{"id":539,"date":"2014-12-11T01:29:49","date_gmt":"2014-12-11T01:29:49","guid":{"rendered":"http:\/\/nazimmustafa.info\/?p=539"},"modified":"2021-07-18T19:41:42","modified_gmt":"2021-07-18T19:41:42","slug":"z%c9%99lz%c9%99l%c9%99-olmasaydi-az%c9%99rbaycanlilar-qurtula-bilm%c9%99y%c9%99c%c9%99kdi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/nazimmustafa.info\/?p=539","title":{"rendered":"Z\u0259lz\u0259l\u0259 olmasayd\u0131, az\u0259rbaycanl\u0131lar qurtula bilm\u0259y\u0259c\u0259kdi"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">www.azvision.az veb s\u0259hif\u0259sin\u0259 istinad\u0259n (<a href=\"http:\/\/az.azvision.az\/news.php?id=47822#.VIjtvTHF8qR\">m\u00fcsahib\u0259nin tam ke\u00e7idi<\/a>)<\/p>\n<p class=\"flex-video\"><iframe loading=\"lazy\" width=\"600\" height=\"338\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/oKdxjLYYE24?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n deportasiyas\u0131 \u00fc\u00e7 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 apar\u0131l\u0131b: 1905-1920-ci ill\u0259r, 1948-1953-c\u00fc ill\u0259r v\u0259 1988-1992-ci ill\u0259r. Bu prosesl\u0259r zaman\u0131 erm\u0259nil\u0259r Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanda ya\u015fayan soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n y\u00fczl\u0259rl\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sini yerl\u0259-yeksan edib, 30 min\u0259 ya\u0445\u0131n evi da\u011f\u0131rd\u0131b v\u0259 yand\u0131r\u0131b, qoca, u\u015faq v\u0259 qad\u0131nlar da da\u0445il olmaqla 140 min insan\u0131 v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirib, 750 mind\u0259n art\u0131q az\u0259rbaycanl\u0131 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan did\u0259rgin sal\u0131n\u0131b. <\/b><\/p>\n<p>Sonuncu deportasiyada \u2013 1988-ci ild\u0259 is\u0259 220 mind\u0259n art\u0131q az\u0259rbaycanl\u0131 erm\u0259ni v\u0259h\u015filiyin\u0259 tab g\u0259tir\u0259 bilm\u0259diyind\u0259n, do\u011fma yurd-yuvalar\u0131n\u0131 t\u0259rk edib.<\/p>\n<p><b>AzVision.az<\/b> silsil\u0259 yaz\u0131lar v\u0259 video\u00e7\u0259kili\u015fl\u0259rl\u0259 deportasiyaya edilmi\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n xatir\u0259l\u0259rini v\u0259 tarix\u00e7i aliml\u0259rin bununla ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 oxucularla b\u00f6l\u00fc\u015f\u0259c\u0259k. Bu d\u0259f\u0259ki m\u00fcsahibimiz Prezident Kitabxanas\u0131n\u0131n \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri, Az\u0259rbaycan MEA Tarix \u0130nsitutunun Qaraba\u011f tarixi \u015f\u00f6b\u0259sinin elmi i\u015f\u00e7isi Nazim Mustafad\u0131r.<\/p>\n<p>&#8211; M\u0259n 1957-ci ild\u0259 `Erm\u0259nistan` adlanan respublikan\u0131n ke\u00e7mi\u015f A\u011fbaba mahal\u0131n\u0131n G\u00fcll\u00fcbulaq k\u0259ndind\u0259 anadan olmu\u015fam.- <b>deyir Nazim Mustafa<\/b> &#8211; U\u015faql\u0131\u011f\u0131m orada ke\u00e7ib, orta m\u0259kt\u0259bi k\u0259ndimizd\u0259 bitirmi\u015f\u0259m. Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin riyaziyyat fak\u00fclt\u0259sini bitirdikd\u0259n sonra rayonumuza qay\u0131tm\u0131\u015fam. 3 il orada m\u00fc\u0259llim i\u015fl\u0259mi\u015f\u0259m. Deportasiya olunan zaman, 1988-ci ild\u0259 Amasiya rayonunda \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131m.<\/p>\n<p>Onu da qeyd edim ki, Qars m\u00fcqavil\u0259sind\u0259n sonra Amasiya rayonunun 27 k\u0259ndi Erm\u0259nistana verilmi\u015fdi. N\u0259tic\u0259d\u0259 bizim k\u0259ndl\u0259r d\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259rkibin\u0259 daxil olmu\u015fdu. Amasiyada 22 min \u0259hali ya\u015fay\u0131rd\u0131 ki, onun 85%-ni az\u0259rbaycanl\u0131lar t\u0259\u015fkil edirdi. V\u0259zif\u0259li kadrlar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131 erm\u0259nil\u0259r \u0130r\u0259vandan g\u00f6nd\u0259rirdil\u0259r. Vaxtil\u0259 1920-1930-cu ill\u0259rd\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259n erm\u0259nil\u0259r orada art\u0131q m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015fd\u0131lar. \u018fv\u0259ll\u0259r Amasiyan\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259 bir n\u0259f\u0259r d\u0259 olsa erm\u0259ni olmad\u0131\u011f\u0131 halda, Erm\u0259nistanda sovet hakimiyy\u0259ti qurulandan sonra t\u0259yinatla erm\u0259nil\u0259r g\u0259lirdi. V\u0259zif\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259n erm\u0259nil\u0259r orada m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015fd\u0131lar.<\/p>\n<p>Sonradan qon\u015fu Qukasyan (Q\u0131z\u0131lqo\u00e7) rayonundan 5 k\u0259ndi Amasiyaya birl\u0259\u015fdirmi\u015fdil\u0259r ki, burada erm\u0259ni \u0259halisi yarans\u0131n. 5 erm\u0259ni k\u0259ndind\u0259 olan v\u0259 o c\u00fcml\u0259d\u0259n Amasiyan\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259 ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259rin ham\u0131s\u0131 birlikd\u0259 G\u00fcll\u00fcbulaq k\u0259ndind\u0259ki az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n say\u0131ndan az idil\u0259r. Ancaq b\u0259zi v\u0259zif\u0259l\u0259ri: rayon prokuroru, polis idar\u0259sinin r\u0259isi, Ali M\u0259hk\u0259m\u0259nin s\u0259dri, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 idar\u0259sinin r\u0259isi, bir s\u00f6zl\u0259, \u0259sas v\u0259zif\u0259l\u0259ri erm\u0259nil\u0259r tuturdular. Orada bel\u0259 bir qayda var di ki, formal olaraq raykomun birinci katibi az\u0259rbaycanl\u0131 olanda, icra komit\u0259sinin s\u0259dri erm\u0259ni olurdu v\u0259 ya \u0259ksin\u0259.<\/p>\n<p>1988-ci il Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda erm\u0259ni separat\u00e7\u0131lar\u0131 ba\u015f qald\u0131randan sonra az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti tam g\u0259rginl\u0259\u015fdi. \u00c7\u00fcnki Amasiya rayonu dalan v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 idi. Biz yaln\u0131z indiki G\u00fcmr\u00fc adlanan \u015f\u0259h\u0259rin \u00fcz\u0259rind\u0259n Az\u0259rbaycana gedi\u015f- g\u0259li\u015f edirdik. Bir d\u0259 Qaraxa\u00e7 deyil\u0259n bir yol var idi ki, Kalinino rayonunun \u0259razisind\u0259n G\u00fcrc\u00fcstana ke\u00e7m\u0259k olard\u0131. O da q\u0131\u015f boyu 6-7 ay ba\u011fl\u0131 olurdu. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259hali yaln\u0131z G\u00fcmr\u00fc, ke\u00e7mi\u015f Qarakils\u0259 v\u0259 o istiqam\u0259td\u0259 Dilican \u2013Qazax yolu il\u0259 Az\u0259rbaycana gedib-g\u0259l\u0259 bilirdi. V\u0259 yaxud da d\u0259miryolu il\u0259 G\u00fcmr\u00fcd\u0259n \u0130r\u0259vana, oradan da d\u0259mir yolu il\u0259 Bak\u0131ya g\u0259lirdik.<\/p>\n<p>Ancaq 1988-ci ill\u0259rd\u0259ki hadis\u0259l\u0259r v\u0259ziyy\u0259ti g\u0259rginl\u0259\u015fdirdi, Amasiya rayonunda ya\u015fayan 18 min \u0259hali girov v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 qald\u0131. Erm\u0259ni saqqall\u0131lar\u0131 b\u00fct\u00fcn Amasiya yolunun \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ba\u011flam\u0131\u015fd\u0131lar. Oradan ke\u00e7\u0259n h\u0259r bir ma\u015f\u0131n\u0131 saxlay\u0131b, yoxlay\u0131rd\u0131lar, az\u0259rbaycanl\u0131lar n\u0259 apar\u0131rd\u0131larsa, erm\u0259nil\u0259r onlar\u0131n \u0259ll\u0259rind\u0259n al\u0131b d\u00f6y\u00fcrd\u00fcl\u0259r, \u015fik\u0259st edib burax\u0131rd\u0131lar. Y\u0259ni bu x\u0259b\u0259rl\u0259r g\u0259lib k\u0259ndl\u0259r\u0259 \u00e7atandan sonra az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259hali he\u00e7 yer\u0259 \u00e7\u0131xa bilmirdi. Yaln\u0131z \u00fcmid vertolyotlara qalm\u0131\u015fd\u0131 ki, n\u0259 zamansa g\u0259lib \u0259halini oradan \u00e7\u0131xaracaqlar.<\/p>\n<p>1988-ci ild\u0259 m\u0259n rayon komit\u0259sind\u0259 ikinci katib idim. Sonra rayon partiya komit\u0259sind\u0259 t\u0259limat\u00e7\u0131 i\u015fl\u0259dim. Bir g\u00fcn p\u0259nc\u0259r\u0259d\u0259n g\u00f6rd\u00fcm ki, 50-60 erm\u0259ni \u0259ll\u0259rind\u0259 meqafon \u0259vv\u0259lc\u0259 rayon icra komit\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131nda q\u0131\u015fq\u0131rd\u0131lar, sonra g\u0259ldil\u0259r rayon partiya komit\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131na . M\u0259n d\u0259 ota\u011f\u0131mda oturmu\u015fdum, q\u0131\u015fq\u0131rd\u0131lar ki, Nazim Mustafayev, s\u0259n\u0259 bir h\u0259ft\u0259 vaxt veririk , rayonu t\u0259rk et, etm\u0259s\u0259n \u00f6z\u00fcnd\u0259n k\u00fcs.<\/p>\n<p>\u00c7\u0131xd\u0131m rayon komit\u0259sinin birinci katibinin yan\u0131na, bunlar\u0131 ona dan\u0131\u015fd\u0131m. Noyabr\u0131n 25-d\u0259 \u0259riz\u0259mi yaz\u0131b dekabrda i\u015fd\u0259n azad olundum v\u0259 getdim G\u00fcll\u00fcbula\u011fa . O g\u00fcnl\u0259rd\u0259 yegan\u0259 \u00fcmid yeri T\u00fcrkiy\u0259 idi. \u0130nsanlar ist\u0259yirdl\u0259r ki, s\u0259rh\u0259dl\u0259r a\u00e7\u0131ls\u0131n. G\u00fcmr\u00fcd\u0259ki h\u0259rbi hiss\u0259d\u0259n vertolyotlar qalx\u0131rd\u0131, s\u0259rh\u0259ddi yoxlay\u0131rd\u0131lar ki, \u0259hali topla\u015fmas\u0131n, s\u0259rh\u0259d pozulmas\u0131n. \u018fhali d\u0259 el\u0259 fikirl\u0259\u015firdi ki, vertolyot g\u0259lib bunlar\u0131 aparacaq.<\/p>\n<p>1988-ci il z\u0259lz\u0259l\u0259si olmasayd\u0131, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n oradan \u00e7\u0131xmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayacaqd\u0131. 1988-ci ilin dekbar\u0131n 7-d\u0259 z\u0259lz\u0259l\u0259 ba\u015f ver\u0259nd\u0259 m\u0259n k\u0259ndimizd\u0259 idim. Bizim k\u0259ndl\u0259 G\u00fcmr\u00fcn\u00fcn aras\u0131nda t\u0259xmin\u0259n 10 -12 km m\u0259saf\u0259 var idi. Bizd\u0259 d\u0259 z\u0259lz\u0259l\u0259 hiss olundu. K\u00f6hn\u0259 evl\u0259r u\u00e7du. Ancaq bir n\u0259f\u0259r d\u0259 olsa, insan bizimkil\u0259rd\u0259n x\u0259sar\u0259t almad\u0131.<\/p>\n<p>K\u0259ndd\u0259 elektrik x\u0259tti, \u0259rzaq dem\u0259k olar ki, yox idi, h\u0259r k\u0259sin evind\u0259 ehtiyat n\u0259 varsa, onunla dolan\u0131rd\u0131, d\u00fckanlara \u00e7\u00f6r\u0259k verilmirdi. Z\u0259lz\u0259l\u0259d\u0259n 3 g\u00fcn sonra Qaraxa\u00e7 yolu il\u0259 \u0259hali k\u0259ndi t\u0259rk etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Kolxozun avtobusu il\u0259 h\u0259r g\u00fcn 40-50 n\u0259f\u0259r adam basabasda gedirdi. \u00c7\u00fcnki art\u0131q evl\u0259rimizin \u00e7oxu z\u0259lz\u0259l\u0259d\u0259n da\u011f\u0131lm\u0131\u015fd\u0131, \u00e7\u0131xmaq laz\u0131m idi.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259r o vaxta q\u0259d\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n istehsal etdiyi k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 qidalan\u0131rd\u0131lar, ancaq onlar az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 o h\u0259r\u0259k\u0259ti ed\u0259nd\u0259n sonra n\u0259 fermalarda in\u0259kl\u0259ri sa\u011fan tap\u0131lmad\u0131 ,n\u0259 d\u0259 erm\u0259nil\u0259r gedib \u00f6zl\u0259rin\u0259 s\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131r\u0131b sa\u011fmad\u0131lar, qoyunlar otar\u0131lmad\u0131, \u0259kinl\u0259r , \u00e7u\u011fundur sah\u0259l\u0259ri y\u0131\u011f\u0131lmad\u0131. \u00d6zl\u0259ri d\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r ki, az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u00f6htacd\u0131rlar. Ancaq nankorluqlar\u0131na g\u00f6r\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 deportasiya etm\u0259y\u0259 nail oldular.<\/p>\n<p>Amasiyada insanlar kompakt \u015f\u0259kild\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131lar. Erm\u0259nil\u0259r k\u0259ndl\u0259r\u0259 gir\u0259 bilmirdil\u0259r. H\u0259r k\u0259ndin gir\u0259c\u0259yind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 g\u0259ncl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t d\u0259st\u0259l\u0259r d\u00fcz\u0259ldib, erm\u0259nil\u0259rin girm\u0259yin\u0259 mane olurdular. Son hadis\u0259l\u0259rin q\u0131z\u011f\u0131n zaman\u0131nda G\u00fcmr\u00fcd\u0259ki h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259rd\u0259n olan az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259sg\u0259rl\u0259r\u0259 BTR- l\u0259r vermi\u015fdil\u0259r, h\u0259r bir k\u0259ndin gir\u0259c\u0259yind\u0259 \u0259sg\u0259rl\u0259r dururdular. Erm\u0259ni silahl\u0131lar\u0131 bizimkil\u0259r\u0259 ona g\u00f6r\u0259 toxuna bilmirdil\u0259r. Ancaq \u0259hali girov v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 idi. Bu proses z\u0259lz\u0259l\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r bel\u0259 davam etdi. Z\u0259lz\u0259l\u0259d\u0259n sonra is\u0259 erm\u0259nil\u0259rin ba\u015flar\u0131 \u00f6zl\u0259rin\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131 .<\/p>\n<p>Spitakda az\u0259rbaycanl\u0131lar ya\u015fayan k\u0259ndl\u0259rd\u0259 17 n\u0259f\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 girov qalm\u0131\u015fd\u0131 ki, z\u0259lz\u0259l\u0259 zaman\u0131 h\u0259lak oldular. Amasiya rayonunda erm\u0259nil\u0259r bir \u00e7ox adamlar\u0131 \u0259ll\u0259rin\u0259 f\u00fcrs\u0259t d\u00fc\u015fd\u00fckc\u0259 d\u00f6ym\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r. El\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar oldu ki, d\u00f6y\u00fcld\u00fckl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 Bak\u0131da v\u0259fat etdil\u0259r. 1988-1989 -cu ill\u0259rd\u0259 r\u0259smi siyah\u0131yaalmaya g\u00f6r\u0259 216 n\u0259f\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirilib. Qalan \u0259hali is\u0259 da\u011flara, me\u015f\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259p\u0259l\u0259nib, 2 h\u0259ft\u0259 \u0259rzind\u0259 ancaq Qazax rayonun s\u0259rh\u0259din\u0259 g\u0259lib \u00e7\u0131xa bilmi\u015fdil\u0259r. G\u00fcnd\u00fczl\u0259r gizl\u0259nirdil\u0259r, gec\u0259l\u0259r yol gedirdil\u0259r. Onlar\u0131n bir qismi da\u011flarda h\u0259lak oldular. Meyidl\u0259ri qar \u0259riy\u0259nd\u0259n sonra a\u015fkara \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Son 200 il \u0259rzind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n taleyin\u0259 qa\u00e7q\u0131nl\u0131q, soyq\u0131r\u0131mlar, deportasiyalar yaz\u0131l\u0131b. Bunlar m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilib. Bunun ba\u015fl\u0131ca s\u0259b\u0259bi is\u0259 erm\u0259nil\u0259rin C\u0259nubi Qafqaza k\u00fctl\u0259vi s\u00fcr\u0259td\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si, \u0259v\u0259zind\u0259 is\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z d\u0259d\u0259-baba torpaqlar\u0131 olan \u0130r\u0259van, Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131 \u0259razisind\u0259n \u00e7\u0131xard\u0131lmas\u0131 olub. 1826-1828-ci il rus-t\u00fcrk, Rusiya\u2013\u0130ran, 1828-1829-cu ill\u0259r Rusiya-T\u00fcrkiy\u0259 m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra C\u0259nubi Qafqaza \u0130randan 40, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n is\u0259 90 mind\u0259n art\u0131q erm\u0259ni k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb. H\u0259min m\u00fcharib\u0259l\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin bir qismi C\u0259nubi Qafqaz\u0131 t\u0259rk etm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qal\u0131b. 500-\u0259 yax\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndi bo\u015f qal\u0131b. Onlar\u0131n bir qismi xaraba qald\u0131, bir qismind\u0259 is\u0259 erm\u0259nil\u0259r m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131. Onlar\u0131n T\u00fcrkiy\u0259 \u0259razisind\u0259 erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259ti yaratmaq niyy\u0259tl\u0259ri ba\u015f tutmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, 400000-\u0259 yax\u0131n erm\u0259ni C\u0259nubi Qafqaza ax\u0131n edib.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 ilk cinay\u0259ti 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 ba\u015f verib. Orada erm\u0259nil\u0259ri m\u0259skunla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Erm\u0259ni siyasi partiyalar\u0131, Da\u015fnaks\u00fctunun silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan k\u0259ndl\u0259rind\u0259 silahl\u0131 m\u00fcdaxil\u0259 il\u0259 ya\u015fayanlar\u0131 qovmaq, h\u0259min \u0259razid\u0259 erm\u0259nil\u0259ri yerl\u0259\u015fdirm\u0259k siyas\u0259tini yeridirdil\u0259r. Qafqaz cani\u015finin arvad\u0131 erm\u0259ni m\u0259n\u015f\u0259li idi dey\u0259, erm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131nlara Qafqaz cani\u015finliyi he\u00e7 bir reaksiya vermirdi. 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 C\u0259nubi Qafqaz\u0131n 14 q\u0259zas\u0131nda, 8 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 erm\u0259nil\u0259r q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259tdil\u0259r. Bu, indiki Erm\u0259nistan \u0259razisi (o zaman \u0130r\u0259van Quberniyas\u0131 adlan\u0131rd\u0131) v\u0259 Z\u0259ng\u0259zurda t\u00f6r\u0259dilib. Bug\u00fcnk\u00fc Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas\u0131 k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259dil\u0259n h\u0259min \u0259razini \u0259hat\u0259 edib. Yelizavetpol quberniyas\u0131nda da q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259dilmi\u015fdi. Sonra is\u0259 erm\u0259nil\u0259r tarixi \u015f\u0259raitin verdiyi f\u00fcrs\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k, bu c\u00fcr q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 h\u0259r d\u0259f\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iribl\u0259r.<\/p>\n<p>1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Rusiyada b\u00f6hran idi, inqilabi \u015f\u0259rait yeti\u015fmi\u015fdi, m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259tin ucqarlara g\u00fcc\u00fc \u00e7atm\u0131rd\u0131; erm\u0259nil\u0259r bundan istifad\u0259 edib t\u0259kc\u0259 \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda v\u0259 Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131nda 200-d\u0259n art\u0131q az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndini bo\u015faltd\u0131lar. Orada erm\u0259nil\u0259ri m\u0259skunla\u015fd\u0131rd\u0131lar. 1917-ci ild\u0259 oktyabr inqilab\u0131ndan sonra yen\u0259 f\u00fcrs\u0259t d\u00fc\u015fd\u00fc, \u00c7ar Rusiyas\u0131 qo\u015funlar\u0131 C\u0259nubi Qafqazdan \u015e\u0259rqi Anadoluya \u00e7\u0259kil\u0259nd\u0259n sonra erm\u0259nil\u0259r \u0259ll\u0259rind\u0259 silah ist\u0259r \u015e\u0259rqi Anadoludak\u0131 t\u00fcrkl\u0259r\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 \u0130r\u0259van Quberniyas\u0131nda v\u0259 Bak\u0131da, Yelzavetpol quberniyas\u0131nda k\u00fctl\u0259vi s\u00fcr\u0259td\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259tm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. V\u0259 \u0130r\u0259van quberniyas\u0131 \u0259razisind\u0259 400 -\u0259 yax\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndi 1918-1920 \u2013ci ill\u0259rd\u0259 darmada\u011f\u0131n edildi. Onlardan bir qismi indiy\u0259 q\u0259d\u0259r xaraba qal\u0131b. 1918-ci ilin mart\u0131nda Bak\u0131da, daha sonra Qubada , \u015eamax\u0131da erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdiyi k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar bar\u0259d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r t\u0259hqiqatlar var.<\/p>\n<p>1920-ci ilin pay\u0131z\u0131nda , Erm\u0259nistanda sovet hakimiyy\u0259ti qurulanda t\u0259xmin\u0259n 10 min az\u0259rbaycanl\u0131 qalm\u0131\u015fd\u0131. Onlardan bir qismi \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259, bir qismi is\u0259 \u0130r\u0259vana yax\u0131n \u0259razil\u0259rd\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131lar. Erm\u0259nistanda sovet hakimiyy\u0259ti qurulandan sonra 131 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 geri qay\u0131td\u0131, qalan\u0131 \u0130rana, T\u00fcrkiy\u0259y\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u0259razil\u0259rin\u0259 s\u0259p\u0259l\u0259ndi, geri qay\u0131tmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131. \u0130kinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin sonlar\u0131nda Rusiya Qars v\u0259 \u018frdahan vilay\u0259tl\u0259rini \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 \u0259razi iddias\u0131 ir\u0259li s\u00fcrd\u00fc. Stalinin m\u0259qs\u0259di var idi ki, h\u0259min \u0259razil\u0259ri \u0259l\u0259 ke\u00e7irsin v\u0259 guya vaxtil\u0259 \u015e\u0259rqi Anadoludan d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 s\u0259p\u0259l\u0259n\u0259n erm\u0259nil\u0259ri g\u0259tirib bu \u0259razil\u0259rd\u0259 m\u0259skunla\u015fd\u0131rs\u0131nlar. Bu f\u00fcrs\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k, erm\u0259nil\u0259r d\u0259 \u00f6z niyy\u0259tl\u0259rini h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k ist\u0259dil\u0259r.<\/p>\n<p>1947-ci ilin dekabr\u0131n 23-d\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin Erm\u0259nistan SSR \u0259razisind\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n K\u00fcr- Araz oval\u0131\u011f\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 Stalinin imzas\u0131 il\u0259 SSR nazirl\u0259r Sovetinin q\u0259rar\u0131 \u00e7\u0131xd\u0131. 3 il \u0259rzind\u0259 1948-ci ild\u0259 10,1949-cu ild\u0259 40, 1950-ci ild\u0259 50 min \u0259hali Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n Az\u0259rbaycana k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcld\u00fc. 150-\u0259 yax\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndind\u0259n \u0259hali indiki k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcld\u00fc, orada xaricd\u0259n g\u0259l\u0259n erm\u0259nil\u0259r m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131. Erm\u0259nistanda ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259hali dem\u0259k olar ki, Erm\u0259nistan\u0131 \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 t\u0259min ed\u0259n z\u00fcmr\u0259 idi. Onlar k\u0259nd yerl\u0259rind\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131lar. Xaricd\u0259n g\u0259l\u0259n erm\u0259nil\u0259r is\u0259 he\u00e7 bir k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda i\u015fl\u0259m\u0259k ist\u0259mirdil\u0259r, \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 ya\u015fay\u0131b s\u0259naye obyektl\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k ist\u0259yirdil\u0259r. Erm\u0259nistan k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 t\u0259min olunma problemil\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fandan sonra Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti raz\u0131l\u0131q verdi ki, vaxtil\u0259 1948-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n bir qismi Stalinin \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra \u00f6z d\u0259d\u0259-baba yurdlar\u0131na qay\u0131da bilsinl\u0259r.<\/p>\n<p>V\u0259 n\u0259hay\u0259t, 1988-1989- cu ill\u0259r deportasiyas\u0131 ba\u015f verdi. Erm\u0259nil\u0259r h\u0259mi\u015f\u0259ki kimi tarix f\u00fcrs\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k, Qaraba\u011f\u0131n Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda Moskvaya \u0259riz\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcraci\u0259tl\u0259r g\u00f6nd\u0259rdil\u0259r. Qorba\u00e7ovun v\u0259 onun xan\u0131m\u0131 Raisa Qarba\u00e7ovan\u0131n erm\u0259nip\u0259r\u0259st m\u00f6vqeyi n\u0259tic\u0259sind\u0259 erm\u0259nil\u0259rin separat\u00e7\u0131l\u0131q h\u0259r\u0259k\u0259tinin, Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259razi iddias\u0131n\u0131n SSR h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nmad\u0131. S\u0131rf 170 az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndind\u0259n 90-a yax\u0131n \u0131nda, h\u0259m\u00e7inin erm\u0259nil\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n qar\u0131\u015f\u0131q ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 k\u0259ndl\u0259rd\u0259n 250 min\u0259 yax\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 \u00f6z d\u0259d\u0259-baba yurdlar\u0131ndan deportasiya edildil\u0259r.<\/p>\n<p>H\u0259l\u0259 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259n erm\u0259nil\u0259r n\u0259z\u0259rd\u0259 tutmu\u015fdular ki, bu \u0259razil\u0259ri az\u0259rbaycanl\u0131lardan t\u0259mizl\u0259sinl\u0259r v\u0259 monoetnik erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259ti yarats\u0131nlar. V\u0259 tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda, vaxtil\u0259 \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, sonradan \u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131n \u0259razisi olmu\u015f, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ta q\u0259dimd\u0259n o\u011fuz-q\u0131p\u00e7aq boylar\u0131n\u0131n m\u0259skunla\u015fd\u0131\u011f\u0131 o \u0259razil\u0259rd\u0259 erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259ti yaratd\u0131lar.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri kimi m\u00f6vcud olan m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rin 703-n\u00fcn ad\u0131 d\u0259yi\u015fdirilib. Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 m\u00f6vcud olan 40 min\u0259 yax\u0131n Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rin\u0259 m\u0259xsus toponiml\u0259r vard\u0131. Da\u011flar, d\u0259r\u0259l\u0259r, \u00e7aylar , g\u00f6ll\u0259r, t\u0259p\u0259l\u0259r v\u0259 s.-in adlar\u0131 orada ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131 tayfalara, ya da co\u011frafi relyefin\u0259, yaxud h\u0259min \u0259razid\u0259ki ba\u015f vermi\u015f hans\u0131sa hadis\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 verilirdi. Erm\u0259nil\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n tam t\u0259mizl\u0259nm\u0259sini h\u0259yata ke\u00e7irdikd\u0259n sonra onlara m\u0259xsus toponiml\u0259ri silirl\u0259r. Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n bu \u0259razil\u0259rd\u0259 ya\u015fad\u0131qlar\u0131n\u0131 inkar etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Bu g\u00fcn Erm\u0259nistanda burax\u0131lan kitablarda vaxtil\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n bu \u0259razil\u0259rd\u0259 ya\u015famas\u0131 haqq\u0131nda he\u00e7 bir qeyd yoxdur. Sad\u0259c\u0259 olaraq qeyd edirl\u0259r ki, guya bu \u0259razil\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcdd\u0259t \u0130ran\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 alt\u0131nda olub, m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcdd\u0259t T\u00fcrkiy\u0259nin \u0259sar\u0259ti alt\u0131nda olub, ancaq bu \u0259razil\u0259rd\u0259 ya\u015fayan k\u00f6kl\u00fc \u0259hali haqq\u0131nda dan\u0131\u015fm\u0131rlar.<\/p>\n<p>Ancaq faktlar, tarix kitablar\u0131, erm\u0259nil\u0259rin \u00f6zl\u0259rinin yazd\u0131qlar\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, bu \u0259razil\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259xsus olub. \u0130r\u0259van q\u0259dim Az\u0259rbaycan \u015f\u0259h\u0259ridir. Y\u0259ni bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131 tarix kitablar\u0131ndan silm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. N\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7al\u0131\u015fsalar da, zaman g\u0259l\u0259c\u0259k, \u0130r\u0259vana, Z\u0259ng\u0259zura, G\u00f6y\u00e7\u0259 mahal\u0131na qay\u0131daca\u011f\u0131q. \u00c7\u00fcnki erm\u0259nil\u0259r o \u0259razil\u0259rin k\u00f6kl\u00fc sakinl\u0259ri deyill\u0259r. Onlar \u00fc\u00e7\u00fcn harada \u015f\u0259rait varsa , ora ax\u0131\u015f\u0131rlar. Haz\u0131rda Erm\u0259nistan \u0259razisi bo\u015fal\u0131r. Erm\u0259nil\u0259r d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 ax\u0131\u015f\u0131rlar.<\/p>\n<p><b>\u015eahan\u0259 R\u0259himli<br \/>\nVideo: Nuron M\u0259mm\u0259dli<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">azvision.az<\/p>\n<div class=\"pdf24Plugin-cp\"> \t<form name=\"pdf24Form0\" method=\"post\" action=\"https:\/\/doc2pdf.pdf24.org\/wordpress.php\" target=\"pdf24PopWin\" onsubmit=\"var pdf24Win = window.open('about:blank', 'pdf24PopWin', 'resizable=yes,scrollbars=yes,width=600,height=250,left='+(screen.width\/2-300)+',top='+(screen.height\/3-125)+''); pdf24Win.focus(); if(typeof pdf24OnCreatePDF === 'function'){void(pdf24OnCreatePDF(this,pdf24Win));}\"> \t\t<input type=\"hidden\" name=\"blogCharset\" value=\"Cw1x07UAAA==\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogPosts\" value=\"MwQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogUrl\" value=\"yygpKbDS189LrMrMzS0tLklMS9TLzEvLBwA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogName\" value=\"80usysxV8C0tLklMSwQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogValueEncoding\" value=\"gzdeflate base64\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postId_0\" value=\"MzW2BAA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postTitle_0\" value=\"izo5M6cKiE\/OVMjPyU0sTqxMObJRRyERKFaUlFiZnJiXc2RjTmKRQmFpUUlpTqJCUmZO7smZlSdnJp+cmZ2SCQA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postLink_0\" value=\"yygpKbDS189LrMrMzS0tLklMS9TLzEvL17cvsDU1tgQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postAuthor_0\" value=\"C0pNScwuzqxMBAA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postDateTime_0\" value=\"MzIwNNE1NNI1NFQwMLQyNLIysQQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postContent_0\" value=\"lVtNbxxHkr3Pr0hwsAsb6KZISpQoW9JAXnnHC62tleUR1nua7K5qdrq+2PXR6urTXAY+zmGABXgZHnW1Ljzx1uQAPM5fmF+yLyIys7KK3bLWsGmyuyorMj5evIjIenKmqrpN46d7dbyqxzo1p\/kX6qemqs2s\/XLv2bt37\/b1emkqU+T4RS3jiapuz+dmdntemfz2XBlcmuvo9jxXnz3Ral7Gs6d787o+++LePb0Ob76Xx++q\/bP52e9M9PTBo5Ojo9\/uv\/2Pn+rlD9\/8+8ni+71n2eaq0nMzwVomV7XOVBJv3pvIPLmnn33+5N7Zs988OVPTVFfV071ZGq\/GSxPFxd6zJ2ZW6ixWaaEjk58+3Uv1ut1T70xUz5\/uPTw42FPz2JzO66d79++f7KmqnIqMFYSkLbZFUzeTeH9aZPfibBJH94qX0eqn\/\/zxx6+PHvxuFuu6KeOnBX+1p\/hhk6KM4vLpHtbWaVq8mzVpWk3LOM6fPbkn8jxzIn9UxU8mz17fnpcTo56v6f+6neo80rmqijbSNxepLq8\/ZNcf1tcfchXFZ0VZ68q0urr+oDZXm\/cqw13z2\/P09hxWUPqMrk+vP0y+UIePD47Hh4+PDsZTo0yKK8oRPnxwgg+P74+nmyv7qVrizsPHJ\/TF46Pu6n31VaPOyqKKK75srTOd47lxmZGR+LNtwqsWgut2xybazdWabsV\/9sLrDzcXtI+8vj1fsGcZ1cZ0wbiNkwrrxJGZjNT9A5Wx17X6H3+mpeKlUZG+vrj+UEbYMu8Dj8XveB5uWBRTPVINnrHg7xYaX+WQBnfh33\/82aSqSDO9SLU6fMCrK5NXvElcP7+5MFPn6RCsZpHj2pQkzaNjvoF9X5f19YeF0p0WYAK13bCRwS3lKR5VaVyFZ0321ZN7E+cvz94UeZNPm9DaEPeff\/qr2IjNE3Hs4cfR0a9JYa3lNpSalvdT64k6xZ5MiT8mJsVFEX1FK41UVFxfZDBkU0bjtllqtiCpBSYqE7bHvpMXLvx8\/dbFOe1EVSatjBgYNieFk\/o5Xjfvb88TSAGvsE4Q7LPVtHSa4dvBNkQAtdIsMN1qZE\/YSGlWAAoEosnkCzVpoEIYdQLnIB1gc2mT6dpvo1g10wZ\/0TWby3RzdXNxew5bJ+zz0MGMpFQOk0xm1uq\/yniNHeS1emmgvZXOKQpzEuvmYnMJ4KLrI3jHKLS5+vbr5+oHElJd\/5JXpgbYQDr1Wpea5JMNGLcGeT88GzpQ0AL2VRn1nV6bTH0L0NAzcuHS6\/5ff3tydHj4pfqW7I+wftS5xx+\/FsPjpvyPSkcp5M1VGVdnzSQ1iWbBCWJZ28+vLyYQR2V6br0yV7\/fXKVQzQSKWqgEa0XsHgoLkSMjcii0sv2xggtEcWvKvqTsCk7CP1AUYmWK1kwVJfk0AzxCicxPNkrgXQgYeRRUHrFrwuIk4u15BuPoBNZ7sblcwtK1+kNulnEJnSIoSW0lfGht2lbXaqYTiF9bOOFVIpNwnFRFXmpV6haBljVrDVwABtUZ4RC2o+4rwgWWEAaF68CxlDisF+RF57RQREOqZXgcDYL0eSbXyNMIHDfvScE3FrQyb8pXeUOwtIjbiIIA6Q9+BCepSIiFXlI8VTbSZQeDteFTR4+s8lRgfI28XUpQRWZffUdBP5V0MTFkLr6F0Zw+C+4kJ+CARwQQZkR6JYgJu0fNvhMAUh8dMXgCYhCFHtZpg7wNEk+dHP\/LGKa4E9f0iJsLYAJtuyQR396er4ljYKlER6WN\/bmGhSTieino+hcgwlLA9XRzSRoqaR1JYW\/1qmYo4kx4+Pg+0mFjExxt19+RkmLDdcUDLKji4yohTLm5YD+JWPR99fe\/LMlB6HqrDdba5nK9ucpFxaXKGU9EvUVaaY\/JlHwiiQlsL42QrQL14+lVsYxrfJUgHNqWLKcWTYmAtByB3ADqA24TuPXEPyX99dTZfsJ2d+wzyE0lB\/+iyG8uGvW6SXRFmf6z15ze0wUA\/vPO23N17DzSqgf+CpWkZPJIAlssxX4yaVgIpx5xp4ocqtQ5mX4f67lvA0QqoBBOBoUCrcmEDOU7LOLZSbB707kXi8dIsQsAE7M9OVXk87xpcGXjHPB5PsXdE7IBiSiOTY\/8QtREDCtpyqJsRuqswHZxqy5dIsAvUAASCmIBID+HFJkwZGT\/iFINy0VOgA\/KcnM103DYrWuQK1bQA54+gm4rXfUF6rkDpakyatjJX7FVJnFq\/Rl4ib+XxKMM221WlJkmZICdFrStpMgQ8bjW5FMK4hoIMiQmBXvxSJkpnBg3mNoJLFsLooQksewOgifMyLxPdoCrXki+X\/jkGjhTFYMb63rz3toL5AB5b4GoA1CF8bTVtqwoG4FUm5wKh7N+vK82P8O7EjPAZCCm9Ux3M3ugoTu+AqVodQrnhLPAs3Az\/C2DBX2yplwzF+8EaeZfxK87CbU6BWreXIwl3rEjAVEiMkYQh3Sx0igVKEVz2JMN2yJlCxprwpeINOi+CLIJHoJs6nIOhCsRXJJRmDfAEmxyKBA+wsmLqfykaBv1cPxI6dYzMLEhLiOJN5dEOkk2nzBED1YBo46XkPBIDUR1Jb6p4lxoPLum+1+ASRLHAjt+rdd6RdsidKfMO1TSZHzKjk5s1wMjHr1qIq4HKLuX3f1WFt67SzF6JDCZdzcET2RyAts75E28iwoGdI5qkw9MPkfNWkn89Xys719YbLSFSngkOzwJ0++pKYvlHacTT993CQZotcBHqY+GzVUNF\/ZPoW2RE1C8rMisnjuzSXUvC74SpZDVSF3ks+xkmSaeQzdVepUSPILttYX8Wsrdoy2MIPelrL2oguZ7ySq3cWmTr6uAqPJV0eYSRWYZAb255kXVA5Csai5bOMes\/ML76kfWxqRRK5BPKUls8px0zAjygLfVu2HC6X4OFVDxyjdAc5prK3G3H62Xw7FMRKSsLtK2oKKEKGjqNMrhSBpgQllpJ4w8gfBQtC3rl3pK9Wu5BQ7J6qQym2c6iGUMSjpoJhAAp33T8WIF5dfkBv2bapIkExC1jJjvJKg5Je85w+OmrC+2B0U6zCBc9vhg\/PAgyO2d4VQWL\/SsIGsuiU5hBSvG3dyw0CX5VMWZVgBnEfiS2IY0ZmnFru30l9JqX2ooZhM19xQyrF8gCQrbzUbDh\/GmegVPGy9HlLxymycRB7OakAsclEl4aRI1crnBltI1PLvOOH0HLAXmAtZ6o25+hq2pXLhjSzNMs\/SJcB5NhEoCBQFDHY\/cuhhM9l3R6gmH0NHxWKC4NGuCNCnaEUZxgiugBOJoHF1rHXGxA20wGp\/GNRUqAU26viBNvmJncAy7jU81aUTcHrFh1A8Iz8S0LhVSXay5LwN0JzZbRp4SVtLfkg80Z28hgh0+E4xKq2Vuqsq6XhheFF025LsFkfcGSMTPs3FcF2fMgbnE724CQ1s3qXxK5J+vpU0yN5ohqITaUsDzcl4MF8XeIoRvFLvbeAzskK45K1RSJIBasvBbuUmIBywaVYxZQvFI97b0FIb+7gmGmonJRO5\/xPbvninMaEkglnsM6RXlxkZ9WD06g+T0XGzNRijsueKuHbLUgRofHqkk4ypDzzgySs+GIssJAkHIntbj9tXLzeWc\/Chesi80m\/dcgwq93lJljaSXJ0VuYqw75oTzFZHjGumCyy9vgZe0FbFmnNQUrLi2rtkryjUeE8We9LB14UAk\/kgyXsIBSV1JVls8J8ipGcqXksIKaUtFRH2dPwIfE3Z+ag0wM0pcwc5Z43+8Olj6+wK0gnOe2nUkxPqvLbocxmRS\/U24Gcu+8LJIV\/BlmGpZF5OmsrfzRvgJDw7GxwdeqfCwDLdXYNVVJHyqDHmvLZPFNuQmxFnfF6smMCfLL\/1an+xGzm0XKiXYydgdnEG+DlM+w6imRmzEEm0LBeBHPK9QihAytWZHcYRF51WTShzytheGmXpIStivmGfcfZR2uQNSzTndJcza4khCxtmHTD+LqTbSDKT4O5FSqyKopDHHGSmDTKJGuQ2AXhXPnEWKtpKbMJX0C1h71ObmpXgFlnsB8s1CI4uVbm1y4ITZZKlI4831BcUUykE9d8VfK+vakFCb\/5VHskTkN5o8FU8VVsXuv0UvGYK01lOSjdmVhCeKmaQo02YhZvIlwBYbhu3gznFzzY0nqUc9q\/btJ+PyB\/LimU5qrpwSYUBhM4pFCp0qJHinvhXedY++8RfBn\/mCKXdbojvCE77nUw8yZiIQExHxtPw+4iIu5VlGv\/eAlTNel9BW57Etl1hcsLKwSiDeQq0W4tVuIkM4uzsdepm4S3KHtlanlvRSBfPD92MltUgc9GZGHaPfoYtgGQW\/8sL7YsOket7VGh0iE1Z3\/lADMHI9sIG40EdrG0khblgVQE4rkxsGDOlfRHoJJCN4uAOtErM8VumbZ+JmWL1AXNAnwti7\/tiZqXUSbWkidMWa9zmS\/PBRB7EDf+KdDuuCIDm6cRxFsE58dGypE0NAISMSMDOiy6Y8FSe0AjOr2HFtsCdExqmiyoLoh2HTbeHLQrCcUoOltIBf2xqZy2TqH2HfSI9kClnTjiBPHqt+i5YaWRn5UKvnVGBrJjVuuaPDh7tU2J\/ZgX3tI2NSEFhnYlNHXM6WyM5ZTLBhvRJfnfEfOYXrkefyxATcGIT8UtoOVteeJ8p+hfGFdaCLKKaveWRHobD1mp9Uung7jacWNKhPY7Ot3PjKlb7ciTOkGbsF6HToC9\/GrYkEx+GuzPHbfoqCVybCPSgNW1cL+73q6OCAOGmw8W2Zt9Zp3Nq42Lxf0JwVhIAKsnbBiSrj9BSguwTFWsbVFL6M4DxxodDOg9G2GxXiLzAqOziyFv2K2xQcotcfpppMMOEx0pZA\/jf83uCr13q2gN2oxiIHWcK54Pe2p5RsLkHErgCmNBStmP0x4OR+6rpVA8AGgnv8O+ZRWl2UZ3phyy\/yOtdFGnWzvxUvwP3\/frfNFvcRJ+RKGmjY7OHJ0cMxfrhCoWyqcU3F1Eh935BS\/\/mnv+IxPIeiq\/DjcRdM9ppxV35B23NdmslwtDRUFK9JRcaDg1FXvUmmI4U8vjOF9l36TpsoETmjUquqezALltuhVLU1tbrOR+jzfQm7yXTNDB0\/ppOmHPS\/2M+ODw7G0vcjow2eZGnzpJDWMN+wJeBWbD\/bUht1X3QeEkJuMFMRziaNOL9uZ47QB7wGIzvtlDFITVQ5l41JYHO1Vje1HyX5fDqCueifYL9u0aGB7bfhXP\/rXuh8hAObNFFTk2vpXNpjJwcPx1P+zqG4KyopZl+FYx7ZxUBJtEs630KVSEciWgCH6+Ww8kbqBW7IdYL4lbG6Yxoh8+qdwejyr6jZ30DDexpwkgnTYE4kEbwolpCJmZC0WslSA7bujq3IaIv8kEVmF+TvTIDjonkFiZAV2Ll1ueRCwNmIfnJGMtylj+KWTBp\/qllq9gFkV1tyMAxfyAEYPXw8HQuR5iU5cxlDo8QhmAZyobfLrMM4RJn\/gBLv2jYARuokmGMMy5tQpk5gd\/ho5AYjwVDUx4j6rBAK5HFVvW4mcZnb01E8RBHa\/zl3q8D2cqTkdUOJUp4VuRRCFS+SQe9BPu5ytnfFqwYZo3EJY8smIhm09JzFDjSJRHCcqR\/j1Kz1Mq7PkOMXgew5H0\/asa6b47\/Zyla70yT0UAPhyYZcCztqZ1G7NjPN5oikgKVmIU1P+0YRflnaIzHDBDxhS3UNrO0uIlkn4qM2c+QRaZmYfIHIm3SiMk27uZD9jTj7Jzw1DcffuWqmCzq3Q13ezRUdYqPGfCaG\/rJPdWUCHW4VdAz6Z07rvWao+b6vhL5MVGj8kaNWtjiS\/KHTujce+SjcuSsPHx8GR3iKpKYmrVOVHS5Lhm7jrXQd1f3P2iX6inHr5sK1HPuxSmvd\/A3SLICPuY7AMFrigVw590liqNVe457BU7q25XCxiM\/qMDsRTj2yF1a2z\/ER7Noa0s44toAYUQDtjJ+t1G4b3AxbY2yHt7scpJ+ikV7Vr5IJ2PSEz2HSlDIc\/yHGkeekIca5N6W4ZloQ6ZBuEAqGlWxHP5ig8ANcWzdj1yQNeDVFeq5dw7CZkCuOYCtA54rrsH5C8SBM3TOvw57iuLXBTBlxRVHpBYN15wuz4IN21PMMoMEdQzU0jGnlLChL8ukHXga95OxO+gur5a2K9CbtZaRRqOoqsLx2hhWj+4HGjo7S\/+PMzuH9Q0+YpRofFP8xV2x0LI0Z5kK6k8LDdUDBmRIE7IakBZFZ8aRuFgguvUNf1BLCBg\/JhE71BwesxetfZFAIbMlb3S8YDG9HWCw2LqAjZ9YoTv\/+l5JcDxkIKOH5qsz+yHs4hzBNckwv3JaVHckiMhx5fPBTwhnCIAHWtijAEgsa+5jegYZe7hXQDZ9LnXqeYRHoLd0hsTsQltuNDxW7uUwT15DrKXZwrMrYQ7Y8+Rn40SAHVBJe3Mj61VwdIjJ9Q8VnWBXkZpCrWc+Mv5ZfdaH54FE4FHJTwfvjj1ZiIVN68+b7Qfk68MiX2M5YPccVqljq1Jcpw1JbiLc7M+INbLK1eAB9Sw\/L8ShpNr6hYJNpLknAPbr3Miu1Bzm7vgWffffJ9fBghA9sdSxgToc3jw+6S+SEt+sWbSOhW87jBHtiNz08\/tV6U1ZxTSmhvP1l7LkTQn4zldG6uNunFJp9ePJ9yO0HGIYjrt5xUDcHuztAqSXaeACi1tSLdm3ZV9KY50GMlEeWO9yB0f\/+6OYYmX2FsnWwk8uwOuUzctbbs66p5kA\/fDi\/0ILSNVbFpI2TuhNvuFDblW6hJ3zqhMkqiIaZmaZG9SSNM5k9Cechq4UpInzIfHOZNBmnktJ2zBbC62XI3J1xvft2x6ClJYP8Le2rLgf6uOOT8Zk7kCBiDbtc9IqAm+pwLom41VnJtMmjDBGqnFyMEGrUtXrHqutODV5vcQ0DcqJwZjN3x7ApSpBjpeT5dch0TTfabO94dHAe1VgcmuvFQvzp26JKlprPHfL5CNeKhFpKPTUWb\/25Wl\/dF1AwMvuysQdTqTexohgCQVHfa1NxopRrBCSts5+xvFVNo7TlIgYNGzTH+nwtPNZIXhGMI2HCUR+bHL0epFZ+POFq4Gc1rzOz2NQdleEzVrklB28QvTN1+OjgY7j2+GDsiZRtCZAJkZT4TYduN+muzqqdtND2OG7dkelwkkLnWLr3g7Zh7W7P5TQfjh2Zivf89xvhDjtK3D5SQYS1DTxqy\/HxIQenPRKw5RwxicJQsZbj\/v79rKzIi7jOTbKrL+jpw1v3Uky\/7RW0o9kGHjQ8Ke6a0bkcenGHvbeXyh0xlkMq2Odo12yAKwSTyRjy+qJZjxFeZ6jcF3Ra1B0tzAcZ7Fom7H3WtGP7g4Pq4FDU0wmKpo+0knrpqPcumliJUYbCcdpE0sofXJGrRwf3x3LyJZLeY2ssoFCnZ+dDe4s+GPhvz3qujJYZMQqhqqnolFKRy1tPxH05Jl\/IMGikBPgk9UHTpGWUWwAq+ypg7TirOFi1P6aCKrIDC6Ybu7hCrduZlqFZy62qKYxa6hnSU5y28YyEHNmjtcOGaWI8svMJ3zmf7Acc2iF3200K+RiMuZMAdvhY1gVOntn3fvocuP8CUCGN0C265Hm1EMz90ApBsmy21YTQ\/8IfkzV5AoX7EwzBaz+O5J8GzW1LzuzhVPKGhF4yk6meD1X96bLI1KjLY5458QtGbbGKGjpcQDlyKm9Q0NF99\/ZR6c94cH3Ue0RvRLe5ogNTtRSmfAIHW7ygrSJRWEpGo6vR1rt8vedarCUH9OBOGbRu3yYP1JG1QFT8EVy\/Z3vgMbM675\/Gnumk5jgR+uDUTdV2P8P6mT8frFx7IyvhfC79c2vLbEH5rcdkrNPJVK\/DV0bJXuD7TgWM0h1Wzre8EzXch3BJZjRJV9jzSwD8FphHRuealZZXY0e2ry4sfMrkKTgB3\/VG8cfvac7\/no+tyIuDngVOmWotuiNivfPbvc6Et2Cl7SklI3IGE2\/fI5hrhibfNeajdYoLJJ5idSH2DVFlip+t4wPp0dLLlD1w+aRyv\/ec4D3Ym79Rv4Na3vSWfJaaJ5NS3Xv2m7f05usX6rumLHI6Z5zR27b4tnvr9+NviQfv0fP1\/wc=\" \/> \t\t<a href=\"https:\/\/www.pdf24.org\" target=\"_blank\" title=\"www.pdf24.org\" rel=\"nofollow\"><img src=\"http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/plugins\/pdf24-post-to-pdf\/img\/pdf_32x32.png\" alt=\"\" border=\"0\" height=\"32\" \/><\/a> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-space\">&nbsp;&nbsp;<\/span> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-text\">M\u0259qal\u0259ni PDF format\u0131na \u00e7evir<\/span> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-space\">&nbsp;&nbsp;<\/span> \t\t<input class=\"pdf24Plugin-cp-input\" style=\"margin: 0px;\" type=\"text\" name=\"sendEmailTo\" placeholder=\"email adresinizi daxil edin\" \/> \t\t<input class=\"pdf24Plugin-cp-submit\" style=\"margin: 0px;\" type=\"submit\" value=\"g\u00f6nd\u0259r\" \/> \t<\/form> <\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>www.azvision.az veb s\u0259hif\u0259sin\u0259 istinad\u0259n (m\u00fcsahib\u0259nin tam ke\u00e7idi) Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n deportasiyas\u0131 \u00fc\u00e7 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 apar\u0131l\u0131b: 1905-1920-ci ill\u0259r, 1948-1953-c\u00fc ill\u0259r v\u0259 1988-1992-ci ill\u0259r. Bu prosesl\u0259r zaman\u0131 erm\u0259nil\u0259r Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanda ya\u015fayan soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n y\u00fczl\u0259rl\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sini yerl\u0259-yeksan edib, 30 min\u0259 ya\u0445\u0131n evi da\u011f\u0131rd\u0131b v\u0259 yand\u0131r\u0131b, qoca, u\u015faq v\u0259 qad\u0131nlar da da\u0445il olmaqla 140 min insan\u0131 v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirib, 750 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":502,"featured_media":541,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[5,14],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/539"}],"collection":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/502"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=539"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/539\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":544,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/539\/revisions\/544"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/541"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=539"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=539"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=539"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}