJHP8vY1tA4WKqKneik3q5NwqdI5qfyS+cihWmtcUkYpQpMZwFdtXmZsVdIG7YK0zsAgf4riYVY6m\/3N7vJmpRXc2tm5csXfkEt6FHTo5tb21opN2xJXQJt636ELLdK7fSf4hriO8zWbCXCG4Ik0427v9HtbtemQ5Nns7Z41lV7vym5\/5VS2d3ZXTGVrc\/tZprIeqdVDqdVjMO0tfpibxYgXPt7Z2eiZOdDSX+nubJ1Frv7W5kpq9TeD5T1tZbWpVhsaUXFzd4k3cTE3N7e3zxhcf3d35dh2N59uaOtZqLCUu9dvyP8dvCT8\/krPqnIQ2TiMfgYuZwNTC4+kIZEME96tjRLC4YamSJkqQU1MOfYzktzOQSdJ4IcUaEw5Xp1ypomNEIfqBJuXPLo3qDeEMUgcDXvMeZVBuYBuECMTl+1M89OGckTpgk4RvclutlMKIJf9J9kqB6sOK7pSc7+QnKkxRFd9Y74WZmJiRAyrGD16Z2oPa\/BO7fbyWq1Nkc1IrGFAnYw\/r7iyS7YarqSE2VLLNDKo22VVlHIqZDbQuSzHH8Yzq9c7q\/2joA9NkMLhSS89iLpOgKQOfMbGiHfgyVeZVn49\/hklX41SAK865khvPEQLWL8UQcKYygfYG4ya3AqXlynM691bYqWQ8csgwTHHzuOgFYbpmS1GdJ2FF7u4Vpn0D5jtBHhVw++Woch2m203C9YbHRWlzup4q0oHVWJmYtqouPGEPuSa35vTmVcrDP9OzIrxCofRVZXgqAYinlnoiZuAuWjOKXJICWJX4tUbPMOddvSsZccdr+S41VTUgkIh4UodcdELMl6i1MMbiATH7auwh1Kb2dQwbfeM02OTF317Mm+Jv4phew2qglxpE5ylbeVwKfDIU5cwTfY3TToJfYj5D1yZA+tnZDSwSslemcpLOyci7qIzQ\/Nxrbgo4FZHRbSQR8dH5BnWIxkAOr6jxjozLeKRkfFrQvnzPOFnjrRZZiP2oUQ2MJ4afuWhN8w94\/jhuEq9coQ9taAGWjqRBig9Ig9wZGjEFXyDCgt9CjdW7skFSzWgoqAJSkVCjd73KrxAZktkChp8wfNBddFryuOHcxM+xs2iMpDcZkQ3TN2jXQQMjXH3HGDSeSHThYya2Uu71rFY1DqL8W6JgIhKv2saR9m+f14QDCQwJV7SNUbl78fILsiP6ICKUdHsYwyEYF\/hsqFqmRWKJdLhVx8MkApmoOzkBJU1IFKMUfEcZhLVKvr66Gos3SSXAbFjt0ub+nV4J4z2AAN0y\/Oh+YO1knD8\/zboeDlFL2hzLK9hrH4LsgHVuMvl0jrt17RJuq77lc9UlD08xcRb11\/E5tnRq9XTtC+o+51LXWKwmOm1q1d4aoW9r1M+aOFg7nWh5wk8CoERbfZjKyI0YTVHoC2pg5xIDlAwBbVLQJq9E2euzID5xOd8U1TczK9hyjyL8Ud3x5i0ALBgjgRPLYxjreEzEd9NXd0QM3DpoFstXD7st9jGH66lJrO7u52wIL17PSAd2xH1NgMfkFZdXS7zLbW6CFgPk\/aDfS+XNRmilIwgkZVluKyeVni7zgc517sO4oQyqLGAlSo7njNegl+\/T25dug7YcVGnW4mdU9WCRDEu4sA1qpnKA4mA1ap1qmcGialdDZhqAcvc3RAFyrSkjgwQzEZSS6mBXLj0SJZKEega0DEgNCae7rDpuYE01uIK5RBGCFAnzHWWPgGNNa7\/Fq7\/FlvTV6eoxVOSeiWDnNU7tXU2kvDQi72kEZ4cFCCh5EzciEeRIgyi4TVKBJ9jXglyH+H3w7IqeTVMqYoFb\/gBM0pYCqN39g2v7NnDe+Rwk3UHbbBHuW6SaudIFXtSrpacaQbov6DWILYVMoe097C3ckPfiwJDA5cEYUdjYiFX8clIpoKjgnust\/wivqxaYa9oSK6Vm59moV1zL+vM1QRDJ8itsVZhYG8l8QTAgFcGzzbTc\/XWbCjPk8jAca8hQVB+5jleQ6kz0i20htRNybMQ8cuxatX6XqGZZJJjM0CXAxsKUmICEmoO8oES0krTQC0hdekvvlfMFAT0CbpyyXZggRw\/TCL0xxpQhelE+16LRtNSYlmRL1yTB61mOTBrKiuAILpTo0Qxh00p6qk0tomlMTMy\/rCgsCdow3Fnbf0JsWlNj7vW+H1GKVDIyQoGgAwoIr5IK5OQDh9wkYVhLJ5dynk9E7ASgDKTagKWD65rq9ai0ibDkaWrUOQgIsB6P0o\/w3QzDEpjjQAmr1E3OEpT864kGWauLlQqblXJFPjX3UvWkVrKpaKU9pDnXTWR3SDFs+eyNQ3uzGw2v+ySLvH9EnI2qcopZrNRuPgaANQU\/v2r\/NGdvBRXCzmOqWgnxORqWEjb\/i+q1qSnwkzM3vbKDN1aVxEP6gUyRhfHj4RLouOqkbA2MmzEUcbz4vhDLCnXmZCYscj5tihuZhVcW7EG94bAQWaShTdclr62X6jfFWzYJKkmxx9WZYUseTXbh+W5uCq0AYuBhVFjeaCQJa+OyzgRr2SwWmhNL0y3NlZ2TexprA0QPzHlQZBzAwvv4gXOQuTYsCZtwQbEJlv6zz9FhoxinfXU8nLPCKtpbGO6oXIyz+M7MzXRnueOeItsUz1z\/TrkpGrxpwJ\/x8oFBmX6XZgtNASgQM5Zv02ZaQTv8DnmWqY8s7ZWltWC0ojDVu4FdysRKLrHCvuYY1shy+JkeUxxsDcd6hmi9an7uAyqsLiRXb66syPoR57q2sQsZsv1dgL8\/ppv\/hBtur0VoNbHN3p74xQiNgk1tGZYmnE6MkM+XfcS6jSsURqLhZzlEXc28qF54vJr38B4B7JIy3PZUMIqgs+MG6+XhBLq7U1IpE8peYhNZLJCGXoNqAvcCLc1Dt7Y+UYn6paGVokTPJh7GM53+YRZRjNjoGvGYlvSo8pNn+u8SPfc97209J+eA5WMg9BB63Ws4WfDNrlW0Qy9r9gZudpl2eCY5F0zqMNNY4guYCenNFPy7oApT82DbYEGb5csNUj8Ne4tdWT9sCM1T3T6CXYCSLBKBz\/OJxNptRL1AlUmPgbzQlmAtcoZMSuiAY7GRNiYwbeuKbxinWoAhB5TlYjL60Djy4qKEfMKlU9gSuFEFbo5GbfIiBPqzzVUA7L7D6f1sa1t\/2JqYM+mBmbY8h\/tj5oWqzXxqtOh7grFotZIw6YMZ2l0Hs20xDfUm4HWOMYmeQWxEc29xuUydWmqXqus5WDeirJC4HCuXbRduLSVXyuF1wb6etpPY5JWn5O0GurvcSfoQb4uywOTpmCu1KoeiEfaHr\/tbzxPyN10qlkdgbBFQPXgztg\/iiLiMk82DwFHF6qNDOK3yTPFcYqMDyuMaraRqdERF20OyCUvHoctLEzYUfcqxdahNu\/WlMRn1FOUgChHy3QOlnN1MUCtl6eihvUUgbE+CYjSMQqkr7U1SnIGG37OSD0PzUSrumXHnlxUH2jH7eWwqwWV71nfbS98oCdiWkx9oy\/GGEXzVSZ8uofgX9enW2+Sp+lYoXD80nYdg1cf4vkrUi8sEgSe8+XPdQsVDMBl1g4s8RHst0gkl7zokffbme7KRynkJDBJKlJlQEGlc5xNMrJlXeEMSLrP4TVt+klr7H\/vqX6g6wDbuSKnsSWdkaeLfHquUQ1tYj6RZ2b7WwMufHxnrMOY\/C22oFeRaVAWR9qFYHPvaoIerBt+iO\/24KzmUGqxxwPP8eBsdHjMLOzibQGLob43Mw9MDHCrmCwMlwGtNHE5nnn8AxrvWLdILhbUNfYQdBWoi\/XYQX3M2evrnL3BS8BEwflURjTNxnJRl00kMdLAtxuaqdimDwGJded4\/dy9dgekgbSbg8pOMAvX1utpL1wzW3c3NjB39Pjh1BxzxOAJxudFgY3kWw3ZvJJAA\/NI3q0rob+POUj9Xi1z0rCPYyudZcxsnrnafzA+fxbPD41rIVwGbmzgZeFp\/1vdZYQUenwHHgOLQOVNQI2rg6gq2yWG9EHqAAqn+Ny82VsH680mvOde5zkEUyi0d1ql6Idkfoe98M\/clXrB\/tnMetERxBgzFOVNIrOnOrOoxpr1ma2sWOwwLc2ltr1FA+jATkOkwlEvFShgMzmUNoVCV9zaHjst8VpHfBOtVrxkHpPcr7s6vbLJieuDguILyabjfA25E8suSbgJuwVkpsaS6W1bL6yJs7E\/TL8fcPbTAznXAMxsS1r+hrYNTJ8xd3gxrjUMsLVfVUU8p0OBCjm\/dHpywvyMFVnkBXJDYisWzLEtaN+M0eIxQUyvSSCFhvCXzhmZEbRJOUplBqG7E5CP2xuH703HBC1yckpsiZPbc8C0ST0wYhAxhK1TmZD9NSWcblug6wLc9fAFxgn7YZzQ69ppuwG1tD9Mn2DhKrGCtidP1+o\/6Om6lDmjKzy8bEDa8waCITuaaqqRyXrAjX9YKCA9BU4GiQIqT7XbyZ2wRgqJvf9aJm02qEtZHKoUk6MVlvgW8gBNBdcktlCTnIr6DvDCed15B5+rcpwfYDFcjAcB3ML0gDlFUquCm8rY0eJbfR7jEHwxtEIwCLebC6li1TMLVKEdHIk6rUE7\/Gw1bHPlnzOw1PuurJ09gFEq8vi5saA3jz616uZmcKBTGHVGtxWlnNCJJOwmIEd2CNnpk0gniLjgjHWSOEDMny8wIZaEEkXSBqZHN3lignLEKH90h7pFDogpri6o1YfiIxfI39BBv7lF9SlMD72QB0TCgTubzsFh5eEkdMWwIeEGg\/kL6IIe5yltDEy9KgZoYJFxpoyrk20jk9XkFQFS33Q0tzJdEWfQOtrxKB4Jsg2YW26RjldjwmqRmed1XCUYt36czWYE5BbZtNYJBxnhVUiF6zrj1cn8CDMlUPBp3xZGWfw0Mv44WjZKl49LPaUQbW73bJOPe+aqwBpSW09B+TWhD1ZYjtSmY\/46euiJLVMnz1fJuaToSDYZgvo0n0juKcoCAEOa2jc49qGAoz0IbkJn0tKosW3oJKn5Cin8CfJmzrkueg1f97leTW1HD4bbEQbLJgbGUc+iOXLZLay9pTwxvbtHKFW07mtIOKUWOgdkzE7QKYUb5g1GeJjO1RLX0ZxqiW8sqiwfSPw7QqkN87uNTJpgaYqXLhWug8tH5bfgYp\/Ki5R\/hoUgLtFqjJ53xpVu35rMPrfr+LG3aVEvAlNyq6rlBV\/RqIryNYjFmSPIDZZivqZW5QN21OqUhQ7uGgGWmCSLMbLrZrDyejQ3Znj0dYYHnobs2YuvhGXGQXI1u2wzbT7aI4CMSgp7OOqtr21+b2PajqpUoIVq82oBtgxWfmlPNR4Z6XLfbfHJKW3fETJrIFeYQBbyOMbeIp3dYVypQUKwFxXX40A1R3u\/Vrk2kKU+TtR4OQ2WWOhYqu5OOvdww40ALDQ3qgj9FzbDbVJUB5S0ysbfcmqNgQVaLngq3m+6oeEmH8fDA8ZDdLS3i1cjPLbMOgGXJO+lUB3yYdRMXE+pI9fAAmbKZna4YXBNnl1RuohTGnCbPFzwkWJr2gWYjtAPD9G5Qa0WeUHrbcKoR3aBzkpMusge36m8snKT62vCR+TiOs0tfJpfpuZdrvkzAj9yiEa7Ww0OQS8ekC1lY6f1skbf71ZqOMBtGSkPxmlIrufQB2Fo12mQjm+6ANUqI1ZXKfPdBNh1pYOrgqJTSIxSdSqwFWpbMr88Hq31ETPlzQgNboRyPEBhHeEKuqi3pBxrdPcOZXwOpV9xMLVaExP+oiro2lCP1xusb7TFwLiCa9WYxjS4SfCZEKAXDByR+0UfSW3Yg8Ffp\/aghheyS6fm6jSS6ko7kktcQkHgwKXiRNnYS3NeZdmYzOZ9jpouKKKLPSBY+aGr1E8I4m2gIyecj+\/rAGmrW7SW4KfYUtcqq1UskUBlYGEclBT6AlhQscAemJjuPEcG1AXiqljozHzr2zRAmcYZUr420FuuCYWX8y4O4jnZFtVAJxOfsVgvV8kebRHs\/DQ3IV8ypzzZ4EEhTCQcUSeR7hXHxTQuTTNdAd3fcF9j+xUqI5jUhDOv\/pDzOzi1gYV0okwNh+uJ73cp4IRv7SekxG3zkJbFUmD+aYaA1Q6k3Jo0wDZqgG3SAOg2D5GQObVZR7fkPOJGkSxFwtXmM1aoxRTxulsEj03tSZnOJ1ZfR\/\/kZlHNSZiU2heJFuyEI+joCWXjGW39jmsdEThIa8cn6ua+c+zUoDNW3UA4EsB5prat6Cn6K1s64UjPgGonjFnP0XstWbbCMBuZrQ2OXc9JHcoh3g\/uYAXTSKJWzORcrl6useeYUcYzk+jw1zLWdzUYuC\/gM8yrQ4NF6ze86yZ2AY0oZlQrj2QOqSUU2655frcUevwQNx0+8VqVTJY6US17+OtZo1z0qTsGEW4NBu0ZbDrvYyCAEHj2lHVI2sRbmHjbuO2YkTWncOvjuRzKSd253thES7wRj9AQsjW7Y20Y1kB1dnxE9qvpFed5a4Ps3dpt5mBbXTm1vkrzPuZW9XdWSIx3PAeeNA68jA7HLJd8hacmNvjbzOwfrht0nkCHuE0Ctd5wNocAESsWTGbUFNKc\/BMFYU7KTRvXFhX3gDVsm61\/4\/xg078Wk\/V76AYmQ2jNr2fJMJ2mv9to7F43p46Epk7txMtnPkGz4TxpPviYNv5csoHHh1qbTvnGe+sHqk+Tv+g8121d7YEFr8x5pTl4QkEV7mMt2DxwSf7m0XZqQf6iUwsjchfBBMzr0cSXXK5GftbwjBgU7OTtWDrhk9umW9dseFtAphITkkwDtFpGGqeJWsWpu2djtIVc0OQ145RofWK5Wltf2E3MEtrUWUKuWXUtS2t1kIMZz3fOey3ZOWUNqA74dS9xLb5NpsXNwCFTz+nwUuYDbF\/Lfs7CcMCKJQy1D7kVXEfEsip0O4MwSdqcMa5LFYKwoO7Dbw+OcLEab6RNgW6XQu+dcz6kCOuIEvcIP1H6QgO60i4MVcpSSJ2fY9uf69zka7rw1rudW4aNh7wGEpi9qEbHH1Ymua6WOUtIyOP7oP8\/upgXJtBMacJsjrewjQ0RPSWDBTeGOSrcqzyyvoYW1qGBjUpua7pI2owxGeRGNzn5Vjad8yiOIwTBpSaJLitmh77LoqboUJbYJgnklefsnKUzZDm3fsG9m56pOREfc2SzD\/AAq6gW7zr+54VzLGFboql\/kxIHZKvbc601Dgu5dQJAZTIk0E9akJIq5WLFWTVGV4SsbINxWjFbiEU7JvThN8UiRAp6XmpvoufZdGXqlBHXOd2PFLFbSusV41n0ooY0+gzf19uk8qGwkdJv3v0JKR\/vhBzBEJcxCEndMOzYEW\/5\/mAs4QFcPVoKQ7LeM5mRehZn9z0KKXczi+KZXGh7XUX6lDTfvQ+baZhKv\/E6hUqpsFsb817ZnxZloN1uYJVNkZdLJdxcul+in39OySz0EpOqHsQZA2nvOdPW6uzfxPSwzbClW1P5HvsAeZCwUZDzJ3Taed3d3SQwTAKO5rKzOsbXoPBysodnDZCzcDXYnecJF7z7hohXIhDuqgD34jPSFc22FB\/fwMfRa\/eiTZg0TZz8fiSuj5PnItVZsusDIZiEthkmoZ2aAEjCGz14pTnMuqbf\/UXwHBCr0hCMMPCkQUO0n62Us5srrlwBQ19TzKnVbM6emkAq8AE1NqLO539a9NFarrr02rYMzJQ9w9Z1I9ZHIUthTyok5kC32tCcMAn6EoOK\/kmly2kr9jxKX9JlsGvmFG3Qfb4zSmRJdCMkDsQxGBiTn42Uwlm1XujrvlTrM2RdkmYWTSlbNNTBmrgYE842OeGsmU1OO79OsopdQVRK6qjNX3vuxjaxTuNHM3sgO3WEb4XtmNA0yoiVMzAjB4S+Uvb78ZnMzWNY0a3Yulgz9rqgKqP024JOglt9LrLuHYwqtTrECVGlB6Y6MQpD+vgd+Z+iqcfZarh+gnpzU3SvGwlrF9g31TQxiKylT7am2iLXwBgMZMvvi+UzBnm6y620+kudkJc7zcKH30iAOd4ASfH4Tpx5\/gzrUjJzwmIg6ppFBq0+gYnzXbSuh9dtGpbAR\/c3+PVUbn3uR\/hsYnre5qZu44A0M4TiAgo6ep29A\/yBTzrkEFkcnk4fr2abs99XZAo76LDqTJAQDpgGYfNYnxJKDY\/XT0DMktjcaspvPOvsTpcgcerBar4Iqx9IpbsMKT6YwZnlEwnCGre48SZxbh77AyhekDW5nyiWfVhlyLVZK3T3TOjhizAF0J0jrYNYNX+A68DniqNBAU9sKFRypFcLCCRQqrwTisMMEWqWE+neic3H23EHnroDoi6IlqxNNTFyDUQ15s1Ri66mHumYq0X56y5HCyP+9lBL5Z1vTKVOdHGiy9xMkWNG1WvAFTKKqNljzWXvnc9GtiimFo9L7pTI9lSYNFnU2gf7prvTO7W2e6HgBjYgBe7ktm8xP7qbjEOd1EicWlZevUGfs6WDrEtbr6AhGVLwtbgYxUU9amIPszTAkbVaThxu+3flSdmYxu\/uthsRz5zyz0TCQ7RGQGrp2q54DTvg6qXlp3pzl0mJkgo\/og6WoqAidf+ESpfe6enm5m7ngQ8Kh1yl\/hnUc6+TiXHY8gEeSygo8kSzqWNg\/1Mgz7mVdognOXRPmHKifTxx1pR3pYLj8bgfSkDaev\/KOtU43qxr0oi53OE4eea1CCUHrslZZN+K9huaNKf6AQNNfe9NAZ4J2OqG9kE2cWZObepSEut4mbLpaalAwH\/AiHuyNJ3IE6LrzCtCwfD42B4B3OO+lrp8qbmxKh10ltpjMBqP9FjOhrXJMq\/lRdmksF3vtVOb\/Vh2Yem1MK3WU79Ta3jEuJclg4vGqoyUhTuhAjvZUpkYKYtXmtu\/myatbKbpw0q8Du2mAJMzaZFrIsTGFKTWrh77jvVgA8wd2wxzx14FAg4R7sIcbhgnp3gLTy0WV4tDNWM+ou5CGZfFadvcp8os6B5E4tgW4FqOCHjRmWumkgpXPy6ldsHBDkLBY0x\/bkxYcnlJFBxajRudWdb1eCxz2wVL1D0kpzBjGMVe3VoizH5nBkDJSuKmhTUiQz8LrKRaUmNreHCFM0DNSZ0WmSa63lPPNdMywgkFz47Il3brU7go6udW8Ky2NzbarrzULptPhrN3qxu22OrXaJ3pomFdcKnTOuigi60t2CbKp6ze6ygBqSMFI0Sd\/JRRQgBVu5gLXX9prOrDgS6d2xy2lXbOehzBO6BF3JEAAbUashlsKhuIzwRsvdK2p9KT0g0HDSkwoR7bpdF5GvLAtRZez77HjKHN7WDfv\/XVBxPq38OAQs510CajfuDKOX6d4PS4Lsst011p9+tn9Lj6xMBwCM+3Xeqxea1y\/RNqXSPokHPvzD7\/XPPI5IgMQY2RR6iUHmKPC6vYVjkhtJufJElqPIpPcV5vAD+dPGNtqQPydhQlw55WE+lWPVTHckYlO7PtRG6gCkm4XzG30fBKUp5ihKsCJAHVvPfV2nvVE+xPSyhwxpz3\/nB152HeMIGUYbiEOkI6XupFxY4sn6JmnVRhUiipthHbqZhEIRJdEZ\/gxgglbfO\/pRr7DWiWe854bbMnrsGpuEbYI\/I7YSAyIQe\/7loHPw04qEtzKqwwqZzhUTMJ7k1uCeMFCkzTTtSp3CzKRNk4J8lsWMYbNq\/r+CfaL2RcRJRoTQ9r86zZKKFxl6YFG4FWjI6lioqjdrY0iVpie4t7zNsDpk2PR18\/wt3rEXI7QWO1zZ2VjdXesPyyLLmo7YNZD0t\/gmy1\/vMBhPMr4AI7dT1T3w2nvvuUPeUQnIAsoCZtKAsAZPGcjEpdlQfe1LAtjMH6MqGhaDzSxSCcIuKCMlzg7KpgrAknW6b5chv\/zYsp+VdplKhcMcMXtoAuMeRSqqByfcWpmXbrTMNWHsI77JU6fYyZZVh6Xld7UjW4oL0O0gFerPlVzTkM6+CNLczw2dpYUQcf6DZuG+hwK5BM95sdj9GsnFO7jLq3qW41h3edYWV7fiU+aKPJfLMZyKETDUFGG394BS34e6JrSbQX9yDxcJtMpm2Ub17gv6bcTj80gmREtajcKShNKSTanFxuf2p7n3I2dnBEY8Bv3NCyXcaZMWzq51E1E3RJ\/7L7gsKRXgpLeODsmzDjqo1mw8DU7gNI3zetk5mW1lfJx6\/U2kl6HV29cnUTcQ7dSLpKV58KbBov+u6CkQkQTvXrfYn6LLU5Z7p4HB0awkMzasIH6zF2Z0m63goZxxd5xvzMgZY1enCIBxpiqNxTHLYbSAvbw6q58TAfia6bTfFJ2XzauNduUL+MI9xFDrOPQFtVFLeagUygroI6RZnEIedHUADYdjK8BdgMDHYMQRpHmkF5tYfpgmNdba4zY\/F4KleX4WxIPTakfO18Z26qYEX0jFpENz5iiTmXz5sBSqFDc2z8rWbb6NKgLtvFy0\/yAuS1BpCofbT3GR0GMvJSXKkm03XiLG0Nsic6rQGEuinMAp\/I+VTa1ERxUORlXCrbfsQsyXqUQzcADlvdlcDhVeqNQ+ahOeYkz7wziKNTDkr322eY44oMG7kdClpUBecvse2tj13ysr55wZq39Crxba+2R2KDBsgA7fsnXvMgTD5imIQ3ZvXtzikD5AsYcUaOXT6RmTP73AnYvipdUm7K0lFLRQJM0woe5DkHNPHpzF6dG2xPZKqfRt+AsupdtWuvrPk\/PEGFTWvwAORLLu2Dn8CaVt\/fq7dSCNPRVx2BNFOFSWshj6ntu1FbkUzHFGaB9+yUFF2uk1zPxsGUpS1OWeo0h1kb8+8DArZEjpm6aaKPT6vBj6c+OG7Flnu6bIeWuP212219vKc9ajqfR4ZrUmpWnAWktuXbcOFE5\/xSm4r4AJG5CQzCriv5lBidp+1lmpTKa7EJukjtZy9eGILgjosL3BDOL3nACgiAQcMklsWLF2SSXBCXgxP3Gp7w6\/cjVMlz2MinX+i\/Kk\/gR6Jesn4GhhuB96kjLq6iOacoei4d0uKnGEB8oEehDtWlDnf8wu292wXKwChoKG9gyEEOcCTwvzMEbMM77HPR1HNbFMwXelXfexU1pJjHM2DekjxhSRD8gEX0HuAKHJipBco4L6VMFweYNtr0gE5w3qtt1oYRJOPqx+O9u72OWwpsucgQDwYGgI3a+QYHoFm46vOyO6rWhqp8SrySpEQBEGI7HgV0WR0I71eQhrVsWENkjwrc\/2yi0OAplf+GN8hRbV6y673karGoUqbO23DrXkvcALQv99DruMDkTgq\/MOCkM0xGak9rOP8FN0HuysSs407TOv4lGdf1RYRJZhWAVeZWvxSCDgS26Ldm0y9lLVCtChcQWM\/tRT+ghAWMM5L+A2OguFaMlzpf\/lxcvnxdHSQ5oHY8kB5rdDBgDBywAVP83j+L3nYL88U3++3NTW+CJ\/\/w5PsnRycPTn5x8sXJfeH+7MDvJ788efDk3ZN7J3dPPoELHsK\/nz\/5zsmnJx+fPBBP3nvy9\/Al\/CHgRvjtwcl9eMZn8OnfwgUf05zFyUfw2S9O7sLj\/gfc\/umT74rnxMm\/nNw5+dmKF4iTn8Dtn8H\/w4P\/A16IT\/sU\/vzi5Fc0zo+fvP\/kO09+SMzgs\/fJv8Ht9+FxNJGfdvR\/+OfJ3SfviyffPfmIvv3lyV0Y75PvwlNwMl+cHMGo4MEPYPDfxcmc\/C8cKj6Nfv7yyY9OHsCof0WT\/AXc9t7JFzCI\/8aPfRf++Q59STPFWcAc8G04HZzFx\/DPF\/w9zObuyRGM61\/hvzsw+\/eYAjCad08+Qv7r+iLr5H\/i4+iNHzNpcGAwKBg\/fNQSJ\/8bf0e6N14AO8CtEvwPrz168j6M5wG8\/+cwyE+JPl\/oacFvME\/88Q\/mSp9GeCFNFC7+LkhvXBG78r8QT74jaMof0Wg+0XcCB1xyy986ja++AL46+TE\/HmkJk+BRPYCnfs5f\/wvcjV+9R+v1IzNs2rpXfNL9GB77GS4U0uXHyM84ZfjwHnz4A7j7AS76fRjpQ3o+MjXS6HN4OPLcF\/gbvgIG98OTT4LZr+ISUisboFZ6PXjZP2nawPRweFd2O3zTfZoZjQvZ4D9o5ji9I2BuGJnbY8CjxPn3kevNYuMM7sI+vUvD\/YgWH8lPygx+bMOHmrtqa1Nb04+QbKs5cWM7EBS0qPfggR\/xDvsXnCF+CE\/DOeETfkUS4Ed2ArDi7\/IGhJ35Q6Y4bQm9l4ReaZi6gB\/3YE890CuKIuP\/wMO\/x6+gAfnrixGnjsMJRqPwqe1hOl0zzLhkY6xY220P\/22hLZ6DEb8HGBqQ\/Ij6LvuV50iZlrg6n8nFXNrjAN5A97\/+m4qCqGIPnnxRDw3NAG\/8bys8F1KJr1dqHxTLX6oipsrsW9\/Oi0hgjs0oFi\/LaijLCgT318FKzOHlb8GlHfGN7NsqWyIJ8oflRl4CYNtPaR8gh\/OO+hGxuHCMElAZ\/6Jl\/IgE2\/cs45Ekxi33PnyB8h1E613UFbRen5OQBo78pw4wxsk\/dvgl\/ohOHvx\/D\/iK1idrH\/SWN+gv\/51ifl9+ZkJ+cMV2rXqKde7uxhm37TTf1j39tt5G8239M27rNt+2ecZtvfptgDboxjOIslRSpt935Yzbtppv2z71rl1KZl66qxvIsOYlsL7hpZt37EJcJpCx6vcmW+jqoJwWcniGxXRDlqUcFnEpDuLiIIY7pnEkBnNxtUjjTMmsFOSLGY+GI0WdLFBCjCSZstRQey4XeAmO3bfz8MGiTGS1P4J3lXQfH4INQk7AuEoxzNNUTfF9cP\/Xihgff1DkM5UNYTxP+U4cKwoqCeONxH6RVwclddmHvySMYFpUw2mFxWCRmoG5nsOM8j07PTrsaKqG8D15rODF8SGMMLYS8FZeTUdWDppPwXpN5rARyN02HbGbTSBhq2LegtHEoogPgK5IavssfANYvvjncFTkWZ7k+\/TuMp5UMUy7I64mZd7yLw6HK2EwmLkzzOHqAozxfb52kM9iAddMYYLwvngGv5bi2zGMA4hB1+ypAig\/VSkObQ+WAq4rVUq1b3FelTCfbyuY6tK7FzFYSOpbEl1l\/HqMfwtpy+wOFJI4xoutnhNzIFFpByLtosB6pbHkVQAOOECfm5qh6pHJvFRlx\/MUvB7DmEAblc8ha4nrshzZupGWeC0bjiSoS2adlscxLc0uLWH5peU4moy0RKWl53\/z3xo4LBr2DGC4B6Au\/h7F+NNcCTrg\/RYADcIhAHGe\/J2Gk4jePUSMeoFsGW24dAjk\/RSh1pMfAHi578HUI4Je\/0bqCfBSG3A6I7PP8KlameFlgG4eaMD6fX9\/nvyjIBUEOBZxI5lQ3yes9LnGcx95WPALVIu\/QuBJivEX2qbREJisCzIRAEPB895lIwSA\/3vwMc4RYNh7T34oYIJ3yehhyP8JW22\/1EaKYARIABeV5S\/x8ibCMZC77xt42m76HRIL8KVDz44IH8E19wiofs76PMS0H+s1hIu\/wLdpaI9DPrLkgat\/wauNswO0gPNF6G2gqnfDfbYHfsCQRNy+\/eXPT+5rnGDp9TEZhBpg\/F945+cMrkMkcZee9ik9zYDcB8QFNFJcIoTe8Gqc\/a+IrO\/SnWSaahvlk6Upm6s\/o3F4BgR\/oS3Bk09g1P8oaOZsS31S40DiL8\/Evc9Ld0TAnkxbQd\/jjD6nd1nu48neZYOJWOduwIr4CGZFxvi086yRysT8Dn33Qx6rJ8jg2R91AOIRvdHgekjcp01Pa1W4dyCHw6efMbQjQMfGOY7rPm0fIiVKBb2p7pM1rzkFyPbkv9MwjoJRAcWPWoxOPxWMDZudI0++39JjFQ0ciquC1tB72iVw35d9wDDoQEHrlGdm7b+7LIO\/\/HfaPX9HpP70yd8Cy7wHovDzLz9r4Xc\/hrcgr36Kf\/s7qLW0Oc0nzDF6n\/2o5W1U+L22U1uBBwH+OiIvyneJD46IAR4sS3XQ\/CD38OefvDAqjJxO4r3pBTyaOX7xQvcC6L5oOnrxQr\/\/5+iR5puIKOuIQsBzsUyeq+TFfxpHUksMO1c29SroBVg3XTG+w+EdsWan+G\/e\/Yl2iGvXcbd3vqSggzRMWfMaXPHnOFUqPuWp\/l4DAec4RSwP1T20\/7N4aX9vrlkATdb9i25aFExi85x5FGt49GnU5+IrPt1VjNC0I7Y32tvb50olrHjgggfxBxDKPUdCYOtH7vwoft+BZIrUdfvt7jnrbmyduOs6CPwReNvrzvZzJF4X84W7uiPgH13Y5zwJR1DcYPHfcdhJE+e3CTydJ0kQRXc1jH4nzkzaKAmKnXOWEl3EtV0NbH9XER18fUt8jWBwSn3NO6K3ed7LgLC2q3Ht7yp+1xIHMLXuOYOhLsLZ7lYzh\/W2++c8OsRq3SsrRtfrt3u98xZaiJO626vot9Xu7Zyz9dlFANPdaYJyLe\/IGK9fFMOQ8yYsgpDubjNhu91zNgJ7qOR7Gw4jnUbKc3fFoGLtdVeQ8rx1XI88Rb3fTo00ZTKwcD35V\/Zx42ehexyf+AV8RP46Nre6WxudFwZ+Pux5EQN1aq\/fsFQwzH5v5w9jkKgOe5vPLFF22ue+bVHb9VZpu41zHhwqu96Vp5Mp2+dsFfdQ7\/W2n5UHtnvt7a3nxW+VkHGes0Ud2ntmHXruHIU6tLf7h8nufVShfa1C+bC7iIv1Ht8pXEthbiKJh5Oq4VSlUrV1pRP3HqQKBXOWEDXhQ39xeLjGb979KZZPFHEkx1g6aI7W0y4DeNbrdH5mwkU2RT4TCqvUvkk1I+jBRpfFRKampZ6udtWPoaNZlV+baBtx69lgwSgA\/Y1+x3OOaFeXbhgv\/WJ417P9vNYGEUNfI4ZnzHs7z2EjlOgvm8vnPCrvIPU\/oFF5x3iLZ8xRPM9h+2eY\/uEQ0ztTMhzVgM4LOm\/E5p94Jp4xs\/Q8h+0duySeMbP1PIftHz30VJm1Lq\/2PGO3\/lE2z5pqe57j9k46EM+Yj3yew\/aa9v\/hSLKgCfuzZGmf87DrXa9PNUS756zE\/BbTDb6tc3YY+k0uG0a31e6et9Pab8cnzu6\/2RJ7eRaJHYyvqjnMoYX9KUS\/1xIzdCN3nxfX5OFz4o+k6PNZSz7Pc6FQgW8+u93cbffOexOgDt9cZTqf8+D8llRi\/ZW8rd9NBS\/mAvV2zhliYgMXbtvybL7M\/k67u3nO5q7fQ0P8fkriabJbIbv\/Pw==\" \/> \t\t<a href=\"https:\/\/www.pdf24.org\" target=\"_blank\" title=\"www.pdf24.org\" rel=\"nofollow\"><img src=\"http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/plugins\/pdf24-post-to-pdf\/img\/pdf_32x32.png\" alt=\"\" border=\"0\" height=\"32\" \/><\/a> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-space\">&nbsp;&nbsp;<\/span> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-text\">M\u0259qal\u0259ni PDF format\u0131na \u00e7evir<\/span> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-space\">&nbsp;&nbsp;<\/span> \t\t<input class=\"pdf24Plugin-cp-input\" style=\"margin: 0px;\" type=\"text\" name=\"sendEmailTo\" placeholder=\"email adresinizi daxil edin\" \/> \t\t<input class=\"pdf24Plugin-cp-submit\" style=\"margin: 0px;\" type=\"submit\" value=\"g\u00f6nd\u0259r\" \/> \t<\/form> <\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nazim Mustafa, AMEA A. A. Bak\u0131xanov ad\u0131na Tarix \u0130nstitutunun elmi i\u015f\u00e7isi &nbsp; XIX-XX \u0259srl\u0259rd\u0259 C\u0259nubi Qafqazda az\u0259rbaycanl\u0131lar d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlara, soyq\u0131r\u0131mlara v\u0259 deportasiyalar m\u0259ruz qoyulmu\u015fdur. XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dil\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n ssenarisi erm\u0259nil\u0259rin XIX \u0259srin sonunda \u015e\u0259rqi Anadoluda \u0259ld\u0259 etdikl\u0259ri t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 \u0259saslan\u0131rd\u0131. Erm\u0259nil\u0259rin 1894-1896-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 \u015e\u0259rqi Anadoluda t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri i\u011fti\u015fa\u015flar yat\u0131r\u0131ld\u0131qdan sonra [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":502,"featured_media":355,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[23,32,31,17,18,28,33,29,30],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/354"}],"collection":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/502"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=354"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/354\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":358,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/354\/revisions\/358"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/355"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=354"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=354"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=354"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}