{"id":481,"date":"2014-06-24T01:40:50","date_gmt":"2014-06-24T01:40:50","guid":{"rendered":"http:\/\/nazimmustafa.info\/?p=481"},"modified":"2021-07-18T19:41:42","modified_gmt":"2021-07-18T19:41:42","slug":"nazim-mustafa-h%c9%99m-1918-ci-il-soyqirimi-zamani-h%c9%99m-d%c9%99-birinci-qarabag-muharib%c9%99sind%c9%99-erm%c9%99nil%c9%99r-eyni-istiqam%c9%99tl%c9%99rd%c9%99n-hucum-edirdil%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/nazimmustafa.info\/?p=481","title":{"rendered":"Nazim Mustafa: \u201cH\u0259m 1918-ci il soyq\u0131r\u0131m\u0131 zaman\u0131, h\u0259m d\u0259 birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 erm\u0259nil\u0259r eyni istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259n h\u00fccum edirdil\u0259r\u201d"},"content":{"rendered":"<header class=\"entry-header\" style=\"color: #222222;\">\n<h1 class=\"entry-title\" style=\"text-align: justify;\"><a style=\"color: #0000ee;\" href=\"http:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Nazim-Mustafa.jpg\" data-slb-group=\"6112\" data-slb-active=\"1\" data-slb-internal=\"0\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignleft wp-image-6113\" title=\"Nazim Mustafa: \u201cH\u0259m 1918 ci il soyq\u0131r\u0131m\u0131 zaman\u0131, h\u0259m d\u0259 birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 erm\u0259nil\u0259r eyni istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259n h\u00fccum edirdil\u0259r\u201d\" src=\"http:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Nazim-Mustafa-1024x682.jpg\" alt=\"Nazim Mustafa 1024x682 Nazim Mustafa: \u201cH\u0259m 1918 ci il soyq\u0131r\u0131m\u0131 zaman\u0131, h\u0259m d\u0259 birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 erm\u0259nil\u0259r eyni istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259n h\u00fccum edirdil\u0259r\u201d\" width=\"298\" height=\"200\" \/><\/a><\/h1>\n<\/header>\n<div class=\"entry-content\" style=\"color: #222222;\">\n<p style=\"color: #000000; text-align: justify;\"><strong><em>Nazim Mustafa 1905.az web portal\u0131na m\u00fcsahib\u0259 vermi\u015fdir. H\u0259min m\u00fcsahib\u0259ni siz\u0259 t\u0259qdim edirik.<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000; text-align: justify;\"><em>Tarix\u00e7i alim Nazim Mustafa Prezident Kitabxanas\u0131n\u0131n \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri, Az\u0259rbaycan MEA Tarix \u0130nsitutunun \u0259m\u0259kda\u015f\u0131d\u0131r. Qaraba\u011f\u0131n, Nax\u00e7\u0131van\u0131n v\u0259 \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tarixin\u0259 dair silsil\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259rin m\u00fc\u0259llifl\u0259rind\u0259n biri kimi Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t M\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. 1905-1906-c\u0131 il soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 \u0259sas t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131ndand\u0131r.<\/em><span id=\"more-6112\"><\/span><\/p>\n<p style=\"color: #000000; text-align: justify;\">&#8211;\u00a0<strong><em>Nazim m\u00fc\u0259llim, 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri soyq\u0131r\u0131m Az\u0259rbaycan elmind\u0259 az t\u0259dqiq olunmu\u015f sah\u0259l\u0259rd\u0259ndir. Bu hadis\u0259l\u0259rin \u0259sas t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131ndan biri sizsiniz. \u018fslind\u0259 h\u0259min hadis\u0259l\u0259rin \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259ri hans\u0131lard\u0131r?<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000; text-align: justify;\">-1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259rin C\u0259nubi Qafqazda t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri soyq\u0131r\u0131m\u0131 \u201cDa\u015fnaks\u00fctyun\u201d v\u0259 \u201cHn\u00e7ak\u201d erm\u0259ni siyasi partiyalar\u0131n\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n etnik t\u0259mizl\u0259nm\u0259si yolu il\u0259 \u00f6z soyda\u015flar\u0131na ya\u015fay\u0131\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn yer \u0259ld\u0259 etm\u0259k ist\u0259yinin n\u0259tic\u0259si idi.<\/p>\n<p style=\"color: #000000; text-align: justify;\">Erm\u0259nil\u0259rin 1894-1896-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 \u00a0T\u00fcrkiy\u0259 \u0259tazisind\u0259 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri i\u011fti\u015fa\u015flar yat\u0131r\u0131ld\u0131qdan sonra h\u0259min hadis\u0259l\u0259rin i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 olan \u00a0400 min n\u0259f\u0259r erm\u0259ni C\u0259nubi Qafqaz\u0131n m\u00fcxt\u0259lif regionlar\u0131na k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015fd\u00fc. Onlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti \u0259lind\u0259 silahla g\u0259lmi\u015fdi. T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n g\u0259ldikl\u0259rind\u0259n onlar \u00fc\u00e7\u00fcn giri\u015f qap\u0131s\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 indiki Erm\u0259nistan \u0259razisi olub. Ayd\u0131nd\u0131r ki, h\u0259min \u0259razid\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar ya\u015fad\u0131\u011f\u0131ndan v\u0259 torpaqlar onlara m\u0259xsus oldu\u011fundan erm\u0259nil\u0259rin ya\u015famalar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yer yox idi. Onlar \u0259sas\u0259n \u0130r\u0259vanda m\u0259skunla\u015fma\u011fa c\u0259hd g\u00f6st\u0259rirdil\u0259r. \u00c7\u00fcnki \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 yer tapmaq nisb\u0259t\u0259n asan idi.<\/p>\n<p style=\"color: #000000; text-align: justify;\">1903-c\u00fc ild\u0259n ba\u015flayaraq daha \u00f6nc\u0259 \u0130ran v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb m\u0259skunla\u015fan erm\u0259nil\u0259r v\u0259 sonradan k\u00f6\u00e7\u00fcb g\u0259l\u0259n 400 min n\u0259f\u0259r erm\u0259ni a\u00e7\u0131q separat\u00e7\u0131l\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131na start verdil\u0259r. Bu separatizm \u00e7ar h\u00f6kum\u0259tini narahat edirdi. \u00c7\u00fcnki h\u0259m T\u00fcrkiy\u0259d\u0259, h\u0259m d\u0259 Qafqazda muxtariyy\u0259t \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan erm\u0259nil\u0259r sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 bu muxtariyy\u0259tl\u0259ri birl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k vahid Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259tini yaratma\u011f\u0131 h\u0259d\u0259f\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131lar. Erm\u0259ni \u015fovinizminin, mill\u0259t\u00e7i erm\u0259ni partiyalar\u0131n\u0131n, onlar\u0131n n\u0259zdind\u0259ki silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rin maliyy\u0259 m\u0259nb\u0259yi v\u0259 silah anbar\u0131 rolunu erm\u0259ni kils\u0259l\u0259ri m\u0259har\u0259tl\u0259 oynay\u0131rd\u0131. Erm\u0259ni kils\u0259sinin, erm\u0259ni separatizminin Rusiyan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 qar\u015f\u0131 da \u0259razi iddialar\u0131 ir\u0259li s\u00fcrm\u0259si, \u015e\u0259rqi Anadoludan Voronej\u0259 kimi bir \u0259razid\u0259 \u201cB\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u201d d\u00f6vl\u0259tinin qurulmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 iddialar\u0131ndan sonra \u00c7ar Rusiyas\u0131 ciddi narahat\u00e7\u0131l\u0131q ke\u00e7irm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. 1903-c\u00fc ild\u0259 \u00c7ar Rusiyas\u0131 Qafqaz\u0131n guya B\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan \u0259razisinin bir hiss\u0259sinin olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u0259rsl\u0259rin t\u0259dris olundu\u011fu erm\u0259ni m\u0259kt\u0259bl\u0259rinin ba\u011flanmas\u0131, kils\u0259 m\u00fclkiyy\u0259tinin Rusiya Torpaq v\u0259 \u018fmlak Nazirliyinin s\u0259r\u0259ncam\u0131na ke\u00e7irilm\u0259si haqq\u0131nda q\u0259rar \u00e7\u0131xard\u0131. H\u0259min q\u0259rar kils\u0259nin maliyy\u0259l\u0259\u015fdirdiyi siyasi t\u0259\u015fkilatlar\u0131n maddi v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 ciddi z\u0259rb\u0259 vurmu\u015fdu.<\/p>\n<p style=\"color: #000000; text-align: justify;\">Bu hadis\u0259 erm\u0259ni terroruna r\u0259vac verdi. Erm\u0259nil\u0259r \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn hakim dair\u0259l\u0259rin\u0259 ultimatum g\u00f6nd\u0259rdil\u0259r ki, h\u0259min q\u0259rar yerin\u0259 yetirilm\u0259y\u0259 ba\u015flasa, yetkili \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 terror h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. Buna \u0259m\u0259l d\u0259 etdil\u0259r. \u0130r\u0259vanda, Qarsda \u00e7ar m\u0259murlar\u0131na qar\u015f\u0131 terror hadis\u0259l\u0259ri t\u00f6r\u0259dildi. Burada h\u0259m d\u0259 m\u0259qs\u0259d ondan ibar\u0259t idi ki, az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131n t\u00f6r\u0259dil\u0259c\u0259yi t\u0259qdird\u0259 hakim dair\u0259l\u0259rin buna mane olmalar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131ns\u0131n. Sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 Bak\u0131 qubernatoru Naka\u015fidzeni, G\u0259nc\u0259nin vitse-qubernatoru Andreyevi \u00f6ld\u00fcrd\u00fcl\u0259r. Bu \u015f\u0259xsl\u0259r erm\u0259nil\u0259rin etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 siyas\u0259tin\u0259 mane\u00e7ilik yaradan m\u0259murlar idi. Bu yolla \u00e7ar m\u0259murlar\u0131n\u0131n g\u00f6zl\u0259rini qorxuda bildil\u0259r.<\/p>\n<p style=\"color: #000000; text-align: justify;\">1905-ci il fevral\u0131n 6-da Bak\u0131da bir n\u0259f\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si il\u0259 ba\u015flanan erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 q\u0131z\u0131\u015fd\u0131. Erm\u0259nil\u0259rin silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri \u00e7oxdan haz\u0131r olmalar\u0131na r\u0259\u011fm\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar M.S.Ordubadinin t\u0259birinc\u0259 des\u0259k, q\u0259fl\u0259t yuxusunda idil\u0259r. Bu q\u0131r\u011f\u0131nlar bir t\u0259sad\u00fcf n\u0259tic\u0259sind\u0259 deyil, m\u0259hz b\u00fct\u00fcn C\u0259nubi Qafqaz\u0131n varl\u0131 erm\u0259nil\u0259rinin zaman-zaman c\u0259m olduqlar\u0131 bir \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 planl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 ba\u015f vermi\u015fdi. Bak\u0131da erm\u0259nil\u0259rin \u0259sas m\u0259qs\u0259di neft m\u0259d\u0259nl\u0259rini \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k idi. \u00c7\u00fcnki neft m\u0259d\u0259nl\u0259ri erm\u0259ni siyasi partiyalar\u0131n\u0131n, erm\u0259ni terror\u00e7ular\u0131n\u0131n maliyy\u0259 m\u0259nb\u0259yi rolunu oynay\u0131rd\u0131. \u0130ri neft s\u0259naye\u00e7il\u0259ri -manta\u015fevl\u0259r, mirzoyanlar v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 \u201cDa\u015fnaks\u00fctyun\u201d v\u0259 \u201cHn\u00e7ak\u201d partiyalar\u0131na ayl\u0131q \u00fczvl\u00fck haqq\u0131 kimi b\u00f6y\u00fck m\u0259bl\u0259\u011fl\u0259r \u00f6d\u0259yirdil\u0259r. H\u0259min v\u0259saitl\u0259r hesab\u0131na erm\u0259nil\u0259r silahlan\u0131rd\u0131lar. Fevral\u0131n 6-da Bak\u0131da, fevral\u0131n 20-d\u0259 is\u0259 \u0130r\u0259vanda q\u0131r\u011f\u0131nlar ba\u015flad\u0131. \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 o vaxt 30 min n\u0259f\u0259r \u0259hali ya\u015fay\u0131rd\u0131 v\u0259 bunlar\u0131n yar\u0131s\u0131 erm\u0259nil\u0259r, yar\u0131s\u0131 da az\u0259rbaycanl\u0131lar idi. \u015e\u0259h\u0259r v\u0259 \u0259traf erm\u0259ni k\u0259ndl\u0259ri erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259haliy\u0259 divan tutulurdu. \u0130r\u0259vandan sonra Nax\u00e7\u0131vana ke\u00e7dil\u0259r, lakin az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkilliyi erm\u0259nil\u0259r\u0259 burada m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 nail olma\u011fa imkan verm\u0259di. M\u0259qs\u0259d M.S.Ordubadinin yazd\u0131\u011f\u0131 kimi, \u0130r\u0259vandan Nax\u00e7\u0131vana, Nax\u00e7\u0131vandan Z\u0259ng\u0259zura, Z\u0259ng\u0259zurdan is\u0259 Qaraba\u011fa kimi tutmaq v\u0259 erm\u0259ni anklav\u0131 yaratmaq idi. Nax\u00e7\u0131vanda niyy\u0259ti ba\u015f tutmayan erm\u0259nil\u0259r may ay\u0131nda yenid\u0259n \u0130r\u0259vanda i\u011fti\u015fa\u015flar t\u00f6r\u0259dirl\u0259r. Daha sonra Q\u0131rxbulaq mahal\u0131nda v\u0259 E\u00e7mi\u0259dzin (\u00dc\u00e7kils\u0259) q\u0259zas\u0131nda az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halini q\u0131r\u0131rlar. 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259r Bak\u0131da \u00fc\u00e7, \u0130r\u0259vanda is\u0259 d\u00f6rd d\u0259f\u0259 q\u0131r\u011f\u0131n t\u00f6r\u0259tdil\u0259r.<\/p>\n<p style=\"color: #000000; text-align: justify;\">\u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn 7 q\u0259zas\u0131nda xeyli az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0131rm\u0131\u015fd\u0131lar. 150 az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndi bo\u015fald\u0131lm\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 onlar\u0131n sakinl\u0259ri sonradan da geriy\u0259 qay\u0131da bilm\u0259dil\u0259r. N\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 is\u0259 Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131nda az\u0259rbaycanl\u0131lara divan tutdular. \u018fn qat\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar da el\u0259 Z\u0259ng\u0259zurda ba\u015f verdi. H\u0259m d\u0259 Z\u0259ng\u0259zur o vaxt nisb\u0259t\u0259n aral\u0131dak\u0131 bir q\u0259za idi. G\u0259nc\u0259d\u0259n Z\u0259ng\u0259zura iki g\u00fcn\u0259 getm\u0259k olard\u0131. V\u0259 erm\u0259nil\u0259r he\u00e7 k\u0259sin x\u0259b\u0259r tutmad\u0131\u011f\u0131 bir \u015f\u0259raitd\u0259 ist\u0259dikl\u0259rini edirdil\u0259r. T\u0259kc\u0259 Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131nda 45 az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndini da\u011f\u0131td\u0131lar. Q\u0131r\u011f\u0131nlar Qazaxda v\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 d\u0259 davam etdi. Erm\u0259nil\u0259r Qazax-G\u0259d\u0259b\u0259y istiqam\u0259tind\u0259n G\u0259nc\u0259y\u0259, Z\u0259ng\u0259zur istiqam\u0259tind\u0259n is\u0259 Qaraba\u011f v\u0259 G\u0259nc\u0259y\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259k v\u0259 bel\u0259c\u0259 K\u00fcr\u00fcn sol sahill\u0259rini \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k niyy\u0259tind\u0259 idil\u0259r. Amma Qazax v\u0259 G\u0259d\u0259b\u0259y istiqam\u0259tind\u0259 erm\u0259nil\u0259rin h\u00fccumlar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p style=\"color: #000000; text-align: justify;\">\u00c7ox maraql\u0131d\u0131r ki, h\u0259m 1918-ci il soyq\u0131r\u0131m\u0131 zaman\u0131, h\u0259m d\u0259 birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 erm\u0259nil\u0259r eyni istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 edirdil\u0259r.<\/p>\n<p style=\"color: #000000; text-align: justify;\">\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 is\u0259 1905-1906-c\u0131 il q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n t\u00f6r\u0259dilm\u0259sind\u0259 \u0259sas m\u0259qs\u0259d etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 erm\u0259ni anklavlar\u0131 yaratmaq, sonra is\u0259 bu anklavlar\u0131 birl\u0259\u015fdirm\u0259kl\u0259 vahid erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259tini elan etm\u0259k idi.<\/p>\n<p style=\"color: #000000; text-align: justify;\">1905-1906-c\u0131 il hadis\u0259l\u0259ri bar\u0259sind\u0259 M.S.Ordubadi yaz\u0131rd\u0131 ki, erm\u0259nil\u0259rin m\u0259qs\u0259di odur ki, Xank\u0259ndind\u0259 \u00e7iynin\u0259 silah alan bir erm\u0259ni \u0130r\u0259vana kimi qar\u015f\u0131s\u0131na bir m\u00fcs\u0259lman \u00e7\u0131xmadan \u0130r\u0259vana kimi ged\u0259 bilsin. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 bu x\u0259yallar\u0131n\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdir\u0259 bilm\u0259y\u0259n erm\u0259nil\u0259r, 1988-1993-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 buna nail ola bildil\u0259r.<\/p>\n<p style=\"color: #000000; text-align: justify;\"><strong><em>-Nazim m\u00fc\u0259llim, \u0259vv\u0259ll\u0259r bel\u0259 bir fikir yeridilirdi ki, guya \u00e7ar h\u00f6kum\u0259ti 1905-ci ild\u0259 Bak\u0131da ba\u015f ver\u0259c\u0259k f\u0259hl\u0259 h\u0259y\u0259canlar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn erm\u0259ni-az\u0259rbaycanl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259sini planla\u015fd\u0131r\u0131b. Halbuki q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n miqyas\u0131 Bak\u0131n\u0131n h\u00fcdudlar\u0131ndan \u00e7ox uzaqlara yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Bu versiya n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 do\u011frudur?<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000; text-align: justify;\">-Dediyim kimi, daha \u00f6nc\u0259 terror hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 erm\u0259nil\u0259r rus m\u0259murlar\u0131n\u0131 t\u0259hdid etmi\u015fdil\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 onlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti bu q\u0131r\u011f\u0131nlara loyal yana\u015f\u0131rd\u0131lar. Ba\u015fqa bir fakt\u0131 da qeyd edim. Qafqaz cani\u015fini Voronsov-Da\u015fkovun arvad\u0131 Yelizaveta Qriqoryevna erm\u0259ni \u0259silli idi. Onun \u201cDa\u015fnaks\u00fctyun\u201d partiyas\u0131n\u0131n liderl\u0259rind\u0259n biri olan Mesropla \u015f\u0259xsi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri var idi. H\u0259tta cani\u015finin evinin arxa qap\u0131s\u0131ndan onlara gedib-g\u0259lirmi\u015f. Erm\u0259ni m\u00fc\u0259llifi Anaid Lalayan\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, 1905-1906-c\u0131 ill\u0259r erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman q\u0131r\u011f\u0131n\u0131na dair b\u00fct\u00fcn m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r Voronsov-Da\u015fkovun yataq ota\u011f\u0131nda h\u0259ll olunurdu. H\u0259tta cani\u015finin m\u00fchafiz\u0259 xidm\u0259tinin r\u0259hb\u0259ri olan bir polkovnik sonralar yaz\u0131rd\u0131 ki, Voronsov-Da\u015fkovun d\u0259ft\u0259rxanas\u0131n\u0131n m\u00fcdiri Peterson arxa qap\u0131dan erm\u0259nil\u0259r\u0259 silah paylay\u0131rm\u0131\u015f. Bel\u0259likl\u0259, Qafqaz cani\u015finin m\u00f6vqeyi \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n aya\u011f\u0131na yaz\u0131l\u0131r. O vaxt o, 84 ya\u015fl\u0131 ah\u0131l bir insan idi. V\u0259 cavan xan\u0131m\u0131 onun \u00fcst\u00fcnd\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259sir\u0259 malik idi v\u0259 erm\u0259nil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259dbir g\u00f6r\u00fclm\u0259sin\u0259 imkan vermirdi. H\u0259m d\u0259 rus-yapon m\u00fcharib\u0259sind\u0259 uduzan,\u00a0 b\u00fcy\u00fck \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 inqilabi \u015f\u0259raitin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan \u00e7ar h\u00f6kum\u0259tinin ucqarlara \u0259li \u00e7atm\u0131rd\u0131. Bu c\u0259zas\u0131ql\u0131q \u015f\u0259raitind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n erm\u0259nil\u0259r is\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259dirdil\u0259r.<\/p>\n<p style=\"color: #000000; text-align: justify;\"><strong><em>&#8211; B\u0259s bu q\u0259d\u0259r geni\u015f co\u011frafiyaya malik olan q\u0131r\u011f\u0131nlar nec\u0259 dayand\u0131r\u0131ld\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000; text-align: justify;\">&#8211; O vaxta q\u0259d\u0259r erm\u0259nil\u0259r\u0259 ciddi yana\u015fmayan, onlar\u0131 g\u00fcc kimi q\u0259bul etm\u0259y\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar b\u00fct\u00fcn torpaqlar\u0131 itir\u0259 bilm\u0259l\u0259rinin reall\u0131\u011f\u0131n\u0131 hiss etdil\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n t\u0259\u015fkilatlanma prosesi ba\u015flad\u0131. 1906-c\u0131 ild\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq G\u0259nc\u0259d\u0259 \u201cQeyr\u0259t\u201d partiyas\u0131, \u201cDifai\u201dpartiyas\u0131, Qazaxda \u0130brahim b\u0259y V\u0259kilovun r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 \u201cM\u00fcdafi\u0259\u201d partiyas\u0131 yarad\u0131ld\u0131. Qazaxda yarad\u0131lan partiya Qazax v\u0259 Bor\u00e7al\u0131 q\u0259zas\u0131n\u0131 erm\u0259ni h\u00fccumlar\u0131ndan qorumaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131. \u018fhm\u0259d b\u0259y A\u011fayevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 yarad\u0131lan \u201cDifai\u201d partiyas\u0131 is\u0259 G\u0259nc\u0259ni v\u0259 Yelizavetpol quberniyas\u0131n\u0131 qoruma\u011f\u0131 m\u0259qs\u0259d se\u00e7mi\u015fdi. H\u0259tta bu partiya o q\u0259d\u0259r konspirativ \u015f\u0259raitd\u0259 t\u0259\u015fkilatlanm\u0131\u015fd\u0131 ki, \u00e7ar h\u00f6kum\u0259ti onun varl\u0131\u011f\u0131ndan 1-2 il sonra x\u0259b\u0259r tutdu. \u201cDifai\u201dnin Bak\u0131da, G\u0259nc\u0259d\u0259, \u0130r\u0259vanda, Nax\u00e7\u0131vanda, Qarsda, \u0130qd\u0131rda \u015f\u00f6b\u0259l\u0259ri yaranm\u0131\u015fd\u0131. Onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. \u201cDifai\u201d partiyas\u0131 erm\u0259ni q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131na g\u00f6z yuman, ona loyal yana\u015fan \u00e7ar m\u0259murlar\u0131n\u0131n c\u0259zaland\u0131raca\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 b\u0259yanatlar yayd\u0131. \u015eu\u015fan\u0131n general-qubernatoru Qalo\u015fapov v\u0259 Nax\u00e7\u0131van q\u0259zas\u0131n\u0131n r\u0259isi\u00a0Aksel Enkel partiya \u00fczvl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n erm\u0259ni q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131na g\u00f6z yumduqlar\u0131na g\u00f6r\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131ld\u0131qdan sonra, \u00e7ar m\u0259murlar\u0131 q\u0259ti t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. Erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri t\u0259rk-silah olunma\u011fa ba\u015flad\u0131. \u201cDifai\u201d partiyas\u0131n\u0131n s\u0259rt t\u0259dbirl\u0259rind\u0259n sonra erm\u0259nil\u0259r bar\u0131\u015f\u0131q komit\u0259l\u0259ri yaratd\u0131lar ki, guya \u00e7ar h\u00f6kum\u0259tinin fitn\u0259sin\u0259 uyublar.<\/p>\n<p style=\"color: #000000; text-align: justify;\">1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n 7 b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 12 q\u0259zada az\u0259rbaycanl\u0131lara divan tutulub, 200-d\u0259n art\u0131q az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndi viran qoyulub.<\/p>\n<p style=\"color: #000000; text-align: justify;\"><strong><em>-B\u0259s bu q\u0259fl\u0259t yuxusundan oyanan az\u0259rbaycanl\u0131lar yenid\u0259n nec\u0259 yuxuya dald\u0131lar ki, 12-13 ild\u0259n sonra daha d\u0259h\u015f\u0259tli soyq\u0131r\u0131ma u\u011frad\u0131lar?<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000; text-align: justify;\">&#8211; Bu bizim h\u0259m r\u0259hmdilliliyimizd\u0259n, h\u0259m d\u0259 unutqanl\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan ir\u0259li g\u0259lir. Erm\u0259nil\u0259r bar\u0131\u015f\u0131qdan sonra q\u0131nlar\u0131na \u00e7\u0259kil\u0259r\u0259k, f\u00fcrs\u0259t g\u00f6zl\u0259dil\u0259r. Bel\u0259 bir f\u00fcrs\u0259t Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yeti\u015fdi. T\u00fcrkiy\u0259 \u0259razisind\u0259 muxtariyy\u0259t\u0259 nail olmaq ist\u0259y\u0259n erm\u0259nil\u0259r\u0259 \u00c7ar Rusiyas\u0131 yard\u0131m edirdi. Erm\u0259nil\u0259rin silahland\u0131r\u0131lmas\u0131 Qafqazdan h\u0259yata ke\u00e7iririlirdi. Onu da deyim ki, Rusiya ordusunda 150 min n\u0259f\u0259r erm\u0259ni xidm\u0259t edirdi. Onlar ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar ya\u015fayan \u015e\u0259rqi Anadolunun k\u0259ndl\u0259rin\u0259\u00a0 h\u00fccum edirdil\u0259r. Bu \u0259razid\u0259 ba\u015f ver\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlar \u00e7ox az t\u0259dqiq olunub. \u00c7\u00fcnki bu yerl\u0259r Rusiyan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 idi v\u0259 t\u00fcrkl\u0259rin h\u0259min \u0259rzil\u0259r\u0259 \u0259ll\u0259ri \u00e7atm\u0131rd\u0131. Yaln\u0131z varl\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n v\u0259saiti hesab\u0131na f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n Bak\u0131 M\u00fcs\u0259lman Xeyriyy\u0259 C\u0259miyy\u0259ti h\u0259min yerl\u0259rd\u0259n qa\u00e7q\u0131n d\u00fc\u015f\u0259nl\u0259r\u0259, yetim u\u015faqlara yard\u0131m g\u00f6st\u0259rir, Bak\u0131da v\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 onlar \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0131\u011f\u0131nacaq yarad\u0131r, onlar\u0131n m\u00fcalic\u0259sini t\u0259min edirdil\u0259r.<\/p>\n<p style=\"color: #000000; text-align: justify;\">T\u00fcrkiy\u0259 c\u0259bh\u0259sind\u0259 u\u011fursuzlu\u011fa d\u00fc\u00e7ar olan erm\u0259nil\u0259r bu d\u0259f\u0259 Qafaqazda \u00f6z d\u00f6vl\u0259tl\u0259rini qurmaq niyy\u0259tin\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r. C\u0259bh\u0259d\u0259n qay\u0131dan erm\u0259nil\u0259r bu d\u0259f\u0259 \u00f6z silahlar\u0131n\u0131 m\u0259hz az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259ltdil\u0259r. Andronikin, Hamazasp\u0131n, Dronun v\u0259 ba\u015fqalar\u0131n\u0131n silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri 500-d\u0259n art\u0131q az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndini da\u011f\u0131td\u0131lar. 1918-ci ilin mart-may aylar\u0131nda is\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 iri soyq\u0131r\u0131m oldu.<\/p>\n<p style=\"color: #000000; text-align: justify;\"><strong><em>-\u201cErm\u0259ni vilay\u0259ti\u201dnin yarad\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yer kimi n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259hz \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259ri se\u00e7ildi?<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000; text-align: justify;\">-Deyim ki, \u201cerm\u0259ni vilay\u0259ti\u201dnin yarad\u0131lmas\u0131 erm\u0259nil\u0259rin he\u00e7 a\u011fl\u0131na da g\u0259lmirdi. Bu ruslar\u0131n ideyas\u0131 idi. B\u0259z\u0259n bel\u0259 bir fikir gedir ki, guya Rusiya erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259ti yaratmaq ist\u0259yirdi. Halbuki Rusiyan\u0131n bel\u0259 bir fikri yox idi. T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 Rusiya aras\u0131nda xristian buferinin yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturdu. Bel\u0259 bir bufer is\u0259 ancaq erm\u0259nil\u0259r ola bil\u0259rdil\u0259r. Y\u0259ni ruslar erm\u0259nil\u0259rd\u0259n al\u0259t kimi istifad\u0259 edirdil\u0259r. \u00c7\u00fcnki erm\u0259nil\u0259rin xisl\u0259tini yax\u015f\u0131 \u00f6yr\u0259nmi\u015fdil\u0259r.\u00a0 Onlar\u0131n t\u0259b\u0259\u0259l\u0259ri olduqlar\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 x\u0259yan\u0259tkar m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259n x\u0259b\u0259rdar idil\u0259r.<\/p>\n<p style=\"color: #000000; text-align: justify;\"><strong><em>-\u0130r\u0259van\u0131n yaranma tarixi haqq\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif fikirl\u0259r var. Kimisi onun VII \u0259srd\u0259 yarad\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 vur\u011fulay\u0131r, kimisi is\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yarand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr. \u0130r\u0259vanla ba\u011fl\u0131 \u00e7oxsayl\u0131 t\u0259dqiqatlar\u0131n m\u00fc\u0259llifi kimi bununla ba\u011fl\u0131 Sizin fikirl\u0259rinizi \u00f6yr\u0259nm\u0259k maraql\u0131 olard\u0131.<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000; text-align: justify;\">-VII \u0259srd\u0259 guya Dvind\u0259 din xadiml\u0259rinin bir toplant\u0131 ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 orada guya \u0130r\u0259vandan iki erm\u0259nin i\u015ftirak etdiyinin s\u0259sl\u0259ndirilm\u0259si tamamil\u0259 yaland\u0131r. Bunu \u0130r\u0259van\u0131n q\u0259dim erm\u0259ni \u015f\u0259h\u0259ri oldu\u011funu s\u00fcbut etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn uydurublar. Erm\u0259ni tarixi tamamil\u0259 uydurmad\u0131r. Erebuniy\u0259 g\u0259ldikd\u0259 is\u0259 deyim ki, bu Urartu d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 h\u0259rbi istehkam olub.\u00a0 Burada ordunun t\u0259chizat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif anbarlar tikilib v\u0259 orada ya\u015fay\u0131\u015f olmay\u0131b. Bunu sad\u0259c\u0259 olaraq Urartu d\u00f6vl\u0259tinin erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259ti oldu\u011funu elan etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcbl\u0259r. Lakin arxeoloji t\u0259dqiqatlar g\u00f6st\u0259rdi ki, n\u0259 Erebuninin, n\u0259 d\u0259 Urartu d\u00f6vl\u0259tinin erm\u0259nil\u0259r\u0259 q\u0259tiyy\u0259n d\u0259xli yoxdur.\u00a0 \u0130r\u0259van is\u0259 qala-istehkam kimi sal\u0131n\u0131b, sonradan is\u0259 onun \u0259traf\u0131nda \u015f\u0259h\u0259r \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lib. Bu da m\u0259hz S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ba\u015f verib. O vaxta kimi \u0130r\u0259van az\u0259rbaycanl\u0131lar ya\u015fayan balaca bir k\u0259nd olub. Erm\u0259nil\u0259r bu \u0259raziy\u0259 xristian missionerl\u0259ri kimi g\u0259libl\u0259r v\u0259 yerli hakimiyy\u0259tin raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 yol boyunca pulla sat\u0131n ald\u0131qlar\u0131 \u0259razil\u0259rd\u0259 \u00a0istirah\u0259tl\u0259ri v\u0259 ibad\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn karvansaralar v\u0259 kils\u0259l\u0259r tikdiribl\u0259r.<\/p>\n<p style=\"color: #000000; text-align: justify;\"><strong><em>&#8211; 1905.az sayt\u0131na Sizin hans\u0131 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259riniz var?<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000; text-align: justify;\">&#8211; 1905.az sayt\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 xeyli vaxtd\u0131r tan\u0131\u015fam. \u00c7ox faydal\u0131 bir i\u015fl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olursunuz. \u018fvv\u0259ll\u0259r f\u0259aliyy\u0259tinizd\u0259 sistemlilik \u00e7at\u0131\u015fm\u0131rd\u0131sa, indi bu duyulur. Bel\u0259 d\u0259 davam edin. Bir d\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259rl\u0259 diqq\u0259tli i\u015fl\u0259yin.<br \/>\n<strong><em>G\u00fcnd\u00fcz N\u0259sibov<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000; text-align: justify;\"><strong><em>1905.az<\/em><\/strong><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"pdf24Plugin-cp\"> \t<form name=\"pdf24Form0\" method=\"post\" action=\"https:\/\/doc2pdf.pdf24.org\/wordpress.php\" target=\"pdf24PopWin\" onsubmit=\"var pdf24Win = window.open('about:blank', 'pdf24PopWin', 'resizable=yes,scrollbars=yes,width=600,height=250,left='+(screen.width\/2-300)+',top='+(screen.height\/3-125)+''); pdf24Win.focus(); if(typeof pdf24OnCreatePDF === 'function'){void(pdf24OnCreatePDF(this,pdf24Win));}\"> \t\t<input type=\"hidden\" name=\"blogCharset\" value=\"Cw1x07UAAA==\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogPosts\" value=\"MwQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogUrl\" value=\"yygpKbDS189LrMrMzS0tLklMS9TLzEvLBwA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogName\" value=\"80usysxV8C0tLklMSwQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogValueEncoding\" value=\"gzdeflate base64\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postId_0\" value=\"M7EwBAA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postTitle_0\" value=\"HcyxDcIwEEDRVW4AKNIBE9CAxAjnxMgn5YxydoqkyhqWQMzgPl3ceI1Mgk379fTvOBPDbXQen3iBfXlfc2Bozs3p2BJQD+41DSlKipwizMhoUzyAqarLARQJ2SIfKKgwfYG31aCQysGRrUIL52Cpz0FAT7ZMnacBS\/S1FWLBbGs7MuiOpPvLffn8AA==\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postLink_0\" value=\"yygpKbDS189LrMrMzS0tLklMS9TLzEvL17cvsDWxMAQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postAuthor_0\" value=\"C0pNScwuzqxMBAA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postDateTime_0\" value=\"MzIwNNE1MNM1MlEwMLQyMLMyNQAA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postContent_0\" value=\"zVxLjxzHkb77VyTGwGIX6J6XKJmUSC1IUSsZMiXTkgV7b9ldNdOprsd0VlWrq0++6ajzAFqPbryKlznNST0UMH\/Dv2S\/iMjMyqruoQhqsFhBpjk1VZmR8fzikXo4S3WSWjXNdFU92kuL2rZjebanqrrN0kd70zIr7fvq98f8zwd7H\/7u4eyo\/0Vt6iwNH9Tpqh7rzJwW76tvmqo2Jy2+eqiHCx7inzT9YE\/NbHryaG9W12fvHxwcPTh8d1+vD749G0\/LosYGB81ZVuqkOjg+PLp3cPjewed6bfLxMyytT\/T+N2eneyrRtR5X2WR8asvm7NHee0dHx9FTPa3NElsfRc8MFreFzh7tHYI6k58q2sUUp4\/2Mr1u9\/wR+SRZelIrkGRyfZqOsfo7e4pP\/WiPqVGOmvfVv\/7xw6c357k6enB0X02NMpmqynZx\/dJev8yvX6q1znVx\/XKkZvRWcnOuJsaaAm8+11ZP9PWFyjdXM23N5Oa8MgW9kdr85rww2c25VWlbYFFwdaHxsKZneKVQs83VtMlVmhib8Jv\/+sf\/QCR2+tacHR8dHt9bvXf\/WFiss3pwWOVfUP+vefCtSerZo73jB\/ehaqk5neEcx4eHe+rgw4cHGv+bHUGnD0Tt8bfELPvq7bj1Oos426Xch4cfqFuMoaptWZx++DDNPxywVISkvk0n6qy0tc6uXxaa2FHpGbFDLcEJ8+oCZ9xXxGVTRL8FXyqzxlv1zfkiMcILM99\/eICdHh74bQ\/O3oJmrPAVRLLavDBQBqzdp\/zPNl2bBHxSn5laT1a60BVox7\/q1cXmkkgHnUTOSD0GiXai26ku1LOPHyteV13\/VFSmbuqmaAqFk92czxP96uL6ZQLN2Q+6gRVH2Bt0XL9cat5gicWvf7I35\/hZYWcwjd+j39W0tinwRqKNBXuyinQDG1QggrREOHhznmXmRH5mbSKdVHOTmx65TzeXS7xUq2ebqznOXbN8Mt2ahTrdXNrNVba5muyzIMf4473xFBo\/sAAQRvvriuSULKDHNZ0m0\/h1keiCDywyq86wqUke7eWlZc9zvEeCxNO3E+O\/\/f7+8dHRBz\/\/uK2Dngn5aIt6Z2KxFYJruuNLxtRrtdCWJKZqsAJcSsyc341O3+NmmuVi3lB5xwpVZk2RN68uFHQa9DjjZn1\/0qgZfHQlj03xWiaKAGEO8CBmva9++b7KZLOZmM2upfAzNHUiRM90UfGCJI\/\/vAMbGr8ZXz\/C35sJecOThV4n+jXcxCrwtk9hJoWeV5urum0KeD22CHLDxeaFntMDtwP40erKqDNta\/xNmEVmsiVLepjWhZkTe3Ozxs5FTu5YtZCQYhvaXK6JFrJS+UKrFn\/X7fVLyG9ztXmxuSpUC4QBNvM5a7Jq8t035y3EUigYZm2mvK5JzP5bsfXjHveO7j+4N8YfQx7\/\/ONXmys7Ny0bfw2Vd6FlyF1zfVHDw8qhcKCaWZ1BCRakVlVZQNF36hC+qo3Vc9JDaA5UGe\/\/\/OO9w0OVy1lPOH45WfTlTAyHCa7AGjgiZdNTUxaerfPN5eYFfgvHv7naV1+4X+Agc3Jjpm2Jj8RmORN8nJ5lWp3iiYSLfRWOz+6NfuOPLA6PdwtSO4X1QIgLfSZn2akgLG1iDP+ssJCZG+XkgbhABFrmNJk13OLjNiHrBEfhWkeei\/KS+IHBLmELdujEf1LturRnmjYVohEgb85XVVNhl6S5vmj4xb5R8Tq5aHxPNdtyxaonTBU\/QOzwASXh1at5g1+\/usgRgbSCws4S8vekyNbDjX21+Q6rggOvLvCC0zvao9ZnuV4o8ATepabVdcV+\/S01Hi7knfF0cwX1lljFytqCEwuEuZmGZRZTCYqOY33hszrhiUSr+Hx9vvGnrPDEUPfVhHWHlrlNsTUZwEJVKdyM88r0M3EECutiJtTD1gRnPPPg3d0XZp0rOC4LRHc5bwjjwVeoAr+a6drhu47ZjCLj80XAMrjQvFkREmA76XkjcgfYKyOXNTg8H3wOdcEjK7GIwWrTW02cBoIN\/sK4TE6ploBkSc8WEocd6DAkqzpnOEPUJsxB4Kqc6EhY9ff9x1CncklBLCeXOQLLyanVBMQ8x4f+fKS87yDhrBM28blxfgF74kfSXY9\/oGF0GDppMSHfLJKnt5UuJmw0liJzE7acA0m5BegzwHVhhirbgiIARc3uCPJ2JQcIwSiIm2PBXxqKThyOEFkgXCzmAQVEKF4CRpMYZ8bE6wzLQPYcmkbq1T\/x1gKQrdAJyCWt\/bpEwE6\/wVoM5iCoyN8gRj7ZXLbAcrGkKGBGwirUorFNlhOglcBHOJS42NFSdKFh8x00V85CH0zpJa+8wRbmKcRnnf6J+TK\/+pY9XKuLFKdNq9UO0oPDJbLprDNTecbDO+44A7axldMDQlLWVIzB2JEGUVHcrj0y4rXpc13wgiMnXopf2dwFo06i6it216xSv3yfZ3rOuYOFzvFbFVtMMdW5xDpmjckEbcz0YsHsVQs6GgIUWLjSol0uAXK\/ESKKSJ+9SSbYyUOfmp7hVV07A8k1CQjErT3loFOkxtGIkq7GEiRNmrdz1x1uDfysU2tL2+C4HGWm4giDvbD\/6Quf7WICiEeBa6ahzJzReBvG2k1Wm1zXSIERmcjgnWuNQ61jFYISf9KmtWN1p4eVHtFzsEgC2Yq1I7JFoZ1WBDjq5HVzjpAzJz9eaMnfMiVu1nv4LqSOKJ2rIFR283g1b6zHOsNtIojlsBrWI149aSgudc4eyyzwZgLfR9ZoJuySKMoyB16TrkhAI\/JpnTmYjB+XRjHKvuA00m\/Mr7XGZdgc4beFgRhBWbsuUra5Dma7DRlQUWpPct1XX\/pAQ06Hl3zCPy6aCdWogHYaWMwc0jHJOi1wlk\/IXkTXl6au0nH86uMisWmbgv7NZQa8aPG\/EGI7iQ4A0gDs5+z\/W8JCYhF0Ggg6w0sUvIjDQW4CoLA6coNsh1DZY8GnO++hFqVdwTnDQWVON94WBr07lgLTSbq0zFH13hgLM\/94AxvQSV\/+TFMc7WtW8hMHhh3nwDhxQ85lkn0UHUwYU+mFIDYeBV2R2IQf1y6W96ya\/N2uIAymlSti6owcvI30hl3E9UXOsHELHz\/b\/3L\/C5s0EypeiguXahpVPFIQNx+R0Z9w0aJtVk1F6JgEFlQippw5VhMIxvFPovSM04okbU024nC\/Dr5oO41ZakvH6+kXSOO635j\/JASdM1p3qQNtG6Pms4xPyM\/mEguJ+135az\/IuK\/Gksd7V4DAS6XbXHCvVz9meReC56K+Hk9uffFryfNo4NU3L5pO7XdAKwekejgJrtHtTCFMt2xqvPkY7Kpx9JTgiCX0Z9clYBIJa+nYsnCA6M1qAT36tdItI5LN1XqZEZqQiOvQkkMYuYR+hHwOTJcJHSQgdxeGl8R7w4BYzdJKT3j5HqKWtLSQUzPG\/a+dhjuKDPr4cEzi5\/AZJWV9re0QVCgEenUS1S2hlatavdPPWAi3ZiZULYgqYWpThBTXir+OzjHqnoKQbZtkdSIoOvM5FMzI6pMOO1NFa6hbu5xC3ylxVbyiMNNysgD6fL7Au\/QpcYejVxNDDKHaatbAV8SR2KPWrqIqET1xJwVaM7eUh0AOgylYEEyU0FzMJOYiB2hvjAGoFBoemxwc5dImn1OOyl8S3575KD70bC0SOakDsG6OeoeIyI+rw\/Sr\/wZFCPBrEDOKfmCIUHGOKIVlLSoPLuUOrIZ8tphneol9Xda2EAnH2yC3dzUYdlO8SDvIJ\/FEkZbR6y3CeDIoM\/QLTx5xWLGxp5TWi6ieQ1FXE\/iYBZacsRrgayL4482L3OCjNdj175sfNi8EEv8HRYA1g8gtfXVaUjiw89KyVb5BoTL4XyqmjHrnIK4CythEubx2iKPq3xL1g4EL5tmBjv\/QO+8qbWHig1MTRb1c++jdw+E7bKUQaAmZUPkv6xlbSLArshBfmHWlEmx7CojdMmpuHRTJcocgsd3nQHoT1pd+cYF51ynpawTHADYYdtLwKX75njBm7Q4Y3CNFyay3MBHk4imp8qceQ0dbO48ZF63YIyeMTSlgM3FiCw6QskpHBqeoHngqqfypq\/6Wmcvevh4o1Axuh5gOsKFWXIi3Ykje7D1IsIgywixKWH0R00Sdv331Fbaa3s7Le+\/uljZWSbgqU3vFeB4z8rle65Uztu7IzLlEL3XOyU4\/i+NPxp\/wixT\/o86lc+tuoZYqVxG5W+\/1vFVMQitNDSo7EcpzfOY4lkrCoj5jMEvOPqPGilj0TizkHRlHzQATH+e5lqP4jW85zgCOSU\/29gSIFOGtvMDmu3IF92f1IpMOYchyue88\/j\/sO9OjE81vdwr4dof6IW\/yUFYUgW91EvuJRtHLTvNAeB8H78ruBti+H+wET\/p4N3KRhwmaNL13oson6Q\/RLaVPv2Bc9kypI+K7QL+h+t3nSK9EwFm\/O1MMIQg\/OIRHmtJX0y5fKJNGVOlvOKS4BC7EvTCQftEVRTPpMIZT+qjkUESn54VkoVGmyBWsnOPE4KvTVLQyA\/3swnCSivIwIui2mAx5rKgUk3l9oNCzeSGycBVpF31aUtcekD16cP8+Fn3gi47doqDJ4bTfnKfHvebxVrMZDFjS38nE2F8xv04QOaROhZ3JqpgHXPYctAZUVwYIpZMovEldRwGGzDLxk+DCVBe7fFLBbokAnu8Q+UR\/ECxAfqEXhoIRlVYlXdUMDrDqBAFVZ5NmbobGiuRjIaVcJpO3h4tMmqSrIlMhQDVr7m9RQ7WNkAfn6zgUl1ULiTxyQg5B5fWFbaDAd9KsfppS2TR3YDtuK+2qzHGBJPaWtqkGNSByP7OEPEMtObyvQEDVTtmDsVMub2luTvqVCq0ypMEZGFTwlEjIKJ9wQixKpOe1JGmLtE3IPef7rk6hIEkQQcLjDkFVLseUO8\/LZUNIZ0moQ\/09zcxaL9Mawc+aRWnbdNnltORkKfHx\/UN8uDMDdwm3h6mZSVI7nDThXvGztLIldMlV6YzoWUXxyPWZlj69BGKrQVU4BVR1yf+n7UqHti0rlOuRwrmYyZhKnYZrKF1zJoy\/cOMEAvqTpm5iIfmvz7qClHa7otfWxPhrHsDxGD3nAZxM1GeXCKi2vFBlrV3nlyw3y7g1ITnsNgc4ep\/wANTKJLnvQoDk2YS5V3qvfVZm2IVCIgc2aTTH4WEHQZTLUD4ejza5kSb15xQ2gaUi7g9a0CFynOk241oD2zTUlVxexiB2tKWbtMPlEsprdnUDICMnGCY+4zmpLwS2lyN1\/x4XNshf6Rl+zSc3he88M\/6eajczJRCpJB2G\/EhEHAZc\/YcqghxHqJzFoTtOkIf9AXgj2srNQwkmITgTMn3TTzrgKsatPiuLbfwFb7bWxejnH0lxmBRf1vGRyhQL8HViQmZgdnl0Su+jNu9Wd7lQzRRfsaFwUxFv1LmvzsHpTl3ysOBiWbfXFgIchFjBTL1sLGT2dxVT3VCXegK2sZvkcAABpKRGakphAXaBUKKdANkQekQVKVeMyeyTMPByF3HEEyd6qQNxfd2Rfpv4cq6chA42pY9TB6qQcjRZ6NvvKod79xImRMg\/1REECtVomwIxhUFB7pNGraphUNpZAItbiQXyozNbVmllBv1c7yRZWbO5r4lQGgwHF2WRiB3P05bKI\/2gMeKoAgUzeB4\/9tno9U8TC8idK07IvuaKObss7\/m4NscRGis9g8+CNtyc93eRro7IfT8s7R9CXdyrURb4hGrdmsspPrXuCqW91I+cIaJnQ9Cqw9oy3hlq4L98P6MKiZziMSyWeli7DhERFXEmPgsbXWiSMbEhlMP3D0tHjjYuMoSUqUqpmia9BhdrYFueC2VQ5DkCxZmhOYZlrzrR1w5fOqLgMgSw7HWlaRLGnI7Gx5LAUt4VVUMo8kWHJk0ONfNOl0a9XmtcqPSdV3pjQZaeaD+gKwiDmFt0eDOMmkFnXSsDFA9yxyHKHWb53XK3yMvrzGAhNsG1aiEbdgh9zOf9+LDTyK46Ez+mpyJVzgo5olGqVHDzn7A1E\/Xqnw2txl3KtEiBB3r91Oc6oxLgWblkReq4Gas966mpzM8\/Pp5XaaY+Lub402sLN1d2VPR\/9dy+QdZ5o\/h0w7HE0RZDiMTa+JDMAYnWGQ6e9MaNbm9FzMeCYXhGl2Nq5Op2i5ZZQzC+jolwxxftjqMljxqR7ixgV7mpY610JblbE0GyhRNTFx5vNG0zoYPdSZFhUAF\/o37NHwJ+ilubR8eiN79S0W2yZjJSx4fc\/SJgWRNTdpeol8ayg23pozvI0SMgMWgcI5touQO+Y1LTtzQEStAnLYH+LBLb0fH46B0\/tSjS58QSP8+IR3UWTzdr1RByke\/vEosAz00MlSG4EkgBJk8okaMQk5s1URdVCZFw1ItwqwC+bM29Ixk+k3yqX\/LtlLjrry0i4+bijEM+85E62VxZGrPwIxIBg3TFEP\/GE1ewfAqM0+oeXJbhEYfbaa5nMPXbTYbxrEw0wRh35BZuOHuAYrdH0Vou4udhGnPXiENwUnk0vcYzDv3RISsVHk6hKVmnMYOc9cUNkJVI+GRugdo0u0ZOXb4XyJFhXoJbhXRaXjNdTH26weAgBeSuSYvNkIBsXS\/ivKCbJewKTgNozQWdwQ0HGob2AwcwtFYKAvEIJPtbMwl1eBl8Jmn60noYnl57Gbky2iB7+bvOsOLaj2XshLKud2+ixn0U8MOoM51NZpOedVn+3wBaZcbhIyLJQQRHnjsZG\/xCb16QHUBVr8jaCyGbx80gcArCvuglytVNWI9CXW\/QeulPrVe+VDGFJjuYaKNhWBgMzjR1VbtaSPytVfvOxLDwZNblrtcXja2addZQpEyIRppYzwZtYYjfpQQwEC3jyhT9fd08DE01VobIuynFxN0IEG38SHZ3rG63ShDRTnxzQ2zU1eZkpuc1M3Lt5hJbZiFDoimzsjBzGuj9VOdICqozHoZ5agXP9mdTBAfsDJrvvkmM227MdW0envi09Vga7D7jkCTgNScy\/YtJNI10B7ETMMgDqSWOy7JyQN3nLeIO40sInN6SRP1DEcf2LAtnJVSNv6MSr3e0oDp9I6oH7T1q2cogMRf43IUT68YBbVM5wzPw6ZKZ8a+Af7jyOSj3U4kywnfO+281kqI5DLlJJOUkV3KPfGhvfUKR\/q5HZ7KcULqNsKqfGbBU0qFiYXOSWrPFBrKYgg\/BkI7gGtcku5DNHzoVLMgbxYboeiphQhc+mk8o\/IpfFbtgDMY6srPXGCJJXzgrU3XXDVas8oCj5MOj8jsCW0jxak4zvVlG03mxK4oKfdx2olRwru1WqVogsMtcEylb31ELyZuFm8\/i2ovc84zGxaO7VKxccp+FHMdnYGTlsu6v\/\/hHquLLTZ2uAOKrQssGYbyReu2IJUCzoCTUL9mRLkWePehFBEVLRJcU8G83ekUq4EbwCSBUPIbX3WXsApYvzctAHkGT6NMvzZqznrnPq\/BzkDL1vXyLPIxd3IXfiLnGlvp06QZESe10YvLungDNk1JPo6BOTH+2n8doeESMF4nnuUynzd29Oq7PhTsDpNx0L9SvViMI5a4+5KAn1\/EaFesLVW3oYnS4WuMdq7861pCoJk0Yo\/AeuWmTxkpCGTJlp3TdzvwSD6zwWynExV7G3bYLEz4dwkVM\/qtF8Gp6SkQkTdja09lc53J7DqbqRt4JD5P2QlumM7PmgZ8QOTq955s7XHE2NM0\/iRge3dMk2N9y05KZVZF3mXYFyoi6cB9m2yN33Itb\/J4mxin4CxgrDutPMlVoVykU7hvTU\/uA+lzPl8KiYyXfHnJtz9cR5v0UPW45l8EHq4wDAAREnAyhVerz0Jhx4DZbWqVlSnwy6sa6+N1S7qfTQKd4Gq9D7tKDE7dhhiqZf0Qsv9Vh+LyBPvBFcqYgkPiavGUCwqfS7GSc5O5ZftxHfZKkkCKGwAZPVpmycI1IN37AZIeLfwTdjdxu8JhTWddo4qKaGFuZqUnZNghy6qyh8f+Kb\/gpTvxdABECuqu4RISl+92+rUmGMSHNcw+85sypE1tUWnp0S77F5e+dkVqT\/U\/utovi\/xsM8MhyU1F8rNwGp+bNsjJtaCRwWnWXtYnB9lulV2a6zDSSrvDoU02+je63EhQAxjnRbcJ1ee74vaKpbdJCBG0EM1IRpCVFw5fiu9mLeJeCiyDA6zCJPONLH5RS0iYuraRbQobHI6HjDRWeQsUimoZLaI7lCYhIugn4TJp3iBWLhVR8hEI49v2HE6sOwLtILJ+QmWyu1upz8vKTcnkX\/zGLaH3H712rHiRm+eHv\/hc=\" \/> \t\t<a href=\"https:\/\/www.pdf24.org\" target=\"_blank\" title=\"www.pdf24.org\" rel=\"nofollow\"><img src=\"http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/plugins\/pdf24-post-to-pdf\/img\/pdf_32x32.png\" alt=\"\" border=\"0\" height=\"32\" \/><\/a> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-space\">&nbsp;&nbsp;<\/span> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-text\">M\u0259qal\u0259ni PDF format\u0131na \u00e7evir<\/span> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-space\">&nbsp;&nbsp;<\/span> \t\t<input class=\"pdf24Plugin-cp-input\" style=\"margin: 0px;\" type=\"text\" name=\"sendEmailTo\" placeholder=\"email adresinizi daxil edin\" \/> \t\t<input class=\"pdf24Plugin-cp-submit\" style=\"margin: 0px;\" type=\"submit\" value=\"g\u00f6nd\u0259r\" \/> \t<\/form> <\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nazim Mustafa 1905.az web portal\u0131na m\u00fcsahib\u0259 vermi\u015fdir. H\u0259min m\u00fcsahib\u0259ni siz\u0259 t\u0259qdim edirik. Tarix\u00e7i alim Nazim Mustafa Prezident Kitabxanas\u0131n\u0131n \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri, Az\u0259rbaycan MEA Tarix \u0130nsitutunun \u0259m\u0259kda\u015f\u0131d\u0131r. Qaraba\u011f\u0131n, Nax\u00e7\u0131van\u0131n v\u0259 \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tarixin\u0259 dair silsil\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259rin m\u00fc\u0259llifl\u0259rind\u0259n biri kimi Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t M\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. 1905-1906-c\u0131 il soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 \u0259sas t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131ndand\u0131r. &#8211;\u00a0Nazim m\u00fc\u0259llim, 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":502,"featured_media":482,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[14],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/481"}],"collection":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/502"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=481"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/481\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":486,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/481\/revisions\/486"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/482"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=481"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=481"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=481"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}