{"id":661,"date":"2015-04-24T19:57:54","date_gmt":"2015-04-24T19:57:54","guid":{"rendered":"http:\/\/nazimmustafa.info\/?p=661"},"modified":"2021-07-18T19:41:42","modified_gmt":"2021-07-18T19:41:42","slug":"100-ilin-yalani-erm%c9%99ni-soyqirimi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/nazimmustafa.info\/?p=661","title":{"rendered":"100 ilin yalan\u0131 &#8211; \u201cerm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/as.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignleft size-medium wp-image-662\" src=\"http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/as-300x208.jpg\" alt=\"as\" width=\"300\" height=\"208\" srcset=\"http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/as-300x208.jpg 300w, http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/as-720x499.jpg 720w, http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/as.jpg 887w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Osmanl\u0131 imperiyas\u0131n\u0131 par\u00e7alamaq ist\u0259y\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259r XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n etibar\u0259n planlar c\u0131z\u0131r v\u0259 onlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif yollar axtar\u0131rd\u0131lar. \u201c\u015e\u0259rq m\u0259s\u0259l\u0259si\u201d adlanan ideya da m\u0259hz h\u0259min planlar\u0131n realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 ortaya at\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin daxili i\u015fl\u0259rin\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ya\u015fayan xristian azl\u0131qlar\u0131n m\u0259nafeyinin \u201cqorunmamas\u0131\u201d m\u0259s\u0259l\u0259si b\u0259han\u0259 ola bil\u0259rdi. Osmanl\u0131 imperiyas\u0131 \u0259razisind\u0259 aysorlar, yunanlar, xristian \u0259r\u0259bl\u0259r ya\u015fasalar da, erm\u0259ni azl\u0131\u011f\u0131 daha \u00e7ox diqq\u0259ti \u00e7\u0259kirdi. Bu, onlar\u0131n xarakterind\u0259n &#8211; x\u0259yan\u0259tkar olmalar\u0131ndan, satq\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndan, \u015f\u0259rait\u0259 uy\u011fun din v\u0259 m\u0259zh\u0259bl\u0259rini d\u0259yi\u015fm\u0259k xisl\u0259tind\u0259n ir\u0259li g\u0259lirdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Anadoluya yeridilmi\u015f xristian missionerl\u0259ri erm\u0259nil\u0259rin bu x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k onlar\u0131 Osmanl\u0131 h\u00f6kum\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 silahl\u0131 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 haz\u0131rlay\u0131rd\u0131lar. Frans\u0131zlar erm\u0259nil\u0259ri katolik, ruslar pravoslav, ingilisl\u0259r is\u0259 protestant kils\u0259sinin himay\u0259sin\u0259 girm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rd\u0131lar. Kim daha \u00e7ox pul verirdis\u0259 erm\u0259nil\u0259r d\u0259 h\u0259min istiqam\u0259t\u0259 meyill\u0259nirdil\u0259r. Amerikal\u0131 missionerl\u0259r h\u0259l\u0259 XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n etibar\u0259n erm\u0259nil\u0259ri protestant etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn daha \u00e7ox v\u0259sait s\u0259rf edir, Anadolunun m\u00fcxt\u0259lif yerl\u0259rind\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259r a\u00e7\u0131rd\u0131lar. XIX \u0259srin sonlar\u0131ndan etibar\u0259n erm\u0259ni g\u0259ncl\u0259rinin Amerikada t\u0259hsil almalar\u0131 v\u0259 ticar\u0259tl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmalar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi \u015f\u0259rait yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Bir q\u0259d\u0259r sonra AB\u015e-da antit\u00fcrk kampaniyas\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olacaq erm\u0259ni koloniyas\u0131 bel\u0259c\u0259 formala\u015fm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cErm\u0259ni m\u0259s\u0259l\u0259si\u201d is\u0259 \u201c\u015e\u0259rq m\u0259s\u0259l\u0259si\u201dnin t\u0259rkib hiss\u0259si kimi 1877-1878-ci ill\u0259r Rusiya-T\u00fcrkiy\u0259 m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra Berlin konqresind\u0259 g\u00fcnd\u0259liy\u0259 g\u0259tirilmi\u015fdi. \u015e\u0259rqi Anadoluda erm\u0259nil\u0259r\u0259 muxtariyy\u0259t verilm\u0259si bar\u0259d\u0259 Berlin m\u00fcqavil\u0259sin\u0259 61-ci madd\u0259nin daxil edilm\u0259sind\u0259n sonra erm\u0259nil\u0259r ist\u0259kl\u0259rin\u0259 silah g\u00fcc\u00fcn\u0259 nail olmaq yolunu tutdular. Erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin t\u0259\u015fkil edilm\u0259si, onlar\u0131n \u00fcsyana haz\u0131rlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Rusiya v\u0259 Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri g\u0259rgin s\u0259y g\u00f6st\u0259rirdil\u0259r. Avropan\u0131n d\u0259st\u0259yi il\u0259 formala\u015fan \u201cArmenakan\u201d, \u201cHn\u00e7ak\u201d v\u0259 \u201cDa\u015fnaks\u00fctyun\u201d partiyalar\u0131 Anadoluda gizli silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259r v\u0259 terror\u00e7u qruplar t\u0259\u015fkil edirdil\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u015e\u0259rqi Anadoluya silahlar \u0259sas\u0259n gizli yollarla Rusiyadan g\u00f6nd\u0259rilirdi. Alman, ingilis v\u0259 frans\u0131z missiyalar\u0131 b\u00f6lg\u0259d\u0259 daha f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 erm\u0259nil\u0259ri T\u00fcrkiy\u0259 \u0259leyhin\u0259 t\u0259\u015fviq edirdil\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">XIX \u0259srin 90-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 erm\u0259nil\u0259rin Anadoluda m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t yaratmaq niyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259ni par\u00e7alamaq ist\u0259y\u0259n b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin m\u0259qs\u0259dl\u0259ri \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. Halbuki T\u00fcrkiy\u0259 vilay\u0259tl\u0259rinin he\u00e7 birind\u0259 erm\u0259nil\u0259r sayca \u00e7oxluq t\u0259\u015fkil etmirdil\u0259r. Bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259rin\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015f verilmi\u015fdi ki, t\u00fcrkl\u0259rin \u201cv\u0259h\u015fi\u201d, \u201cqani\u00e7\u0259n\u201d, \u201cc\u0259llad\u201d obraz\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn m\u00fcmk\u00fcn vasit\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etsinl\u0259r. Erm\u0259ni \u00fcsyanlar\u0131n\u0131 alovland\u0131rmaq v\u0259 t\u00fcrkl\u0259ri \u0259ks t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rm\u0259y\u0259 vadar etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259dilm\u0259si d\u0259 h\u0259min plan\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si idi. Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin ba\u015flanmas\u0131 v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin bu m\u00fcharib\u0259y\u0259 t\u0259hrik edilm\u0259si onu par\u00e7alamaq ist\u0259y\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259lin\u0259 f\u00fcrs\u0259t vermi\u015fdi. T\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 vuru\u015fmaq \u00fc\u00e7\u00fcn erm\u0259nil\u0259r h\u0259m Amerikada, h\u0259m Avropada, h\u0259m d\u0259 Rusiyada s\u0259f\u0259rb\u0259r edilirdil\u0259r. Erm\u0259ni m\u0259nb\u0259l\u0259rinin etiraf etdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259, t\u0259kc\u0259 Qafqaz c\u0259bh\u0259sind\u0259 150 mind\u0259n art\u0131q erm\u0259ni rus ordusunun t\u0259rkibind\u0259 vuru\u015furdu. Qafqaz cani\u015fininin xeyir-duas\u0131 il\u0259 yarad\u0131lan v\u0259 t\u0259rkibind\u0259 t\u0259qrib\u0259n 10 min k\u00f6n\u00fcll\u00fc erm\u0259nini birl\u0259\u015fdir\u0259n 4 silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259 is\u0259 \u0130r\u0259van v\u0259 C\u0259nubi Az\u0259rbaycan istiqam\u0259tind\u0259n T\u00fcrkiy\u0259nin \u00fcz\u0259rin\u0259 h\u00fccuma ke\u00e7mi\u015fdi. Rus qo\u015funlar\u0131n\u0131n ir\u0259lil\u0259m\u0259sind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n erm\u0259nil\u0259r \u015e\u0259rqi Anadolunun h\u0259r yerind\u0259 t\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259dirdil\u0259r. Xarici m\u0259tbuat is\u0259 \u0259ksini yaz\u0131r, h\u0259r yerd\u0259 \u201cm\u0259zlum xristian erm\u0259nil\u0259rin\u201d k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 m\u0259hv edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 uydurma m\u0259qal\u0259l\u0259r d\u0259rc edirdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ruslar\u0131n h\u00fccumundan ruhlanan T\u00fcrkiy\u0259 erm\u0259nil\u0259ri \u201cQ\u0259rbi Erm\u0259nistan\u201d adland\u0131rd\u0131qlar\u0131 \u015e\u0259rqi Anadolunun 6 vilay\u0259tind\u0259 (\u018frzurum, Van, Bitlis, Xarput, Diyarb\u0259kir, Sivas) m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t qurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r yerd\u0259 t\u00fcrkl\u0259ri q\u0131r\u0131b m\u0259hv etm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131lar. 1915-ci il may\u0131n 14-d\u0259 rus ordusu Van \u015f\u0259h\u0259rini \u0259l\u0259 ke\u00e7irdikd\u0259n sonra erm\u0259nil\u0259r 2 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 yerli m\u00fcs\u0259lman \u0259halisini k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 q\u0131rma\u011fa ba\u015flad\u0131lar. Ruslar\u0131n himay\u0259si alt\u0131nda Van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 erm\u0259ni h\u00f6kum\u0259ti qurulmu\u015fdu. Q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 Vanda t\u0259qrib\u0259n 250 min erm\u0259ni topla\u015fm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Erm\u0259nil\u0259rin t\u00fcrk ordusuna arxadan z\u0259rb\u0259 vurmas\u0131n\u0131n, terror v\u0259 t\u0259xribatlar t\u00f6r\u0259tm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 h\u00f6kum\u0259ti m\u0259cburiyy\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131nda qal\u0131b m\u00fcharib\u0259 rayonundan erm\u0259nil\u0259ri \u00f6lk\u0259nin i\u00e7\u0259ril\u0259rin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259k haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul etmi\u015fdi. H\u0259r c\u00fcr haz\u0131rl\u0131qdan sonra m\u00fchafiz\u0259 d\u0259st\u0259l\u0259rinin m\u00fc\u015fayi\u0259ti il\u0259 1915-ci il may\u0131n 28-d\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 i\u015fl\u0259rin\u0259 ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. M\u00f6vcud olan imkanlar n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla v\u0259 \u0259dal\u0259tl\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edil\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259ri h\u0259rb b\u00f6lg\u0259sind\u0259n k\u0259narda ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259r\u0259 \u015famil edilm\u0259mi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1965-ci ild\u0259n etibar\u0259n Erm\u0259nistanda h\u0259r il aprelin 24-n\u00fc \u201csoyq\u0131r\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fc\u201d kimi r\u0259smi \u015f\u0259kild\u0259 qeyd edirl\u0259r. Erm\u0259nil\u0259r iddia edirl\u0259r ki, guya 1915-ci ild\u0259 t\u00fcrkl\u0259r 1,5 milyon erm\u0259nini q\u0131rm\u0131\u015flar. \u018fslind\u0259 is\u0259 h\u0259min g\u00fcn sad\u0259c\u0259 olaraq \u0130stanbulda v\u0259 dig\u0259r \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tin\u0259 x\u0259yan\u0259t ed\u0259n erm\u0259ni t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n t\u0259cili olaraq ba\u011flanmas\u0131, onlar\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin h\u0259bs edilm\u0259si v\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259rin \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si haqq\u0131nda daxili i\u015fl\u0259r naziri \u0259mr vermi\u015fdi. Bundan sonra 2345 erm\u0259ni x\u0259yan\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259bs edilmi\u015fdi. Maraql\u0131 oras\u0131d\u0131r ki, bel\u0259 bir \u0259mrin veril\u0259c\u0259yind\u0259n erm\u0259nil\u0259r \u0259vv\u0259lc\u0259 x\u0259b\u0259r tutmu\u015fdular. E\u00e7mi\u0259dzin katolikosu aprelin 22-d\u0259 AB\u015e prezidentin\u0259 teleqram vurmu\u015fdu ki, erm\u0259nil\u0259ri \u201ct\u00fcrk fanatizminin \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131\u011f\u0131ndan xilas etsin\u201d. H\u0259min teleqram aprelin 24-d\u0259, y\u0259ni \u0259mr veril\u0259n g\u00fcn\u00fc art\u0131q AB\u015e prezidentin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u018fslind\u0259 erm\u0259nil\u0259r aprelin 24-n\u00fc ona g\u00f6r\u0259 \u201csoyq\u0131r\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fc\u201d kimi qeyd edirl\u0259r ki, k\u00f6\u00e7 haqq\u0131nda q\u0259rardan sonra onlar\u0131n d\u00f6vl\u0259t yaratmaq ist\u0259dikl\u0259ri 6 vilay\u0259td\u0259 onsuz da azl\u0131q t\u0259\u015fkil ed\u0259n erm\u0259nil\u0259rin say\u0131 minimuma endirilmi\u015fdi. Y\u0259ni onlar\u0131n T\u00fcrkiy\u0259 \u0259razisind\u0259 d\u00f6vl\u0259t yaratmaq x\u00fclyalar\u0131 bo\u015fa \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Fakt is\u0259 odur ki, ist\u0259r \u015e\u0259rqi Anadolunun ruslar t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 1917-ci il inqilab\u0131ndan sonra rus qo\u015funlar\u0131n\u0131n geri \u00e7\u0259kilm\u0259si zaman\u0131 onlar\u0131n silah-sursat\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259n erm\u0259nil\u0259r t\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 s\u00f6z\u00fcn h\u0259qiqi m\u0259nas\u0131nda soyq\u0131r\u0131m\u0131 t\u00f6r\u0259tm\u0131\u015fdil\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sovet Rusiyas\u0131 h\u00f6kum\u0259ti 1917-ci il dekabr\u0131n 29-da \u201cT\u00fcrkiy\u0259 Erm\u0259nistan\u0131\u201d haqq\u0131nda dekret q\u0259bul etmi\u015fdi. \u018fg\u0259r T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 erm\u0259nil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 siyas\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f olsayd\u0131, Rusiya h\u00f6kum\u0259tinin bel\u0259 bir dekret verm\u0259si g\u00fcl\u00fcnc olard\u0131. Bu dekret T\u00fcrkiy\u0259 \u0259razisind\u0259 d\u00f6vl\u0259t yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn erm\u0259nil\u0259rin i\u015ftahas\u0131n\u0131 daha da art\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. Erm\u0259nil\u0259r 1918-1920-ci ill\u0259rd\u0259 fasil\u0259l\u0259rl\u0259 \u018frzurumdan tutmu\u015f \u0130r\u0259van quberniyas\u0131 da daxil olmaqla b\u00f6y\u00fck bir \u0259razid\u0259 t\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fl\u0259r. M\u0259cburiyy\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131nda qalan t\u00fcrk ordusu \u0259ks h\u00fccuma ke\u00e7\u0259r\u0259k h\u0259min \u0259razil\u0259ri erm\u0259ni silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rind\u0259n t\u0259mizl\u0259mi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u0259s g\u00f6r\u0259s\u0259n, erm\u0259ni t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131 h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r erm\u0259ninin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259rinin salamat qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259sbit etmi\u015fl\u0259rmi?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1914-c\u00fc ild\u0259 Tiflisd\u0259 d\u0259rc olunan \u201c\u0130mperator Rus Co\u011frafiya C\u0259miyy\u0259tinin Qafqaz b\u00f6lm\u0259sinin x\u0259b\u0259rl\u0259ri\u201d seriyas\u0131n\u0131n XXII cildinin 2-ci burax\u0131l\u0131\u015f\u0131 toplusunda A. Arakelyan\u0131n 22 may 1913-c\u00fc ild\u0259 ad\u0131\u00e7\u0259kil\u0259n c\u0259miyy\u0259tin \u00fcmumi y\u0131\u011f\u0131nca\u011f\u0131nda etdiyi \u201cKi\u00e7ik Asiyan\u0131n erm\u0259ni \u0259halisinin statistikas\u0131\u201d ba\u015fl\u0131ql\u0131 m\u0259ruz\u0259sinin m\u0259tni \u00e7ap olunmu\u015fdur. Maraql\u0131d\u0131r ki, erm\u0259ni m\u00fc\u0259llifl\u0259rinin uydurma soyq\u0131r\u0131m\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yazd\u0131qlar\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rin he\u00e7 birind\u0259 A.Arakelyan\u0131n yuxar\u0131da ad\u0131\u00e7\u0259kil\u0259n m\u0259qal\u0259sin\u0259 istinad edilm\u0259mi\u015fdir. S\u0259b\u0259bi ayd\u0131nd\u0131r. \u00c7\u00fcnki A.Arakelyan 1913-c\u00fc ild\u0259 h\u0259min m\u0259qal\u0259ni yazanda h\u0259l\u0259 Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si ba\u015flamam\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 xristian missionerl\u0259rinin n\u0259 zamansa erm\u0259nil\u0259rin T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 \u201ck\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlara\u201d m\u0259ruz qoyulmalar\u0131n\u0131 iddia ed\u0259c\u0259kl\u0259rini a\u011fl\u0131na bel\u0259 g\u0259tir\u0259 bilm\u0259zdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">A.Arakelyan yaz\u0131r ki, 1912-ci ild\u0259 Balkanlarda m\u00fcharib\u0259nin ba\u015flanmas\u0131ndan sonra \u201cerm\u0259ni m\u0259s\u0259l\u0259si\u201d yenid\u0259n g\u00fcnd\u0259liy\u0259 g\u0259tirilmi\u015fdir. H\u0259min vaxt T\u00fcrkiy\u0259 t\u0259r\u0259fi bir daha erm\u0259ni \u0259halisinin say\u0131n\u0131n erm\u0259nil\u0259r ya\u015fayan \u0259razil\u0259rd\u0259 islahatlar apar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yet\u0259rli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bundan sonra T\u00fcrkiy\u0259d\u0259ki erm\u0259ni patriarx\u0131 erm\u0259nil\u0259rin say\u0131 bar\u0259d\u0259 daha d\u0259qiq statistika t\u0259qdim etmi\u015fdir (xat\u0131rlad\u0131r\u0131q ki, erm\u0259nil\u0259r bir qayda olaraq h\u0259m d\u0259 kils\u0259l\u0259rd\u0259 siyah\u0131ya al\u0131n\u0131rd\u0131lar). H\u0259min statistikaya g\u00f6r\u0259, yuxar\u0131da adlar\u0131 sadalanan 6 vilay\u0259td\u0259 erm\u0259nil\u0259rin \u00fcmumi say\u0131 1.018.000 n\u0259f\u0259r olmu\u015fdur. O c\u00fcml\u0259d\u0259n, \u018frzurum vilay\u0259tind\u0259 215 min, Vanda 185 min, Bitlisd\u0259 180 min, Xarputda 168 min, Diyarb\u0259kird\u0259 105 min, Sivasda 165 min erm\u0259ni ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259qal\u0259 m\u00fc\u0259llifi qeyd edir ki, h\u0259min vilay\u0259tl\u0259rd\u0259 ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259rin say\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 Kilikiyada (y\u0259ni Adana v\u0259 H\u0259l\u0259b vilay\u0259tl\u0259rind\u0259), habel\u0259 \u0130stanbulda v\u0259 Osmanl\u0131 imperiyas\u0131n\u0131n dig\u0259r yerl\u0259rind\u0259 ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259rin say\u0131 g\u0259lin\u0259rs\u0259, onda imperiya \u0259razisind\u0259 erm\u0259nil\u0259r \u00e7ox b\u00f6y\u00fck ehtimalla 1,5 milyon n\u0259f\u0259r\u0259 \u00e7ata bil\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u018fslind\u0259 bu r\u0259q\u0259ml\u0259rin \u00f6z\u00fc d\u0259 erm\u0259ni patriarx\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n xeyli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u015fi\u015firdilmi\u015fdi. B\u00fct\u00fcn r\u0259smi m\u0259lumatlar t\u0259sdiq edir ki, Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 Osmanl\u0131 T\u00fcrkiy\u0259sind\u0259 t\u0259qrib\u0259n 1,3 milyon erm\u0259ni ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Erm\u0259ni \u0259halisinin itkil\u0259rinin miqyas\u0131n\u0131 m\u00fcharib\u0259y\u0259d\u0259k T\u00fcrkiy\u0259 \u0259razisind\u0259 ya\u015fayan 1,3 milyon erm\u0259ninin say\u0131ndan xarici \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 m\u00fchacir\u0259t ed\u0259n erm\u0259nil\u0259rin say\u0131n\u0131 \u00e7\u0131xmaqla m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k olar. Statistik m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, m\u00fcharib\u0259 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 v\u0259 ondan sonra xarici \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 m\u00fchacir\u0259t ed\u0259n erm\u0259nil\u0259rin say\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimidir: Rusiyaya (o c\u00fcml\u0259d\u0259n C\u0259nubi Qafqaza) 420 min, Fransaya 35 min, Kanadaya 1244, AB\u015e-a 34136, Yunan\u0131stana 42200, Bolqar\u0131stana 15 min, Kipr\u0259 2500, dig\u0259r Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259qrib\u0259n 50 min erm\u0259ni k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015fd\u00fcr. AB\u015e-da ya\u015fayan erm\u0259ni tarix\u00e7isi Ri\u00e7ard Hovannisyan yaz\u0131r ki, m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonra Suriyada 100 min, Livanda 50 min, \u0130ordaniyada 10 min, Misird\u0259 40 min, \u0130raqda 25 min, \u0130randa 50 min erm\u0259ni m\u00fchaciri qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu r\u0259q\u0259ml\u0259ri \u00fcst-\u00fcst\u0259 g\u0259ldikd\u0259 875 min n\u0259f\u0259r edir. Bu r\u0259q\u0259min \u00fcz\u0259rin\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 qal\u0131b ya\u015fayan 123 min erm\u0259ninin say\u0131n\u0131 \u0259lav\u0259 ets\u0259k, c\u0259misi 998 min n\u0259f\u0259r edir. Qeyri-r\u0259smi m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, t\u0259qrib\u0259n 100 min erm\u0259ni \u00f6zl\u0259rini k\u00fcrd, suriyal\u0131 v\u0259 yaxud t\u00fcrkman kimi q\u0259l\u0259m\u0259 ver\u0259r\u0259k n\u0259tic\u0259d\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259 prosesind\u0259n yay\u0131nm\u0131\u015flar. Dem\u0259li, 1,3 milyon erm\u0259nid\u0259n t\u0259qrib\u0259n 1,1 milyonu sa\u011f qalm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tarix\u00e7i Con Kirakosyan \u201cQ\u0259rbi Erm\u0259nistan Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si ill\u0259rind\u0259\u201d (Yerevan, 1971) monoqrafiyas\u0131nda 1 milyon erm\u0259ninin sa\u011f qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 etiraf etmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00fcrkiy\u0259 m\u0259tbuat\u0131n\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, AB\u015e-\u0131n ke\u00e7mi\u015f prezidenti Ronald Reyqan\u0131n h\u00fcquq m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 m\u00fc\u015faviri Bryus Fein bildirmi\u015fdir ki, 1981-ci ild\u0259 A\u011f evin ara\u015fd\u0131rmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 erm\u0259nil\u0259rin 2 milyon osmanl\u0131 t\u00fcrk\u00fcn\u00fc q\u0259tl\u0259 yetirdiyi ortaya \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131r. Bryus Fein vur\u011fulam\u0131\u015fd\u0131r ki, Reyqan\u0131n prezidentliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 h\u0259min m\u0259s\u0259l\u0259 A\u011f ev t\u0259r\u0259find\u0259n ara\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 \u201csoyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d iddialar\u0131n\u0131n \u0259sass\u0131z oldu\u011fu s\u00fcbut edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00fcrk Tarix Qurumunun ke\u00e7mi\u015f ba\u015fqan\u0131 Yusif Halaco\u011flu Osmanl\u0131 arxivl\u0259rin\u0259 istinad\u0259n bel\u0259 n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259lmi\u015fdir ki, erm\u0259nil\u0259rin k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si zaman\u0131 yollarda h\u00fccumlara m\u0259ruz qalaraq \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n erm\u0259nil\u0259rin say\u0131 t\u0259qrib\u0259n 8,5 min n\u0259f\u0259r olmu\u015fdur. Qalan erm\u0259nil\u0259r d\u00f6y\u00fc\u015f c\u0259bh\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259ll\u0259rind\u0259 silah t\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 vuru\u015fark\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1919-cu ilin yay\u0131nda Paris s\u00fclh konfrans\u0131n\u0131n gedi\u015find\u0259 erm\u0259nil\u0259rin \u201cQ\u0259rbi Erm\u0259nistan\u201d adland\u0131rd\u0131qlar\u0131 \u0259razil\u0259rd\u0259 v\u0259 C\u0259nubi Qafqazda v\u0259ziyy\u0259ti \u00f6yr\u0259nm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 prezident Vudro Vilson AB\u015e ordusunun Fransadak\u0131 ba\u015f q\u0259rargah\u0131n\u0131n r\u0259isi, general Ceyms Harbordun ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda regiona x\u00fcsusi missiya g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdi. Regionu inc\u0259l\u0259y\u0259n Harbord missiyas\u0131 16 oktyabr 1919-cu ild\u0259 AB\u015e Senat\u0131na t\u0259qdim etdiyi raportunda yaz\u0131rd\u0131 ki, Qara d\u0259nizd\u0259n \u0130ran s\u0259rh\u0259din\u0259d\u0259k uzanan \u0259razin\u0131 g\u0259zdik, lakin erm\u0259nil\u0259rin iddialar\u0131n\u0131 do\u011fruldacaq he\u00e7 bir fakta rast g\u0259lm\u0259dik. General Harbordun bu m\u0259ruz\u0259si erm\u0259nil\u0259rin \u015e\u0259rqi Anadoluda he\u00e7 zaman \u00e7oxluq t\u0259\u015fkil etm\u0259dikl\u0259rini v\u0259 soyq\u0131r\u0131ma m\u0259ruz qoyulmad\u0131qlar\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259yirdi. Harbord yaz\u0131rd\u0131 ki, missiyan\u0131n ke\u00e7diyi yollarda tez-tez erm\u0259nil\u0259rin z\u00fclm\u00fcnd\u0259n qa\u00e7an t\u00fcrkl\u0259rl\u0259 rastla\u015f\u0131rlarm\u0131\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">O d\u00f6vr\u00fcn s\u0259n\u0259dl\u0259ri s\u00fcbut edir ki, 1,5 milyon erm\u0259ninin T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 m\u0259hv edilm\u0259si iddias\u0131 c\u0259f\u0259ngiyyatdan ba\u015fqa bir \u015fey deyil.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u0259s uydurma erm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131 ideyas\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llifl\u0259ri kiml\u0259rdir? \u201cErm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d iddias\u0131n\u0131n h\u0259yata v\u0259siq\u0259 almas\u0131nda o d\u00f6vrd\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n diplomatlar\u0131n v\u0259 xristian missionerl\u0259rinin m\u00fcst\u0259sna xidm\u0259tl\u0259ri olmu\u015fdur. M\u0259lumdur ki, \u201csoyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d (yaxud \u201cgenosid\u201d) beyn\u0259lxalq h\u00fcquq termini kimi 1944-c\u00fc ild\u0259n i\u015fl\u0259nir. \u0130lk d\u0259f\u0259 Hitler rejiminin y\u0259hudil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdiyi k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar soyq\u0131r\u0131m\u0131 adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu g\u00fcn d\u00fcnyaya car \u00e7\u0259kil\u0259n \u201cerm\u0259ni q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131\u201d iddias\u0131n\u0131n xa\u00e7 atas\u0131 1913-1916-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 AB\u015e-\u0131n T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 s\u0259firi olmu\u015f Henri Morqentau (1856-1946) say\u0131l\u0131r. Osmanl\u0131 imperiyas\u0131n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131nda maraql\u0131 olan AB\u015e-\u0131n prezidenti Vudro Vilson H.Morqentaunu s\u0259fir t\u0259yin ed\u0259rk\u0259n demi\u015fdi: \u201cTezlikl\u0259 ondan \u0259s\u0259r-\u0259lam\u0259t qalmayacaq ki, onu T\u00fcrkiy\u0259 adland\u0131rmaq m\u00fcmk\u00fcn olsun\u201d. \u0130stanbula g\u0259l\u0259n kimi H.Morqentau erm\u0259ni liderl\u0259ri v\u0259 komit\u0259\u00e7il\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259 qurur, onlar\u0131 silahl\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparma\u011fa \u015firnikl\u0259ndirir. O, erm\u0259ni komit\u0259\u00e7il\u0259rind\u0259n Ar\u015fak \u015emavonyan\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn birinci k\u00f6m\u0259k\u00e7isi v\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7isi, Hakop Andonyan\u0131 is\u0259 katib t\u0259yin etmi\u015fdi. AB\u015e-\u0131n T\u00fcrkiy\u0259d\u0259ki konsulluqlar\u0131n\u0131n, xristian missionerl\u0259rinin, erm\u0259ni komit\u0259l\u0259rinin uydurduqlar\u0131 yalanlar v\u0259 d\u0259rc etdirdikl\u0259ri b\u00f6htan dolu m\u0259qal\u0259l\u0259r x\u0259b\u0259r agentlikl\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. H.Morqentau AB\u015e-a qay\u0131td\u0131qdan sonra h\u0259min uydurma materiallar \u0259sas\u0131nda \u201cS\u0259fir Morqentaunun xatir\u0259l\u0259ri\u201d adl\u0131 kitab d\u0259rc etdirir. H\u0259min kitabda o, 600 mind\u0259n 1 milyonad\u0259k erm\u0259ninin m\u0259hv edildiyini iddia etmi\u015fdir. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 Teleqraf Agentliyinin m\u00fcdirinin erm\u0259ni olmas\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nsa, erm\u0259nil\u0259rin v\u0259 onlar\u0131n havadarlar\u0131n\u0131n yalan m\u0259lumatlarla d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tini nec\u0259 asanl\u0131qla aldada bildikl\u0259rini t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k olar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Henri Morqentaunun ail\u0259si 2009-cu ilin pay\u0131z\u0131nda s\u0259firin \u015f\u0259xsi kitabxanas\u0131n\u0131 Va\u015finqtondak\u0131 erm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131 muzeyin\u0259 t\u0259hvil vermi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130xtisasca h\u00fcquq\u015f\u00fcnas olan ingilis Ceyms Brays (1838-1922) \u0130ngilt\u0259r\u0259 Lordlar Palatas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc v\u0259 \u0130ngilis-Erm\u0259ni C\u0259miyy\u0259tinin s\u0259dri olmu\u015fdur. O, 1876-c\u0131 ild\u0259 Qafqaza s\u0259yah\u0259t etmi\u015fdir. 1877-ci ild\u0259 Londonda \u201cTransqafqaz v\u0259 Ararat\u201d kitab\u0131n\u0131 d\u0259rc etdirmi\u015fdir. 1916-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 626 s\u0259hif\u0259lik \u201cOsmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131nda erm\u0259nil\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259t\u201d kitab\u0131n\u0131 \u201cS\u0259n\u0259dl\u0259r toplusu\u201d kimi d\u0259rc etdirmi\u015fdir. Kitaba xristian missionerl\u0259rinin, xristian d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin uydurduqlar\u0131 \u201ck\u00fctl\u0259vi erm\u0259ni q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131\u201d bar\u0259d\u0259 saxta s\u0259n\u0259dl\u0259r daxil edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u0259\u015fhur ingilis tarix\u00e7isi Arnold Toynbi (1889-1975) d\u0259 uydurma soyq\u0131r\u0131m\u0131n ideya m\u00fc\u0259llifl\u0259rind\u0259n biri hesab olunur. 1916-c\u0131 ilin fevral\u0131nda A.Toynbi lord Ceyms Brays\u0131n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 onun ad\u0131ndan d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 b\u00fct\u00fcn erm\u0259ni komit\u0259l\u0259rin\u0259 m\u00fcraci\u0259t edir ki, ona antit\u00fcrk m\u0259zmunlu m\u0259lumatlar t\u0259qdim etsinl\u0259r. M\u0259nb\u0259l\u0259ri g\u00f6st\u0259rilm\u0259d\u0259n A.Toynbinin \u00fcnvan\u0131na h\u0259ddind\u0259n art\u0131q m\u0259lumatlar g\u00f6nd\u0259rilir. 1916-c\u0131 ilin may ay\u0131nda A.Toynbi m\u0259ktubla lord Ceyms Braysa m\u00fcraci\u0259t ed\u0259r\u0259k \u201cerm\u0259ni s\u0259n\u0259dl\u0259ri\u201dnin \u00e7ap\u0131na onun ad\u0131ndan n\u0259\u015friyyatdan icaz\u0259 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirir. Bel\u0259likl\u0259, erm\u0259nil\u0259rin v\u0259 erm\u0259nip\u0259r\u0259st m\u0259nb\u0259l\u0259rin yoxlan\u0131lmam\u0131\u015f m\u0259lumatlar\u0131 \u0259sas\u0131nda \u0130ngilt\u0259r\u0259 h\u00f6kum\u0259tinin ad\u0131ndan ilk \u201cMavi kitab\u201d &#8211; \u201cErm\u0259nil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 v\u0259h\u015filikl\u0259r, xalq\u0131n m\u0259hv edilm\u0259si\u201d ad\u0131 il\u0259 n\u0259\u015fr edilir. Maraql\u0131d\u0131r ki, A.Toynbinin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda t\u0259krar \u00e7ap olunmayan h\u0259min \u201cMavi kitab\u201d\u0131 AB\u015e-dak\u0131 erm\u0259ni n\u0259\u015friyyatlar\u0131 onun \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra bir s\u0131ra saxta s\u0259n\u0259dl\u0259rl\u0259 \u201cz\u0259nginl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k\u201d d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u00e7ap etmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cErm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201dn\u0131n dig\u0259r xa\u00e7 atas\u0131 \u0130ohann Lepsius (1858-1926) say\u0131l\u0131r. Alman protestant\u0131, \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnas\u0131 \u0130.Lepsius missioner kimi \u015e\u0259rqi Anadolunu g\u0259zib dola\u015fm\u0131\u015f, 1896-c\u0131 ild\u0259 \u201cErm\u0259nistan v\u0259 Avropa\u201d kitab\u0131n\u0131 \u00e7ap etdirmi\u015fdir. O, 1914-c\u00fc ild\u0259 Berlind\u0259 \u201cAlman-Erm\u0259ni C\u0259miyy\u0259ti\u201dni yaratm\u0131\u015fd\u0131r. C\u0259miyy\u0259tin m\u0259qs\u0259di \u015e\u0259rqi Anadoluda Almaniyan\u0131n t\u0259sirini art\u0131rmaqdan ibar\u0259t olmu\u015fdur. \u0130.Lepsius 1916-c\u0131 ild\u0259 \u201cT\u00fcrkiy\u0259d\u0259ki erm\u0259ni xalq\u0131 haqq\u0131nda hesabat\u201d kitab\u0131n\u0131 \u0259lyazma \u015f\u0259klind\u0259 \u00e7ap etdirir v\u0259 dig\u0259r missionerl\u0259r\u0259 g\u00f6nd\u0259rir. Onun 1919-cu ild\u0259 \u201cAlmaniya v\u0259 Erm\u0259nistan\u201d kitab\u0131 d\u0259rc edilir. \u0130.Lepsius 1921-ci ild\u0259 Berlind\u0259 T\u0259l\u0259t pa\u015fan\u0131n q\u0259tli il\u0259 ba\u011fl\u0131 ke\u00e7iril\u0259n m\u0259hk\u0259m\u0259 prosesind\u0259 \u015fahid qismind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015fdir. \u0130.Lepsiusun 46 cildlik \u015f\u0259xsi arxivi 1998-ci ild\u0259 \u0130r\u0259vana g\u0259tirilib v\u0259 haz\u0131rda \u201cSoyq\u0131r\u0131m Muzey-\u0130nstitut\u201dda n\u00fcmayi\u015f etdirilir. H\u0259min muzeyd\u0259 \u0130.Lepsiusun xatir\u0259sin\u0259 x\u00fcsusi gu\u015f\u0259 d\u00fcz\u0259ldilmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Armin Teofil Veqner (1886-1978) d\u0259 uydurma \u201cerm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201dn\u0131n h\u0259yata v\u0259siq\u0259 almas\u0131nda x\u00fcsusi rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. Publisist, \u015fair v\u0259 fotoqraf kimi tan\u0131nan alman \u0259silli A.Veqner 1915-1916-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Mesapotamiyada sanitar zabiti kimi xidm\u0259t etmi\u015fdir. O, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 erm\u0259nil\u0259rin q\u0131r\u011f\u0131nlara m\u0259ruz qoyulduqlar\u0131n\u0131n \u015fahidi oldu\u011funu iddia etmi\u015fdir. A.Veqner erm\u0259nil\u0259rin t\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131nlara aid fotolar\u0131 da \u201cerm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d kimi q\u0259l\u0259m\u0259 vermi\u015fdir. Onun \u201cQay\u0131tmayan yollar\u201d, \u201cArmeniada\u201d, \u201cErm\u0259ni analar\u0131\u201d adl\u0131 o\u00e7erkl\u0259ri \u00e7ap olunmu\u015fdur. A.Veqner T\u0259l\u0259t pa\u015fan\u0131n qatili So\u011fomon Teyleryan\u0131n m\u0259hk\u0259m\u0259sind\u0259 m\u00fcdafi\u0259\u00e7i kimi d\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015f v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259nin kitab hal\u0131nda d\u0259rc edil\u0259n stenoqram\u0131na \u00f6n s\u00f6z yazm\u0131\u015fd\u0131r. O, 1927 v\u0259 1967-ci ill\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistanda olmu\u015fdur. Onun ad\u0131na \u0130r\u0259vanda k\u00fc\u00e7\u0259 vard\u0131r. \u201cSoyq\u0131r\u0131m Muzey-\u0130nstitutun\u201dda A.Veqnerin q\u0259birind\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f torpaq n\u00fcmayi\u015f etdirilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cErm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201dna ya\u015f\u0131l i\u015f\u0131q yand\u0131ran m\u00fc\u0259llifl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 avstriyal\u0131 Frans Verfeldir (1890-1945). O, katolik erm\u0259nil\u0259rin t\u0259siri alt\u0131nda olmu\u015fdur. Saxta s\u0259n\u0259dl\u0259r \u0259sas\u0131nda onun m\u00fc\u0259llifliyi il\u0259 1934-c\u00fc ild\u0259 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u0259n \u201cMusada\u011fda 40 g\u00fcn\u201d roman\u0131 bir \u00e7ox dill\u0259r\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edilmi\u015fdir. Q\u0259rib\u0259si odur ki, h\u0259min kitab\u0131 1999-cu ild\u0259 Hakan Sarakul adl\u0131 erm\u0259ni 4 min n\u00fcsx\u0259 il\u0259 \u0130stanbulda t\u00fcrk dilind\u0259 d\u0259rc etdirmi\u015fdir. 2000-ci ild\u0259 is\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7inin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 \u0130r\u0259vanda h\u0259min kitab\u0131n t\u0259qdimat m\u0259rasimi ke\u00e7irilmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">H\u0259l\u0259 XX \u0259srin 60-c\u0131 ill\u0259rinin ortalar\u0131nda erm\u0259nil\u0259rin \u201c1915-ci il soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d kimi d\u00f6vriyy\u0259y\u0259 buraxd\u0131qlar\u0131 tezis sonradan d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 yeni bi\u00e7imd\u0259 ortaya at\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu m\u00f6vzuda yazan erm\u0259ni v\u0259 erm\u0259nip\u0259r\u0259st m\u00fc\u0259llifl\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti 1915-ci ild\u0259 erm\u0259nil\u0259rin soyq\u0131r\u0131m\u0131na m\u0259ruz qald\u0131qlar\u0131n\u0131 iddia edirl\u0259r. B\u0259zi \u0259d\u0259biyyatlarda is\u0259 1915-1918-ci ill\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259rin guya \u015e\u0259rqi Anadoluda y\u0131\u011fcam ya\u015fad\u0131qlar\u0131 6 vilay\u0259td\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131na m\u0259ruz qoyulduqlar\u0131 iddia edilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1991-ci ild\u0259 Erm\u0259nistan m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etdikd\u0259n sonra \u201csoyq\u0131r\u0131m\u0131 ideoloqlar\u0131\u201d fikirl\u0259\u015fdil\u0259r ki, m\u00fcasir T\u00fcrkiy\u0259 d\u00f6vl\u0259tind\u0259n t\u0259zminat qoparmaq v\u0259 \u0259razi iddias\u0131 ir\u0259li s\u00fcrm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u201csoyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d ill\u0259rini uzatmaq laz\u0131md\u0131r. M\u0259hz bundan sonra \u201c1915-1923-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d ideyas\u0131 d\u00f6vriyy\u0259y\u0259 burax\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Erm\u0259ni ideoloqlar\u0131ndan biri Zori Balayan 2004-c\u00fc il aprelin 8-d\u0259 \u201cQolos Armeniya\u201d q\u0259zetind\u0259 d\u0259rc etdirdiyi m\u0259qal\u0259d\u0259 qeyd edirdi ki, indiy\u0259d\u0259k g\u00f6st\u0259ril\u0259n tarixl\u0259rin he\u00e7 biri \u201cerm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201dn\u0131n b\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirmir v\u0259 1915-ci ild\u0259 erm\u0259nil\u0259rin \u201csoyq\u0131r\u0131m\u0131na\u201d m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u0259m\u0259k t\u00fcrkl\u0259rin d\u0259yirman\u0131na su t\u00f6km\u0259k kimi bir \u015feydir. Z.Balayan hesab edir ki, erm\u0259nil\u0259rin \u201csoyq\u0131r\u0131m\u0131na\u201d m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr kimi 1893-1923-c\u00fc ill\u0259r g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259lidir. Fikrini \u0259sasland\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Z.Balayan y\u0259hudi xolokostunu n\u00fcmun\u0259 \u00e7\u0259kir. Y\u0259hudil\u0259rin \u00f6z xolokostlar\u0131n\u0131 konkret hans\u0131sa ill\u0259 ba\u011flamad\u0131qlar\u0131n\u0131, geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 \u201cy\u0259hudil\u0259rin soyq\u0131r\u0131m\u0131 (xolokost)\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 haz\u0131rlad\u0131qlar\u0131n\u0131 qeyd edir v\u0259 y\u0259hudi xolokostunun 1933-1945-ci ill\u0259ri \u0259hat\u0259 etdiyini vur\u011fulay\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Z.Balayan t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259 qeyd edirdi ki, \u201cerm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d il\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u0259rc edil\u0259n m\u0259qal\u0259l\u0259rd\u0259, r\u0259smi v\u0259 qeyri-r\u0259smi s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259, ayr\u0131-ayr\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015flarda ehkam kimi erm\u0259nil\u0259rin \u201c1915-ci il soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d ifad\u0259si i\u015fl\u0259dilir. O, 22 noyabr 1988-ci ild\u0259 Erm\u0259nistan SSR Ali Sovetinin q\u0259bul etdiyi \u201c1915-ci ild\u0259 Osmanl\u0131 imperiyas\u0131nda erm\u0259nil\u0259rin soyq\u0131r\u0131m\u0131 haqq\u0131nda\u201d qanunda yaln\u0131z \u201c1915-ci il\u201d tarixinin g\u00f6st\u0259rilm\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xaraq, \u201csoyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d ill\u0259rinin 1893-1923-c\u00fc ill\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n \u015f\u0259kild\u0259 yaz\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00e7ox m\u00fch\u00fcm oldu\u011funu bildirmi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2015-ci il yanvar\u0131n 29-da uydurma erm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n 100 illiyi m\u00fcnasib\u0259til\u0259 \u00fcmumerm\u0259ni deklarasiyas\u0131 q\u0259bul edilmi\u015fdir. Deklarasiyada t\u0259kc\u0259 1915-ci ild\u0259 deyil, 1894-1923-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Osmanl\u0131 imperiyas\u0131nda v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 planl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 erm\u0259nil\u0259rin m\u0259hv edildiyi iddia edilir. H\u0259min s\u0259n\u0259dd\u0259 n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259hz aprelin 24-n\u00fcn \u201csoyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d g\u00fcn\u00fc elan edilm\u0259sinin \u00fcst\u00fcnd\u0259n is\u0259 s\u00fckutla ke\u00e7ilmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Erm\u0259nil\u0259rin uydurma erm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131 tarixinin 1923-c\u00fc il\u0259d\u0259k uzatmalar\u0131nda m\u0259qs\u0259dl\u0259ri m\u00fcasir T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259tini su\u00e7lama\u011fa h\u00fcquqi \u0259sas \u0259ld\u0259 etm\u0259kd\u0259n, ondan maddi t\u0259zminat qoparma\u011fa nail olmaqdan, ona qar\u015f\u0131 \u0259razi iddias\u0131 ir\u0259li s\u00fcrm\u0259kd\u0259n ibar\u0259tdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, ikili standartlar d\u00fcnyas\u0131nda T\u00fcrkiy\u0259nin haqq s\u0259si deyil, erm\u0259nil\u0259rin yalanlar\u0131 daha \u00e7ox ayaq a\u00e7\u0131b yeriyir. Art\u0131q Uruqvay, Rusiya, Kipr, Yunan\u0131stan, Kanada, Livan, Bel\u00e7ika, Fransa, Argentina, \u0130sve\u00e7, \u0130sve\u00e7r\u0259, Niderland, Slovakiya, Litva, Venesuela, Pol\u015fa, \u00c7ili parlamentl\u0259ri uydurma erm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131 haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul etmi\u015fl\u0259r. AB\u015e-\u0131n 50 \u015ftat\u0131ndan 43-\u00fc art\u0131q uydurma soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 tan\u0131m\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 aprelin 24-\u00fc soyq\u0131r\u0131m\u0131 qurbanlar\u0131n\u0131n xatir\u0259sinin an\u0131m g\u00fcn\u00fc elan edilmi\u015fdir. 1970-ci ill\u0259rin sonlar\u0131ndan etibar\u0259n h\u0259r il aprelin 24-d\u0259 AB\u015e prezidentl\u0259ri televiziya il\u0259 erm\u0259nil\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t edirl\u0259r. Erm\u0259ni lobbisi h\u0259r il \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ki, AB\u015e prezidentl\u0259rinin \u201csoyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d ifad\u0259sini i\u015fl\u0259tm\u0259sin\u0259 nail olsun. Lakin T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin korlanmas\u0131n\u0131 ist\u0259m\u0259y\u0259n AB\u015e prezidentl\u0259ri \u201cmecye\u011ferni\u201d (y\u0259ni \u201cb\u00f6y\u00fck q\u0131r\u011f\u0131n\u201d) ifad\u0259sini i\u015fl\u0259tm\u0259kl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nirl\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130sve\u00e7r\u0259 v\u0259 Bel\u00e7ika parlamentl\u0259rinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 \u201cerm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201dn\u0131n inkar\u0131 cinay\u0259t hesab edilir v\u0259 buna g\u00f6r\u0259 45 min avro c\u0259rim\u0259 v\u0259 1 il azadl\u0131qdan m\u0259hrumetm\u0259 c\u0259zas\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir. Analoji q\u0259rar Fransa Senat\u0131nda q\u0259bul edils\u0259 d\u0259, konstitusiya m\u0259hk\u0259m\u0259si bunu t\u0259sdiq etm\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Uydurma erm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 h\u0259m\u00e7inin Avropa \u015euras\u0131, Avropa Parlamenti v\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya Kils\u0259l\u0259r \u015euras\u0131 da tan\u0131m\u0131\u015fd\u0131r. Bu il aprelin 12-d\u0259 Roma papas\u0131 Frensiskin \u201cXX \u0259srin ilk soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n erm\u0259nil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dildiyini\u201d s\u00f6yl\u0259m\u0259sini erm\u0259nil\u0259r bir milyard katolikin irad\u0259sinin ifad\u0259si kimi q\u0259l\u0259m\u0259 verm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. \u018fslind\u0259 is\u0259 Roma papas\u0131n\u0131n bu ifad\u0259si onun subyektiv m\u00fclahiz\u0259sidir v\u0259 n\u0259yin m\u00fcqabilind\u0259 bel\u0259 bir add\u0131m atd\u0131\u011f\u0131 tezlikl\u0259 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xacaqd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Avropan\u0131n b\u0259zi \u201cdemokratik\u201d qurulu\u015flar\u0131nda v\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259 erm\u0259ni iftiralar\u0131 h\u0259qiq\u0259t, t\u00fcrkl\u0259rin h\u0259qiq\u0259ti is\u0259 cinay\u0259t hesab edilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">AB\u015e Konqresin\u0259 t\u0259qdim edil\u0259n \u201cErm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131 qanun layih\u0259si\u201dnin 4-c\u00fc madd\u0259sind\u0259 iddia edilir ki, guya Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si qurtard\u0131qdan sonra Osmanl\u0131 h\u00f6kum\u0259ti \u00f6z\u00fc m\u0259hk\u0259m\u0259 quraraq \u00f6z g\u00fcnah\u0131n\u0131 etiraf etmi\u015f, erm\u0259nil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259dilm\u0259sind\u0259 t\u0259qsirkar bilin\u0259nl\u0259ri m\u00fcxt\u0259lif c\u0259zalara \u00f6z\u00fc m\u0259hkum etmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u018fslind\u0259 is\u0259 Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 m\u0259\u011flub edil\u0259n Osmanl\u0131 imperiyas\u0131n\u0131n paytaxt\u0131 ingilisl\u0259rin \u0259lin\u0259 ke\u00e7dikd\u0259n sonra sultan Vahid\u0259ddinin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 il\u0259 qurulan yeni h\u00f6kum\u0259t ingilisl\u0259rin \u0259lind\u0259 oyunca\u011fa \u00e7evrilmi\u015fdi. Sultan Vahid\u0259ddin \u201c\u0130ttihad v\u0259 t\u0259r\u0259qqi\u201d partiyas\u0131n\u0131n mill\u0259t v\u0259kill\u0259rind\u0259n qisas almaq v\u0259 Paris S\u00fclh Konfrans\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n dividend \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn oyuncaq m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r qurdurmu\u015fdu. \u0130ngilisl\u0259rin t\u0259zyiqi il\u0259 \u0130stanbulda f\u00f6vq\u0259lad\u0259 h\u0259rbi tribunal yarad\u0131lm\u0131\u015f, saxta ifad\u0259l\u0259r \u0259sas\u0131nda ittihad v\u0259 t\u0259r\u0259qqi\u00e7il\u0259r ittiham edilmi\u015f v\u0259 onlardan bir ne\u00e7\u0259sin\u0259 \u00f6l\u00fcm h\u00f6km\u00fc v\u0259 h\u0259bs q\u0259rar\u0131 \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015f, 144 y\u00fcks\u0259k r\u00fctb\u0259li d\u00f6vl\u0259t m\u0259muru Malta adas\u0131na s\u00fcrg\u00fcn edilmi\u015fdi. \u201c\u0130ttihad v\u0259 t\u0259r\u0259qqi\u201d h\u00f6kum\u0259tinin g\u00fcc nazirl\u0259ri T\u0259l\u0259t, \u018fnv\u0259r v\u0259 Camal pa\u015falar\u0131n xaric\u0259 qa\u00e7malar\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rin\u0259 f\u00fcrs\u0259t vermi\u015fdi ki, onlar\u0131 \u201cerm\u0259ni q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131lar\u0131\u201d kimi q\u0259l\u0259m\u0259 versinl\u0259r v\u0259 ittiham etsinl\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Malta adas\u0131na g\u00f6nd\u0259ril\u0259nl\u0259rin t\u0259hqiqat\u0131n\u0131 ingilis prokurorlar apar\u0131rd\u0131lar. Lakin ortada he\u00e7 bir d\u0259lil-s\u00fcbut yox idi. \u0130stanbuldan g\u00f6nd\u0259ril\u0259n s\u0259n\u0259dl\u0259r \u0259sas\u0259n \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n \u00f6yr\u0259dilmi\u015f \u201c\u015fahidl\u0259rin\u201d dig\u0259r \u015fahidl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sdiql\u0259nm\u0259y\u0259n ifad\u0259l\u0259rind\u0259n, agentura m\u0259lumatlar\u0131ndan, m\u0259qal\u0259l\u0259rd\u0259n, erm\u0259ni kils\u0259sinin v\u0259 \u201cDa\u015fnaks\u00fctyun\u201d partiyas\u0131n\u0131n b\u0259yanatlar\u0131ndan ibar\u0259t idi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130ngilis komissar admiral Kaltorfe \u00f6z raportunda bu m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rin m\u00fctt\u0259fiq d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin ad\u0131na utancverici oldu\u011funu yazm\u0131\u015fd\u0131. AB\u015e-\u0131n ali komissar\u0131 Levis He\u00e7k dolay\u0131s\u0131 il\u0259 Malta adas\u0131nda ittiham edil\u0259nl\u0259rin \u00e7oxunun \u015f\u0259xsi intiqam m\u0259qs\u0259dil\u0259 v\u0259 ya m\u00fctt\u0259fiq d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin s\u0259lahiyy\u0259tli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 ingilisl\u0259rin fitvas\u0131 il\u0259 h\u0259bs edildikl\u0259rini bildirmi\u015fdi. N\u0259hay\u0259t ki, ingilisl\u0259rin Malta adas\u0131nda saxlan\u0131lan g\u00fcnahs\u0131z insanlar\u0131 h\u0259bsd\u0259n azad etm\u0259kd\u0259n ba\u015fqa \u00e7ar\u0259l\u0259ri qalmam\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u018fg\u0259r Aram Andonyan\u0131n 1920-ci ild\u0259 Parisd\u0259 \u00e7ap etdirdiyi \u201cErm\u0259ni q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 v\u0259 s\u00fcrg\u00fcnl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 r\u0259smi t\u00fcrk s\u0259n\u0259dl\u0259ri\u201d adl\u0131 kitab\u0131na daxil edil\u0259n s\u0259n\u0259dl\u0259r saxta olmasayd\u0131, ingilisl\u0259r h\u0259min s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259n Malta adas\u0131nda saxlan\u0131lan t\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 ittiham kimi istifad\u0259 etm\u0259k f\u00fcrs\u0259tini he\u00e7 vaxt qa\u00e7\u0131rmazd\u0131lar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00fcrkiy\u0259 h\u00f6kum\u0259ti \u0259sl h\u0259qiq\u0259tin ortaya \u00e7\u0131xmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn 1989-cu ild\u0259n \u00f6z arxivl\u0259rini d\u00fcnya t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n \u00fcz\u00fcn\u0259 a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131r. Uzun m\u00fcdd\u0259t \u201cerm\u0259ni m\u0259s\u0259l\u0259si\u201dnin mahiyy\u0259tini v\u0259 \u201csoyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d problemini ara\u015fd\u0131ran Stenford \u015eou, Bernard Levis, Xit Louri, Castin Makkarti, G\u00fcnter Levi, Samuel Uimz, \u0130v Benar kimi m\u0259\u015fhur t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar \u00f6z \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 bel\u0259 n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259lmi\u015fl\u0259r ki, T\u00fcrkiy\u0259 \u0259razisind\u0259 he\u00e7 vaxt erm\u0259nil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259dilm\u0259mi\u015fdir. \u018fksin\u0259, erm\u0259nil\u0259r t\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259tmi\u015fl\u0259r. Erm\u0259nil\u0259rin itkil\u0259rinin \u0259sas s\u0259b\u0259bi is\u0259 m\u00fcharib\u0259 ill\u0259rind\u0259 onlar\u0131n t\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259ks c\u0259bh\u0259l\u0259rd\u0259 yer almalar\u0131 olmu\u015fdur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Son vaxtlar erm\u0259ni lobbisi T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ya\u015fayan b\u0259zi elm adamlar\u0131n\u0131, yazarlar\u0131 v\u0259 jurnalistl\u0259ri m\u00fcxt\u0259lif yollarla \u0259l\u0259 alaraq, onlar\u0131n dili il\u0259 uydurma soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n h\u0259qiq\u0259t oldu\u011funu d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 a\u015f\u0131lama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Yazar Orhan Pamuk \u00f6z \u0259s\u0259rind\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 1 milyon erm\u0259ninin \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fcn\u00fc yazd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn 2006-c\u0131 ild\u0259 erm\u0259ni lobbisinin d\u0259st\u0259yi il\u0259 Nobel m\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Erm\u0259ni lobbisinin t\u0259siri alt\u0131na d\u00fc\u015f\u0259n t\u00fcrkiy\u0259li elm adamlar\u0131n\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti t\u00fcrk ad v\u0259 soyad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131salar da, \u0259slind\u0259 \u201ckriptoerm\u0259ni\u201ddirl\u0259r. Y\u0259ni XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 m\u00fcs\u0259lmanl\u0131\u011f\u0131 q\u0259bul etmi\u015f, lakin \u00f6zl\u0259rini t\u00fcrk v\u0259 yaxud t\u00fcrk kimi q\u0259l\u0259m\u0259 ver\u0259n erm\u0259nil\u0259rdir. Bel\u0259 erm\u0259nil\u0259rd\u0259n biri haz\u0131rda Almaniyada universitetl\u0259rin birind\u0259 yerl\u0259\u015fdiril\u0259n professor Taner Ak\u00e7amd\u0131r. \u0130stanbulda do\u011fulan Taner Ak\u00e7am\u0131n babas\u0131 Hakop a\u011fa Ax\u0131lk\u0259l\u0259k erm\u0259nisi olmu\u015f, vaxtil\u0259 bol\u015fevikl\u0259rin casusu kimi k\u00fcrd kimliyi alt\u0131nda \u018frd\u0259han\u0131n \u00d6lc\u0259k k\u0259ndind\u0259 yerl\u0259\u015fdirilmi\u015fdi. \u00d6z\u00fcn\u00fc t\u00fcrk alimi kimi t\u0259qdim ed\u0259r\u0259k d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u0130r\u0259vana gedib. Qaranqu\u015f t\u0259p\u0259sind\u0259ki \u201csoyq\u0131r\u0131m\u0131 abid\u0259si\u201dni ziyar\u0259t ed\u0259n tarix\u00e7i-sosioloq T.Ak\u00e7am m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n konfranslarda uydurma erm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n h\u0259qiq\u0259t oldu\u011funu car \u00e7\u0259kir v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin d\u0259 bunu tan\u0131mas\u0131n\u0131n vaxt\u0131n\u0131n \u00e7atd\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u0259yan edir. \u0130stanbuldak\u0131 Bilgi Universitetind\u0259n siyas\u0259t \u00fczr\u0259 doktor Murat Belge d\u0259 erm\u0259nil\u0259rin d\u0259yirman\u0131na su t\u00f6k\u00fcr. \u018fn ac\u0131nacaql\u0131s\u0131 odur ki, \u201cNemezis\u201d erm\u0259ni terror t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131 il\u0259 1922-ci ild\u0259 Tiflisd\u0259 q\u0259tl\u0259 yetiril\u0259n Camal pa\u015fan\u0131n n\u0259v\u0259si Hasan Camal da iki d\u0259f\u0259 &#8211; 2008-ci v\u0259 2014-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 \u0130r\u0259vanda olub, h\u0259r d\u0259f\u0259 d\u0259 \u201csoyq\u0131r\u0131m\u0131 abid\u0259si\u201dni ziyar\u0259t edib. Hasan Camal\u0131n 2012-ci ild\u0259 \u0130stanbulda \u00e7ap etdirdiyi \u201c1915: Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131\u201d kitab\u0131n\u0131 Hrand Dink fondu erm\u0259ni dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etdirmi\u015f v\u0259 h\u0259min kitab\u0131n ke\u00e7\u0259n il dekabr\u0131n 11-d\u0259 m\u00fc\u0259llifin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 \u0130r\u0259vanda t\u0259qdimat m\u0259rasimi ke\u00e7irilmi\u015fdir. Bu kitab frans\u0131z dilin\u0259 d\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edilmi\u015f v\u0259 bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 Parisd\u0259 t\u0259qdimat\u0131 ke\u00e7irilmi\u015fdir. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, Hasan Camal da, Orhan Pamuk kimi, Nobel m\u00fckafat\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z v\u0259t\u0259nin\u0259 x\u0259yan\u0259t edir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu g\u00fcn k\u00fcrd kimliyi alt\u0131nda gizl\u0259n\u0259n erm\u0259ni \u0259silli HDP-li mill\u0259t v\u0259kill\u0259ri d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 parlamentind\u0259n tarixi ke\u00e7mi\u015fl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fm\u0259k ad\u0131 alt\u0131nda \u201cerm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201dn\u0131n etiraf edilm\u0259sini ist\u0259yirl\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">R\u0259smi T\u00fcrkiy\u0259nin d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 b\u0259yan etdiyi m\u00f6vqeyi is\u0259 bel\u0259dir ki, \u201cerm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d ideyas\u0131 bir ara\u015fd\u0131rma m\u00f6vzusu kimi siyas\u0259t\u00e7il\u0259rin deyil, tarix\u00e7il\u0259rin m\u00fczakir\u0259 predmetidir. T\u00fcrkiy\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 b\u0259yan edib ki, bu c\u0259f\u0259ngiyata son qoyulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259r\u0259fsiz ortaq komissiya yarad\u0131ls\u0131n v\u0259 h\u0259min komissiya ist\u0259r T\u00fcrkiy\u0259d\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 xarici d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin arxivl\u0259rind\u0259 olan s\u0259n\u0259dl\u0259ri ara\u015fd\u0131raraq yekun n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259lsin. Lakin erm\u0259ni tarix\u00e7il\u0259ri istinad etdikl\u0259ri \u201cs\u0259n\u0259dl\u0259rin\u201d saxta olmas\u0131n\u0131n s\u00fcbuta yetiril\u0259c\u0259yind\u0259n qorxaraq bel\u0259 bir komissiyan\u0131n yarad\u0131lmas\u0131na mane olurlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2009-cu il oktyabr\u0131n 10-da T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n xarici i\u015fl\u0259r nazirl\u0259ri \u0130sve\u00e7r\u0259nin S\u00fcrix \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u201cDiplomatik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin t\u0259sis olunmas\u0131 protokolu\u201d v\u0259 \u201c\u0130kit\u0259r\u0259fli \u0259laq\u0259l\u0259rin inki\u015faf etdirilm\u0259si protokolu\u201dnu imzalad\u0131lar. \u0130kinci protokola \u0259sas\u0259n erm\u0259ni, t\u00fcrk, \u0130sve\u00e7r\u0259 v\u0259 dig\u0259r beyn\u0259lxalq ekspertl\u0259rin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 altkomissiya yarad\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurdu. Komissiya iki xalq aras\u0131nda qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 etimad\u0131n b\u0259rpa edilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f, o c\u00fcml\u0259d\u0259n tarixi s\u0259n\u0259dl\u0259rin v\u0259 arxivl\u0259rin q\u0259r\u0259zsiz elmi t\u0259dqiqi yolu il\u0259 probleml\u0259rin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r haz\u0131rlamal\u0131 idi. Erm\u0259nistan\u0131n bu protokola imza atmas\u0131n\u0131 bir s\u0131ra erm\u0259ni ekspertl\u0259ri v\u0259 Q\u0259rbin b\u0259zi K\u0130V-l\u0259ri \u201csoyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d iddias\u0131n\u0131 r\u0259smi Erm\u0259nistan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u015f\u00fcbh\u0259 alt\u0131nda qoymas\u0131 kimi \u015f\u0259rh etdil\u0259r. H\u0259min vaxt AB\u015e-dak\u0131 \u201cHay Dad\u201d erm\u0259ni t\u0259\u015fkilat\u0131 bu protokolun t\u0259sdiql\u0259nm\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn var g\u00fcc\u00fcn\u00fc \u0259sirg\u0259m\u0259y\u0259c\u0259yini b\u0259yan etmi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2015-ci il fevral\u0131n 16-da Erm\u0259nistan prezidenti Serj Sarkisyan parlamentin s\u0259drin\u0259 m\u00fcraci\u0259tind\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 t\u0259r\u0259finin \u201cerm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201dn\u0131 tan\u0131maqdan imtina etm\u0259sini b\u0259han\u0259 g\u0259tir\u0259r\u0259k S\u00fcrix protokolunun parlamentd\u0259n geri \u00e7\u0259kilm\u0259sini ist\u0259diyini bildirmi\u015fdi. Lakin h\u0259qiq\u0259t odur ki, S\u00fcrix protokolu t\u0259sdiql\u0259ns\u0259ydi, Erm\u0259nistan \u201csoyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d iddias\u0131n\u0131n ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ikit\u0259r\u0259fli komissiyan\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 q\u0259bul etmi\u015f olacaqd\u0131 v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 bu iddian\u0131n c\u0259f\u0259ngiyat oldu\u011fu s\u00fcbut edil\u0259c\u0259kdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu g\u00fcn erm\u0259nil\u0259r iddia edirl\u0259r ki, guya \u201cerm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d art\u0131q \u201caksiom kimi\u201d q\u0259bul edildiyi \u00fc\u00e7\u00fcn onun h\u0259r hans\u0131 m\u00fczakir\u0259y\u0259 ehtiyac\u0131 yoxdur v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 t\u0259r\u0259fi \u00f6z\u00fcnd\u0259 irad\u0259 tap\u0131b bu \u201ccinay\u0259ti\u201d etiraf etm\u0259li v\u0259 onun n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 qatla\u015fmal\u0131d\u0131r. \u0130r\u0259vandak\u0131 Amerikan Universitetinin h\u00fcquq fak\u00fclt\u0259sinin dekan\u0131 doktor Tovmas Samvelyan bu yax\u0131nlarda www.armeniangenocide100.org sayt\u0131na verdiyi m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 qeyd etmi\u015fdir ki, T\u00fcrkiy\u0259 \u201cerm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201dn\u0131 tan\u0131yaca\u011f\u0131 t\u0259qdird\u0259 indiki qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 na\u011fd pul \u015f\u0259klind\u0259 3 trilyon dollar v\u0259 yaxud bunun qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131na m\u00fcvafiq maddi \u015f\u0259kild\u0259 (y\u0259ni Erm\u0259nistana torpaq verilm\u0259si, m\u00fclkiyy\u0259tin qaytar\u0131lmas\u0131, Erm\u0259nistana T\u00fcrkiy\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259n d\u0259nizl\u0259r\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f verilm\u0259si, limanlar\u0131n pe\u015fk\u0259\u015f edilm\u0259si v\u0259 s.) t\u0259zminat \u00f6d\u0259m\u0259lidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00fcrkiy\u0259nin y\u00fcz il \u00f6nc\u0259 ba\u015f verm\u0259y\u0259n bir cinay\u0259ti bu g\u00fcn \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259si absurddur. Lakin reall\u0131q odur ki, T\u00fcrkiy\u0259 d\u00f6vl\u0259ti erm\u0259nip\u0259r\u0259st d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin v\u0259 ikili standartlarla \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n beyn\u0259lxalq qurumlar\u0131n q\u0259r\u0259zli m\u00f6vqel\u0259ri il\u0259 h\u0259l\u0259 uzun ill\u0259r \u00fczl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 m\u0259hkumdur. Aprelin 24-d\u0259 \u00c7anaqqala z\u0259f\u0259rinin 100 illiyin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f t\u0259nt\u0259n\u0259li m\u0259rasimin ke\u00e7irilm\u0259si kiml\u0259rin erm\u0259ni yalanlar\u0131n\u0131n arxas\u0131nda, kiml\u0259rin h\u0259qiq\u0259tin yan\u0131nda oldu\u011funu, kiml\u0259rins\u0259 h\u0259r iki \u00f6lk\u0259y\u0259 n\u00fcmay\u0259nd\u0259 g\u00f6nd\u0259r\u0259r\u0259k ikili standartlardan \u00e7\u0131x\u0131\u015f etdiyini bir daha ortaya qoyacaqd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Nazim MUSTAFA,<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>AMEA Tarix \u0130nstitutunun elmi i\u015f\u00e7isi, D\u00f6vl\u0259t m\u00fckafat\u0131 laureat\u0131<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u201cAz\u0259rbaycan\u201d q\u0259zeti<br \/>\n23-24 aprel 2015<\/strong><\/p>\n<p>http:\/\/www.azerbaijan-news.az\/files\/4c1bb39cd837fac341c4bb02041f07d6.pdf<\/p>\n<div class=\"pdf24Plugin-cp\"> \t<form name=\"pdf24Form0\" method=\"post\" action=\"https:\/\/doc2pdf.pdf24.org\/wordpress.php\" target=\"pdf24PopWin\" onsubmit=\"var pdf24Win = window.open('about:blank', 'pdf24PopWin', 'resizable=yes,scrollbars=yes,width=600,height=250,left='+(screen.width\/2-300)+',top='+(screen.height\/3-125)+''); pdf24Win.focus(); if(typeof pdf24OnCreatePDF === 'function'){void(pdf24OnCreatePDF(this,pdf24Win));}\"> \t\t<input type=\"hidden\" name=\"blogCharset\" value=\"Cw1x07UAAA==\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogPosts\" value=\"MwQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogUrl\" value=\"yygpKbDS189LrMrMzS0tLklMS9TLzEvLBwA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogName\" value=\"80usysxV8C0tLklMSwQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogValueEncoding\" value=\"gzdeflate base64\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postId_0\" value=\"MzMzBAA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postTitle_0\" value=\"MzQwUMjMycxTqEzMScw7slFBTdnCyNDQWuFRw5zUotyTM\/MyFYrzKwuPbCw6sjH3yMZHDXMB\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postLink_0\" value=\"yygpKbDS189LrMrMzS0tLklMS9TLzEvL17cvsDUzMwQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postAuthor_0\" value=\"C0pNScwuzqxMBAA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postDateTime_0\" value=\"MzIwNNU1MNE1MlEwtLQyMLEyNQEA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postContent_0\" value=\"rX1LcxxHkuZ9fkWY1mxNNCuAAAiSoEatMVBqNdskdqtFSaaeW1RlAhXKFyofJVSd5tbHvo2ZzGabe9NVuujE0wJsM\/2N+SXrj\/AIj6wECGj3IAooZGW8\/O2fe3x4Ybp+U+a\/e6\/PL\/s9W7rz+gPz3dD17mzzr+999KE1yzY\/+917y76\/+ODhw9puXVXBn+2Z3Xf1WfPw+4u9RVP3ed0\/HC7Kxmbdw6ODw8cPD44f2m7\/u4tzeImrzg3+ydXnv3uvtNvNe2ZR2q773Xs0YJmf9aZz23yvyjM3VAbe6Sp7nu89eXL0nunaxW8df+\/RwcHl0cEJzcPYsocRu\/fM9y7rl797D\/74nlnm7nwJn8NTNFSX9\/8\/RjPw8\/cz8xtf9PTo4PL42TN6Efz8m19ELzg5efr9e7S\/sOHvV\/Zyj9b\/AU7x4vKBOTw4WMMI9Nt75uFHHz60H\/25q2xdXv9sXHWRt25ju+ufa\/j1wrZXP9rSVnZlXNf\/+sPm1x9qk139si5\/\/aGH\/1rz7R+\/Nb\/+0LWuhv+t17\/+UOLHrs7wybx3c9viTxclDGBbs7j+eXv9c2vgQdPgJzDKEt5re2uK\/OpH11a\/\/lCYqzdXP169qU119eYShi3dmdk0Jb7AXvb4pTa7\/hl+3Tf\/\/R\/\/9fYfMOLKwBc7eBT+df\/9H\/\/L2AyGtLVxWb6xJrP49+UWB6tcmA8s07S5hTe\/fQ1vhN\/LChePD6\/gbZkrcaJtb+Edtsc\/X\/9Mj+6bsGmyH66GF2f20pXOuLeveR\/g67AI+hR+zPtkeV9dvWkLB5sKu2U2MAcYpjaXLey1gx\/sFl6\/8tOEL9b2LN\/QKLDqVdMOdWVpurhetXwzh6VaHLoprZnjyG3m1IzVMcOptUBlHZ2YsZuuaWHAmdkMNe3QLE4Hnvz1hzmdOs21s3ggmZ2ZHE+tdjzh69e4J3ZpzdWPzaXJ3GqFmwO\/wdIdTeT5MJPTh+Xa1hZ9LjTzP\/\/HydHh4b+aS6QKWENfwCANHAs\/ntl6Zjrbr+BnPxh\/9vY1rsQBtZhhc\/16gKOAjUI6g7ltl37msHsGhtnA+dBJXLqOj47Gdi3SmjnHf3GiHz68+OhfPnyH0DytbdaUAxDIBhYBFFPBy+OuVa7rXFPnLQ0vW8VzMfPBXF696YbObTaeo2Qq+HqLZ5JntPFF4JdwjMurX4qhounDcyvbvsWt71xpl\/hnoDvgPrcltjVLi4xX2o1ink9bWwMNbPEc9cRMYfumdMXMtEOHf7xo7bqBn9YzA1IdCLwjMnBAcfC3ps9BRNW9KVzZIQEiiS5Bpm\/oF3jmnPgapwHyBM9Ms\/BnrlL0cjGUZg0bCfuPb1fTwoMT\/sXtWVlcOx4wcAWKnRq\/hE\/um9MKXlFY2gZ9APh9ZMQ7iq1kU9RCR3wcZw9v6oAIDUy9PYOjc8BAnkDqIZVnniKI7\/BtvTCXvfpR7Y6aaSc8AwS\/O0kk23rhibyWHQDBBy9eAlGAQvRMRFzRuwV+HWkOhwfSeQ07HxgtrM3TZ+Av4P3WZokkfO5asyIh1uIcW2tOn7\/9xx4MDXvlehRyQFHVha29zHHjQe0CNIyso2jKRp6c5\/DoAp4+a1qcGbCtDHsn5gRB+Xv\/2pF+IOq6SXvgBsK2gXCeAyF3RNRA3ZUzhydPn+7BPyd7C5DyRDXmS+RfuxekOR7zEjhvTuRPJMXb8hzOHN5cNPWqzb3IPYdNzpAk8IvnyMwtixAUlDw5JyQEO6ooEgcaUB2y8CCuKStWAHi0+HY\/IkxoZdeuFH58cojTr2yGkxOtheTK39dz1gxINkARFBtJGlzAAtYAv9fWMQWtUFsDwZt+6LOByFhOIUgnGALfFui1R3Io9CyUjgAaBGVggxCrWUsLjfIBEFmfrtvmwiY2CnFGe44MBDII5vsLDtwqYUHfqXEgP6uNYxoNVGdJ5562VV7bwtZAIjP84EUN8qxAclozNX0Cz8IT3dWbHjQo\/gFsqB4mx0wVz\/Hcbcvp3WDuzNu2AeNrMKsWDD0QwXp\/ZOZ3YoERDcE+8ajwThRWHR41z4ZNLDAZeD9RysBmITEAYbHmPoXTrYMSoKmeeSXCglZWOr\/6pTxnGiTpePbrD7YkIQJryFLB7qIhBFMq882SyItWvHare69YicxnB3sLEjhR1qYaOJ4I8AgewQq2WKiHZF2P9FwrBc2kEaYMRD1tJ8MWbK7eFCkt1sG05HfhoHs8Mjz45u1reC38f9+8sOV8KPTWAP\/aaCWgigWDGcy73XWBgbRZsEYqh5Uinb6KVP98GM8sMUfpwLxkEZYh69+B31HZ3hWmvnpDOp7lV5QLgcPADmKhROIMBOjMkDbw4wG\/AAEt3752wk8rUBFoJwYGW6BmthkyUjNvkfuJTYMOSsTAHLjOew1VgT+sbec8V42Nqh6kHO+DSCaWMSxw4KW2bNYgaNArwGMlpgxzB\/IqOtzXDLafdhzWLCbOGjinFRMhcSRgUrjXa2dWaAKh7UqsDd+lR1h4KzMH3RRc744ucmRG49GDHP8E1rqxqdZB4xJkURCV65RkyfSMX9gwuy3BYojyF8TvcAcXkEyokg7+DAbovCoSFfaVbJoyUddDO4Amh1fK0WnixbVH82XmfycZHX7FPRIphWIdqLWd45dx9pHGle6v50rZgPHUWrDP+sxthGRhgjPchALNjb\/Ys5XdGvhxvhSNaA4fH4CQY+UIUh18s2CzgJ0MbmI2dGTm+ePib\/FiB\/jjfngtkDlQfU1zuQTrtd3LhmgZCXVb9l+St6GEoiOrwZPH2QBR\/QKMWJZXb2Q2MB8mSzwBYtrjqGnkL\/Ak20DXP8Ejaz\/Wx\/D0MAdlscUNRSmibW2\/9oSOrt5she+XYAkMFTvycvxwSGbVwPoDZ4mbBbNQxkbq76QEMdJguMNL8kK90xgZU9HYO3gtkMi3wAELopB+Ptie9wTZG7dxQ\/bGLAyXsZZHj7IcqujkJToFhVUcvRvQyvZG\/nKt2CsYacMmG0DIkKywpbcCUOsuvOq7m9r7knw13GA+iIH8hHZYciAkKpJE9cJy\/oJn7YRZ0MMJAZSMPREOQkwdxJOglvgo3v\/n39stUHw1M9+gpfDc9WAozHCbL4Z+Zj4BlkVOLdAzeuVAQj+Y1LyrodXyQR+AEsN0tD\/PZWt7L4FZ8omnQPbn4bPDx2yyg9m7wU06PN7Dt0XOxQmThbL0gQJ2FTkslbniBqP4iEx4jI5seQvQs3O0KHhBRYGTJRwWEdQUXaxIxVy\/tn7eMmV1nuJLY1CT\/L\/RXJX+V1EB3MShrED6kOy5\/rkjJYFGf6\/mC69iL1EEyxHLufDGvrm4v+f1+8TMYifQS0jwC9tLMi+3LLZRRlY+6Ag0w8avyD5gsrntI+\/2lSg4z+qdKGwkmETfRpJXmwL\/LuaDOE3qHbAJK4wYzJViNK3dgBpkj1uzDZi3BQtAMlhaF6wfkMdIsxzIXNrVyr8a3Wfyk+cDW2IsIF8gDYED1YpzA9yGozGh0UzOMIaz4zBVaC3ajaNF0XJ3afzohGhcTSmJTHoLIXHmXwIHLoYMnXJYW1Vw3Bae3rJ8xR0CmwIkAh0QbLUtJYxw9Qb4jwyEnA6gTkamCII3oZFs5+IkiA7ADbUt7FUIhabeLnxYRQfRb+CdiPHw2RO\/M6MAj5J5MC5JGYyUXLQ5us1Hx3ugWlFEds2GZQ1sFPH71RsS8xgSgBd1ldO+zSrfZCS6EyuEXegsczb8jUzic\/TJ4tklIs4czh4DL5ZAhEq7k8TAEyM58c+\/dyVzMukubzqSUOpQoy44ENwCd1z\/hCsFAsz49DJ3TgrWCxJvKE+FtuHTEJFNVXRwL4hJvYqHzxYYB\/fjzkG8iSmq3HrYueXcj8seDXBHp1QkzhEdVHGX6kQmy1ORydLou8H8CRnrVatN0ufMz8xhR4+OH4elhCUGk1BPyX\/9JS4Jd6dpcT2oIukcKVaF9hUNiMHnnMTCAuMJ9Y5V4+OOC95ZMl77oWdpzSETtKJg5Vs08jgg24CWCsR5RLyNoTYDH21dltd8UH1e5qvWViRW6X00v7HaZ5l8BsZB77YV7f\/VL1uUCbCZVgXXDWyq7dhnAqonmYUkFsZR\/JKhFc1esWw7SwJmGrGbJ2YNbkYvOZh7aZpI\/3p7RzzcgNbxJ\/oOdk6YlzaOhNiOKI8kFOh5N25ALlPmfWNlLGWU\/+qGLWamOM+jIzzj2DNy8oZi2bWr0MTO60zHCf9KGx7mocMpKruzO71LcBxCxAasdIwZXP98eb\/9\/9QW3mxuwI6lHaNlTxruPqHA0YQzMf4xEGxF4LQcEZW3dKz7UEI+9drN1WAr2rmnTj6EdsLROM9byTt5UbEFRxaNhbBV5BftgTHWYXqvpoRYlDBjnp1yNDpgGm+irtyKfU3r7YmEzsR8oc29RzjrVbPOe+\/tdknaR+9Jlhd2Tks6eoahd6DySAZKzXG2UInMvGjh9Tt2yT\/\/TqohiQml6lg2IO9rV+CJVm7LTp2hqdIM0+SuT441JZBzhqrAR25VJgtDE0GQ+smtaWA4PmBV8HPrBekVzj0M8tCdiX4i5uCIBnu7lMw3xSyRNVFctdE60qocNv9k7\/DZ0UFMBVDgzHbOO3G4DPGHkFK9fI8u92qY563kOkR\/cQgdM7c+gMgqBdd0k7Ob0Nkon+6VIeit2w1fm1rpHOLSLr1PQ3r7gieUJDVjkGF19YaUW8ypRfK4h9n2HA7dS220Amba5MiA2WyP4iqgCHBaJEAybfvjL5Qf9RmqYEbVbGdmXtH5IJl6lJ7pKPiF+1WqJ2EC3dz1nl9wnZX7tzuaouB4gr3vLb2v3Bm4hhnLuBYJGxPvyL3XP2GWHvQ+JZjMx8316xZcAeCWj3Gpm42wiw8qoTEdXCNvUdABIL93CtZRm2+\/\/eMfDdhnGT17hPQLhGEvYS+R0nF94PKhqwakcbpvTltb5KAo6MtHR+hdIPU\/UuvAbfSSFo97oaYIDAc6y5mN376F9YaFj7\/hYj8DLwqEyClKAxpFTjr6znAUPVgqsI+FYB7If8HoBCM22mEr60dZgjHdH+0FbSmbQW003oLVJgOR81KWcBxy8hKWSZiLHC0yZ+GXjd3G4AjRqDdlR6H50\/1kBzfDJX4DxUu6axIA4iQdLhUUZ+rvwBJe0dnOnSEZSiGafXP1NxBphdNDjY\/Ic4gMwuEt8XtwWbfEkyWkEoIqxCs3gBxw83ABpGw7OxK0CWPC0U8H6qzHtMCZglrfDAEAgmfgfSgyrQuBdfCZgJnH6oNTqaRHcPe2d4ZzqA3k8B+RCezlUfTPntuSHeNMb9M46K6sE1hnPp2H3uS1y8RAviER3AaTe20vtaYTM4qVJeqsSb6hYIDiqojh2VgtydmHBBnO8RZ7YdudJMsmx0HJtau07PTYmQ6dfYxMZPDDyNXSJ19ErXFh+9bZ9hJNiQmbN4RJWSeTlaVEAQWuMlcF06U171+iLddSJK1Fy3rk\/dBurYB7rPinIafACBbZC5RGy+ufEftV0io9KuNBOI84j40NSQTN3ywbwA+3HIVNXYB0vV5O8rIP9w8OT\/YPDg6QlTC9gRsuUuzPGDGqStoXUItiY4xisUeHGDuoZz7Cd3jif+WYLNnUJwf8EYdn8aEnJ\/yJCtTSkwf+yxSzpQcfJ0FCIieRDmxtkJiJglW5VnQiXh7ptGaCg5sghprBACHj8Bl4+wUngd5np\/M0Q5wACqcXdI7zUdoURngAQ1sWEuN4yA1AyFoCJQlo57aJMoasZvcFIx4wgLwztU81XRKESKy+fNm7CqGJOgbkacG7ywLuu6+fPB8w9AJWTiWUhy6M0VFkxZSpr3aZb0rKUbYkfjOKy2E2q1Uhkuc+E+tDY\/DKEqzI3nt+XeaT+kQGt2kdHjkk4MLxBEnS7WbFZo9GAbMxad4nfJ3IUdcXLoZf3SrgZJNEKgq3m5yRQDK7s4yCmiIunJXiKLOAfXCUBcrZ\/uYQAU6HfXhyIXRIlhPSDcWWXonc0mcTJZgKgI+OgIG7Uab\/5oka3ApUHpktMF3nKgcU8YH3CIEQ3m+0kAuZSbZ27QNzfORlF6EY8RuPvIj6DERAhh8cHh0fzxiMBn89Pnz0ZGb+ivY1+D09yonjo6ODAyDBplyhnOYPRWp+5i5wNUeP8REvADy8KC5XkCpCfqPUCYWOlD4UYNxYdhiEcV2CDQxE\/yXYwmBZmBcNuIjgtI8skXg2KiH1Cv06FIOHB35XPgc5jVLnsf\/9+qcGQ1byFH\/4EsYjoXscngJ1CA8cPY6\/x7doY5lOmEV6yApE6S8CYCRpErgLikhOq5mTp6xMRNXlZPM8D19O88yJBelTNpGzjh7pqWr7B0M7ds3oD2CFGXspsOPPnp1MDP+XfNO6vV0RZjVaICbj0x0CiSqGaYGQnhkm\/BAd5U3njb0cMna4MUXIkUciKYyfrPPWe9sYjHZezkoy5eoNWrSIR+1yyZ1saI0xKfBJjjNGw3VH0og\/HiXmoX9igK26fo1bek9p+ZWnXvBSa+AbMKAbItvJ5PKtEl8htdA6fv+veZuvMZF8+Ozp4QNTNXWzYjfYRy4OJ+Uor0KZpwHxIRb13dYVIZ0eHxAASFt5eSQHYm78qwAgVITbfNnUMCHzZb5ZsRe4vHqzGhTwVBhk60Uo0PMaOex5uwH3\/9McnQt02Vsxc9ktOTmMbskpLDtfO0Sn+IIGtt2FiLopBNyRbGAj2pWoksP1K5\/a2+D+kbPuiyGSODHyapzlemgR1hs1Ls00LjxsSonvUxFf5aHylvgFjSyQsDjJFAj4UjvqBPFFPzFGgwntSEjFpswGmCI6K\/OhV8md+5CFIaI3f0HDm0Lb4dTRB6S1grLp3BlC+eyiAfd0iBYMmFZuHRSId\/UJNUiGqZyY9wVLfebp8aVCQYW4Gc2J3j3F8EhwiUNt2e0BNZbxV29S0kpMnMxSGa3ckb9Q9DCB6pMRC3vhEVTRatZQe48g7m+EiNkWc8JqnsQXdzd5wWt\/trcYgD2ciEjYkC\/g4Do8\/HKJWGwPYPUZg4yQWbtsch+cTOpRa1wVWy\/sbWx9gAyWt8FMwy5eMHCK+WbI2sZ8A94pMColzyLajO0fNqOQ9Hx+6hxd19qnWR3Cqc\/zOm9taT7ON1UHVNnO8SUcs6BAqi\/eCSCTNj93mDiTGgCP8A2o4ADyoudgm+sFHTXZm\/798iWUQ4dPTFP0Gzun4Lk\/mZDEfJXXJF+1S08ip7UXIHUoGMl2UEYG4wx2s6WIQO22xDtkrVDtxRK3sPbG+LAl15tPpWbnbJtheUtpC7eTCNBSw2QYdkX\/ECsUJKpnzmwBzldru565k3J8++YPfoPV1g4qMDkaaBfcT+8n\/p3E7sZMYu1T40Hg2VGsLNCiBKvB5cKDYRS3HE26m\/6gatFgtPdBivT5dg\/+G61hyzzJgnllwXCtIzuXhJ\/p+pJSylhXRuL6bqz756AZEgSAktleA04AJEZBxjHwjk4Y6XFBoqw+B0a0Pfo0LLnpiN++zjcmw8qie+QqJGQcEiJJ6BgrEUXQpOFmtP+4Sq\/9N6NqViY1mrxC8jxYc+RWZIRL2NE0NyRC3oXq9lnRdwR3PWCvQ9HgsioA45VKeEn2suSDJ5Tz+2wBw19ALDWdQ4z3A9B+Gzjq8tKWKzGQegRu1FJ+8+xYZU9qj\/So0Vy\/\/qksUBicYezH9WXegvz6zjGwARa8HLJx5tJnZInQb8CLJicYRL3CKLCfQmibjOxZkI8L2xoV1lfBX\/3uiSO9BA4ycKYkLDF6D\/88URUMIiv3kix\/xiiZMxeOwLzIa\/jlZdOuQHvYwbx\/ePL4Cbzt+MkD1uwlzfzGeJfAvkMg21QB9YK6PkxCWbiJjnqxHwZHt4JmZ6iypuaKRlLsWc4q5ANKV+dbriLwAQZOqOyh01ZxxhLoe0OCuKDioEGFWcLREAhQCgCashsYshIifZYkNsHNkKDUPAPXlrAgX66JjFA0FVYRgHujyj9wVshzCLFsA6RpqviSwuiM78QoWU1LJPgGHsBMlb0lw7BIPQVCtQWoisqum5qEMwfravKuvSMFNiAaDxw+EMg4Bk\/odaj6X4BHdgGaJpOXEF6jsL2bh1MJqf9JCitwhnU3lKCVgk09u0VK7KwsTaxl\/jUG8SfEauuQBEW93wbUzPzqlyW6jagkU4y04KbsOXkT\/nlf9UFZeM+Txi0wmCoZyRRtxCpwPyEFHzNaIavgcwqS6Z2UANq2WLtsy1BPxewC9PyKiV7xATI4JaVCXhbIlrRvb+d67SrjQ39DiT4zTw5i\/YG4vZYsHKX5orKj2gYn2bJ+nEraVRDmKwZ0nZnTc++eeWmPU6pVdKMpg2OpYaGdHXsnqs4fFJal0pjokdHR69BKaacPzJk6R6Cc7UhcYWQTnGmMZJFLHIyinmTGeo1wWh3vvJMGH8lMPC7LJZPm6OAg+hEXSBRbD\/BhsctY7EsqEoXjurS1hIa\/sehOrHoUaUXMcKV6pRq2+UYiicu1KyNa8Y5zv\/7psndAfAvr1SYWksEkPIzXl+ux4f+8tZsONcIjgq8cPQDhiA+wLWA+B8sQifkLOJw+KISrN1vYVTpPftp1e2KljPAI6L6kxgBIucOTp6LIslBfQ\/u3sUsKFEcCpRrbENT4vEGp5RFN6OqsGO9A1Z4tgnoYutcTIIxrKYWP4iujHg1A2SdHT3D8pTuj8jV8f9CHDL6IUaZR2S3tLbrF47GZ7cVaFRhFwBZOTe0z\/La9VZCGv6V1V+7marxpUZtk2282SULGtcNuG9r81oXC9yHPl+jFLMEYFEpU4e7Ttm7KzHzVbGpwkIEsT54BWT59\/MDo2hjNL9LUYwTZ4PAJGkHLvAN5SojD9OxhR87ydUvCiqAtftQSvSHFHeQ1o3MkLjH3ASGRkPkUDQsqMealrH+UGUAilbLESXXI1NTaheNsifdq0OuOxfOIX6iGmtWfzqR5LznUMr5UdW6xDJP8U7Im\/Hq5bqte0+xJo4GOSOra9Di6Bni8m4gEkrBK2E3qZjDMQUiP99Wmi\/UxbmUfa1fP1+EjhoemmW5\/jSTVBs\/NLSzZWjrmy+FSyiRgUI0NhCkN5T+5oPmAT5+UC4ILfOmLJDikqTeHcT8iJRI5mmIaw7xdSQt+addeWSDHSdOT6PqNw2FcJ+ttHJAI4CD5rjDatWWTQuiVt8iXRE5AnzQ5dAyfEWQW1kG25MUIgIqSK972Gc8fK9s5saVVnDoh3ik6QGAQEFQSMmCTCv1t2EL4aUfilBza3ZKbXseaRiQcXC07fPIkTTdi8u7dI2LkpOrUv3bNrn9qlrauzef5RecG0qWPSZem3hUVy6u2IQh4pSIY0c70qn15SxD8rCt2wNMUtgJ7HX6TaizUq8+0YotroUxL7Igw0lN+o7Qe+jOBnDQ2kZtH+NfSYqZUPrGpR9dGn1jbBDGoORHzovdK2InMdkZzMfDWkuHN1Tq9NinUvo10uwY+p0AjZhqFfSY9sWM\/ADlt7LayXNHjdyBumGt16UyirblqhIUl7ijSexrolI2UdhWjWLKfRSz+LN14rUcq3xMP6CvigR5sU+xVgVtJmRuX4hUFhO2xhsuCs40qkYg1VkuXmZXrKln49c+XJPaUhRZnBCs8fkJYUjShxAqm7AZGa56dxNkK6tkGdBsQ8zq0JvJOU+BA8xKt4j2QqcCo\/YCnBI+wleNoOlQCoTwaMqN5JDU973IxplIi2ecDThV1+Jay0PczZ04xIgXeUnMGxtA3+Qp5Fg0XjLA8PUkNF63cJqTLbUE8mWzblAYEtUZXfQHqFYynrkeJYj1JnjU9JUdZfvSs3Wt6I0VTHNhKIPT9hKnibCK+9BKY4qLpbeWL64FYwVozWzt3vY\/C+aCfpgiQHjeVCmClpkZ2JqHqTEUTPPE5yc9hRmHsvIbp57v1pTdF93SxcJiEBSrHDWPVlN12UBPZ+bhu5HHMDVGkgLUkx8ylhQU1jXGwlfKByFDghGBycxygufoxl9LmXehyWPoEswONw9m+aq5fN1WDpAnU24p1Gjjd8zg1pDtzFBwKfskOo0vvNP\/dWmIRwK7efI5SilR5n1NuviJjDcQgVcZgjkHRLSmZo6f07sNnT56mpRNpNaZ2IIPpZ4MYgScKBKVSx42WX3+rAKFIINmpvI+OhKSAtKnXTa+yjOC8tRfY+mVC4vy\/2hUMAAI7gUqfwN7ecPDSjhID0aUhkM266wVDQkk\/kD3tWV4S5hUMgQMM8D5+QLvsCwbHbML6NWb41B6\/2nH2lGXb+O5lfmpuE0qOH2mLwa8GpCp8xLAIthYHTFBev4Y3HR9QsByJvm04U43mn+8VWHoejgHMxNk0mIL1SJFQbLZUgTKKmz9TCvcFtmuCtbW2GErPZsLmx5zPBil7iXMfA0LZ90IdXGdpaDJM5+jg4CAqOIoqJKHX2hcWISJGrHJFv+nMa\/HoLHkgre2QNXXh1J0V1Avf5S70QXqS9kGCTxDHId3kdlPdqpR8UhhS8JDsO+q3gMUjMf3d51vMr6NpT45yYqIj3h1OHBZVZTf01uSUSgVDbAfO+Sqg3KS\/lgYCqHQJf\/L59bS2egRz0HEFDZBIMqhp1TZMDy1xQ5puLg4OInw7qcKn2rBEtqXDUs33rjFMJTILW4XKJL+jKWr8hjlrdRpnfGdxBXyjTEvtRcT+HChR0F4iDF3aEmNcVeuyvCmbVdBwZ64IPWlCZS28GahcVRmqinOBqWFpMtZfNZRGWfmuA5jKj4lcXXygGzNOgYKEBRAWQPWAJZqfVUCtL7dAz2nphj\/SI6mmmTjTG4rxOMOX+wK\/XaZJqP5ewGS9vzRbUhP\/3iBiDBgb7RCQTiKcQzk0N4RAgwW+3Rk2TjbkHoIy3Ob9jrCj7KikXZLuBr6lF3xDfC0Vc6LTwyjfuCLqXRaxhMtot+SsOOeV+dY8IoVbb0fczN4jAqiTsqIkWATGyobtuyJpUkbdYtvKh8q6Ac3Kgp4iQShQAVIH\/74vW88RyHwasnW3SfEGSNfJZ4\/GBKjtFaR+msGnrvCta0B1q4yoMEScoc+Im0ugg6LperS20dQZODtGhR9UWC55cy4TCM8H2Vg0NdXfLglF1Vmenm\/5kCJRCIKElpTqlQGbsUkGSaTI+zLcA7KSa+pf+9YfmXSDTER1rDEhmO3uKtElf\/SITKUooRno33u5RnkzgTFu7syacXPhRXACII5QI+0wzC2eRuKup\/a1znxSebxHJq95hAhVViYcPWc38P49+jca+ayw8mUByoZI7D4mAHfq6qTRhg9TgNV5dGTqxuO7Tk6mtcmrV1+aU3JW1jnHRkPtuVSDphw9CVLYMVrSEmgJ8ZBcs7XHjpU1oj+TAfABElM0kyRk3iVtlWnnMII6u1Wr1JO8qsiL1Jqif8JglVVMtKEhjJBo4EXlCGvo792oEfvC+\/MDklxb1RvgNpgSTQLR7KjtN07nuog4qUhNvpjlBTrTgu+Tg9QW+yfxER9XXuzIbIJZUSzzeErN3kQA6zG6ibq6Y5+y6Taj4+R4aiSFkj5mHykbD63oyTJIu4pMGhi+0UlOkNjQUZcyLl0vcW+yFEE+FAMIUrbx72fhp+21bsWdRfJWexuhkX1srT7qTbprnX0Mp7+UFgIoJLvh6keU8ohu4cSz1z3RTERdyWWKDOvBrsNu17DDN8QGwtTSHZNgwn7vsPh4UzlMfOc9vPobsFoU1WzMFBhI4QhES+kvzvN5kktaH6KUMdyP01NwSm2CbEn64YN+WHGL7zk1MNxQVIuzbl+3w2ptN9IWg0uQkpIlKW7y9T0zzGxh5byVMqgZvOucWupYrN7p1kBa4QeqUvgToZtgfTPzqmzWtqCRPnf9Gv73TV7n3QC0OzNfNCX4IDNz9TfckQsEZ1SICiHSeKcE4egjo0Rub4LmezAL5ujxgcFOHL23ao8f7cWuQZPJYKLwmn725QZrAl0FRoXvJ\/ywGtq5VV1iYoAY83T4pl0ejjiCp6rdx8092Sc6ie02a+KtxC5Ka7fFjADfETGGGujkcNrWtGzmc0yhy2gI2WPzyCf4doer3bRX5DV6LTq9DwrQM2U31Pvmc8JLR3ngyhQNEYYomtClm9FmPZnWBAyf2gRsqpkvNvn1a+yHwvhQWiL8QQpiQ\/yWkKKTMyb0YAF\/8gW\/td+xO2JohEmIgoSzRqTvDZaWvWyfnrzNn3F1Qc8ugCUJdxt8g9IbqfMhNqc65iILu24bhCe3rvLTOSRy2lIEi5JiqJBaUMW4bnx0yxeXhIJPyZUq6j2tbdl854QNWWIE3D3zpyhw33ZpRqg\/jJ8S8l\/HknHeQ6zn7VWPijvt99e3yxCKjvkYmi+7fPuPoeUWcv6DL+Ro2Ay++i+wTTyA7LNQyR++hlH+VFRQoEmx6SH3VPuyqfDYL+hLn7Z53bmuYMaJITVM5O+IvemIQGjwzK4FNWQJ7iaR8Lg7AYL7sAbUh3FxuFbovY7290RiIlyzIZJgqkegXiA73UN8KcV6u2G+yYverZGiSrt0VMEgblXNkFG6VmAuAdLYtgk0PEpRQliSK9sHaC8l3LwxvQA9f2fnSjXpn1P0DQ4jy6umaBH9RHY+djsdyLWJ9mGKmNIV7u4Mw7KhedAKs2992qA8fOx42yZZ+I7TR6H3mVz84GuGCb2TBZD4VLaAvRcDbqVbqsspOK7DFzj4rI42ZmNfydtqLWHDesqcKHTrxOUyvjuAShjDF3392JZUpa80SossZzcwwy2tz0MtP1ideO0PkRaLMjZHBWVF4o7SeGpuQ3Xf8s4RV9zWT93XkWAR3zyc2S3w+U1vL3v8S7wuRzVK5\/IaHT7thhKd428wAcpwLEzX2Iu3fFlOBKERlWP8Jte9fqfGofD6ZqB+S2h85mvVMfDVznjcc6rv3dJmAUQOZ7Fy6hqLUL5CBlCPzxVO352zQhSq78WLL+Fau1dUa\/dZrLXLktYEmVujLZClTkNwvXgRK0WBJCdXiGxspb2xoFJjpmu7wXZ8O2mdM5AIKDKtrzjFkr4ejhmUcJlebjPzcCSWjOOUmJvaKo\/e93+sgvEYgdA+VGtq6qjGsoAxUXSalQfZctvRYGj46EOc2eHxsUGrCAvZTXv1pp+TPxS63aEyBkoxLy2cMwhkmrUlf4lqVXRD01sPPoWx4WUv3FbVX9zBqWhsQVOv5fKSj8EhLDk7He\/4wmpWqhCTC4bototKuHv6+gCPhQzo1WnMqkCHfBfa0BNuOnXvwZI003BMAUJ5NzhruqkRIBlWQ0Bu6lDnDWCPe71om2Jo6Y41314pXPTEtjXmw6QSkJo6Uav8PV\/1tgEHkq5+UARdp+PvZnDxw9hsNuOC2o0Xu0ibeAsSIS9i\/\/rQGFg+HtVgx5LCWsz6yCX8zIzLMgYGfETAJF\/XNopm6moRdYnYu27VCeYL9e1VAwTImLtruEzkB8Fzuw7PJ6vQQACPu+yb9iwndadqUbm2U0kktoj6HrdpNb4jw6MXBji2BTbFXWiYiwJJKFcY5hhmAzT0ObiJnXkBlFEQBnBD3RtZwCUUGYRTsC4kfv9jc0kRcMFpuZqudkirjrk9xS1LQbsa6IJvxHGTwPOZgJdK37011U9nGG0Ik48tllUpRxLwNH\/C+CmZXpxx0i8brx2ENuN1be2tEyr6d3Vn442T847hzltssBdiVFIAig1YBEZNZWf37UjMzWKwN3KsuaL4m4ILkGpMsYUSAP\/9pJzjml8vwVUtmuQLfPyfcQsjJLWuNCJCjEj+sdBgpUclPr5Lq77zb5lESQNI5bZDmAJnCYGSfNb38pDmF02AhECikPrerfhmvIp6b9y5rGfyEgDYqVKZ93Xa1iJpeHf47CTiSTgHppo3OClY2m1JKnUzfDkaar7odn69ZTwN38VwY3dAKr8SVpOq74nwDaiVeZlXDJz13TEw1dLn9RlC8N\/+oxkwVthif30WJDPzrevN583QAkN9bLEBBRxiUaBgnZk\/wKT7vKVHZ+aVrYa8NF+7aouxxDW8CV7EZ1dJacd4A2indFPM6CNOdbcImIAbWmdFMrinWxGiH\/\/8e0Hm1uydLZ0n3qVClWnoPWkKxqHvThp0klehemnpa8hCVdzUBCjJrVpn+GtF1BWOEbh1xx7S3DtS3fQZoofTt9Cyk52XFTJ1FTO4iMZpozj6bgCaAtnQ7\/ho4TY5xiJxyxHV\/D9zAk++Iayr\/G+lKm8q6GQ8nU9FjMMff8VJmz+3S1jYF0DMhSJOD6DWmzDVUyj2IIH\/bTg+HLsABWlxdHCgweijva7dzhWDf2qAJ3DfCnvm21+gs7+igKBgEbl52O93X5YC+iwb1WSgyXrK3UPcAUixxvDWP5wC2SoUL6MW0eGeX5SaoSCgaN1F3\/gFIrJSotPcjP7bGy9YVVfjSHlVkhCQthyqhRZPcNQ3a7JpVhKCy0LtT\/JprBMT4Llg8jE3WjtyEvpczJ3Qxpe7P\/qgKt1q3TZnedc1rfnKIjD3tADC80gi7XJiExFy2vVjZLfaOekaLs8m0j1FTBCXkAX0ZifVlDNiYlb6mJ4B6SyxqoXtsGs37Ql1HKOeEmhPBLDnP\/+Oa1+yLXL1n+gNFHTpSjaxPrG8rv6Tq82FSEoagADmIYLl67hSoJ+C+4OVMd+nbi31CrsTwDcvJKpSuB3omJ27LChAg5kR1UpQKgf3uqZziIAyX+3zhk6X4WXquhCq+vdBCAZAvDOPNSWCYnuHdvdePe6viYFxijQHF2VN8SCf4g+RUYK\/kvPim84pskHE6HNXnjvzdaRJuZvVN9iXfmFZU2Cj8JfgbfVI8ee52c1+T0KZSLKA927sAj9eUIkY0mSjmnf8Ka8Q04mmRmhYyJc0RbfbLy7NjWB9cbR4Y7PzpK8YH4yKGtCLQKhTUQQwBxju\/s\/o2hRO2nxI2RwIXQKb4GEcHYQaJjl+hbhtymHur3Pz78gmbgS5kQCRjNV0CFFxoBtDa67fNesR9fABivGcSa1IcbWhAukFNl00n7gaLOGmzmJniowDogk8WgDJEjZKEMXct79OL4g4PNzLksa8t4KU7wJKxjQKFweE22Blqtk0mtsnvoy4MolDFIZUNUthqD+QXgSJ1M5GpDFLNDzKqNmOevWhSVHXaAas6b6feueOo7tGkaX9yw1S95yuPaj1jUlSi\/Piky\/28Kq43WCqSRszhBSkhF8I0hE6zvnEitzrWHANaJjBOxKUErWPWBV\/0+d9kqdfsu85FoVKH4iYY5QXortX+cbbyOQWCFjyNnicQGkpyxSbHHqwuOg\/kY6hl4rgM0R5xGjNFkyNllutZRXsBJGYgiNPLgHkAN\/4NKgWUljFhZ1vfAcu7UL62FnntuRnrnxUBxOqEnDupO2ScHB4wt+low3U8dU4vgnvOOIUvdSMrwAbtdKKriImczZ5MdQ7rhmQg4Qmx61qfQRCbimIhVYoTvWlXZTvjEEFryg4pGmjClD3ZK2a9pIvDgs5xbAhuxcAIwYeDCsU7u2dwwKxpYf0pGPg255G+YxrNEMse3THGK87AgiQ+l\/BS9zl6JJGDGbGlg07yAm25ztfcY0khNXDTQG\/q0vGr38qnCep0kknInFH6wJm5u+2DTek6bdgVV2F2TMJPOPrMO0lD9kYNvZH7rOiGkeka2B106686C7ytleX6mi1AiJpl\/STVjIk\/od+KPnC3M8iGxRcwItUGy6tIW9ZbgDJ0SPMfDi4vbBKoqGlcfVL7UMN4IQmraW9NE0vmiMQUeQgsmtgisjD4E+FK2ioQ95gfLtGisLE5DHK+CADgDk7csgoiuahy2REcEh\/RGYgW+KB4IEZROp10tlACuaFKfW+09y5WaX48Z9d\/\/TNXuTOm9vKSRBxNJvYcwpL1zEsEdULCDw+Qi5bxwL3JZEfu4P65grVJQCm8cJuzCd8uffuXYK4yrgFwzjlwHQtm7umNhVvFuypkE98LoAjFisu6p\/fCKINjUPM4RMUEhrTrLqgvcrb77DerODG3Upz+8Y4acuPUfQhpllcfbveFv+CC+QrFMIcPe38Ype2VtegkIPmRVLc1EFNkGsgxzemiTHgQfFpVJ71gnKRxGUYD6QPD1v+ZPCM3r\/baXLU8jdRrU6Lwtt0xDjKgPqQASiCaAl9tue+7pjeohX8VONgvoTmzjdaeVsxv8OVoLfYQR4PCU\/YArxgDqP7Gh4BcJGZFVLo4dJsLtNQpg\/dCL3EbNqCugZf4iGuJ4lSleEwHAkRCghkhR2DuQg8hmYSsSAUg1pL\/xzZ6JD1XVlqEEqSUEIn4nygoPA3wdepF+xCA+0zC4Z32UvKEN0cbtxKHvFXzRrOHyPYa77TZ47ZtkuO7QIXf\/\/99\/uWK7RrbES5ADY+PDjYb9pzbOXBUTUY1hutbzq7VIgQruzodXfmuGt3YF\/sZsgAKfJ4+AKeOkNdt3IbaaxJIXOsnjUXcLa6K8UjRC5QpDKjaKsKkc2Ju6OK9L3KYQlrizk9hmErpLwHXCq2tFICTZd4kjigkr2yCJ09Vgh0CVw5S78dt0Ka95OM4Ya9pVxjIlXnepDSVYLQNRc5aARUC+N7YfcfKBT51S8Z52Hd\/Zu7U4NQmCJBaH\/BHsbcRznA6RixEchb\/FbyHtW9BL4gi6do5x2YMFRZzWKyzW1J93wGKTlR9bhT2jqy6Qm0MIaol1YX7\/su4tEkQ8SQj\/2KFVOKA6ayiP4SsAEzU77CTPmUG2kGQE1d981pCmy++hsc+Ar7iuOd3mehFibUkdQ8QteGngZ4eHVPNlfpYmyhHl3u6zvjJjcNlRq+jXeJs0E4Uw\/r3B7rA4r++BCeetJfmdySgclhQ1yrTmoHgIVXozsHkFHD5tg+IShLfymXTy6CoXQ\/zOOHXd829flHfwIfozIvv3711emnp7MPH\/qP7\/WO05e\/P\/Ut61VHBDhrsmYddgCnTqGfBARRjJmUdgDqhZ9+29D\/53\/\/tu9h8wy6Id5uFtwfx5eofjhvzcOP\/uXo0d7RMWN3MQz3eDzKR8u+v\/jg4UOS8dsc3uO+s\/VenX\/fwe8Pz1yZdw+PF4fz+aNni+zk0dMzu3h0fLg4ns8Pjg6OD88OnmZP9i+yM3rf\/wU=\" \/> \t\t<a href=\"https:\/\/www.pdf24.org\" target=\"_blank\" title=\"www.pdf24.org\" rel=\"nofollow\"><img src=\"http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/plugins\/pdf24-post-to-pdf\/img\/pdf_32x32.png\" alt=\"\" border=\"0\" height=\"32\" \/><\/a> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-space\">&nbsp;&nbsp;<\/span> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-text\">M\u0259qal\u0259ni PDF format\u0131na \u00e7evir<\/span> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-space\">&nbsp;&nbsp;<\/span> \t\t<input class=\"pdf24Plugin-cp-input\" style=\"margin: 0px;\" type=\"text\" name=\"sendEmailTo\" placeholder=\"email adresinizi daxil edin\" \/> \t\t<input class=\"pdf24Plugin-cp-submit\" style=\"margin: 0px;\" type=\"submit\" value=\"g\u00f6nd\u0259r\" \/> \t<\/form> <\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Osmanl\u0131 imperiyas\u0131n\u0131 par\u00e7alamaq ist\u0259y\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259r XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n etibar\u0259n planlar c\u0131z\u0131r v\u0259 onlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif yollar axtar\u0131rd\u0131lar. \u201c\u015e\u0259rq m\u0259s\u0259l\u0259si\u201d adlanan ideya da m\u0259hz h\u0259min planlar\u0131n realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 ortaya at\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin daxili i\u015fl\u0259rin\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ya\u015fayan xristian azl\u0131qlar\u0131n m\u0259nafeyinin \u201cqorunmamas\u0131\u201d m\u0259s\u0259l\u0259si b\u0259han\u0259 ola bil\u0259rdi. Osmanl\u0131 imperiyas\u0131 \u0259razisind\u0259 aysorlar, yunanlar, xristian \u0259r\u0259bl\u0259r [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":502,"featured_media":662,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[15,7],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/661"}],"collection":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/502"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=661"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/661\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":755,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/661\/revisions\/755"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/662"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=661"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=661"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=661"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}