{"id":60,"date":"2013-08-23T18:58:44","date_gmt":"2013-08-23T18:58:44","guid":{"rendered":"http:\/\/nazimmustafa.info\/?p=60"},"modified":"2021-07-18T19:41:44","modified_gmt":"2021-07-18T19:41:44","slug":"erm%c9%99ni-vilay%c9%99tinin-t%c9%99skili-v%c9%99-az%c9%99rbaycanlilarin-ilkin-deportasiyasi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/nazimmustafa.info\/?p=60","title":{"rendered":"\u201cErm\u0259ni vilay\u0259ti\u201dnin t\u0259\u015fkili v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ilkin deportasiyas\u0131"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"line-height: 1.6; font-size: 1.3rem;\"><a href=\"http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/warren-ballpark_bisbee_deportation_ballpark.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-61 alignleft\" src=\"http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/warren-ballpark_bisbee_deportation_ballpark-300x133.jpg\" alt=\"warren-ballpark_bisbee_deportation_ballpark\" width=\"300\" height=\"133\" srcset=\"http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/warren-ballpark_bisbee_deportation_ballpark-300x133.jpg 300w, http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/warren-ballpark_bisbee_deportation_ballpark.jpg 720w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan &#8211; indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rinin ilkin qa\u00e7q\u0131nl\u0131q d\u00f6vr\u00fc 1801-ci ild\u0259 Rusiyan\u0131n \u015e\u0259rqi G\u00fcrc\u00fcstan\u0131 ilhaq etm\u0259si v\u0259 bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u015e\u0259m\u015f\u0259dil v\u0259 Loru-P\u0259mb\u0259k b\u00f6lg\u0259l\u0259rinin ruslar\u0131n \u0259lin\u0259 ke\u00e7m\u0259si an\u0131ndan ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. 1801-ci il iyulun 13-d\u0259 general-mayor Lazerev Qafqaz qo\u015funlar\u0131n\u0131n komandan\u0131 Knorrinq\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi \u00a0raportunda g\u00f6st\u0259rirdi ki, P\u0259mb\u0259k \u0259yal\u0259tinin 14 k\u0259ndind\u0259n t\u0259xmin\u0259n 5-6 min t\u00fcrk \u0259halisi b\u00f6lg\u0259ni t\u0259rk ed\u0259r\u0259k \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131 \u0259razisin\u0259 s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015flar. Sonralar P\u0259mb\u0259k \u0259yal\u0259ti t\u00fcrkl\u0259rinin bir hiss\u0259si Rusiyan\u0131n ita\u0259tin\u0259 girm\u0259k ist\u0259m\u0259dikl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcsyan etmi\u015f, 1804-ci ilin iyulunda P\u0259mb\u0259k b\u0259yl\u0259ri R\u0259him b\u0259y v\u0259 S\u0259id b\u0259yin himay\u0259si alt\u0131nda b\u00f6lg\u0259d\u0259n qa\u00e7araq Qars pa\u015fal\u0131\u011f\u0131na s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015fd\u0131lar. Onlar\u0131n geri qaytar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn knyaz Sisianov d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 Qars pa\u015fas\u0131 M\u0259mm\u0259d pa\u015faya m\u00fcraci\u0259t etmi\u015fdi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1804-c\u00fc ilin yaz\u0131nda \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259n 2 min erm\u0259ni gizlinc\u0259 qa\u00e7araq ruslar\u0131n himay\u0259sin\u0259 ke\u00e7mi\u015f v\u0259 onlar Loru-P\u0259mb\u0259k b\u00f6lg\u0259sind\u0259 m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131lar. H\u0259min il rus qo\u015funlar\u0131 \u015e\u00f6r\u0259yel\u0259 daxil olur. \u00a01805-ci il oktyabr\u0131n 20-d\u0259 \u015e\u00f6r\u0259yel sultan\u0131 Budaqla knyaz Sisianov G\u0259nc\u0259d\u0259 \u015e\u00f6r\u0259yelin \u0259b\u0259di olaraq Rusiyan\u0131n tabeliyin\u0259 ke\u00e7m\u0259si haqq\u0131nda s\u0259n\u0259d imzalay\u0131rlar. M\u0259hz bundan sonra h\u0259min \u0259razid\u0259 ya\u015fayan t\u00fcrkl\u0259rin qa\u00e7q\u0131nl\u0131q d\u00f6vr\u00fc ba\u015flanm\u0131\u015fd\u0131r. \u015e\u00f6r\u0259yel k\u0259ndl\u0259rinin Qarapapaq boyundan olan \u0259halisinin bir hiss\u0259si 1807-ci il rus-t\u00fcrk m\u00fcharib\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6z yer yurdlar\u0131n\u0131 t\u0259rk ed\u0259r\u0259k \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 Qars pa\u015fal\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259razil\u0259rind\u0259 s\u0131\u011f\u0131nacaq tapm\u0131\u015fd\u0131lar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Qarapapaq tayfalar\u0131 f\u00fcrs\u0259t tapan kimi \u0259vv\u0259ll\u0259r ya\u015fad\u0131qlar\u0131 k\u0259ndl\u0259r\u0259 h\u00fccum edib erm\u0259nil\u0259ri qovmaq \u00a0ist\u0259yirdil\u0259r. 1807-ci il avqustun 26-da general Nesvetayev qraf Qudovi\u00e7\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktubda g\u00f6st\u0259rirdi ki. \u00a0qarapapaqlar G\u00fcmr\u00fc yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n Tapanl\u0131 v\u0259 Qo\u00e7qant k\u0259ndl\u0259rin\u0259 basq\u0131n etmi\u015f, 7 erm\u0259ninin ba\u015f\u0131n\u0131 \u00a0k\u0259smi\u015fl\u0259r. Oktyabr\u0131n 29-da g\u00f6nd\u0259ril\u0259n raporta is\u0259 \u015e\u00f6r\u0259yelin yerli sakinl\u0259rind\u0259n 26 ail\u0259nin Qars pa\u015fal\u0131\u011f\u0131na \u00a0qa\u00e7d\u0131qlar\u0131 qeyd edilir. \u015e\u0259rqi Anadoluda ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259r \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ruslar t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131n\u0131 s\u0259birsizlikl\u0259 g\u00f6zl\u0259yirdil\u0259r. Bayazid pa\u015fal\u0131\u011f\u0131nda ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259r 1806-ci ilin sentyabr ay\u0131nda Tiflis\u0259 m\u0259ktub g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdil\u0259r ki, rus qo\u015funlar\u0131 \u0130r\u0259van\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259n kimi, 10000 erm\u0259ni h\u0259r \u015feyl\u0259rini at\u0131b g\u0259l\u0259c\u0259kl\u0259r. \u018frzurum erm\u0259nil\u0259rind\u0259n 200 ail\u0259 ruslar\u0131n \u0130r\u0259van\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irdikl\u0259rini e\u015fidib h\u0259tta yola d\u00fc\u015f\u00fcbl\u0259rmi\u015f. Onlar Qarsa \u00e7atanda bu x\u0259b\u0259rin yalan oldu\u011funu e\u015fidib, orada g\u00f6zl\u0259m\u0259y\u0259 m\u0259cbur olmu\u015fdular. Eyni zamanda h\u0259min m\u0259ktubda g\u00f6st\u0259rilir ki, \u0130r\u0259van sakinl\u0259rind\u0259n (xanl\u0131\u011f\u0131n \u0259razisind\u0259n) 500 tatar (az\u0259rbaycanl\u0131) ail\u0259si Qarsa k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015fd\u00fcr. Rus qo\u015funlar\u0131 \u015e\u00f6r\u0259yel\u0259 daxil olanad\u0259k sultanl\u0131\u011f\u0131n \u0259razisind\u0259 170-\u0259 yax\u0131n k\u0259nd olmu\u015fdur. 1805-ci ilin statistik m\u0259lumatlar\u0131na g\u00f6r\u0259 is\u0259 \u015e\u00f6r\u0259yeld\u0259 sultan Buda\u011f\u0131n ita\u0259tind\u0259 c\u0259misi 524 ail\u0259 ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min \u0259razid\u0259 ruslar\u0131n ist\u0259r t\u00fcrkl\u0259rl\u0259, ist\u0259r \u0130r\u0259van xan\u0131n\u0131n, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 \u0130ran \u015fah\u0131n\u0131n v\u0259li\u0259hdi Abbas Mirz\u0259nin qo\u015funlar\u0131 il\u0259 m\u00fcharib\u0259l\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u015e\u00f6r\u0259yelin k\u0259ndl\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti xaraba qalm\u0131\u015f, \u0259halisi is\u0259 qa\u00e7q\u0131n d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr. Sonradan h\u0259min \u0259razid\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n g\u0259l\u0259n erm\u0259nil\u0259r m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015fd\u0131lar. Sultan Budaq v\u0259 kapitan C\u0259f\u0259r b\u0259yin 1809-cu ilin dekabr\u0131nda general-mayor Haqverdova yazd\u0131qlar\u0131 \u0259riz\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259rilirdi ki, \u0130ranla m\u00fcharib\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 k\u0259ndl\u0259r da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b xaraba qalm\u0131\u015f v\u0259 b\u00fct\u00fcn \u015e\u00f6r\u0259yel \u0259yal\u0259tind\u0259 c\u0259misi 250 ev qalm\u0131\u015fd\u0131r. 1813-c\u00fc il oktyabr\u0131n 12-d\u0259 Rusiya il\u0259 \u0130ran aras\u0131nda ba\u011flanan G\u00fcl\u00fcstan m\u00fcqavil\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n \u015e\u0259m\u015f\u0259dil, Loru-P\u0259mb\u0259k v\u0259 \u015e\u00f6r\u0259yel \u0259yal\u0259tl\u0259ri G\u0259nc\u0259, Qaraba\u011f, \u015e\u0259ki, \u015eirvan, Bak\u0131, Quba, D\u0259rb\u0259nd, Tal\u0131\u015f xanl\u0131qlar\u0131 v\u0259 Da\u011f\u0131stan h\u0259mi\u015f\u0259lik Rusiyan\u0131n t\u0259rkibin\u0259 qat\u0131l\u0131r. 19-cu \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131 15 mahaldan &#8211; Q\u0131rxbulaq, Z\u0259ngibasar, G\u0259rnibasar, Vedibasar, \u015e\u0259rur, S\u00fcrm\u0259li, D\u0259r\u0259k\u0259nd-Par\u00e7anis, S\u0259\u0259dli, Tal\u0131n, Seyidli-A\u011fsaqqall\u0131, S\u0259rdarabad, K\u00f6rp\u00fcbasar, Abaran, D\u0259r\u0259\u00e7i\u00e7\u0259k v\u0259 G\u00f6y\u00e7\u0259 mahallar\u0131ndan ibar\u0259t idi. Xanl\u0131\u011f\u0131n m\u0259rk\u0259zi \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rini 1804-1813-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 ruslar \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn iki d\u0259f\u0259 c\u0259hd g\u00f6st\u0259rmi\u015fdil\u0259rs\u0259 d\u0259, buna nail olmam\u0131\u015fd\u0131lar. G\u00fcl\u00fcstan m\u00fcqavil\u0259sinin ba\u011flanmas\u0131ndan 14 il sonra yenid\u0259n ba\u015flanan Rusiya-\u0130ran m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 1827-ci il iyunun 26-da ruslar<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259rini, sentyabr\u0131n 20-d\u0259 S\u0259rdarabad qalas\u0131n\u0131, oktyabr\u0131n 1-d\u0259 is\u0259 \u0130r\u0259van qalas\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irmi\u015fdil\u0259r. \u0130r\u0259van\u0131n \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 x\u00fcsusi xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 X\u00fcsusi Qafqaz korpusunun komandan\u0131 general \u0130. F. Paskevi\u00e7\u0259 &#8220;Qraf Erivanski&#8221; titulu verilmi\u015fdi. Rus qo\u015funlar\u0131n\u0131n \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259sind\u0259 erm\u0259nil\u0259r x\u00fcsusi f\u0259all\u0131q g\u00f6st\u0259rmi\u015fdil\u0259r. E\u00e7mi\u0259dzin kils\u0259si, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 arxiyepiskop Nerses arxada t\u0259xribatla m\u0259\u015f\u011ful olur, rus qo\u015funlar\u0131na silahla yard\u0131m edirdil\u0259r. Erm\u0259nil\u0259rin Abbas Mirz\u0259nin qo\u015fununa i\u00e7\u0259rid\u0259n z\u0259rb\u0259 vurmas\u0131na aid Erm\u0259ni vilay\u0259tinin r\u0259isi A. \u00c7av\u00e7avadze 1828-ci il may\u0131n 21-d\u0259 Paskevi\u00e7\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131: &#8220;\u0130r\u0259van \u0259yal\u0259tinin Nurnus k\u0259nd sakini erm\u0259ni Hakan Harutyunov Abbas Mirz\u0259nin ordusunda top\u00e7u kimi xidm\u0259t ed\u0259rk\u0259n, avqustun 17-d\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f zaman\u0131 top at\u0259\u015fini rus qo\u015funlar\u0131na deyil, \u0259ks istiqam\u0259t\u0259 &#8211; \u0130r\u0259van xan\u0131n\u0131n qo\u015funlar\u0131na t\u0259r\u0259f y\u00f6n\u0259ltdiyi diqq\u0259ti c\u0259lb etmi\u015fdir. Harutyunov onun h\u0259r\u0259k\u0259tinin diqq\u0259ti c\u0259lb etdiyini duyan kimi d\u00f6y\u00fc\u015f meydan\u0131ndan qa\u00e7m\u0131\u015fd\u0131r. Ancaq b\u0259db\u0259xtlikd\u0259n E\u00e7mi\u0259dzin monast\u0131r\u0131n\u0131n yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda tutulmu\u015fdur. \u0130r\u0259van s\u0259rdar\u0131 H\u00fcseyn xan onun g\u00f6zl\u0259rini \u00e7\u0131xarm\u0131\u015f, burnunu, dodaqlar\u0131n\u0131 v\u0259 dabanlar\u0131n\u0131 k\u0259smi\u015fdir.&#8221; Paskevi\u00e7 Erm\u0259ni vilay\u0259tinin idar\u0259sin\u0259 1828-ci il iyulun 4-d\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi m\u0259ktubda bildirmi\u015fdir ki, m\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 xanl\u0131\u011f\u0131n \u0259razisind\u0259 rus komandirl\u0259rinin m\u0259ktubunu g\u0259zdirdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 Astvatsaturovan\u0131n \u0259rini \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f, rus general\u0131 Benkendorfun d\u0259st\u0259sin\u0259 b\u0259l\u0259d\u00e7ilik etdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 is\u0259 Hovhannes \u018fsliyan\u0131n g\u00f6zl\u0259rini \u00e7\u0131xarm\u0131\u015f, burnunu v\u0259 dilini k\u0259smi\u015fdil\u0259r. Arxiyepiskop Nersesin t\u0259qdimat\u0131 il\u0259 h\u0259r \u00fc\u00e7 ail\u0259y\u0259 10 \u00e7ervon q\u0131z\u0131l verilmi\u015f, onlar\u0131n ail\u0259sin\u0259 30 manat t\u0259qa\u00fcd k\u0259silm\u0259si q\u0259rara al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. 1828-ci il yanvar\u0131n 25-d\u0259 imperator buyru\u011fu il\u0259 arxiyepiskop Nerses \u0130ranla m\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 g\u00f6st\u0259rdiyi s\u0259daq\u0259t\u0259, s\u0259yin\u0259 v\u0259 \u015f\u00fcca\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259s Aleksandr Nevski ordeni il\u0259 t\u0259ltif edilmi\u015fdi. Rus ordusunun \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin \u0259traf b\u00f6lg\u0259l\u0259rini i\u015f\u011fal etdiyi zaman h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259n m\u00fcs\u0259lman \u0259halisinin did\u0259rgin edilm\u0259si haqda Paskevi\u00e7 1827-ci il iyulun 27-d\u0259 qraf Nesselorda g\u00f6nd\u0259rdiyi m\u0259ktubunda bildirmi\u015fdi ki, qaraqapaqlardan 100 ail\u0259 v\u0259 ayr\u0131mlardan 300 ail\u0259 Qarsa qa\u00e7m\u0131\u015flar, q\u00fcvv\u0259tli Uluxanl\u0131 tayfas\u0131ndan 600 ail\u0259 Bayazid\u0259, m\u00fcs\u0259lman c\u0259lali k\u00fcrdl\u0259ri is\u0259 Mu\u015fa qa\u00e7m\u0131\u015flar. Qaraqapaqlardan dig\u0259r 800 ail\u0259 is\u0259 Araz\u0131 ke\u00e7ib H\u0259s\u0259n xan\u0131n (\u0130r\u0259van xan\u0131 H\u00fcseyn xan\u0131n qarda\u015f\u0131) d\u0259st\u0259sin\u0259 birl\u0259\u015fmi\u015fl\u0259r. Onlarla birlikd\u0259 c\u0259m\u0259dinli k\u00fcrdl\u0259ri (700 ail\u0259), birukil\u0259r (400 ail\u0259), dovmanl\u0131lar (400 ail\u0259), \u00e7obank\u0259r\u0259lil\u0259r (200 ail\u0259), zilanl\u0131 k\u00fcrdl\u0259ri (1000 ail\u0259) s\u0259rh\u0259dd\u0259n o taya &#8211; T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 ke\u00e7mi\u015fl\u0259r. \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 yeni rus \u00fcsul-idar\u0259si t\u0259tbiq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Paskevi\u00e7in \u0259mri il\u0259 1827-ci il noyabr\u0131n 6-da \u0130r\u0259van m\u00fcv\u0259qq\u0259ti idar\u0259si yarad\u0131l\u0131r v\u0259 yerli qo\u015funlar\u0131n komandan\u0131, general Krasovski r\u0259is t\u0259yin edilir. Arxiyepiskop Nerses A\u015ftarakesi idar\u0259nin \u00fczv\u00fc olur. Krasovskinin Nerses\u0259 verdiyi qeyri-m\u0259hdud s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259r say\u0259sind\u0259 erm\u0259nil\u0259r ist\u0259dikl\u0259rin\u0259 nail olurlar. M\u00fcharib\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xm\u0131\u015f \u0259haliy\u0259 paylamaq \u00fc\u00e7\u00fcn veril\u0259n 4500 \u00e7etvert tax\u0131l\u0131n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si sayca azl\u0131q t\u0259\u015fkil ed\u0259n erm\u0259nil\u0259r\u0259 paylanm\u0131\u015fd\u0131. M\u00fcs\u0259lmanlar d\u00f6vl\u0259t himay\u0259sind\u0259n m\u0259hrum edilmi\u015fdil\u0259r. Bununla \u0259laq\u0259dar Paskevi\u00e7 ba\u015f Q\u0259rargah r\u0259isin\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi m\u0259ktubunda yaz\u0131rd\u0131: &#8220;M\u0259n t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259zdim ki, Krasovski yaln\u0131z Nersesin irad\u0259si il\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259c\u0259k, m\u0259nim ona verdiyim t\u0259limata m\u0259h\u0259l qoymay\u0131b, yenic\u0259 \u0259l\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f \u0259yal\u0259tin idar\u0259 edilm\u0259si qay\u011f\u0131s\u0131na qalmayacaq, b\u00fct\u00fcn \u0259halinin d\u00f6rdd\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fc t\u0259\u015fkil ed\u0259n m\u00fcs\u0259lmanlara himay\u0259darl\u0131q etm\u0259y\u0259c\u0259k, laz\u0131mi v\u0259sait ay\u0131rmayacaq.&#8221; Yerli m\u00fcs\u0259lmanlar aras\u0131nda naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131n artmas\u0131 \u0259halini ya\u015fad\u0131qlar\u0131 yerl\u0259rd\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcb s\u0259rh\u0259din o tay\u0131na ke\u00e7m\u0259y\u0259 vadar edirdi. Rusiyadan naraz\u0131 \u0259halinin s\u0259rh\u0259din o tay\u0131nda c\u0259ml\u0259nm\u0259si Paskevi\u00e7i narahat edirdi, Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 o, Nersesi \u0130r\u0259van m\u00fcv\u0259qq\u0259ti idar\u0259sind\u0259ki f\u0259aliyy\u0259tind\u0259n uzaqla\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259si imzaland\u0131qdan sonra Paskevi\u00e7 general Krasovskini r\u0259is v\u0259zif\u0259sind\u0259n azad etmi\u015f, m\u00fcs\u0259lmanlara qar\u015f\u0131 b\u0259d \u0259m\u0259ll\u0259rind\u0259n \u0259l \u00e7\u0259km\u0259y\u0259n Nersesi is\u0259 Bessarabiyaya s\u00fcrg\u00fcn etdirmi\u015fdi. 1827-ci ilin sonu, 1828-ci ilin \u0259vv\u0259li rus qo\u015funlar\u0131 C\u0259nubi Az\u0259rbaycan\u0131n T\u0259briz, Xoy, Urmiya, Salmas v\u0259 \u018frd\u0259bil \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rini \u0259l\u0259 ke\u00e7irirl\u0259r. 1828-ci il fevral\u0131n 10-da T\u0259briz-Tehran yolunun \u00fcst\u00fcnd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay k\u0259ndind\u0259 ba\u011flanan m\u00fcqavil\u0259 il\u0259 1826-1828-ci ill\u0259r Rusiya-\u0130ran m\u00fcharib\u0259sin\u0259 son qoyulur. Bu m\u00fcqavil\u0259 il\u0259 \u0130r\u0259van v\u0259 Nax\u00e7\u0131van xanl\u0131qlar\u0131 b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 Rusiyan\u0131n \u0259razisin\u0259 qat\u0131l\u0131r. Mart\u0131n 20-d\u0259 I Nikolay bu m\u00fcqavil\u0259ni t\u0259sdiq edir v\u0259 ert\u0259si g\u00fcn Erm\u0259ni vilay\u0259ti yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda f\u0259rman verilir. F\u0259rmanda deyilir: &#8220;\u0130ranla ba\u011flanm\u0131\u015f m\u00fcqavil\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n \u0130randan Rusiyaya birl\u0259\u015fdiril\u0259n \u0130r\u0259van v\u0259 Nax\u00e7\u0131van xanl\u0131qlar\u0131n\u0131 bundan sonra &#8220;Erm\u0259ni vilay\u0259ti&#8221; adland\u0131rma\u011f\u0131 h\u00f6km edir v\u0259 \u00f6z titulumuza daxil edirik. H\u0259min vilay\u0259tin qurulu\u015fu v\u0259 onun idar\u0259 edilm\u0259si qaydas\u0131 haqq\u0131nda ali<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">senat laz\u0131mi f\u0259rmanlar\u0131 \u00f6z vaxt\u0131nda alacaqd\u0131r.&#8221; Erm\u0259ni vilay\u0259ti \u0130r\u0259van v\u0259 Nax\u00e7\u0131van \u0259yal\u0259tl\u0259rin\u0259 v\u0259 Ordubad dair\u0259sin\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fd\u00fc. \u0130r\u0259van \u0259yal\u0259tin\u0259 ke\u00e7mi\u015f \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n 15 mahal\u0131, Nax\u00e7\u0131van \u0259yal\u0259tin\u0259 5 mahal v\u0259 Ordubad dair\u0259sin\u0259 5 mahal daxil idi. Vilay\u0259t idar\u0259sinin r\u0259isi v\u0259zif\u0259sin\u0259 yerli qo\u015funlar\u0131n komandan\u0131 Aleksandr \u00c7av\u00e7avadze t\u0259yin edilmi\u015fdi. 1829-cu ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 qraf Paskevi\u00e7- Erivanskinin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 il\u0259 kollec assesoru \u0130. \u015eopen erm\u0259ni vilay\u0259tind\u0259 kameral siyah\u0131yaalma ke\u00e7irmi\u015fdir. \u018flyazmas\u0131 20 cildd\u0259n ibar\u0259t olan bu siyah\u0131yaalman\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri m\u00fc\u0259llifin 1852-ci ild\u0259 n\u0259\u015fr edil\u0259n &#8221; Erm\u0259ni vilay\u0259tinin Rusiya imperiyas\u0131na birl\u0259\u015fdirilm\u0259si d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn tarixi abid\u0259si&#8221; \u00a0\u0259s\u0259rind\u0259 verilmi\u015fdir. \u0130. \u015eopen\u0259 g\u00f6r\u0259 Erm\u0259ni vilay\u0259tind\u0259 752 k\u0259nd olmu\u015fdur. Onlardan 521-i \u0130r\u0259van \u0259yal\u0259tind\u0259, 179-u Nax\u00e7\u0131van \u0259yal\u0259tind\u0259, 52-si Ordubad dair\u0259sind\u0259 olmu\u015fdur M\u00fcharib\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 vilay\u0259tin \u0259razisind\u0259 359 k\u0259nd, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 310 k\u0259nd \u0130r\u0259van \u0259yal\u0259tind\u0259, 42 k\u0259nd Nax\u00e7\u0131van \u0259yal\u0259tind\u0259, 6 k\u0259nd Ordubad dair\u0259sind\u0259 xaraba qalm\u0131\u015f, \u0259halisi did\u0259rgin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc. Dem\u0259li, da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f, xaraba qoyulmu\u015f k\u0259ndl\u0259rl\u0259 birlikd\u0259 Erm\u0259ni vilay\u0259tind\u0259 c\u0259misi 1111 k\u0259nd olmu\u015fdur. \u0130. \u015eopenin hesablanmas\u0131na g\u00f6r\u0259, xanl\u0131qlar\u0131n i\u015f\u011fal edilm\u0259sin\u0259d\u0259k Erm\u0259ni vilay\u0259tinin \u0259razisind\u0259 t\u0259xmin\u0259n 23.730 ail\u0259 (\u0130r\u0259van \u0259yal\u0259tind\u0259 17.000 ail\u0259, Nax\u00e7\u0131van \u0259yal\u0259tind\u0259 4.600 ail\u0259, Ordubad dair\u0259sind\u0259 2.130 ail\u0259) ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r ki, orta hesabla, h\u0259r ail\u0259d\u0259 5 n\u0259f\u0259r g\u00f6t\u00fcrd\u00fckd\u0259, bu, 118.650 n\u0259f\u0259r t\u0259\u015fkil edir. Siyah\u0131yaalman\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, vilay\u0259td\u0259 81.749 m\u00fcs\u0259lman v\u0259 25.131 yerli erm\u0259ni qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Bu siyah\u0131yaal\u0131nman\u0131n \u00fcst\u00fcn c\u0259h\u0259ti ondad\u0131r ki, ayr\u0131-ayr\u0131 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 \u0130r\u0259vandan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n erm\u0259ni ail\u0259l\u0259rinin say\u0131 v\u0259 onlar\u0131n hans\u0131 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131qlar\u0131 g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1840-c\u0131 ild\u0259 Erm\u0259ni vilay\u0259ti burax\u0131l\u0131r. \u018fv\u0259zind\u0259 t\u0259\u015fkil edil\u0259n \u0130r\u0259van q\u0259zas\u0131 G\u00fcrc\u00fc-\u0130meretin quberniyas\u0131n\u0131n t\u0259rkibin\u0259 daxil edilir. 1849-cu ild\u0259 \u0130r\u0259van, Aleksandropol, Nax\u00e7\u0131van, Ordubad v\u0259 Novo-Bayazid Yeni Bayazid q\u0259zalar\u0131ndan ibar\u0259t \u0130r\u0259van quberniyas\u0131 t\u0259\u015fkil edilir v\u0259 1917-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r bu struktur d\u0259yi\u015fm\u0259z qalm\u0131\u015fd\u0131r. (Vaqif Arzumanl\u0131, Nazim Mustafa, Tarixin qara s\u0259hif\u0259l\u0259ri. Bak\u0131, 1998, s\u0259h. 18-24)<\/p>\n<div class=\"pdf24Plugin-cp\"> \t<form name=\"pdf24Form0\" method=\"post\" action=\"https:\/\/doc2pdf.pdf24.org\/wordpress.php\" target=\"pdf24PopWin\" onsubmit=\"var pdf24Win = window.open('about:blank', 'pdf24PopWin', 'resizable=yes,scrollbars=yes,width=600,height=250,left='+(screen.width\/2-300)+',top='+(screen.height\/3-125)+''); pdf24Win.focus(); if(typeof pdf24OnCreatePDF === 'function'){void(pdf24OnCreatePDF(this,pdf24Win));}\"> \t\t<input type=\"hidden\" name=\"blogCharset\" value=\"Cw1x07UAAA==\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogPosts\" value=\"MwQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogUrl\" value=\"yygpKbDS189LrMrMzS0tLklMS9TLzEvLBwA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogName\" value=\"80usysxV8C0tLklMSwQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogValueEncoding\" value=\"gzdeflate base64\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postId_0\" value=\"MzMAAA==\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postTitle_0\" value=\"e9Qwx7Uo9+TMvEyFssycxMqTM0syHzXMzcvMUyg5OfPo\/OzMHKDMyZkKiVUnZxYlJVYmJ+blHNmYk1h0ZGOeQmZONlBhSmpBflFJYnFmZWLxkY0A\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postLink_0\" value=\"yygpKbDS189LrMrMzS0tLklMS9TLzEvL17cvsDUzAAA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postAuthor_0\" value=\"C0pNScwuzqxMBAA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postDateTime_0\" value=\"MzIwNNY1sNA1MlYwtLAysLAyMQEA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postContent_0\" value=\"vVtNcxtHkr3vr6jgRGxIEQBIgKQoyZIj6LXG2vBItiyNw7MXRwHdJGrQH0B1N8TGH9jjnHUxddN1dNGJJ4GcCP6reZlZ1V0NgGPtYccOWSTQXZWfL19mlZ\/MVVHWSfx0r4wvyr5OzHn2WP21KkpzVn+19\/WTYq4z\/0hisrg\/jc35tHyshoMHX6mzPCv7hVnF9PuhjVN6Raupjc+e7k3Lcv54fz\/TK5OmWFGf6YHJzvL9t\/P+BC\/GWblfzZNcR8X+6GB4uH\/wcP+ttjbO+mOdJHNtZ7+OTTGO41+jeJ7bUpcmz3713w3+Oj\/HbiY9V7SGyc4hoV7Ve2qS6KJ4ukdy9dM4MlWqsKVJ9XncfzBUrGQSn5V7qrCT\/3c5+4cHBxfDw0OWF5uXT\/f+D2\/vqbcmKqdP97DKnhLjP93Dcix8EZf\/VvkVfn7bU\/8Gz6qT0cFb6AgfwpX3Un3RZ0M8JhHmF\/fV8OBgCVH4tz21\/\/WTff31q9t3dmzU6Yr+1vVEZxGi9z\/\/8HA0HH6lTBaZmVHPbHr7LjOQOlN4DjoU+AYfhe+pcn1lZwl+N5nJlElm+O9Crz8srj9myfXHhYrWn5Z2faWGDw+G\/YnBI1hD\/VQVptYZHlI3v+HthVHfYaXJ+or2u\/6Ix6Z6oeISMhRGLfHKuMqqTGW370ozoQ9JFn45vbm8fReZhJ\/6U26r\/o\/4cHz7bqbG60\/J+e27Rj5bFYm2tCs+NFhLzeL1B9mDpSE7jPXNZaLT6483l9H1RzsIRFemrhJIMTzs0+7ncRZbnfRTXedW\/UmvYhsv1St9ttArtchvLqtMtqMdZ3nKdoZy32e5hUALWmL9iRSxkamN+vzeanJzhefom6IkwfGdmpmearS6fVfrhOxAKg2P1AxOiZxv8MZFSppl6rj\/QOFHcRFemiKhoaezSWboWXwR0\/a07PXf8dcSBrjQ5LrrS0jaOB6iFvJZxpaBXgP1Os+gvrY7RNsIjLGxamqKgi0dON+UmhUhSxgKuJkypHVKHpXX1fpq\/WF9leHvAm9RTJibyx555Ui8QoHHfoHVWtdDFHn\/J6huUv6AQ+T17TsT8a94Ed\/oWvyflBwA3kBsTgplbRGJr7Qt1ByRoZ1pMt01CEKFbfKDczmCA3svdF3Sr0mq8XSjyiyrESGvYVid5UuFrc4kSvEn2IpeeQGFyBrySa1VCsPqiYHZnCkiM3iyT\/UHuT3\/+j+e\/E6pErshI9lwkEO03uH9TBIlTP0RR1Qs0ACXrbAGsrG1U5thjWWbNIOs7ICcTLQ7U11aU0bOKHkkBcl+oY2f4y1GG9ouTDTgwfoT9KhjMmSkL\/BInlR45fN76H3ssjiflbUes5Sjg77giH9PFVUiEPRNFelFojed9R1Un3B4BG8ZMtSYghb7sSGCIC\/1GE\/UG3gDfFuI6ZEVGXnYpCtkUw2FWUt4froi2CNQKijV1FQUF5+QBLUERQeHd+OvoFoWwFqgMyNIk6wIQD3Hvws1zmvZHkplDYRsJTRMe+JMC4f0BXAQp1NtzZif2IDt9aeVqmOr6spGHiG\/AI7YmstOimyHqqgRBYClJ1Cl1PMwhr4oVVpDlLo+0xJiZ9CuoOzDipBuZlKDnZcQK6GtxSXYZSGPN6aFQNP11QQkC1Rr7HNIIGqRL1Ps8vk9g19NkE9fDELL6uUCgqH4jB70qTxI7VEv42IZQzwUnoXVZ+pVFeVLs\/7AwbGKHI4TspbVeLusUGYsvJqUlijDKcVLrS8khNiEeBH+gkxUazP1hlTHd+KMHOGmszKMIqrXuqAgbPD6xKvM4QMjidc\/v8drBT0iGv8Q5OajvgjMFZIsggrOBVKjSmzmH8lnVKHBQJoQIGMpzW9KXG9hOGm\/\/tC6axHXETkoMZwhQk1OMx0BRsgIPt8C990ZqYKFHNcAeCcQFL1mAUh5KIFEKghGKXlJ11XSCYBvsBtSvSv2XYIgWh40JbEAuyRLKkIUeuWNOUvYbC4YGstKEeEViGdsYqpXj+lA4jDMWFKGgr9HFPPgoCkKU1rn5jKuHZ4ojbqKzfhdQMBMFPvH3+yqspQNQSI4n2E1dlpQTe4QwpMEbBPfXBpKLOxfIkBqQBbA7+rmcn01TpyWrjxzJGiFklVqrviVumD4tlwREwa8qLqGCSq\/bk\/lVks4kosgcy2mnIwri8fTCkasGLif1RBnpZnuecjekYAIMbZ3Ez6bsXsviKduHb6vjmEjtAPQ5Z5u6Tievi+mA+aKkrP1J1QcsgOMAeF++pKKqRHwhMFSC3fKoIYnB30GmQtmt5T7jRkEuY7bWKTOBag6IzskVapLcStbg5BxI50ZvXlvrsKyu+eK9OWErAodj0dHLlQ4IYLq9nyzVLaxxCBr25KJPz3\/YZjLksb+K5KQ1sET+BqbTduClICOTYGnp2Ognnph7EoQJzQ0S9kWRQH+rXYmALRuUYY7Cvq5rpleXwCzxxqlXphRr+X3bEpPASQDAvczZaeKvkUl3pA5TO2Ir6RrF14CVtahY69bTy24Isz03NAn\/8W81nqujZB41J9UEhJRPBOYb2uZ66Oe68Uytqhi2lUwB82k\/UqIV5hDrjtityQ6sPCmcRt7KokoEp+QacOU0myur0oi6gFHaruuMABHx0C+ZfOybxjRIArFDrnmcNRve1+JBwkmCFC43gOSUfZlVIcT6YZJpYVeSlZTZcXfmjhjp\/vtbRDqZZfVeukl7ByH7THVoz17vBbZ8eY3YxH\/PVSe2fVHPFGNdU99SxBD9uuh9idsJgEn5xva7Vu2KkvMwUWCoa51mDBRPDNmLRZUFxKxF4cF1LIckQ2XElPv6kuHxyrVCPhwbvEKa12MAcGLnvofyHpukIza9khbm\/lffib2JT9yea\/ww2uEPgGTEUVhCFK1\/6O2KBGZKXrUM8LK9ACrD\/O8jmuDD\/qn15cFmLxOErLWa2rl2aaw1Pew\/hzVR3Y7HePzzO+A4kUcTfz03fpTzYyNdRKUIs0gqCWmifozUL8EQJySHW\/frUxrHLL21JVCbvGCICRbthDYKaDccvu2lMY+0otSfE+jJs9ahuBQsEd9iVaZ5nKR6g4e3BW6zPs4vlMX7zy+wBLS3dRxZhh8XK+CryV2+pImnY6C6ytFwsPRSTucyRp+LLp+Ec1\/qS\/WH64\/blix1zCooE8M\/Es5z2qQ38Ms5wcZhRvntI92jd+YdRAQnKzzjEnSBsEuYFUYRF2YKPW5nAkcUhH9xX3tBlCz3M6rgk0SzJ5833D994H640D9qItZ7PoFSqTRwVevqI14Zg2EKWaGP0R2laaskkoBmSGRTB02uUQWErUuGfa010\/0WJ2wtnjVEHucSosdsQdmRVMEJOKKyqNJuPvsuXcpcGhVbS9MHc9NMcvn6I5sERf0GXE3Go4hfoh9UAqRSJUMCLZYL413TKKnCRUhi8jmtq2h5c9C0npH2acEYcNaieqVYKhaVlbiX4O6RH4phSzRtZ\/qwYZUXU4Hav2\/egkUWupoFVOwP3TBnjKtVyMJt9CNKJo+HR97nzZe6cwOX1Y2g9rC3Zh9mobGP9czPP5c26pEWuXLLSVzG1F0kVnz+fpDJZ2wC01p42nhXtu4Dk9Y1ojQDoSkSWG8jyaB\/EECbDsiAtQmPWZAxMXMQtMWLmAJ+bdJ28YKrgVTNToeJFfJ09bILBbMpYB1ybgZphF3bLXOKX2mviiI2bZepOUgeVTVfiDQ6Jiin2wmy8TKAppwmtFggqZG+HNRolZynIRBnuaZLkoegbFaW115WSEtG9LdthKCUzDucyRHXLNpRBnXwHChINgD\/XEUckzhkFU9FeU8+XJzmSU3BmPdJLnyHTsZy+NDE4G7A9pEVMqEvwRR7ObpR\/1ocxbeNkxjk0QeK6VjCjiej6G7WiUOJ4E\/Yxsy7Ran9g5Ed8WJXYdQelqUS10Wuqxs3oCymOxTQkyaKbWghkNUmhjG2SzOotyeVYxFhF+ishD+CIBOjMhFTLsdV4vn+XKqswxw9Y+\/FYmnTL\/rLvEPcWoTOEZg6nQbCw2zsEVkUuJfwkK5ZScSIL0UNbbDA+wW22WOqL3+uEJlb6G\/JxNckk63rPTwAJiU6ZKX1+uriKVx5UstyCmo8cyefA4MwlCAvktZdHQsJTSdw64lOoJxVVvqxkXaXQC\/g\/37yPB1hKMKdkZoM3r06BfxAnPly\/XVpD2MEL8QfcEb5Ep1msSzAmFksecShZEAEIRFZCoJVcwZT47C6uhAssp2EjUKqpKqbfecKiiWLDRr0m3YHKNjTgQ1knRjPBtRybHnNKuPvAumekEHJE2edpkTpeFIAJrniC\/joogTyK935iUDf5iZnJg0SVy4SSKzu2aSQybWNdybuq8Om69kTtFgY0JkebG+oi4AmKj+nFSS3DKE9cTxQfO+G5GRRwNrEDbDHGqGZJUuWrLsBbCyu9uAu6BQ7MicU0Y8bLbgN08tnZUILRvTfIEph5Qcda9bg0LY5XJEC9PI8\/4GLhgZqgbzT0qtRPM3XBC41aQWL+tqc+\/Ei3e\/R09XM2FS946CzyMaLJPxiPd3vll\/yAHpM65siXtzFHyPGBOrh1vSpM89wSVmKsmBykLO0U1BbmYJdXD20+W5\/+qciTsBxlZidknfFw9Ks3Js3Llw27c0Mc35kVqXlEGAZ7mn59wcNEIgYBBmrpw324DxaZkOWA5cGS2HlCJg1L2GUn+PNj5naGD6pkoZe\/hp8g4wVqc3lyU2m8WF356yd321WqJxk5OrZlVmbPwa5VMs6biIa2v6KXVrVUQ+AWeVGRG7tHBHcJt0m0dazfCUZiXaHZXJ0VMDo+xdrjsyHBGQIbfOdZ1oOrXwXuD6QI8f0XAS1aPEJ3RMcsGmzAjlQIpm7blRQUNLpVfM95kAIoaZOnYGT36zoG68aBKdApvOuIjUBmeOAo6Q1sqBSxKWxW8IkZFjZC3CdzrBbmCRmk\/1isvVuZ46Jp7dQU8qmcUDF2xIt1+4o\/iChhnIBQlY8IyUYbINFJBxhNCqrc3G0uS1MG1hFuLJVqHpeU+xXVLUYO2jIOX6QxWd+xq8lSBaa24Rxj3OpgnPjTptpWF3+nbAhV9QLxZ4nQY6zKBpwIUMn9BwxQ\/HJBa43KBcRnywJ7GA4N1wZxo6THtHYUv2PZun9gomZM+Ub30U2pR8gGHd7g3f\/AvnZGfZYI6WaQbrhhJqW8oJvJd585hOTrekpvLIfH01biDOOIBjS7gTXEoBNGXYVfrCgZtVUP1wuwcG2rESpCRkp4wRe7coxgtMdemW7qEoNJNysnLe8wHzO0hG8TpzTbWbHEtmVCsqdtKItFnFsE3hhYaz7sxu3Nl0RgZrj6PbpNmCwMyD4JLGVGdtTuqVjpozwY2oQJWkGsktkeKqlwTHIRTVPDMT62eNDbg6fwO+QoMZuACFqIAm5xSjRKGsZ2RtQTCsQtULCGg7etzqQWmQnVXdG1MUVW9u342tWfXUL3ndU3\/GPrXuqdeUKqw4HXJFdMSXNKzPU7xOLlp\/2NuQ4bN4yS0FUSgqWG6n\/pt4SpOwGkhNpJKmbNAycjWqOZ7t+LG9HhSMl1vnNrXyQb8VgIvEncM3vg1EnUFOvJEBdWvBJjDJDsGErTM2dkiSoCok3Vth4cWjYFL8AokcjOP+W700sxxtJh3htRLI3aYiIqZAPeOSqx+TLsVRsdWiNiVfUKK9m0HnF0QnubhRFf+jfBC5sYSx4YyFexA\/4+R62QpVh5N7fjZqBpy1bphgZFwV\/RIDEtPsXBBxomzp51FTR5LEUIHn6NP1p1naGonuZcigLwVCuONA+tbMmhO1tq1Xi8riUaSJu9ZT7a4i0YZNgUVfNJctYmonfTVwnpDAIUGX+qL0C1Jp4KGKV3Tbw3fZs3My4rvBH9C30Yw30qYZW1CThuDxh2kBlW2raHjV6S6m688uiDrukIMXcY\/cKYv\/XjzE5wM\/O01b8G\/niAEI\/x6dDfrczugxILMBnLbneR47s6aDbKpDv50mk0ylnhPKW3eUw2iBJE7iidLoOYvcVjydvvktn8ftZbM27vgwT6dccCh7ptcfa02g2xmr8x2DhIahHH6jAzVBuyp3MNy5Ct9qAnJ0FmEf+aND6XvgcipF5owPMY9H7T3WjFKWKQDn7J3RR3r7cz8aa+AH4VWdtJeMcTe2MgIqNAfmwiiUNWaFfv3P75lbugOyYCbPDZY3XTvHeLbThifHo+1ze+4\/CVCOR8O+2RXj3GkPTx71q93hy9\/DSFBlK3SZvfjNgjZj86w2AJlOY3h4\/EhE7oFHTdZXRJ\/YpYfDA6fLXRIfeWXvFvqBe2Kn2HefuLfDls5p+0B9G7tTxfbA2b3rF6MCStZoD6cTNxWQ3n+34\/zh8xD\/bHuwDQC63xoXetycuHkW2etWkXbg5GE7Y7POdgdyxyPBhePR4eDk0I9M7u32AwJn0AwRenf6Qh0NHrRP7fTHaDA8bIYR3dsf3GTxNTGnfk9GnPxwxPCZuasJsAfdA4G7Zu5YE7E9fDh4cHzQPBO0MpRgr\/81WrRp12vMRns+HA5Ojh6FIyoC99Ex1Bg6SPZQR5fQaF4WzkqFZQVIRd\/J9o4F8pktl7ocUN7Ygaduff6vuzUmxAQ70aTWY9z6amUD2hY5+bq3QlxnBHQKL4eIXZvhekE7tBd9+S4wwP+u7e+88ts2Z+11D49yX3jT+eigP+ESszOXaILuhhNcLLhK+qBuPN4lYxB4xfXE\/e8KYMcoRLGwoXFsM4fsm7cdGirFJBKSucoZXnDotbU3n+dJmB1tDjB7yZd5398M\/AvNyvwvLN72BYJW\/EDGrpaOAQ4fDV2LRGWc3W65RJa2mpXA7Ih4AEAOG23cern3s16YM3VqV5XMHEmBlUnVC\/lfX+juBFUznobyreepcdfezcBfNxk+evSQJ\/NTslJ\/dHSfXf1P\" \/> \t\t<a href=\"https:\/\/www.pdf24.org\" target=\"_blank\" title=\"www.pdf24.org\" rel=\"nofollow\"><img src=\"http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/plugins\/pdf24-post-to-pdf\/img\/pdf_32x32.png\" alt=\"\" border=\"0\" height=\"32\" \/><\/a> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-space\">&nbsp;&nbsp;<\/span> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-text\">M\u0259qal\u0259ni PDF format\u0131na \u00e7evir<\/span> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-space\">&nbsp;&nbsp;<\/span> \t\t<input class=\"pdf24Plugin-cp-input\" style=\"margin: 0px;\" type=\"text\" name=\"sendEmailTo\" placeholder=\"email adresinizi daxil edin\" \/> \t\t<input class=\"pdf24Plugin-cp-submit\" style=\"margin: 0px;\" type=\"submit\" value=\"g\u00f6nd\u0259r\" \/> \t<\/form> <\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan &#8211; indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rinin ilkin qa\u00e7q\u0131nl\u0131q d\u00f6vr\u00fc 1801-ci ild\u0259 Rusiyan\u0131n \u015e\u0259rqi G\u00fcrc\u00fcstan\u0131 ilhaq etm\u0259si v\u0259 bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u015e\u0259m\u015f\u0259dil v\u0259 Loru-P\u0259mb\u0259k b\u00f6lg\u0259l\u0259rinin ruslar\u0131n \u0259lin\u0259 ke\u00e7m\u0259si an\u0131ndan ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. 1801-ci il iyulun 13-d\u0259 general-mayor Lazerev Qafqaz qo\u015funlar\u0131n\u0131n komandan\u0131 Knorrinq\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi \u00a0raportunda g\u00f6st\u0259rirdi ki, P\u0259mb\u0259k \u0259yal\u0259tinin 14 k\u0259ndind\u0259n t\u0259xmin\u0259n 5-6 min t\u00fcrk \u0259halisi b\u00f6lg\u0259ni t\u0259rk [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":502,"featured_media":61,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[5],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60"}],"collection":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/502"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=60"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":760,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60\/revisions\/760"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/61"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=60"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=60"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=60"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}