{"id":682,"date":"2015-06-02T21:04:07","date_gmt":"2015-06-02T21:04:07","guid":{"rendered":"http:\/\/nazimmustafa.info\/?p=682"},"modified":"2021-07-18T19:41:41","modified_gmt":"2021-07-18T19:41:41","slug":"xalq-cumhuriyy%c9%99ti-dovrund%c9%99-az%c9%99rbaycanin-erm%c9%99nistandaki-daimi-numay%c9%99nd%c9%99liyinin-f%c9%99aliyy%c9%99ti","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/nazimmustafa.info\/?p=682","title":{"rendered":"Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Erm\u0259nistandak\u0131 daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyinin f\u0259aliyy\u0259ti"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/Qafqaz_\u0130slam_Ordusunun_Bak\u0131ya_daxil_olmas\u0131.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignleft wp-image-216 size-medium\" src=\"http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/Qafqaz_\u0130slam_Ordusunun_Bak\u0131ya_daxil_olmas\u0131-300x254.jpg\" alt=\"Qafqaz_\u0130slam_Ordusunun_Bak\u0131ya_daxil_olmas\u0131\" width=\"300\" height=\"254\" srcset=\"http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/Qafqaz_\u0130slam_Ordusunun_Bak\u0131ya_daxil_olmas\u0131-300x254.jpg 300w, http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/Qafqaz_\u0130slam_Ordusunun_Bak\u0131ya_daxil_olmas\u0131-1024x870.jpg 1024w, http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/Qafqaz_\u0130slam_Ordusunun_Bak\u0131ya_daxil_olmas\u0131-720x611.jpg 720w, http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/Qafqaz_\u0130slam_Ordusunun_Bak\u0131ya_daxil_olmas\u0131.jpg 1092w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Erm\u0259nistandak\u0131 daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyinin f\u0259aliyy\u0259ti. Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyi Az\u0259rbaycan diplomatlar\u0131n\u0131 quldurlar\u0131n \u0259li il\u0259 qar\u0259t edirdi<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1918-1920-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti h\u00f6kum\u0259tinin Erm\u0259nistan, G\u00fcrc\u00fcstan, T\u00fcrkiy\u0259, Da\u011fl\u0131lar Respublikas\u0131 v\u0259 T\u00fcrk\u00fcstanda diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyi, \u0130randa s\u0259firliyi, Kuban v\u0259 Don h\u00f6kum\u0259tl\u0259ri yan\u0131nda s\u0259lahiyy\u0259tli n\u00fcmay\u0259nd\u0259si, Paris S\u00fclh Konfrans\u0131nda s\u0259lahiyy\u0259tli n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. H\u0259min ill\u0259rd\u0259 Bak\u0131da is\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n, Erm\u0259nistan\u0131n, Bel\u00e7ikan\u0131n, Yunan\u0131stan\u0131n, G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n, Danimarkan\u0131n, \u0130taliyan\u0131n, Litvan\u0131n, \u0130ran\u0131n, Pol\u015fan\u0131n, AB\u015e-\u0131n, Ukraynan\u0131n, Finlandiyan\u0131n, Fransan\u0131n, \u0130sve\u00e7r\u0259nin, \u0130sve\u00e7in diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259ri, konsulluqlar\u0131, konsul agentl\u0259ri f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin diplomatiya tarixind\u0259 \u0259n g\u0259rgin m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri, \u015f\u00fcbh\u0259siz ki,\u00a0 Erm\u0259nistanla olmu\u015fdur. H\u0259l\u0259 m\u00fcst\u0259qillikd\u0259n \u00f6nc\u0259 erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 yerli az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259dirdil\u0259r. M\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 edildikd\u0259n sonra \u2014 1918-ci ilin yay\u0131nda Az\u0259rbaycanla G\u00fcrc\u00fcstan aras\u0131nda n\u00fcmay\u0259nd\u0259lik s\u0259viyy\u0259sind\u0259 diplomatik \u0259laq\u0259l\u0259r qurulmu\u015fdur. Az\u0259rbaycanla Erm\u0259nistan aras\u0131nda birba\u015fa diplomatik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131 is\u0259\u00a0 yaln\u0131z 1919-cu ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015fdur. H\u0259min vaxtad\u0259k Erm\u0259nistanla yaz\u0131\u015fmalar Az\u0259rbaycan\u0131n G\u00fcrc\u00fcstandak\u0131 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyi vasit\u0259sil\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilirdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Az\u0259rbaycanla Erm\u0259nistan aras\u0131nda diplomatik yaz\u0131\u015fmalara aid s\u0259n\u0259dl\u0259r \u0259sas\u0259n Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti Xarici \u0130\u015fl\u0259r v\u0259 M\u00fcdafi\u0259 nazirlikl\u0259rinin fondlar\u0131nda, Az\u0259rbaycan\u0131n G\u00fcrc\u00fcstandak\u0131 daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyinin fondunda v\u0259 Sovet Az\u0259rbaycan\u0131 Xarici \u0130\u015fl\u0259r Komissarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u00a0 fondlar\u0131nda saxlan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131n G\u00fcrc\u00fcstandak\u0131 v\u0259 Erm\u0259nistandak\u0131 daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259rinin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131n nec\u0259 b\u00f6y\u00fck f\u0259dakarl\u0131qla \u00e7al\u0131\u015fd\u0131qlar\u0131n\u0131, xalq\u0131n, mill\u0259tin namin\u0259 \u00f6z h\u0259yatlar\u0131n\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131na atd\u0131qlar\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. O d\u00f6vrd\u0259 k\u0259\u015ffiyyat v\u0259 \u0259ks k\u0259\u015ffiyyat i\u015find\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259si olan az\u0259rbaycanl\u0131 zabitl\u0259r \u00e7ox az idi. M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyi Erm\u0259nistandak\u0131 daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259likd\u0259 h\u0259rbi atta\u015fe v\u0259zif\u0259sin\u0259 layiqli \u015f\u0259xs tapa bilm\u0259diyind\u0259n, Erm\u0259nistan ordusu bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n toplanmas\u0131 i\u015fi G\u00fcrc\u00fcstandak\u0131 daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259likd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan h\u0259rbi atta\u015fe M\u0259h\u0259mm\u0259d b\u0259y \u018fliyev\u0259 h\u0259val\u0259 edilmi\u015fdi. Erm\u0259nistan\u0131n Bak\u0131dak\u0131 daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti is\u0259 k\u0259\u015ffiyyat v\u0259 \u0259ks-k\u0259\u015ffiyyat i\u015find\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259si olan ke\u00e7mi\u015f zabitl\u0259rd\u0259n formala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti Az\u0259rbaycanda ged\u0259n prosesl\u0259rd\u0259n an\u0131ndaca x\u0259b\u0259r tuturdu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Az\u0259rbaycan\u0131n Erm\u0259nistandak\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyinin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 \u015fifr\u0259li teleqramlarla Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin t\u0259rkibi, t\u0259chizat\u0131, onlar\u0131n dislokasiyas\u0131 v\u0259 yerd\u0259yi\u015fm\u0259si bar\u0259d\u0259 Tiflis \u00fcz\u0259rind\u0259n M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyini m\u0259lumatland\u0131r\u0131rd\u0131lar. Erm\u0259nistan\u0131n k\u0259\u015ffiyyat orqanlar\u0131 da \u0130r\u0259vandak\u0131 diplomatik missiyam\u0131z\u0131n \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131 daim izl\u0259yirdil\u0259r. Bu bar\u0259d\u0259 bir q\u0259d\u0259r sonra \u0259trafl\u0131 s\u00f6hb\u0259t a\u00e7aca\u011f\u0131q.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin elan edilm\u0259sind\u0259n yar\u0131m ild\u0259n art\u0131q vaxt ke\u00e7m\u0259sin\u0259 baxmayaraq, Erm\u0259nistanla Az\u0259rbaycan aras\u0131nda birba\u015fa diplomatik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r qurulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmam\u0131\u015fd\u0131. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n xarici i\u015fl\u0259r naziri iyunun 22-d\u0259 G\u00fcrc\u00fcstandak\u0131 daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259sin\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi m\u0259ktubda bildirmi\u015fdi ki, Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tinin, o da t\u0259\u015fkil edilm\u0259yibs\u0259, Erm\u0259ni Milli \u015euras\u0131n\u0131n n\u0259z\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131rs\u0131n ki, Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan s\u0259rh\u0259dl\u0259rini elan etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi komissiya yarad\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u018fg\u0259r Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti bu t\u0259klifi b\u0259y\u0259n\u0259rs\u0259, g\u00f6r\u00fc\u015f yerini v\u0259 vaxt\u0131n\u0131 bildirm\u0259k t\u0259klif edilmi\u015fdi. Lakin Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259fi Batum m\u00fcqavil\u0259sinin \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 m\u0259h\u0259l qoymayaraq, yeni \u0259razil\u0259r \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u00fc davam etdirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa dair \u0259razi iddias\u0131 ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti Erm\u0259nistanda v\u0259 s\u0259rh\u0259d b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 erm\u0259ni silahl\u0131 birlikl\u0259rinin t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Tiflisd\u0259ki diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyimiz vasit\u0259sil\u0259 Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tin\u0259 etiraz m\u0259ktublar\u0131 v\u0259 diplomatik notalar g\u00f6nd\u0259rirdi. B\u00fct\u00fcn bunlardan sonra \u2014\u00a0 1919-cu il yanvar ay\u0131n\u0131n 29-da M\u0259h\u0259mm\u0259d xan T\u0259kinski Az\u0259rbaycan\u0131n\u00a0 Erm\u0259nistanda diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259si\u00a0 t\u0259yin edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u0259h\u0259mm\u0259d xan T\u0259kinski 1879-cu ild\u0259 T\u00fcrk\u00fcstanda anadan olmu\u015fdur. 1881-ci ild\u0259 ruslar\u0131n Axal-T\u0259k\u0259 qalas\u0131na h\u00fccumu zaman\u0131 valideynl\u0259rini itir\u0259n iki ya\u015fl\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259di rus ordusunun polkovniki Ehsan xan Nax\u00e7\u0131vanski o\u011fullu\u011fa g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr. M\u0259h\u0259mm\u0259d 1901-ci ild\u0259 Tiflis birinci ki\u015fi gimnaziyas\u0131n\u0131, 1908-ci ild\u0259 Novorossiysk Universitetinin h\u00fcquq fak\u00fclt\u0259sini bitirmi\u015fdir. M\u0259h\u0259mm\u0259d xan T\u0259kinski 1918-ci il iyul ay\u0131n\u0131n 15-d\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti h\u00f6kum\u0259tinin yaratd\u0131\u011f\u0131 F\u00f6vq\u0259lad\u0259 T\u0259hqiqat Komissiyas\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 c\u0259lb olunmu\u015fdur. C\u00fcmhuriyy\u0259tin s\u00fcqutundan sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d xan T\u0259kinskinin f\u0259aliyy\u0259ti bar\u0259d\u0259 h\u0259l\u0259lik m\u0259lumat \u0259ld\u0259 edilm\u0259mi\u015fdir. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131 \u018fdal\u0259t Tahirzad\u0259nin verdiyi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, M\u0259h\u0259mm\u0259d xan T\u0259kinski repressiyaya m\u0259ruz qalaraq, 18 mart 1938-ci ild\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259nmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti yaln\u0131z 1919-cu il fevral\u0131n 1-d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131na raz\u0131l\u0131q vermi\u015fdi. Az\u0259rbaycan\u0131n Erm\u0259nistanda diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyi f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flayanad\u0259k \u0130r\u0259van quberniyas\u0131 \u0259razisind\u0259 erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri v\u0259h\u015filikl\u0259r bar\u0259d\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131, Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat\u0131n\u0131 v\u0259 r\u0259smi dair\u0259l\u0259rini \u0130r\u0259van M\u00fcs\u0259lman Milli \u015euras\u0131, \u0130r\u0259van M\u00fcs\u0259lman Xeyriyy\u0259 C\u0259miyy\u0259ti v\u0259 \u0130r\u0259van Quberniyas\u0131 H\u0259myerlil\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 m\u0259lumatland\u0131r\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130r\u0259van Quberniyas\u0131 H\u0259myerlil\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n s\u0259dri Teymur b\u0259y Makinskinin 4 yanvar 1919-cu ild\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi m\u0259lumatda deyilirdi ki, 1917-ci ilin dekabr\u0131ndan 1918-ci ilin iyun ay\u0131na \u2013 y\u0259ni t\u00fcrk qo\u015funlar\u0131n\u0131n g\u0259li\u015fin\u0259d\u0259k \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda erm\u0259ni h\u0259rbi d\u0259st\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n 200-d\u0259n \u00e7ox m\u00fcs\u0259lman ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f, qar\u0259t edilmi\u015f, yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, \u0259halisinin bir qismi \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, bir qismi d\u0259 da\u011flara qa\u00e7araq acl\u0131qdan v\u0259 soyuqdan m\u0259hv olmu\u015fdur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130r\u0259van Quberniyas\u0131 H\u0259myerlil\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n 1919-cu il yanvar\u0131n 17-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n iclas\u0131nda Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tin\u0259 m\u00fcraci\u0259t q\u0259bul olunmu\u015fdur. T\u0259\u015fkilat\u0131n s\u0259dri Teymur xan Makinskinin imzas\u0131 il\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259n m\u00fcraci\u0259td\u0259 qeyd edilirdi ki, t\u00fcrk qo\u015funlar\u0131n\u0131n \u0130r\u0259van quberniyas\u0131ndan \u00e7\u0259kilm\u0259sind\u0259n sonra erm\u0259ni silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri S\u00fcrm\u0259li q\u0259zas\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 v\u0259 E\u00e7mi\u0259dzin q\u0259zas\u0131n\u0131n tamamil\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar ya\u015fayan hiss\u0259sini \u0259l\u0259 ke\u00e7irmi\u015f, \u00fcst\u0259lik, \u015e\u0259rur v\u0259 Nax\u00e7\u0131van q\u0259zalar\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00fccuma ke\u00e7mi\u015fl\u0259r. M\u0259hv olma\u011fa v\u0259 \u00f6l\u00fcm\u0259 m\u0259hkum edilmi\u015f \u0130r\u0259van quberniyas\u0131 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131 xilas etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fctt\u0259fiql\u0259rin komandanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Tiflisd\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin x\u00fcsusi konfrans\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkil olunmas\u0131 t\u0259klif edilirdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">10 fevral 1919-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycan X\u0130N-in Erm\u0259nistan X\u0130N-\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi notada bildirilirdi ki, ba\u015fda erm\u0259ni zabiti olmaqla Erm\u0259nistan silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri\u00a0 G\u00f6y\u00e7\u0259 g\u00f6l\u00fc \u0259traf\u0131nda s\u0259rh\u0259di ke\u00e7\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan \u0259razisin\u0259 daxil olmu\u015f, Q\u0131z\u0131lv\u0259ng, Subatan, Za\u011fal\u0131, \u015eahab v\u0259 s. M\u00fcs\u0259lman k\u0259ndl\u0259rini viran etmi\u015fl\u0259r. H\u0259min k\u0259ndl\u0259rin ki\u015fil\u0259rinin bir hiss\u0259si \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, bir hiss\u0259si is\u0259 qa\u00e7araq can\u0131n\u0131 qurtarm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">E\u00e7im\u0259dzin kils\u0259sinin xeyir-duas\u0131 il\u0259 Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti, bir t\u0259r\u0259fd\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndl\u0259rini da\u011f\u0131d\u0131r, insanlar\u0131 m\u0259scidl\u0259r\u0259 dolduraraq yand\u0131r\u0131r, \u0259halisini k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlara m\u0259ruz qoyur, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259 Az\u0259rbaycanla dostluq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259n d\u0259m vurur, onun neft potensial\u0131ndan faydalanmaq ist\u0259yirdi. 2 aprel 1919-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Erm\u0259nistandak\u0131 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259si M. T\u0259kinski xarici i\u015fl\u0259r naziri M. C\u0259f\u0259rova g\u00f6nd\u0259rdiyi m\u0259lumatda bildirirdi ki, mart\u0131n 19-da Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti onun \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 verdiyi nahar zaman\u0131 natiql\u0259r Az\u0259rbaycanla dostluq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin qurulmas\u0131n\u0131n z\u0259ruriliyind\u0259n dan\u0131\u015fm\u0131\u015flar. M. T\u0259kinski mart\u0131n 18-d\u0259 E\u00e7mi\u0259dzind\u0259 katolikosla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc zaman\u0131 katolikosun Erm\u0259nistanla m\u00fcs\u0259lmanlar aras\u0131nda dostlu\u011fun z\u0259ruriliyini vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131n\u0131, m\u00fcs\u0259lmanlarla dinc ya\u015famaq \u00fc\u00e7\u00fcn erm\u0259ni xalq\u0131na m\u00fcraci\u0259t ed\u0259c\u0259yini v\u0259d etdiyini yaz\u0131r. M. T\u0259kinski mazut olmamas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n E\u00e7mi\u0259dzin kils\u0259sinin v\u0259 katolikosun iqam\u0259tgah\u0131n\u0131n i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaz\u0131r v\u0259 \u0259lav\u0259 edir ki, o, katolikosa mazut g\u00f6nd\u0259ril\u0259c\u0259yini v\u0259d vermi\u015fdir v\u0259 xarici i\u015fl\u0259r nazirind\u0259n xahi\u015f edir ki, katolikosa \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7\u0259ll\u0259kl\u0259rd\u0259 yaln\u0131z 200 pud mazut g\u00f6nd\u0259rilsin. Daha sonra M. T\u0259kinski qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259tinin a\u011f\u0131r oldu\u011funu v\u0259 d\u0259rhal onlara k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259rim\u0259si l\u00fczumunu qeyd edirdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">3 may 1919-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Erm\u0259nistandak\u0131 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259si M.T\u0259kinskinin Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6nd\u0259rdiyi teleqramda Erm\u0259nistan ordusunun Nax\u00e7\u0131vana yeridilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti ad\u0131ndan Erm\u0259nistan xarici i\u015fl\u0259r nazirin\u0259 etiraz m\u0259ktubu g\u00f6nd\u0259rdiyini bildirirdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">May\u0131n 16-da M.T\u0259kinski Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6nd\u0259rdiyi \u015fifr\u0259li teleqramda bildirirdi ki, erm\u0259ni polklar\u0131 Nax\u00e7\u0131van \u00fcz\u0259rin\u0259 h\u00fccuma ke\u00e7mi\u015fl\u0259r. Erm\u0259nistana t\u0259zyiq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn M.T\u0259kinski t\u0259klif edirdi ki, qo\u015funlar\u0131 Erm\u0259nistanla s\u0259rh\u0259dd\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdirm\u0259k laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">4 iyun 1919-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycan xarici i\u015fl\u0259r nazirinin m\u00fcavini A.Ziyadxanov Erm\u0259nistandak\u0131 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259 M.T\u0259kinskiy\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi teleqramda F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Parlament \u0130stintaq Komissiyas\u0131 yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131nlar bar\u0259d\u0259 \u0130r\u0259van Milli \u015euras\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 m\u0259lumat toplama\u011f\u0131 tap\u015f\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 parlamentin 10 milyon v\u0259sait ay\u0131rmaq ist\u0259diyi d\u0259 teleqramda qeyd olunmu\u015fdu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130yunun 10-da Az\u0259rbaycan X\u0130N Erm\u0259nistandak\u0131 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259 M.T\u0259kinskiy\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi \u015fifr\u0259li teleqramda tap\u015f\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131 ki, da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f k\u0259ndl\u0259rin t\u0259msil\u00e7il\u0259rinin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda, imkan olarsa, Qars vilay\u0259tind\u0259 z\u0259r\u0259r\u00e7\u0259kmi\u015fl\u0259rin ad v\u0259 soyadlar\u0131, ya\u015fay\u0131\u015f yerl\u0259ri, ya\u015flar\u0131 g\u00f6st\u0259rilm\u0259kl\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n h\u0259m insani, h\u0259m d\u0259 \u0259mlak itkil\u0259ri haqq\u0131nda x\u0259lv\u0259ti statistik m\u0259lumatlar toplans\u0131n. M\u0259lumatlarda \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259r, yaralananlar, \u0259sir g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259r, da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f k\u0259ndl\u0259r, ba\u011flar, apar\u0131lm\u0131\u015f s\u00fcr\u00fcl\u0259r haqq\u0131nda s\u0259hih m\u0259lumatlar\u0131n \u0259ks olunmas\u0131 tap\u015f\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. H\u0259m\u00e7inin qeyd edilirdi ki, Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 ingilis, italyan v\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rin t\u0259msil\u00e7il\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 erm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lara vurduqlar\u0131 itkil\u0259rin miqyas\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn beyn\u0259lxalq komissiya yarad\u0131lmas\u0131 q\u0259rara al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u015e\u0259rur-Nax\u00e7\u0131van b\u00f6lg\u0259sind\u0259 v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 M.T\u0259kinskinin Az\u0259rbaycan xarici i\u015fl\u0259r nazirin\u0259 iyunun 13-d\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi \u015fifr\u0259li teleqramdan ayd\u0131n olur ki, b\u00f6lg\u0259d\u0259ki silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin maddi t\u0259minat\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti \u0130r\u0259vandak\u0131 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin vasit\u0259sil\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fdir. Teleqramda bildirilirdi ki, h\u0259min b\u00f6lg\u0259d\u0259 6 min \u0259sg\u0259r v\u0259 s\u00fcvarid\u0259n ibar\u0259t yar\u0131nizami qo\u015funlar m\u00f6vcuddur. M. T\u0259kinski qo\u015funlar\u0131n d\u00f6y\u00fc\u015f haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n he\u00e7 d\u0259 erm\u0259ni qo\u015funlar\u0131n\u0131n haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndan geri qalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ingilisl\u0259rin d\u0259 etiraf etdikl\u0259rini bildirir. Daha sonra M.T\u0259kinski yaz\u0131rd\u0131 ki, b\u00f6lg\u0259d\u0259ki silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin say\u0131n\u0131, laz\u0131m g\u0259l\u0259rs\u0259, h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar zaman\u0131 10 min n\u0259f\u0259r\u0259 d\u0259 \u00e7atd\u0131tmaq olar. Diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259 \u015e\u0259rur-Nax\u00e7\u0131van b\u00f6lg\u0259sind\u0259ki silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin \u0259vv\u0259lki m\u00f6vqel\u0259rind\u0259 qalma\u011f\u0131n\u0131n v\u0259\u00a0 Z\u0259ng\u0259zurla s\u0259rh\u0259dd\u0259ki da\u011flarda yerl\u0259\u015fdirm\u0259yin vacibliyini qeyd edirdi. M.T\u0259kinski ordunun t\u0259chizat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6nd\u0259ril\u0259n v\u0259saitin d\u00fczg\u00fcn paylanmas\u0131na tam zamin ola bilm\u0259diyini d\u0259 bildirirdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130yunun 16-da M.T\u0259kinski xarici i\u015fl\u0259r naziri M.Y.C\u0259f\u0259rova yaz\u0131rd\u0131 ki, A.Xatisovla uzun m\u00fcdd\u0259t s\u00f6hb\u0259t edib v\u0259 o, ingilis polkovniki Plantona v\u0259 Amerika missiyas\u0131na arxalanaraq \u00f6z m\u00f6vqeyini haql\u0131 hesab edir. M.T\u0259kinski ingilisl\u0259rin gizl\u0259tm\u0259d\u0259n m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n \u0259leyhin\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131qlar\u0131n\u0131 yaz\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130yunun 17-d\u0259 A. Ziyadxanovun M. T\u0259kinskiy\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi \u015fifr\u0259li teleramda Nax\u00e7\u0131van, \u015e\u0259rur, Vedibasar, \u015eahtaxt\u0131, Culfa v\u0259 Ordubad rayonlar\u0131nda v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259cili informasiya ist\u0259nilirdi. A. Ziyadxanov Vedibasar\u0131n qaymaqam\u0131 X\u0259lil a\u011fa Hac\u0131lar v\u0259 Abbasqulu a\u011fa \u015eadlinskinin h\u0259bsd\u0259n azad edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn M.T\u0259kinskiy\u0259 t\u0259dbir g\u00f6r\u00fclm\u0259sini tap\u015f\u0131rm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Erm\u0259nistandak\u0131 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259 M.T\u0259kinskinin verdiyi m\u0259lumata \u0259saslanaraq, A.Ziyadxanov yaz\u0131rd\u0131 ki, Erm\u0259nistan\u0131n hakimiyy\u0259tini tan\u0131mamaq dal\u011fas\u0131 motivind\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda v\u0259 erm\u0259nil\u0259rin \u0259l\u0259 ke\u00e7irdikl\u0259ri dig\u0259r yerl\u0259rd\u0259 naraz\u0131l\u0131qlar ba\u015flay\u0131b. \u015eahtaxt\u0131da m\u00fcs\u0259lmanlar erm\u0259ni komissar\u0131n\u0131 qovublar. Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti is\u0259 yaranm\u0131\u015f f\u00fcrs\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k m\u00fcbahis\u0259li \u0259razi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin C\u0259nubi Qafqaz respublikalar\u0131 aras\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n konfransda h\u0259llin\u0259 q\u0259d\u0259r iddia etdiyi \u0259razil\u0259rd\u0259 idar\u0259\u00e7iliyi \u00f6z \u0259lin\u0259 almaq v\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n ist\u0259nil\u0259n h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131 d\u0259rhal bo\u011fmaq ist\u0259yirdi. A. Ziyadxanov yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k Araz Respublikas\u0131na h\u0259m maddi, h\u0259m d\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f sursat\u0131 il\u0259 k\u00f6m\u0259klik g\u00f6st\u0259rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Nax\u00e7\u0131vana zabit kadrlar\u0131 v\u0259 100 min rubl v\u0259sait ay\u0131rma\u011f\u0131 t\u0259klif etmi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130yunun 21-d\u0259 M.T\u0259kinskinin xarici i\u015fl\u0259r naziri M.Y.C\u0259f\u0259rova g\u00f6nd\u0259rdiyi daha bir\u00a0 \u015fifr\u0259li teleqramda bildirilirdi ki, Nax\u00e7\u0131van, \u015e\u0259rur, Vedibasar, \u015eahtaxt\u0131 rayonlar\u0131 erm\u0259ni qo\u015funlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n tutulmu\u015fdur v\u0259 erm\u0259ni administrasiyas\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. M.T\u0259kinski Nax\u00e7\u0131van Milli \u015euras\u0131n\u0131n ondan m\u00fctt\u0259fiql\u0259rin komandanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n n\u0259z\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131rma\u011f\u0131 xahi\u015f etmi\u015fdir ki, ingilis general\u0131 Devinin v\u0259 Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 A.Xatisovun v\u0259dl\u0259rin\u0259 baxmayaraq, erm\u0259ni hakimiyy\u0259ti axtar\u0131\u015flara, silahlar\u0131 m\u00fcsadir\u0259 etm\u0259y\u0259 v\u0259 ev \u0259\u015fyalar\u0131n\u0131 talan etm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Milli \u015eura xahi\u015f edir ki, m\u00fctt\u0259fiql\u0259rin komandanl\u0131\u011f\u0131 erm\u0259nil\u0259rin b\u00fct\u00fcn bu qanunsuz \u0259m\u0259ll\u0259rin\u0259 son qoysun. Teleqramda h\u0259m\u00e7inin bildirilirdi ki, Culfa erm\u0259nil\u0259rin \u0259lind\u0259dir, lakin ordubadl\u0131lar erm\u0259nil\u0259ri ora buraxm\u0131rlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1919-cu il iyulun 11-d\u0259 M.T\u0259kinskinin Az\u0259rbaycan xarici i\u015fl\u0259r nazirin\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi \u015fifr\u0259li teleqramda bildirildi ki, B\u00f6y\u00fck Vedid\u0259 erm\u0259ni qo\u015funlar\u0131n\u0131n h\u00fccumlar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131n\u0131b, erm\u0259ni ordusu artilleriyas\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 d\u0259mir yolu x\u0259ttin\u0259 \u00e7\u0259kilib. \u0130r\u0259vana \u00e7oxlu erm\u0259ni yaral\u0131lar\u0131n\u0131n da\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131, \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n erm\u0259ni \u0259sg\u0259rl\u0259rinin say\u0131n\u0131n 200-d\u0259n art\u0131q, yaralanan v\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n erm\u0259ni zabitl\u0259rinin say\u0131n\u0131n on n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7ox olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rl\u0259rin dola\u015fd\u0131\u011f\u0131 teleqramda ifad\u0259 edilmi\u015fdi. Erm\u0259nil\u0259r \u00f6z u\u011fursuzluqlar\u0131n\u0131 Vedibasarda t\u00fcrk \u0259sg\u0259rl\u0259rinin olmas\u0131 il\u0259 izah edirl\u0259r. \u0130ngilisl\u0259r d\u0259 erm\u0259nil\u0259r\u0259 inan\u0131rlar. Orada t\u00fcrk \u0259sg\u0259rl\u0259rinin olmas\u0131n\u0131 M.T\u0259kinski q\u0259ti sur\u0259td\u0259 t\u0259kzib edir. M. T\u0259kinski \u0130r\u0259vandak\u0131 ingilis h\u0259rbi n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyinin a\u00e7\u0131q-a\u015fkar erm\u0259nip\u0259r\u0259st m\u00f6vqe tutdu\u011funu yaz\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Az\u0259rbaycan\u0131n Erm\u0259nistandak\u0131 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259si M. T\u0259kinskinin 1 avqust 1919-cu ild\u0259 xarici i\u015fl\u0259r naziri M.Y.C\u0259f\u0259rova g\u00f6nd\u0259rdiyi teleqramda qeyd edirdi ki, erm\u0259ni qo\u015funlar\u0131 iyulun 4-d\u0259 B\u00f6y\u00fck Vediy\u0259 \u00e7atm\u0131\u015flar v\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar zaman\u0131 ilk at\u0259\u015f erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, B\u00f6y\u00fck Vedid\u0259n olan n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259r Zeynalabdin \u015e\u0131x\u0259li o\u011flu v\u0259 N\u0259srulla b\u0259y B\u0259\u015fir b\u0259y o\u011flu \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bundan sonra B\u00f6y\u00fck vedilil\u0259r d\u0259 at\u0259\u015f a\u00e7m\u0131\u015f, at\u0131\u015fma ax\u015famad\u0259k davam etmi\u015fdir. Ax\u015fam\u00fcst\u00fc erm\u0259nil\u0259r B\u00f6y\u00fck Vedi m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n h\u00fccumuna tab g\u0259tirm\u0259y\u0259r\u0259k d\u00f6y\u00fc\u015f meydan\u0131nda pulemyotlar, m\u0259rmil\u0259r, palatkalar qoyaraq geri \u00e7\u0259kilmi\u015fl\u0259r. M.T\u0259kinski h\u0259min teleqramda Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycandak\u0131 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259si T.Bekzadyan\u0131n B\u00f6y\u00fck Vedi m\u00fcdafi\u0259\u00e7il\u0259rinin k\u0259nardan pulemyotlarla t\u0259min edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 b\u0259yanat\u0131n\u0131n yalan oldu\u011funu, vedilil\u0259rin pulemyotlar\u0131 erm\u0259nil\u0259rl\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 \u0259l\u0259 ke\u00e7irdikl\u0259rini yaz\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">H\u0259min teleqramda M.T\u0259kinski \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u0259 sual verir: \u2013 \u201cN\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn B\u00f6y\u00fck Vedinin m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparma\u011f\u0131 q\u0259rara alm\u0131\u015flar?\u201d Sual\u0131n cavab\u0131nda M.T\u0259kinski yaz\u0131r ki, B\u00f6y\u00fck vedilil\u0259r \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda 300-d\u0259n art\u0131q m\u00fcs\u0259lman k\u0259ndinin erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131n\u0131 v\u0259 on minl\u0259rl\u0259 ki\u015fi, qad\u0131n v\u0259 u\u015faqlar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fckl\u0259rini g\u00f6r\u00fcb m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131rlar. H\u0259r g\u00fcn m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fc, talan edildiyi, e\u015fidilm\u0259mi\u015f zorak\u0131l\u0131qlara m\u0259ruz qoyulduqlar\u0131 b\u00fct\u00f6v rayonlar\u0131n Erm\u0259nistan\u0131n tabe\u00e7iliyind\u0259n imtina etm\u0259l\u0259rini v\u0259 ist\u0259nil\u0259n qon\u015fu \u00f6lk\u0259y\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259k ist\u0259kl\u0259rini M.T\u0259kinski t\u0259bii hal hesab edir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1919-cu il avqustun 2-d\u0259 M.T\u0259kinski Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti ad\u0131ndan Erm\u0259nistan\u0131n xarici i\u015fl\u0259r nazirin\u0259 nota t\u0259qdim edir. Notan\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259 M. T\u0259kinski avqustun 1-d\u0259 xarici i\u015fl\u0259r naziri M.Y.C\u0259f\u0259rova B\u00f6y\u00fck Vedi hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131 faktlar\u0131 t\u0259krar etdikd\u0259n sonra qeyd edir ki, b\u00f6lg\u0259nin m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 onun yan\u0131na g\u0259l\u0259r\u0259k n\u0259ql edirl\u0259r v\u0259 yaz\u0131l\u0131 m\u0259lumat verirl\u0259r ki, \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rind\u0259 Z\u0259ngibasar\u0131n, G\u0259rnibasar\u0131n v\u0259 dig\u0259r rayonlar\u0131n yollar\u0131nda milis formas\u0131 geymi\u015f erm\u0259nil\u0259r m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 nec\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcr, \u0259mlaklar\u0131n\u0131 talan edir, m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n ba\u011flar\u0131nda a\u011faclar\u0131 do\u011fray\u0131r, bostanlar\u0131n\u0131 v\u0259 ba\u011flar\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irirl\u0259r. B\u00f6y\u00fck Vedi \u0259traf\u0131nda t\u0259qrib\u0259n bir ay davam ed\u0259n d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r zaman\u0131 ev-e\u015fiyind\u0259n did\u0259rgin d\u00fc\u015f\u0259n m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n yeti\u015fdirdikl\u0259ri m\u0259hsullar\u0131 erm\u0259nil\u0259r toplay\u0131b aparm\u0131\u015f, yerd\u0259 qalan m\u0259hsulu is\u0259 yand\u0131rm\u0131\u015flar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Daha sonra M.T\u0259kinski yaz\u0131r ki, A\u011fz\u0131bir, M\u0259ng\u00fcs, Milli D\u0259r\u0259si v\u0259 s. K\u0259ndl\u0259rin evl\u0259rind\u0259n did\u0259rgin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f sakinl\u0259rini \u201cErm\u0259nistana x\u0259yan\u0259td\u0259\u201d su\u00e7layaraq, Erm\u0259nistan hakimiyy\u0259tinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri onlar\u0131 \u00f6z do\u011fma k\u0259ndl\u0259rin\u0259 buraxm\u0131rlar. Uzun s\u00fcr\u0259n xahi\u015fl\u0259rd\u0259n sonra b\u0259zi m\u00fcs\u0259lman k\u0259ndl\u0259rinin sakinl\u0259ri \u00f6z k\u0259ndl\u0259rin\u0259 burax\u0131lsalar da, erm\u0259nil\u0259r onlar\u0131n olub-qalan \u0259mlaklar\u0131n\u0131 talan etmi\u015f, bir ne\u00e7\u0259sini \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar d\u0259h\u015f\u0259t i\u00e7\u0259risind\u0259 qa\u00e7\u0131b canlar\u0131n\u0131 qurtarm\u0131\u015flar. M\u00fcs\u0259lmanlar haz\u0131rda M. M.T\u0259kinskid\u0259n xahi\u015f edirl\u0259r ki, lab\u00fcd \u00f6l\u00fcmd\u0259n qurtulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131n Az\u0259rbaycana k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 yard\u0131m etsin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Notan\u0131n sonunda M. T\u0259kinski yaz\u0131r ki, \u0259g\u0259r Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti iki respublika aras\u0131nda xo\u015f m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin qurulmas\u0131n\u0131 ist\u0259yirs\u0259, Erm\u0259nistandak\u0131 m\u00fcs\u0259lmanlar \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00fcquqi z\u0259min yaratmal\u0131, qatill\u0259ri v\u0259 talan\u00e7\u0131lar\u0131 ciddi c\u0259zaland\u0131rmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1919-cu il oktyabr\u0131n 1-d\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d xan T\u0259kinski Az\u0259rbaycan xarici i\u015fl\u0259r nazirinin m\u00fcavini v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin olunur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Az\u0259rbaycan\u0131n Erm\u0259nistandak\u0131 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259si v\u0259zif\u0259sin\u0259 24 avqust 1919-cu ild\u0259 g\u00f6rk\u0259mli Az\u0259rbaycan yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 v\u0259 ictimai-siyasi xadimi \u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y Haqverdiyev t\u0259yin olunmu\u015fdur. Erm\u0259nistanda v\u0259 Qars vilay\u0259tind\u0259 t\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dil\u0259n soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n Birl\u0259\u015fmi\u015f D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin Ali Komissarl\u0131\u011f\u0131na, xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rin Qafqazdak\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131nda, qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259tinin y\u00fcng\u00fcll\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 \u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y Haqverdiyev xeyli i\u015f g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fcr. \u018f. Haqverdiyevin imzas\u0131 il\u0259 arxivl\u0259rd\u0259 saxlan\u0131lan y\u00fczl\u0259rl\u0259 s\u0259n\u0259dd\u0259 o d\u00f6vr\u00fcn m\u0259nz\u0259r\u0259si \u0259ks olunmu\u015fdur. H\u0259min s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259n bir ne\u00e7\u0259si diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259 kimi, Tiflisd\u0259n \u0130r\u0259vana ged\u0259rk\u0259n S\u0259nain v\u0259 Kolagir\u0259n stansiyalar\u0131 aras\u0131nda erm\u0259ni terror\u00e7ular\u0131n\u0131n \u018f. Haqverdiyev\u0259 qar\u015f\u0131 soy\u011fun\u00e7uluqlar\u0131ndan b\u0259hs edir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u018f.Haqverdiyev 1928-ci il mart\u0131n 11-d\u0259 \u0130r\u0259van Dair\u0259 M\u0259hk\u0259m\u0259sinin prokuror m\u00fcavini K.Budaqyana verdiyi izahat\u0131nda hadis\u0259ni bel\u0259 \u015f\u0259rh etmi\u015fdir: \u201cCari il mart\u0131n 7-d\u0259 saat 1.40 d\u0259qiq\u0259d\u0259 m\u0259n Tiflisd\u0259n Az\u0259rbaycana m\u0259xsus 2012 N-li salon-vaqonda \u0130r\u0259vana yola d\u00fc\u015fd\u00fcm. Kupemd\u0259 m\u0259niml\u0259 Samson Stepanovi\u00e7 Harutyunyan gedirdi, qon\u015fu kuped\u0259 is\u0259 M\u0259mm\u0259d Riza H\u00fcseynov v\u0259 familiyas\u0131n\u0131 bilm\u0259diyim iki ir\u0259vanl\u0131 gedirdil\u0259r. Bu sakinl\u0259rd\u0259n \u0259lav\u0259, m\u0259nim m\u00fchafiz\u0259\u00e7il\u0259rim \u0130smay\u0131l R\u0259c\u0259b o\u011flu v\u0259 M\u0259\u015f\u0259di M\u0259mm\u0259d H\u00fcseynov da orada idil\u0259r. Sonrak\u0131 vaqon is\u0259 b\u0259l\u0259d\u00e7inin idi. Dey\u0259s\u0259n, g\u00fcrc\u00fc idi, ad v\u0259 familiyas\u0131n\u0131 bilmir\u0259m. M\u0259nim salonumda yuxar\u0131 qatda iki s\u0259rni\u015fin var idi \u2013 biri 18 ya\u015fl\u0131 o\u011flan \u0130ttaid Camalb\u0259yov v\u0259 Az\u0259rbaycan Himay\u0259darl\u0131q Nazirliyinin Erm\u0259nistandak\u0131 m\u00fcv\u0259kkilliyinin \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 N\u0259srulla \u015eeyxov idi. Gec\u0259 saat 3-d\u0259 vaqonda ba\u015f ver\u0259n s\u0259s-k\u00fcyd\u0259n oyand\u0131m. M\u0259n q\u0131\u015fq\u0131rt\u0131 e\u015fitdim, kims\u0259 ba\u011f\u0131rd\u0131: \u201cHam\u0131s\u0131n\u0131 axtarmal\u0131!\u201d. Salona enlik\u00fcr\u0259k, qarayan\u0131z, balaca saqqall\u0131, \u0259sg\u0259r \u015fineli geyinmi\u015f, furajkal\u0131 bir g\u0259nc daxil oldu. \u018fvv\u0259lc\u0259 onun \u0259lind\u0259 silah g\u00f6rm\u0259dim, sonra o, \u201cBrauninq\u201d sistemli tapan\u00e7a \u00e7\u0131xard\u0131. Onu haradan v\u0259 n\u0259 vaxt \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131n\u0131 bel\u0259 hiss etm\u0259dim. H\u0259min g\u0259nc salondak\u0131 stolun arxas\u0131na ke\u00e7ib s\u0259n\u0259dl\u0259ri t\u0259l\u0259b ed\u0259nd\u0259 m\u0259n ona dedim ki, bu vaqon yoxlan\u0131la bilm\u0259z (\u018f. Haqverdiyev bunu dey\u0259rk\u0259n \u00f6z\u00fcn\u00fcn diplomatik toxunulmazl\u0131q h\u00fcququnu xat\u0131rlad\u0131rm\u0131\u015f \u2014 N.M.). Bu vaxt bir ba\u015fqas\u0131 \u2014 dair\u0259vi papaqda, yek\u0259 \u015fineld\u0259 qap\u0131da g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. M\u0259n v\u0259 Samson Harutyunyan s\u0259n\u0259dl\u0259rimizi g\u00f6st\u0259rdik. Birinci daxil olan s\u0259n\u0259dl\u0259rimiz\u0259 bax\u0131b stolun \u00fcst\u00fcn\u0259 atd\u0131 v\u0259 q\u0131\u015fq\u0131rd\u0131: \u201cHam\u0131s\u0131n\u0131 axtar\u0131n. M\u0259n soru\u015fanda ki, kimdir onlar? \u2014 cavab\u0131nda qap\u0131da dayanan \u201cNaqan\u201d tipli tapan\u00e7an\u0131 m\u0259n\u0259 tu\u015flad\u0131. D\u0259hlizd\u0259 s\u0259s-k\u00fcy e\u015fidilirdi, ayd\u0131n idi ki, orada da bu c\u00fcr hadis\u0259 t\u0259krar olunur. Bu c\u0259nablar t\u0259l\u0259b etdil\u0259r ki, pullar\u0131m\u0131z haradad\u0131r, onlara g\u00f6st\u0259r\u0259k. M\u0259n i\u00e7\u0259risind\u0259 be\u015f milyon 400 min manat (250-lik \u0259skinasla 2 milyon Zaqafqaziya bonu v\u0259 50-lik \u0259skinasla 68 pa\u00e7kada h\u0259r birind\u0259 50.000 olmaqla 3.400.000 Az\u0259rbaycan bonu ) olan s\u0259b\u0259ti onlara g\u00f6st\u0259rdim. S.Harutyan\u0131n yol \u00e7antas\u0131ndan t\u0259qrib\u0259n 300.000 rubl v\u0259 cibind\u0259n is\u0259 10.000 rubl g\u00f6t\u00fcrd\u00fcl\u0259r. Bizim b\u00fct\u00fcn y\u00fckl\u0259rimizi axtard\u0131lar v\u0259 m\u0259nim z\u0259ncirli q\u0131z\u0131l saat\u0131m\u0131, 17 min manat d\u0259y\u0259rind\u0259 brilliant sanca\u011f\u0131m\u0131 (inci\u00e7i\u00e7\u0259yinin buda\u011f\u0131 \u015f\u0259klind\u0259 ) v\u0259 10 min manatl\u0131q brilliant s\u0131r\u011fam\u0131 g\u00f6t\u00fcrd\u00fcl\u0259r. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, saatla birlikd\u0259 40 min manatl\u0131q mal\u0131m\u0131 g\u00f6t\u00fcrd\u00fcl\u0259r&#8230;\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y daha sonra izahat\u0131nda \u015eeyxovun \u00fcst\u00fcnd\u0259n he\u00e7 n\u0259 tapmad\u0131qlar\u0131ndan apar\u0131b onu \u201c\u00e7\u0131xd\u0131m\u201d etm\u0259k ist\u0259dikl\u0259rini bildirir. O, m\u00fchafiz\u0259\u00e7il\u0259rinin silahlar\u0131n\u0131 da quldurlar\u0131n g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fcn\u00fc yaz\u0131r. Qeyd edir ki, quldurlar S. Harutyunyandan pullar\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u0259nd\u0259 onu po\u00e7tla \u00f6z\u00fcn\u0259 qaytaracaqlar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u0259dil\u0259r v\u0259 vaqondan \u00e7\u0131xark\u0259n i\u00e7\u0259ri birinci daxil olan quldur onunla \u0259ll\u0259 xudahafizl\u0259\u015fdi. Soy\u011fun\u00e7ular vaqondan \u00e7\u0131xd\u0131qdan sonra g\u00fccl\u00fc yayl\u0131m at\u0259\u015fi e\u015fitdik v\u0259 fikirl\u0259\u015fdik ki, bizim vaqonu at\u0259\u015f\u0259 tuturlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u018f.Haqverdiyev prokuror m\u00fcavinin\u0259 verdiyi izahat\u0131nda S. Harutyunyan\u0131n quldurlarla \u0259lbir olmas\u0131na i\u015far\u0259 edir. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, quldurlar \u018f.Haqverdiyevin h\u0259l\u0259 Bak\u0131da ik\u0259n diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259lik \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t x\u0259zin\u0259sind\u0259n n\u0259 q\u0259d\u0259r pul g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc, n\u0259 vaxt, hans\u0131 qatarla yola d\u00fc\u015f\u0259c\u0259yini \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n bilirl\u0259rmi\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Quldurlar basq\u0131n m\u0259qam\u0131n\u0131 da \u00e7ox d\u0259qiqlikl\u0259 hesablay\u0131blarm\u0131\u015f. Bel\u0259 ki, S\u0259nain stansiyas\u0131ndan \u00e7\u0131xan qatar Kober dayanaca\u011f\u0131na \u00e7atmam\u0131\u015f, d\u0259r\u0259d\u0259 saxlan\u0131lm\u0131\u015f, quldurlar \u00f6z i\u015fl\u0259rini g\u00f6r\u00fcb qurtard\u0131qdan v\u0259 g\u00fccl\u00fc yayl\u0131m at\u0259\u015find\u0259n sonra h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hadis\u0259d\u0259n 10-15 d\u0259qiq\u0259 sonra qatar Kolagir\u0259n stansiyas\u0131na \u00e7at\u0131r. \u018f. Haqverdiyev m\u00fchafiz\u0259 d\u0259st\u0259sinin r\u0259isi Zilveriyana hadis\u0259 haqq\u0131nda m\u0259lumat verir v\u0259 quldurlar\u0131n t\u0259qib olunmas\u0131n\u0131 xahi\u015f edir. O, h\u0259tta quldurlar\u0131 tutacaqlar\u0131 t\u0259qdird\u0259 d\u0259st\u0259nin h\u0259r bir \u00fczv\u00fcn\u0259 1500 rubl v\u0259d edir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130zahatdan quldurlar\u0131n ancaq \u018f.Haqverdiyevi qar\u0259t etm\u0259k niyy\u0259tind\u0259 olduqlar\u0131 ayd\u0131nla\u015f\u0131r. Bel\u0259 ki, \u018f.Haqverdiyev g\u00f6st\u0259rir ki, bizi soyduqlar\u0131 vaxt t\u0259xmin\u0259n 20 quldur vaqonu m\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131bm\u0131\u015f. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, Az\u0259rbaycan\u0131n diplomatik missiyas\u0131n\u0131n vaqonuna biti\u015fik Amerika missiyas\u0131n\u0131n vaqonu imi\u015f v\u0259 h\u0259min vaqonda doktor A\u015fer \u00f6z kuryeri il\u0259 birlikd\u0259 7 milyon (pulun vahidi g\u00f6st\u0259rilmir) apar\u0131rlarm\u0131\u015f. Ancaq qar\u0259t edil\u0259n t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan vaqonu olur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u018f. Haqverdiyev mart\u0131n 8-d\u0259 Kolagir\u0259n stansiyas\u0131ndan Az\u0259rbaycan\u0131n G\u00fcrc\u00fcstandak\u0131 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259sin\u0259 teleqram vuraraq qar\u0259t edildikl\u0259rini bildirir, hadis\u0259ni Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131rma\u011f\u0131 v\u0259 t\u0259cili t\u0259dbir g\u00f6rm\u0259yi t\u0259l\u0259b edir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Teleqramda \u201cbiziml\u0259 birlikd\u0259 n\u00fcmay\u0259nd\u0259 Samson Harutyunyan da qar\u0259t edilib\u201d ifad\u0259sini i\u015fl\u0259tm\u0259kl\u0259 \u018f.Haqverdiyev cinay\u0259tin k\u0259l\u0259fini haradan \u00e7\u00f6z\u0259l\u0259m\u0259y\u0259 i\u015far\u0259 vurur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu\u00a0 hadis\u0259d\u0259n sonra Az\u0259rbaycan\u0131n G\u00fcrc\u00fcstandak\u0131 daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Erm\u0259nistan\u0131n G\u00fcrc\u00fcstandak\u0131 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259sin\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259r\u0259k t\u0259dbir g\u00f6r\u00fclm\u0259sini t\u0259l\u0259b edir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Az\u0259rbaycan X\u0130N hadis\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 Erm\u0259nistan\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fc g\u00f6t\u00fcrm\u0259sini t\u0259l\u0259b etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Britaniya Ali Komissarl\u0131\u011f\u0131na m\u00fcraci\u0259t edir. Erm\u0259nistan n\u00fcmay\u0259nd\u0259si \u00f6z h\u00f6kum\u0259ti ad\u0131ndan Britaniya Ali Komissarl\u0131\u011f\u0131na cavab verir ki, qar\u0259t Erm\u0259nistanla G\u00fcrc\u00fcstan aras\u0131ndak\u0131 neytral zonada t\u00f6r\u0259dilib. H\u0259m\u00e7inin bildirilir ki, Erm\u0259nistan polisl\u0259ri axtar\u0131\u015f apard\u0131qlar\u0131 zaman G\u00fcrc\u00fcstan polisl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259rksilah edilibl\u0259r. Neytral zonaya Amerika general qubernatoru n\u0259zar\u0259t etdiyini b\u0259han\u0259 g\u0259tir\u0259r\u0259k Erm\u0259nistan n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyi m\u0259hz birinci \u00fcnvana m\u00fcraci\u0259t etm\u0259yi m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Uzun s\u00fcr\u0259n yaz\u0131\u015fmalardan bir n\u0259tic\u0259 hasil olmur. Erm\u0259ni quldurlar\u0131n\u0131n t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri cinay\u0259t adi quldurluq hadis\u0259si deyildi. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 100 mind\u0259n art\u0131q qa\u00e7q\u0131n, yetimxanalarda, lazaretl\u0259rd\u0259 kims\u0259siz u\u015faq v\u0259 qocalar d\u0259h\u015f\u0259tli acl\u0131q ke\u00e7irirdil\u0259r. \u018f. Haqverdiyevin Bak\u0131dan g\u0259tirdiyi pullar onlar\u0131n \u0259rzaqla t\u0259minat\u0131na s\u0259rf olunmal\u0131 idi ki, erm\u0259nil\u0259r d\u0259 onlar\u0131 bu imkandan m\u0259hrum etmi\u015f, v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rinin daha da a\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015fdular.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Himay\u0259darl\u0131q Nazirliyinin Erm\u0259nistandak\u0131 m\u00fcv\u0259kkili Teymur b\u0259y Makinskinin 11 noyabr 1919-cu ild\u0259 nazirliy\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi m\u0259ruz\u0259sind\u0259 Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tinin \u0259sl simas\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131rd\u0131: \u201c1918-ci ilin fevral\u0131ndan davam ed\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 0,5 milyon \u0259hali dil\u0259n\u00e7i v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb (Nax\u00e7\u0131van q\u0259zas\u0131ndan, \u015e\u0259rur m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259n, S\u00fcrm\u0259li m\u0259nt\u0259q\u0259sinin 2-3-c\u00fc polis sah\u0259l\u0259rind\u0259n v\u0259 Z\u0259ngibasar rayonundan ba\u015fqa). H\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 m\u00fcs\u0259lman \u0259hali h\u0259r \u015feyini itirib. Da\u011f\u0131nt\u0131ya m\u0259ruz qoyulan rayonlarda \u0259hali 200 min n\u0259f\u0259rd\u0259n art\u0131qd\u0131r. Onlar x\u0259st\u0259likd\u0259n v\u0259 acl\u0131qdan m\u0259hv olurlar, d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 talanlara v\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlara m\u0259ruz qal\u0131blar. Bu kateqoriyaya \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131, Z\u0259ngibasar\u0131n G\u00f6yk\u00fcmb\u0259t, Arbat, A\u011fcaq\u0131\u015flaq v\u0259 \u00c7arbax k\u0259ndl\u0259ri aiddir. Q\u0259ti dem\u0259k olar ki, \u00f6l\u0259nl\u0259rin say\u0131 100-120 min n\u0259f\u0259rdir. 50 min n\u0259f\u0259r Az\u0259rbaycana qa\u00e7q\u0131n kimi g\u0259lib. T\u0259qrib\u0259n bir o q\u0259d\u0259r \u0130r\u0259vanda, Z\u0259ngibasar rayonunda, S\u00fcrm\u0259li q\u0259zas\u0131n\u0131n 2 m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 v\u0259 E\u00e7mi\u0259dzind\u0259 ya\u015fay\u0131r. Qalan qa\u00e7q\u0131nlar Nax\u00e7\u0131van q\u0259zas\u0131na, \u015e\u0259rur m\u0259nt\u0259q\u0259sin\u0259, S\u00fcrm\u0259li q\u0259zas\u0131n\u0131n 3-c\u00fc sah\u0259sin\u0259 v\u0259 Qars vilay\u0259tinin Qa\u011f\u0131zman dair\u0259sin\u0259 s\u0131\u011f\u0131n\u0131blar. B\u0259zil\u0259ri Maku xanl\u0131\u011f\u0131na v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 \u0259razisin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcbl\u0259r. \u0130ndiki m\u0259qamda 50 min n\u0259f\u0259r\u0259 \u0259rzaq yard\u0131m\u0131 (un, tax\u0131l v\u0259 \u00e7\u00f6r\u0259k \u015f\u0259klind\u0259) g\u00f6st\u0259rilm\u0259lidir. \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 acl\u0131q ke\u00e7ir\u0259n \u0259halinin say\u0131 8 min n\u0259f\u0259rdir\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1919-cu il noyabr\u0131n 23-d\u0259 Tiflisd\u0259 \u00fc\u00e7 C\u0259nubi Qafqaz respublikas\u0131n\u0131n t\u0259msil\u00e7il\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 s\u00fclh konfrans\u0131 ke\u00e7irilir. Erm\u0259nistanla Az\u0259rbaycan aras\u0131nda ba\u011flanan sazi\u015fi Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n ba\u015f nazirl\u0259ri N. Usubb\u0259yov v\u0259 A. Xatisov, t\u0259minat\u00e7\u0131 sif\u0259ti il\u0259 AB\u015e t\u0259r\u0259find\u0259n C. Rey v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n xarici i\u015fl\u0259r naziri E. Gege\u00e7kori imzalam\u0131\u015fd\u0131lar. Sazi\u015fd\u0259 Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tl\u0259ri raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259lmi\u015fdil\u0259r ki, bundan sonra silaha \u0259l atmayacaqlar, h\u0259r iki h\u00f6kum\u0259t Z\u0259ng\u0259zura ged\u0259n yollar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u0259c\u0259k, s\u0259rh\u0259d m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri d\u0259 daxil olmaqla, b\u00fct\u00fcn m\u00fcbahis\u0259li probleml\u0259r s\u00fclh konfrans\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131na q\u0259d\u0259r yaln\u0131z s\u00fclh yolu il\u0259 h\u0259ll edil\u0259c\u0259kdir. Bar\u0131\u015f\u0131q \u0259ld\u0259 edilm\u0259dikd\u0259 polkovnik Ceyms Rey m\u00fcnsifl\u0259r m\u0259hk\u0259m\u0259si sif\u0259tind\u0259 t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u0259c\u0259k, dan\u0131\u015f\u0131qlar aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn iki \u00f6lk\u0259 b\u0259rab\u0259r sayda n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259r se\u00e7\u0259c\u0259k v\u0259 m\u00fcbahis\u0259li m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r m\u00fczakir\u0259 edil\u0259c\u0259k, t\u0259r\u0259fl\u0259r bu sazi\u015fin m\u00fcdd\u0259alar\u0131na vicdanla \u0259m\u0259l ed\u0259c\u0259kl\u0259r. Lakin \u0259vv\u0259ll\u0259r oldu\u011fu kimi, bu d\u0259f\u0259 d\u0259 erm\u0259nil\u0259r yaranm\u0131\u015f f\u00fcrs\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k yeni-yeni Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rini i\u015f\u011fal etmi\u015fl\u0259r. Onlar Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259finin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 m\u0259h\u0259l qoymadan i\u015f\u011fal\u0131 davam etdirmi\u015f v\u0259 1920-ci il yanvar\u0131n 21-d\u0259n 26-d\u0259k\u00a0 Z\u0259ng\u0259zurun 3-c\u00fc sah\u0259sind\u0259 48, 4-c\u00fc sah\u0259sind\u0259 3 k\u0259ndi i\u015f\u011fal ed\u0259r\u0259k b\u00fct\u00fcn k\u0259ndl\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131n\u0131 ba\u015fa \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u018fbd\u00fcrr\u0259him b\u0259y Haqverdiyevin, n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 Abbas\u0259li b\u0259y Makinskinin v\u0259 N\u0259srulla \u015eeyxovun verdikl\u0259ri m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, Araz v\u0259 Tarasum \u00e7aylar\u0131n\u0131n o biri sahilind\u0259, Uluxanl\u0131 stansiyas\u0131ndan 17 verst m\u0259saf\u0259d\u0259, daha t\u0259hl\u00fck\u0259siz yerd\u0259 mal-m\u00fclk\u00fc talan edilmi\u015f v\u0259 tamamil\u0259 yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f 50 min qa\u00e7q\u0131n topla\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. N\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin s\u0259r\u0259ncam\u0131nda 14 n\u0259f\u0259r \u0259m\u0259kda\u015f var idi ki, onlar\u0131n da v\u0259zif\u0259si \u0130r\u0259vandak\u0131 qa\u00e7q\u0131nlar\u0131 himay\u0259 ed\u0259r\u0259k, onlar\u0131 g\u00f6nd\u0259rm\u0259kd\u0259n ibar\u0259t idi. \u0130r\u0259vandan 20 verstd\u0259n art\u0131q uzaq m\u0259saf\u0259d\u0259 olan qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n is\u0259 taleyin h\u00f6km\u00fcn\u0259 burax\u0131ld\u0131qlar\u0131 protokolda qeyd edilirdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Himay\u0259darl\u0131q Nazirliyinin m\u00fcv\u0259kkili Abbas\u0259li b\u0259y Makinskinin (Teymur b\u0259y Makinskinin \u0259misi o\u011flu idi. 1908-ci ild\u0259 Peterburq Universitetinin h\u00fcquq fak\u00fclt\u0259sini bitirmi\u015fdir. Sonradan \u0130r\u0259vandak\u0131 daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Rus, ingilis, frans\u0131z v\u0259 alman dill\u0259rini bildiyi \u00fc\u00e7\u00fcn diplomatik dan\u0131\u015f\u0131qlarda az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etmi\u015fdir. O, 1918-ci ilin pay\u0131z\u0131nda Nax\u00e7\u0131vanda qurulan Araz-T\u00fcrk H\u00f6kum\u0259tinin f\u0259allar\u0131ndan olmu\u015fdur.- N.M.) v\u0259 doktor Q\u0259nizad\u0259nin 21 dekabr 1919-cu ild\u0259 nazirliy\u0259 g\u00f6nd\u0259rdikl\u0259ri hesabatlar \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlanan m\u0259ruz\u0259d\u0259 bildirilirdi ki, 1919-cu ilin pay\u0131z\u0131na q\u0259d\u0259r \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda v\u0259 C\u0259nub-Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanda qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n say\u0131 150 min\u0259 \u00e7at\u0131r. \u0130r\u0259van q\u0259zas\u0131nda 25 mind\u0259n art\u0131q, E\u00e7mi\u0259dzin q\u0259zas\u0131nda da bir o q\u0259d\u0259r, \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 13 min qa\u00e7q\u0131n v\u0259 yerli \u0259hali toplan\u0131b. Novo-B\u0259yazid q\u0259zas\u0131nda G\u00f6y\u00e7\u0259 g\u00f6l\u00fcn\u00fcn \u015f\u0259rq sahili istisna olmaqla m\u00fcs\u0259lman qalmay\u0131b. Haz\u0131rda b\u00fct\u00fcn qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n say\u0131 70-80 min aras\u0131ndad\u0131r v\u0259 onlar, \u0259sas\u0259n, B\u00f6y\u00fck Vedi, Aral\u0131x, Ba\u015fk\u0259nd, Yengic\u0259 v\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda c\u0259ml\u0259\u015fibl\u0259r. A.Makinski qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259tinin h\u0259ddind\u0259n art\u0131q a\u011f\u0131r oldu\u011funu, \u00e7\u00f6r\u0259k tap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, m\u00fcs\u0259lman k\u0259ndl\u0259rind\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n g\u0259l\u0259n erm\u0259ni qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n\u0131n m\u0259skunla\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131, ev sahibl\u0259rinin is\u0259 evsiz-e\u015fiksiz, ac-yalavac qald\u0131qlar\u0131n\u0131 bildirir. M\u0259ruz\u0259d\u0259 h\u0259m\u00e7inin, t\u0259kc\u0259 1919-cu il avqustun 2-ci yar\u0131s\u0131nda E\u00e7mi\u0259dzin, Novo-B\u0259yazid v\u0259 S\u00fcrm\u0259li q\u0259zalar\u0131nda 50-d\u0259n art\u0131q m\u00fcs\u0259lman k\u0259ndinin da\u011f\u0131d\u0131ld\u0131\u011f\u0131\u00a0 da \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Erm\u0259nistan ordusunun n\u00f6vb\u0259ti h\u0259d\u0259fi \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 d\u0259st\u0259l\u0259rinin g\u00fccl\u00fc oldu\u011fu Z\u0259ngibasar b\u00f6lg\u0259si idi. Az\u0259rbaycan X\u0130N-in dekabr\u0131n 27-d\u0259 Erm\u0259nistan X\u0130N-\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi teleqramda deyilirdi: \u201cBu g\u00fcn ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, dekabr\u0131n 21-d\u0259 Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti Z\u0259ngibasar rayonunun m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131na qar\u015f\u0131 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlara ba\u015flay\u0131b. H\u0259min g\u00fcn Qar\u011fabazar k\u0259ndi talan edilib v\u0259 da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b. Ay\u0131n 22-d\u0259 h\u0259min aqib\u0259ti Uluxanl\u0131 k\u0259ndi ya\u015fay\u0131b. \u0130ndi d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r \u00c7obank\u0259r\u0259 v\u0259 Qaraq\u0131\u015flaq k\u0259ndl\u0259rind\u0259 gedir. \u018fg\u0259r bunlar do\u011frudursa, dem\u0259li, Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 pozmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan X\u0130N Erm\u0259nistan X\u0130N-\u0259 Z\u0259ngibasar\u0131n m\u00fcs\u0259lman k\u0259ndl\u0259rin\u0259 erm\u0259ni h\u00fccumlar\u0131n\u0131 dayand\u0131rmaq haqq\u0131nda teleqram\u0131n sur\u0259tini Fransan\u0131n v\u0259 \u0130taliyan\u0131n h\u0259rbi missiyalar\u0131na v\u0259 M\u00fctt\u0259fiq D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin Qafqazdak\u0131 Ali Komissar\u0131na v\u0259 Britaniyan\u0131n Ali Komissar\u0131na da g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Az\u0259rbaycan\u0131n Erm\u0259nistandak\u0131 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyind\u0259n Mir Mahmud Mirbabayev 25 yanvar 1920-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan X\u0130N-\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi m\u0259xfi m\u0259ktubunda g\u00f6st\u0259rirdi ki, \u201cerm\u0259ni silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri Z\u0259ng\u0259zuru m\u00fcs\u0259lmanlardan tamamil\u0259 t\u0259mizl\u0259m\u0259kl\u0259 Paris S\u00fclh Konfrans\u0131n\u0131 fakt qar\u015f\u0131s\u0131nda qoymaq ist\u0259yirl\u0259r. Z\u0259ng\u0259zurda Ox\u00e7u, \u015eabadin v\u0259 G\u0131\u011f\u0131 d\u0259r\u0259sind\u0259ki k\u0259ndl\u0259ri viran qoyan erm\u0259nil\u0259rin m\u0259qs\u0259di Ordubad istiqam\u0259tind\u0259 ir\u0259lil\u0259yib \u018fylisd\u0259ki q\u00fcvv\u0259l\u0259rl\u0259 birl\u0259\u015fdikd\u0259n sonra Nax\u00e7\u0131van\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259kdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131n Z\u0259ngibasar nahiy\u0259sinin m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n m\u00fcv\u0259kkill\u0259ri Mir Mahmud Mirbabayev v\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d Rzayev 3 yanvar 1920-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n G\u00fcrc\u00fcstandak\u0131 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin\u0259 g\u00f6nd\u0259rdikl\u0259ri m\u0259ktubda M\u00fctt\u0259fiq D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin Ali Komissar\u0131 il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 bilm\u0259dikl\u0259rind\u0259n, onlar\u0131n Z\u0259ngibasar m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 dair m\u0259ruz\u0259l\u0259rini Ali Komissara \u00e7atd\u0131rma\u011f\u0131 xahi\u015f edirdil\u0259r. Onlar h\u0259r bir gecikil\u0259n saat\u0131n minl\u0259rl\u0259 m\u00fcs\u0259lman ail\u0259sinin m\u0259hvi dem\u0259k oldu\u011funu \u00f6z m\u00fcraci\u0259tl\u0259rind\u0259 ifad\u0259 edirdil\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130r\u0259van qrupunun r\u0259hb\u0259ri, general-mayor \u015eelkovnikovun 8 mart 1920-ci ild\u0259 Erm\u0259nistan qo\u015funlar\u0131n\u0131n komandan\u0131na g\u00f6nd\u0259rdiyi m\u0259ktubunda bildirilirdi ki, Z\u0259ngibasar m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n tutduqlar\u0131 m\u00f6vqenin t\u0259hdidedici v\u0259 \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 yax\u0131n olmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq t\u0259rksilah \u0259m\u0259liyyat\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 onlar\u0131n diz \u00e7\u00f6kd\u00fcr\u00fclm\u0259si z\u0259ruridir. \u018fg\u0259r diplomatik t\u0259sirl\u0259r n\u0259tic\u0259siz qalsa, onda h\u0259rbi g\u00fcc\u0259 \u0259l atmaq v\u0259 h\u0259min \u0259razinin \u0259halisini zor g\u00fcc\u00fcn\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259k v\u0259 Z\u0259ngibasar rayonunu m\u00fcs\u0259lman \u00fcns\u00fcrl\u0259rind\u0259n tamamil\u0259 t\u0259mizl\u0259m\u0259k laz\u0131m g\u0259l\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u018f.Haqverdiyev Erm\u0259nistanda daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259 v\u0259zif\u0259sind\u0259n istefa verdikd\u0259n sonra mart\u0131n 16-da onun yerin\u0259 Himay\u0259darl\u0131q Nazirliyinin Erm\u0259nistandak\u0131 m\u00fcv\u0259kkili Teymur b\u0259y Makinski t\u0259yin edilmi\u015fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Teymur b\u0259y M\u0259h\u0259mm\u0259dqulu xan o\u011flu Makinski 1874-c\u00fc ild\u0259 \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olmu\u015fdu. \u0130r\u0259vanda ya\u015fayan Maku xanlar\u0131n\u0131n t\u00f6r\u0259m\u0259l\u0259rind\u0259n idi. O, \u0130r\u0259van gimnaziyas\u0131n\u0131, 1916-c\u0131 ild\u0259 Var\u015fava Universitetinin h\u00fcquq fak\u00fclt\u0259sini birinci d\u0259r\u0259c\u0259li diplomla bitirmi\u015fdi. \u0130ctimai-siyasi xadim Teymur b\u0259y Makinski C\u0259nubi Qafqaz Seyminin M\u00fcs\u0259lman fraksiyas\u0131n\u0131n v\u0259 Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc olmu\u015fdu. Milli \u015euran\u0131n 19 noyabr 1918-ci il tarixli \u201cAz\u0259rbaycan M\u0259clisi-M\u0259busan\u0131n\u0131n (parlamentinin) t\u0259sisi haqq\u0131nda\u201d Qanununa \u0259sas\u0259n, se\u00e7kisiz Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti Parlamentinin t\u0259rkibin\u0259 daxil edilmi\u015fdi. T.Makinski 1918-ci ilin iyun-oktyabr aylar\u0131nda Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti \u0259dliyy\u0259 nazirinin m\u00fcavini, oktyabr\u0131n 20-d\u0259n dekabr\u0131n sonunad\u0259k Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti yan\u0131nda diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fdi. O, \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n erm\u0259ni z\u00fclm\u00fcnd\u0259n qorunmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 1919-cu ilin yanvar\u0131nda Bak\u0131da t\u0259sis edilmi\u015f \u0130r\u0259van Quberniyas\u0131 H\u0259myerlil\u0259ri C\u0259miyy\u0259ti \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin s\u0259dri se\u00e7ilmi\u015fdi. Teymur b\u0259y Makinski 1918-ci il dekabr\u0131n 26-dan 1919-cu il mart\u0131n 14-\u0259 q\u0259d\u0259r F\u0259t\u0259li xan Xoyskinin 3-c\u00fc h\u00f6kum\u0259t kabin\u0259sind\u0259 \u0259dliyy\u0259 naziri v\u0259zif\u0259sini icra etmi\u015fdir. O, 1919-cu ilin iyunundan 1920-ci ilin yanvar\u0131na q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan h\u0259rbi m\u0259hk\u0259m\u0259sinin s\u0259dri, 1920-ci ilin mart\u0131ndan Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti yan\u0131nda diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259si olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin s\u00fcqutundan sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 onun taleyi haqq\u0131nda s\u0259hih m\u0259lumat yoxdur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1920-ci ilin aprelind\u0259 Az\u0259rbaycanda bol\u015fevikl\u0259rin hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 almas\u0131ndan sonra yaranm\u0131\u015f f\u00fcrs\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n erm\u0259nil\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rin\u0259 h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fc daha da geni\u015fl\u0259ndirmi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li>Makinski 2 may 1920-ci ild\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 hesabat\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u0259n y\u00fczl\u0259rl\u0259 soyda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n onun yan\u0131na g\u0259lib erm\u0259nil\u0259rin onlar\u0131 m\u0259ruz qoyduqlar\u0131 v\u0259h\u015filik\u0259rd\u0259n \u015fikay\u0259tl\u0259ndikl\u0259rini qeyd edir. O, yaz\u0131rd\u0131: \u201cErm\u0259nil\u0259r dinc \u0259halinin evl\u0259rin\u0259 h\u00fccum edib, \u00e7ox zaman onlar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcr, h\u0259bs edir, \u0259mlaklar\u0131n\u0131 m\u00fcsadir\u0259 edirl\u0259r. \u0130ndiy\u0259d\u0259k zorak\u0131l\u0131\u011fa g\u00f6r\u0259 kims\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131lmay\u0131b. Mart\u0131n 21-d\u0259 m\u00fcs\u0259lman \u0259halinin v\u0259ziyy\u0259ti bar\u0259d\u0259 Erm\u0259nistan X\u0130N-\u0259 m\u0259lumat vermi\u015f\u0259m. Bundan bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn sonra E\u00e7mi\u0259dzin q\u0259zas\u0131n\u0131n T\u0259kiy\u0259, \u00dc\u015f\u00fc, N\u0259zravan v\u0259 dig\u0259r k\u0259ndl\u0259rin darmada\u011f\u0131n edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat ald\u0131m&#8230; Mart\u0131n 19-da erm\u0259ni silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin Vedibasara h\u00fccumu ba\u015fland\u0131. M\u0259n d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 bu bar\u0259d\u0259 notalar verdim. Lakin n\u0259tic\u0259si olmad\u0131. \u018fksin\u0259, yenid\u0259n ba\u015flad\u0131. B\u00fct\u00fcn bunlar onu g\u00f6st\u0259rir ki, Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tind\u0259n m\u00fcs\u0259lman \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 xo\u015f m\u00fcnasib\u0259t g\u00f6zl\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil.\u201d T. Makinski h\u0259m\u00e7inin hesabat\u0131nda diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131qlar\u0131 zorak\u0131l\u0131qlardan da b\u0259hs edir.<\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify;\">Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti \u0130r\u0259van quberniyas\u0131 \u0259razisind\u0259 m\u00f6vcudlu\u011funu qoruya bil\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halini acl\u0131qdan, s\u0259fal\u0259td\u0259n qurtarmaq, erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 duru\u015f g\u0259tirm\u0259k u\u00e7un diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259lik vasit\u0259siil\u0259 Z\u0259ngibasar Milli \u015euras\u0131na m\u00fct\u0259madi olaraq pul g\u00f6nd\u0259rirdi. 1920-ci il aprelin 4-d\u0259 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131n Z\u0259ngibasara apard\u0131qlar\u0131 pullar\u0131 Erm\u0259nistan k\u0259\u015ffiyyat\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irmi\u015fdi. Bu bar\u0259d\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n ba\u015f naziri A.Xatisov h\u0259min vaxt Tiflisd\u0259 Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar aparan xarici i\u015fl\u0259r naziri A.Ohancanyana \u0130r\u0259vandan g\u00f6nd\u0259rdiyi m\u0259ktubunda bel\u0259 m\u0259lumat verir: \u201cMakinski aprelin 4-d\u0259 \u00fc\u00e7 n\u0259f\u0259rl\u0259, \u00f6z ma\u015f\u0131n\u0131 il\u0259 Z\u0259ngibasara 600000 rubl g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdir. Bizim yoldak\u0131 postumuz onlar\u0131 yaxalam\u0131\u015f, h\u0259bs etmi\u015f v\u0259 \u0130r\u0259vana m\u0259ruz\u0259 etmi\u015fdir. Yolda onlar h\u0259r \u015feyi anlam\u0131\u015f v\u0259 Makinskini \u0259l\u0259 vermi\u015fl\u0259r. \u0130\u015f m\u0259hk\u0259m\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fck hay-k\u00fcy yaradacaq. Makinskinin h\u0259l\u0259lik onlar\u0131n ifad\u0259l\u0259rind\u0259n x\u0259b\u0259ri yoxdur, lakin hiss edir ki, biz h\u0259r \u015feyi bilirik. M\u00fcst\u0259ntiq onu dindirmi\u015fdir. O, i\u015far\u0259 vurur ki, onun missiyas\u0131nda hans\u0131sa \u201chadis\u0259\u201d ba\u015f vermi\u015fdir v\u0259 deyir ki, Xoyski il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259lidir. O, sabah Tiflis\u0259 gedir. Bu bar\u0259d\u0259 yaln\u0131z n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tin\u0259 v\u0259 Tumanovdan\u00a0 ba\u015fqa he\u00e7 kim\u0259 dem\u0259yin. Daha ba\u015fqa izl\u0259r\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259l\u0259 ki, i\u015f m\u0259xfi apar\u0131l\u0131r.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">H\u0259bs edil\u0259c\u0259yini hiss ed\u0259n T.Makinski may\u0131n 28-d\u0259 \u0130r\u0259van\u0131 q\u0259fild\u0259n t\u0259rk edir v\u0259 diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259 v\u0259zif\u0259sini Adil Qiyasb\u0259yov icra etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. \u0130yunun 15-d\u0259 Erm\u0259nistan X\u0130N Az\u0259rbaycanda bol\u015fevik h\u00f6kum\u0259tinin qurulmas\u0131n\u0131 s\u0259b\u0259b g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k, diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 xitam verildiyini bildirir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bak\u0131ya qay\u0131dan T.Makinski Sovet Az\u0259rbaycan\u0131n\u0131n Xarici \u0130\u015fl\u0259r Komissarl\u011f\u0131na\u00a0 yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumatda diplomatik f\u0259aliyy\u0259tl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful oldu\u011fu d\u00f6vrd\u0259 x\u0259rcl\u0259nmi\u015f pullar\u0131n d\u0259qiq hesabat\u0131n\u0131 verir v\u0259 bununla da bol\u015fevik h\u00f6kum\u0259ti qar\u015f\u0131s\u0131nda maliyy\u0259 hesabat\u0131 verm\u0259kl\u0259, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 ona qar\u015f\u0131 s\u00fcr\u00fcl\u0259 bil\u0259c\u0259k ittihamlar\u0131 \u00f6nl\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7ox t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, Az\u0259rbaycan\u0131n Erm\u0259nistandak\u0131 daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyind\u0259 saxlan\u0131lan s\u0259n\u0259dl\u0259rin sonrak\u0131 aqib\u0259ti m\u0259lum deyil. Ola bilsin ki, n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlikl\u0259ri bax\u0131m\u0131ndan ya h\u0259min s\u0259n\u0259dl\u0259ri m\u0259hv etmi\u015f, ya da da\u015fnak h\u00f6kum\u0259tinin \u0259lin\u0259 ke\u015fmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><em>Nazim MUSTAFA,<br \/>\nAMEA Tarix \u0130nstitutunun \u0259m\u0259kda\u015f\u0131,<br \/>\nD\u00f6vl\u0259t m\u00fckafat\u0131 laureat\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong> \u201cXalq q\u0259zeti\u201d, 28, 30 may 2015-ci il<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<a href=\"http:\/\/www.xalqqazeti.com\/az\/news\/politics\/57956\">www.xalqqazeti.com\/az\/news\/politics\/57956<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/www.xalqqazeti.com\/az\/news\/politics\/58019\">www.xalqqazeti.com\/az\/news\/politics\/58019<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<div class=\"pdf24Plugin-cp\"> \t<form name=\"pdf24Form0\" method=\"post\" action=\"https:\/\/doc2pdf.pdf24.org\/wordpress.php\" target=\"pdf24PopWin\" onsubmit=\"var pdf24Win = window.open('about:blank', 'pdf24PopWin', 'resizable=yes,scrollbars=yes,width=600,height=250,left='+(screen.width\/2-300)+',top='+(screen.height\/3-125)+''); pdf24Win.focus(); if(typeof pdf24OnCreatePDF === 'function'){void(pdf24OnCreatePDF(this,pdf24Win));}\"> \t\t<input type=\"hidden\" name=\"blogCharset\" value=\"Cw1x07UAAA==\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogPosts\" value=\"MwQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogUrl\" value=\"yygpKbDS189LrMrMzS0tLklMS9TLzEvLBwA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogName\" value=\"80usysxV8C0tLklMSwQA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"blogValueEncoding\" value=\"gzdeflate base64\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postId_0\" value=\"M7MwAgA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postTitle_0\" value=\"LczBDYAgDADAVbqKMe7gt0qMjdBERBPcpGPw8cUPPt1KTBzgbkS7Q1+yW09PMaoEAlOey5fMRgW6W8VPGGfkmhgG71SYjoBscKsJDJIj4BZgwx+xFImJYVFB+5cv\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postLink_0\" value=\"yygpKbDS189LrMrMzS0tLklMS9TLzEvL17cvsDWzMAIA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postAuthor_0\" value=\"C0pNScwuzqxMBAA=\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postDateTime_0\" value=\"MzIwNNU1MNM1MFIwMrQyMLMyMAcA\" \/><input type=\"hidden\" name=\"postContent_0\" value=\"vX1LjxzHle7evyIvLzCQgKpmd5MUKQ2lASlaIqAhJYrSQNbGiKrM7krnqysfpcpaeeelF\/duCPiK3nErbrjiyt00wL\/hXzLnFREnsrK6q3U9BsYjdndmZDzO+3znxP2zqGn7PPn0Rpus26nJ09Pyk+gPXdOmJ\/2\/3\/jsvokWdXLy6Y1F2559cvNmaTZpUcCfzYk5SMuT6uZPZ9N5VbZJ2d7szvLKxM3N48OjWzcPP775zJwszeb3F780uSl+\/3Udd01XduXvH5rs4nVvfh+bdZr\/vsoL01y8PvjD2Sl8Ly1OIxwlLU8\/vZGbTX8jmuemaT69QXPLk5M2gk+mhTlNpsdHH0VNukmmRRKnXXEjaur5v2Cq01uHh+vjO7dpypHJ209vXOv9G9FPadwuPr0B49yIFkl6uoAhYEBaQJO0\/+I1RPDvnybR\/\/w3jw6Pb6\/v3T2kj+IP\/5Kv3j0+XH90dEQfhX\/\/K74pC\/z4+KcbRKBAvh8UZj2lc\/8E9\/ts\/SE8cLiC2dBPN6Kbn92\/aT77weTL6PPzt8Wiq9O+f\/+iTaP4\/M2qPn9bxu9fRA8271\/UM9PPTXnxuox+WxfvX5QpLKGMcSJRbNIijUoYwMDL+Eqe9mmZltHJ+xfAQjzkgX4xqt+\/WMxgWHxSfyCKU9iEwrS5qeFjMPqyy+Ou5h8jHDpKc5jU0sAQbQRMWMfp\/Ztnn\/3m\/hVy5ejjo3vTo4+PD6dzHAMGqQeri8Z2YnH+JusK\/CeuSK1hEn15\/raen7\/lH76DH7IU3plEj8zFy\/ziNcw5+jZpzrpZnmZ4RNEKvkfP8UuxcctNs60NnEQXv9T0UPP+xUla8+++6mYwURzoUVX6yeFq0qinE+I3crPgJeTh2TQwyDemTpvo+fnbfBF9VZUn8JnmyhdBavCOqFONTs\/fNC18u0jfvYSjOIgev39RwD75\/SVihZHTBn84f9Ofv82ih3UK6095vhO9q\/TzwyQ\/fwV7xj\/9rivxX+6vatvp50cwUmFq+\/jFLy1OT376z7RduT\/U8q9vqvzdS\/n3g4fvfp7Sv77PatOX8usv0jKHzXfjfIF75AZqVsn5qxrn7H9My92nmdH5TKKsKpsuz7sl0bP9OQLFUsoRjm0ukvjBXjR+BTGXeo69iVqgg3VKhwszjU7h5VN4pADGN006s3Q1id69PH87WyDxbKIsnfztr\/rIchOBDOqAADomAOTPAg\/o\/YslEEKaxTj6+ZtyDn9I+EWQUUBoOYoPGLall2D5MJk0SwNRAb8HodnwNPsE+CAyfpnMZwblwbuXMBqwFk56lUbLi9f1BfyqRD5sz9\/AcZGwwA8dRE\/0\/FCu4OggTfJYpttUJQz7jz\/+34gEB8kM2Jve9MwpaqthAxRNRjAd4aYBESB3regoZDWKXpDvlrwLIPLqzm9o+CG9M\/5DsxSeAJLWIw5PEedemxj2i\/QFMSQcZG9yoOoNrvLj6bzjVcI8VzhlmiUMVMC2loNTRjZfmXVr4JlsQA+92Vy8fveyMLj3A\/2htkr0x24ZCB9o0hb3C2kKCLA3rYky5LYaJvpr+GLnHqpp6OmbyKQxnlwJ9EPHA9Mx+POouvgBWApo5eKXdy\/pYZTUQGuxOUnhX6j+aysOSENWZcy6LTaTq3dqt6aFcTpcBX7vebVK2nCwrXl9VRVp05ga+IeYBP4PiEFPJ2rMOsd34ZF6z22u1+lK71V65ZJwvntZFH7PgPSA4mKgd2sklFGZoGyZiXoBIQoD0eJA0kbnr0yO5xnTj\/zKJFrD6ZE4L0hZgXSE4wGihnHO32yE2JwZAkS4yGFs+CtY3\/A7oItWD6ik9UH0NRtQyD3wxruXJ0AepqXFwtSb4JegOZnP4OU52FwzJHfgNSTOQM5FGzNLiZdhRdUa\/hqlwACKvJ4yefXpnlsaM1PVMxCpbQsbmuAUN+kJSSj4Y276dAkC993L9y\/WDeiLM5Q1eYGitKdZh9o7qshIjWZonZHsgO90zpyL2uoM1iXyB9a9H4nTPO0hwkcGU34CRwM0gZOKYPP66O9\/hj1IVry4lclFsrONcjCwNqyBcgl\/hZ93pmjW4GkL35N5M3bW0z3PGoUaztCfMqmhk6pGMUTEW6PsFkIGGgMSPCW1hio0OAVvs2r+A5Y+TWjQs7pqksZ9Q6zGuYnW71+gVR61XdvBSV5buI76B2PyasDDQGDpSU3WfZvkybI2Bfx+IKqdxbA8f0vqyQoE5LosnYGdgtu6SDemRQav7FHFaZNXYIGDyWOtcLAjYDY97HdBR+AI9rv0JAfb+Pzthkan\/RlhMDBgPGmXfDZ1TLbIFoFpAqjqpVAQEBtapEig23oQZTPMFg57w7Q2lHhEqlG6yXERzqh5qDgPTIJoSf+sxZYBeqjNCW5gc\/4Gva82MkDWc4MKYHmwvxNFtlBUkCUUHd+bkikD8g6laGD48VknSN7EgNbwIVPk4jUsIGcCrOHAlmRNMB9Y+TMza\/gMKOHlZGBhaEv3WnaQWFdECdqyMZ6zYBsbYoQZzW7EB16zNk1FmZJahx97dM+j42PakT1EGy8SmBh\/qFGkIlVlbTejtYAtKo4VGt07OJxckAqpqUU6y+BkZK\/7dNagOyrvRU\/wSKJ3P3e8XaQ2QdoTnbOEQ4VWN0SzaWCNTAM+hF8vrIKHcfl8W5w58M35K9zQNSy8A77KKiFlZXwCBeJ3DkBOo8exS3LNOlxRlqcnKYl1sipqWhGKvfO3ICuBjXEGyNFIPMwasnE4HRkgEP\/\/abLQkSf5gS42qIK2K5AqlmaFLNUQ\/aLyq8WGZpUGq8+jZdU72uwTmAU7KmIiotJhOzXYF1FdKKfMCoQM\/O78LRzeyhSwhTJtfBf8ToMOjYsmLKNn8K0Z\/GCQkmr5HJgAccr6lOVnA2RX4ObE52+v7zSq\/Q\/kOG2xPXi0s\/JTFsDxmEs3C41cdr5gdfyrwDMj+QzbWFr9Rmux28XSGB2M9DI3oQC3NPAUdrAKzrVNYdssm7EkXoWuWFm15LdYviQ3I3oIjiVOadbhtGOjPEQwnL33hCe3grdJOpKA\/HgK+6eNlDW8\/B2uqWyyoYUcuta7I0RNCk+2yOSlou497fTdkzm6d1fWEW\/FqoAicdnKCzy6d++ItQE+XXeNHOgDsK2nOCgF6nISNwYO4u28KzowcApyScAyS+OkL60cSVsk4TLCAECPug6eUTNN8QNiYKKYPavyrFqVFC5YNKaklTw16\/NXF69Bp+JqqouXGG1BloHDbBVnYARAbcLRx4dqIWIDABWn5RxlL1qqp2mBYr4X2TnBd+75d55WqwqsKhB1TRZ9X6arpAZ6TDjmAitfdsvoxMBm5i3LFRi+TX3c7JIj8SoXFEzuCevozvT6AUwUWCjmkf+iL0BpY9DB0KphBst0CUbKV1ZoWzWh47jIROBr5TMghK50pDAINKEYWoIRWTpGIQ1onaKdqx1Gjb09syB5g1EUa3jpqE2B8QjZShgspoUgJYCSiQ0ZJt+ZRVpvcKn4ETgfq29pMGtLTy45iTo5qxPaGNBn8Pe62xB5kwo4ugcWUd3Ccd1SZHEKB57TzMtrcegOnbgdrIlOklWNKhXoYTpiqVgTk7TYwtq0uzwdvfdkfqHFWQj\/1hgVIU0Em2e16WXG\/6WRnbEvodKjaJKb9bKbJXUphnsQCRSlI6GtoYoBkb4ArhUtpKxikDcwAfT9nb0k3mlg8ODxtrPOiEmBGgJGaGDPUPc638NPFOOJ8OsC\/xnYWZPRZ35IeuaV6HOkXCF2\/Ix7+pleOsbbKPbJy\/vOTR2t2DFHZD8yu\/bH6JBhETH+PumLrmaX+4nx\/HvbqkBPpfGImUtzRiJJeg7lkdEJ79x1wdY4ycyMo1FlGIZFU5slIWrg\/xP1ZICghM\/AMHv3sit9bAgtFXK8iQR2EBeSq7VjxEgLAtPWRmT35fjwcMpBbQzEFP5cUW\/htMA2xbHQESL\/MiYnK7YO\/ETlr0h1TyJlAvETQMFwXmyCkjOXIvmB5YXqC8QKqbKJ+hPz9cVLiYeDPQ+CKTJzZNlYkkZN1Xf0A1qxK6XL\/wfJZcs2ol\/eJWllQ7mk9+e5PYlxk7TkYHRt5inuHezsDPRhoIaCjw8IFYW5ptO02LDhnCvq5Kn4r+Akl0kf00k5Kh0ntF2EhWSCSkQ7wGw8blnOOrSBCTr8OwgTWOpGtDEY32SIYjASJ04BVAwdwVo3sCr1KIhFEN5FavMxTKNo2jKZ4uaCohd7JPBZiCTZkwcZOgFphuqOw9nexuKPuZjEbq+HLD\/jYlySgrEkSD7NiuKusKpCfCw4dMceOxRCsCiewxp2shl6o\/Bc2yL3LkVdgFuKCqpU0W905tE3yCxFON8joMZBvDrUa9bh8d6vy63SaVgHnUiWVqAd1P3TGUeHovYHIjYwBS9+eTodOLr0u6EoRnfHhRsUjaNKVkKRwpIpHddyV2BOS0xwT77EcPwr\/h4crASgXKKZfMmUiIKEaxbM3yl7kmpr2jVk80n0jKJiOZxEeTqJnnczQwn4H5GMclS47342CzNjeXegtW6G52RV9woOm+IWjiAlqaWeYtvfnSvKWssx45LY\/ZXiwU4Is3VEaIa6NbUNNe1rDAJDFcLeQD6NDUysQXPW07jzUmzcbOSpiQbjgFuYWAj2xamqehKlmPNmJxll1zylp\/BEKkRl0Nqc4qq1ztqRiPV2MygieCFOKQSk50Y7Fybs4qppc3CgtlKaNj5XRKuuxvEq9AxLRGydVW1SNimZxiiCT0wPjgAmH5bwiVbipgfRcWTAqr+Ek8YxL7u88ujJgfIYxuOE8AhYfWAA19XK7LSLhCEtOxYUJEVtiuGEHf4BLZ\/iVWSroHoQP6cElqid613CzEkW7rvRqFhc3JS2ZEMKIbUJEozilJQ0xf9HYfBgJ9z0OVysNBaZAaatQM9UTW5ccA8Ehp2u+3NXDsLAoVpTyVxaCLj\/4URTpBMMCpjYSf5JOAjuArj9rCKRWKwSsYJQ8oZGmyKYVplTMIaM+JhiefQTpZK3N2PTtRx0Jt6VaLNspNbmmt1XeqNgYeDi4qmfmoXXYJSQ9LE0v0qZiKSlcrNix7km2qomfmAjs9MGUbA05\/zxYKMkzgtZg8cNutt9Rn3DBpu3In6oC9Bjzmxw0bq8YHJHZ128NTvYm4PoEVC3mFTBRqMAXvpAIyU3PRSGBF0doShDSuk4EIiKCTRrxeIqO39DpoTL7nK+CNTZpivwHWsc7q28b2Hm5J8oboLYyQ7DGXUX0DOabezLB0LHptwGcsWH2rzFZyjkbnM5rHRmHKDe8e0IiZAksB57nGq24rNdMFEKmlmhuGekk5NURx9RDPZgNOq6\/0ZtZym35bQVExieZM2p7GWbVsR41qhNrPaIEjqbPl0OrVm9DGU\/2gkor2QgLK3NFXMIr8jRHrWpkhzlQ7G\/UXKbffDdBuj4ETO8zKzwMB8c\/AiGfAx+WbXam+b18vuhLauOJYhtfoNyvUjKFsF6cMwtyHUd5eSwqJb2VwUJdsSdAtCZizr5CFAQGhL2oWSJBkswTKIg8YSYCxTrdZCehCeXDafgojO7NpgOOAbg7vUVibrGpC3FSGpn89AmEf7AbxQJMO9E7xsJ4Fzn0eF04K6jj\/HPOcxRbrPbwbCkGI0DoPlBeCUw4WHZBXgoYEM7U4aFei\/ya9dRg\/lbZJTwMHUDPz2D\/4DXkBtWIDj9DVlaNbn3lolRscQ22GJiiS2qwBDGShhW2Tv8g1MvuU0ADn1bjEoVbJDDm\/QD4zaL3GRR2mYSflmY5ZIpdQ2vr0gEwzm0cBgqdk6YSALj4FrJF7e\/hze9awP7iMNOiEHgaZoN2vlNWtucin5s50FMWE3gy+bMuDAXpStpgFrNHBa+SBdD8BAhp5TrPKQEduAQiIvW6lbMZrfEX6KvWVt+TMtTeKuB029N3ovLL34KbExm\/fwxwhrGEEJhMQJbXSHMhjFk\/gxBRKZLm31BQgBaRYYZKgIdzB5LtOMu8dpMRH7QNf1OCfpMlQKTzK\/E4L09pe2AS0ySnWpfoBNHt6bxPmIAY79oViA5sG0pE+NU8ThSCOyuOCaVCV6+jezvMFp2InO2UyaXQFR9SmrLXPB0ueCog19A9FFUEESqObUIUuCSFWwd+8czDh0ThKZMwUdKvc4HanmzmncxBUNDU1gFKzER1xOAYkFegQ6DLWDmkc7qD6Oc4St4FqcJaj4T+hvCRrL1sTXtTsg1stgAZzwNTHg\/bXZbrJzf55QbSZBOxKSJBKlAyBEJ7ROgKidIVq7cYlKfhIo5kTCHx8WQdVCRY\/tohzK7il92z1nw1ugaotmSuOgGb6s7nBVBtn\/EyBewHpbFaKMuS238PzaiZax9x4Q6T2fiBmuvJdhvNPqRExWSzsmbMEYuFgYeLpi1p\/jAmektvBPNV1PgzqakQTVslE2Q65ryzuTYsuV3RVl+d6DCLCEhPTj4AVVitYKZdZuOjFLcwtZj42B3OIZYTSwxa8zBN7DStio5cP2gABbITKTy5iBy6zWpTAySIaKYj5bWD6oOiWCRNGZGxxAeQsg7pwTzQ9EfS24iNAzgh6RfCIbr4vU6QCW7ZV9zkzk98+Ag8iZ6VwYS5Qp7jaWdZwWXQ5hE\/4Vbaxq0BTBU2xJyaxJ93uUnvJ1Y6jYDI6o2vQVxMgRpRNsgoaZYFVYSVJZUINm6pUTUw0X4j+PWLU0PbI3Qv+gHnHkeUS7isZlz+Rad7QweX3Z5x3+DGce5U27AebNGQqom9ijHMWetZ9xvPGPTiSLHknvZMvKvCxLY28oexz5QSYPQ6iT0y0K+GUBbFyZLCxdRiei3BUXNYjA4XnKSpmrTFQszTw2CKAvtI50\/ch6VWF5iNMdUROGQCOxlEXTg4vXsQJFTPIwNWnWWSeGDxOOBrGdD0K42BCgajSYVG0\/RCdirDecFMVQNJ2EYgyIpDPjozCzwrdwiAil0zugVayeCXCo70ENc4RnVrkqQLUEfx9T5UZtNgl8jGCYnjrcQX4IBSthRIRFxbmmMBgOaqfg3lERU2kOVDHhUqzFvw7IQfnjBa7Mmk42QzaqLl8Noeshrat888+7auQcY9wnqJUvDfg7ZbcrncdZL04Fj1lpjW0J1CBFyZYnaXNZRLMpmRZmJaw8BPDpk9V\/DBIb+M7viNtjSCvrlWiL1mPE5A17cS3cFYjZGQwlkCBgCl8WjvIG5vwxWAnfM\/BuAILBIwOIHNDeD+wvbCCdcGx1eiVX1wkDfKYNpBKRckZG5Vw53DM8sh2eD0a0NXuPWWL1+mpQJoaiiR8nKBdt3Aq51jNCbEh29FTugsAavO2iJEpgRFs\/Vki4xE7ENOdkG7GhiBBqxz9dLoj9ZRWjT9T7njlDV0j8kiC21zX4\/t+LxV23pQDzPHAIW9CZQdNNtxJB2Swb7HTN7TVcGPs\/C++Vb1Mlaf0sREI3Bk2jFI167YpNAyqr14\/AnIHpY37pAv8TUe1cyWFQKwirR5hll0L3c172jxLms2hZCIxte6mxRlNj\/LGWuSHfk0YPW88QlxVembuHQwSDtx4KMmC2F8+\/Bc8YIUdsKsxBAJQUdal1fQ+AmeMoOTyEg2n+ZTEwI9VKcvkkYNnKviR\/rdF\/jkdEWRcX1HyrIZNEgI8O58qjBYJXz2zwwS1oj+ECs1DdZp7SSwiqW7v6wnGraKhrj6jtQoZgxqoEDbC038qKTqRinJITQcO12Qhxo2pgFMSOH\/i9+8VZ\/NEA4UlgKjSuib7CPzVWfKMNADNoJGAjsasE0oS7bpN75UJGCMPZhRaR4zmPFXAZF4XIKe5l53jyjaTetuD2oLWya7Zo+yT8nF48TPYrMagnjDrIW19fBw\/C5Sr+M6U0RMLdJvmjW70VP2aQ5xxo5kS7mrY1NpHkWGUIQacIYqGQ6CQsgHMiYkusMh4Cl6MekL4HrZjGWuvwM\/iOJLrDtck6IPoWtrLscXXhEej7EKaQC++SnBkgYhtc\/VNhvN5UVRWQdhct6YNYyZTTmsO4aVCNl3wmvaatjXDTtAf0R0Wnnb4PN0CseAYdZcdpRcGKGgaGWoyNigjrDsoBDtb00zro8Kfqqpdh1Qb0uOKB9BrvWksmOOo\/cfIqEWbCfB7opPpRo33jKlWondMHm5eT93cHDJAO3s5dC1sHquWYxyHvAq1y7ohaVGwmJKu\/V46Uxnlk6KGdP1oZLmE\/UgabBoKHxkCuj3XolY86ex0vsJRgeb+2l3mmQ0lP4H1gsaJh04LCA35vWnxBe+B9\/\/MtT5D1xDfTWSYpS0w57dXW6QZo9M9ak9LF1y7\/\/8Y8\/\/r\/oecd4\/DnQ7YxpaDuiGVgBii125h1vhcpSg44pycKlljslg0rMWPVAsS3MNZT2jAjthtjkWIKNEVj3RhScYvOYsad0YBzJmA23yKqqxziVUwFhhi5mMB7sw8Qas9SFA5vdJDAdX9wRbSpKrYjjH0DJcpdFISv1zUrHjoYsBryfiDvMm5MWYAUZtqIdPBB1rnKCl1UJAl0yQL2YVCi+yMekJ92eDDL0sxQN\/1yH+65rorLeQi9yaKNeB3axs3QVWQRxoDjbZZwWYhY8reSloB9IYCy4ibHxvJcqDQTVAvycxrV\/0ZE9YBRrm52YrHUuaFajldGGjVqcGtZ5gjFWJogcS0xjUwN4grAFy9yZY1wkLmEmn5gnCUJ\/z9LJWG0NJZffEojJhfApXO9ijpPoS\/hL6WOQKr2oaRYMdBf5LMgC4\/gmJouTnvhBc\/twmdwQw7EY5WwxUzx0HMnF2mJNydXy1zHsOZeadVD4NYVEYI8rhpXUXpr41wZocGvjBiev4cBIdzXiDRlka3qr9Vl4Kd3hDKJkNUX54OCHaONQ+6IYHx2NlPdJyzaEiy4i0Bw7Mg01FifHMajIAp\/NE+4aQDVfpX21syFCQt059ONeDH5pzovzFBcv4d8zPKQnSEawoon49I\/YwE4tzvkrhXlIVhofG+5MwaEz9KqtvAJtGACP1qT12VNAjdZ056\/ykTr8Qfx3BA1vmzCQzxRTwFCDM5BmtOcefY+5GMQEePyga1PBGzXDQOKW9lMOoV0XfXLkW8DSDRltiPDQR+5YD1zj2ZQPeZxpWq6PQEotCb1OQXxhNkGDV2F7jjAYHVN5GmaZUgK\/26K2JRnws2iuGEtBxhlWG4zE2VgyMTQNDfGXTmaBoQ+WoVRa0FM4fpdr7JPbCKVaCAmJf\/ZpCw6Mx5hiTVqEYe5F806nNCiJ4wFgU5H++xeXdQdIqR7TBotVxHxdof2+1fsqQC+7kLXuj+AdyvCsVBHLslumiPkpbCFtwQUHS9NywztmRqIS8sSI9OcYm0fAHZbKsJRwPRCuawdUWdtzSZwo3L3qyvfA4oV9f6SwHME2+9aG\/XovPfz08e1xJx15KUN2DFdGBGNDsWSzzdu0MOmUQs+YG46x0vXvf54hb2LbSbBuyHd9bJacCEtWer2ulGy7\/8EIAIxiMBKhsS3obK+5nIVWT5jA14W4UA+t2Yis+Ui6pgiRPoDFDRtzmYk9vQB8xJmjsQY7WT6MgDujHyXe5ZBoULOl1CyTolQ1a1ft4TrpcyIxOioVCfj7nw\/0g8PKO4NNw6xX6HqOGZrLxnom0lMMH6lcc1IqsdxYNejhYYMmdaofWWwNDCu2d6ZMUa9NfA1YqcKi1EQJabGMnqNDLdmCr6rcnHIHA6QZpL9hNs\/Ghtqkrqv6\/FXnIxODTVLkBBSEzjY+bWONaNbP0Py4hjMBH9CndfTxsW\/kI6UZLFGcVfuIKp1JwmQU5+cyhLO6yjqYvpcdXx087GKzxECByy1jcJPCBhj+ZxMf4T6IbOEClYWP6KBL\/pfPTR3MhgEIjQGr++jg9iGqzGW6dF3FSn02gZ4qsFVZ10THh0fH0dMptkQxeVVOV2aJmSR1kD3iUmIh1AIsqO4sKez4KcKjo+emwJzG8zY5w4wmaGs4pbpr+67sCflExuTEeocZjEAp14Y3juXyt7AZ0WNQKkmPWVE83BMsy3QdFhQ4piDNlvIUczL246DBkzNwaOVSyjGRKeOZLMwJeuE27lMg5Jl6NeXRt1TKMVPBvSfI51SG52brJwqbVVGkObXff247OdBm8jJnJJNiye9QR7pH2Cm2oeZwp9wFCX8\/sbjYkcXjgguCoeIq6MA6DOj03Zp4aEklUbg1DXlPWM4dYY05jEsBHWzWgT0YbOMQXKJBrm1b7N\/4OTgNOYos2X+tQh6nxPYx9wvUPb7KUdsA3s8y397KN+dCrL8Llr77OenX8DXakC\/JGyNiZoSjJUbM1yHPkNSAd6fgPfYcrGWPQjYFgeXvXqImwTQt+j3g\/xYTFFONOF4cUideeowZQNldSjKSwfG\/wJSHI8S9BVFUgqYgOzujYnRDLvEGYbo5doJrzBIsYLJuLBAR9zwBdjpFDBNbwCdgUP8hM9LzB93pcu6qNeMOZT8FDuYUaup8Zo+TnawpkPxgKWzeVxNcwMPadLC3S3I+YPcTVPvYfRDEoGGUk6mlC14H8qU2tsC9lFZQ6iGLSGThgxWaHOmBrzodwTMnuuNzblpUJYThYiQCObKzsLkl17rO2Et1ggm3N04wikKhiE6Ypa+sahN230QfDKQ+NhfqsCGC1S8cv0RVp\/RUW63hMVDpG6JXtkvxxTUK3Jpq29hfoPa1Tw+eHHxIooP2Bc8JqW5JGhgf4I4WqzQ6gw1eoo3QJxmJaTxvdkvOCFHDsb4SO0sxVa68iNRiUW9SkW5Sh8cAv\/sALSDqq2PpZPsFTp6jIyTHwLF+gqygRUPfdRyxk+otsh2tsBojmYSoSYlrMFJEfs5\/0B6oWK1dLHWlgrlhqNgsTYm02MIpeEIsOTREBnOH3hlR5CPsFJpuYrZamKNtJJOVhWCXU8kYsYxFYdBFICprqy9drEvMcDzCORocM0LvW9prWTjTUGcSysDGgcIWXMgr1Wz2HGBg2ZnQ\/5wl6DxxBcltgcMUGP+PPji+czjlVsmYTEO0WHRsH\/0R9gfNUcTezSoppNt+\/qN7QGLnrzLDkICaOyzF9OzBIXzOFpffAoXPv9Fymkb+0BHMTCpeg4URTz8\/YGJkTwS0PFrCZeu6Mahg0y35jsX8gLNmyzDpCI7Un6XcIeZyBaTjDdrBgorobUycCJ7oL\/YgQlHPGxQzqF2QejG4SDqBzmsSHd1V+x1zVkqOpUZ1A0uAx0vu14iQxQ+QjUAq4RGyLpp1HOcnEysTUfuhoJv86CQ31KBUtEQoyOEaz\/9SdIUDXU5ouiTALJzg9nBYUjXbQ\/3b\/753fOvw34GJ9rRWt3yN2AfLtHEpetYLCTo8QrETY5ozgqUry5nTEzNUSMjcFjNbIINLhYUUS43A1L+ejNhYFHhy6B1uzxleXOA3o+eWf7Yu+FkQt3bvAA1riSopO1cr1HKELGa1Gp1V56\/wWFy6a2l6oD\/Q4x6c0Jy\/6XNxS2vpmLispDsJqcpMyQPX\/EwJaZ4c6fEcIaPoJEbrDs\/lhCDKjJR47v0VJP7gI7G0ouFjBNtwntNe9Egzkg5OrXmTsbEIRp9FsmesUYnvaOBO3iEJ3Hb7o38G3tCWT6NL5zW1hcdCiBx7ZLwnqF4tBMOgN2xqqbQ+wH4YNZ1+rU86nApjinN9cULGQdxdVwu4AJVrwbpGn770vWY0ThSoKCTGiTOZJqAxyoaNbVqO9498CbhkguYCRp+hTsvlAoj9tv6ZWzniqnELsZrRFI5xCLrD7h5HMzhxxuH4XEKhB3hJBPnpE+eFW7fbd91Bui55PeCfz5JatDrL0JLr0KX16yRiJGoQhrDdmtycMajsCv189pODtLHqtLSDuHX3H8HVBr3Wrleh9ZgtBRrz6HB6dMe5yTYtJkvfCk00bvnSijU0RL2Ms01d2PmHMcBWiH5M8xUBzErn3avyvTBdxsaaFobUHnjmS\/lKBc+MRcguEJoWCFHkcCfRJFFZx36CAscnqwILrVcsCo\/uKPUeXyNgcvEL8X1synD2qIGXQ651\/bxYf5Q2pEYS2ien2fLLyVesNQkP5JHvJe8kHsaB3DhkycMDa+pXj0g6K51FLNL5NXjkPeG8gXOEbR5tdVzZundguxG1heLy6KWh5pVAzdlY5Yt\/MEopyimd2PnCCPZ74yprQdw+ePcyYZ4C8YudBYZoxbvWxPzgjCBUKyCTONXlsmn9oQIcyCIf0BmpHmuEV4aTmQ\/bOfE8sYxwb8URMoqEq7ityQ5GQxr6lbdgSDxeIC5YL0pAI7W0ETNlokJuu1upDQDSK2lLj8U0ukyFK6W9q7sv\/yj8L1hZpLTDsw3irSNeJPlibpnpDO0zRmZSuo2lcGvrpQccNAefQ1qRctD8hOuuOFIACvPNhn4tuGmrqKmN0H7re9j97a92n5VQv\/4dHk06xGhcjzgGfWhqaXw9Wmd07VPcKu234j6Aagzmj9lFMElc093h18MyZncZ1Hj+I1xfOijVGWwk3dwxAoK56hvk\/4u+IkOcCS\/snzF6yQ8lYJK+xW5sm6pkYK4kgBBO\/XgM+77Vz\/2ssvV+viqAxJpzXRj3EMxBvTSozMD4EUfYmHXYmXuqpok7IaJbih8EcWZALndUSGE1mm29gs29COxOsEkhtJ298KTAbLFxrgScNYXd9Xm2LF2QQnLKZLZCsnuSZ4AX0Nf2UIoEEz042TmZJ430kPMUFCh2skwG7TysFAFCcg93S8sDmD7C5qXo9Ugc0XU4vuoiKyk20og+m5mbEE6lAMuVF0KFzKZO7KUgEvTFu7gInscGVjU3AbIAr8mi1p8OgmOD+Nv5OHE1Sjla8nrY3fRYAHh1Q8EZVT\/P1ccnYsmhIEhDFLRD+loYyKzjphq2BWndFQ5OEdR3slNNPj9DkEi\/4+E29sMzSmVIBdLent+vjPbvbnd7dBSVFSblBwlrueupH2l9W3cbl1XdXWSEPBE1KWO+GNmtop1BO1zXBDomvemRU0E\/GssL8uXDyR1rXXHfvogNJaCWIC1M4F1qyDaLPhg2\/xTzxncI1W1v5YIg38c0+GOKaMZbU8wOkSQDr2uhcHPsRinwHMPjGFbOEewPHd+FFY8KHSQrW3ACg6uvsfE6iuZH7AW2eJlmACbFCyoFihcbO8TxYdAdQHEuV1p9TXu8lhaYAk7EJfgOvLbpLokc8jdPeMG5RY1wUxCObo80TSRDnlBADztsp5Ysq5rbkY9jEQcIuMkAi0gdOjOQ2hhLBTcAFH1LmDOwnhlvxMLl\/E8G\/rRWaCq8FI108TO+LjQhjY7tEYj9wQCQljC2RgcF3vToONxCHOBO8KswlWslImXjuY\/zjNBCGitYudiGL1yZjNPNZLylbomR7AHZDvvqcis67uGDyyYgmMJSRGOMYXawBUZSd8yE+YE4ga27EeAJwT+QODYFsXta24cbl+0SKkE25gMDkYUZotLbPO42UpJRut+qQL1mrjCJdBmHaYAh7gzbZLBusGgwjEx3JaK5EWvHBPSKFGum49Ifhk2P8pTIYUe\/+kCVceIbmdKVgEX3BoSFuc7rgqtYjBM9cJbWtwBGW3V31bZq8HtVR6CGLl31jYHVZYYH+11xRBhbTEw1cF4YLr2kPTFjecGUZGVEhPD0IPq+6WY6GX4QSQnrxGl3ujuhQVhWK045XpQ6sDM\/P4i+TXoaI7yUdQcO\/LeYCT+FBWcVuvoFAuJsxIvo9TktaagWhwn7wa23thsAXfOB0o5QJS4nNtOFSGQUU6A2wsBfLwElbgxD+AI3uGqz4i5Oc6BsW2kV9K4Upyvnkgck+Dml1929OWEjAGnYLq2NcR4Tl00K2gic1dUsTwoad0g\/HIOWBlYoMkUW2raZ\/DxVe9oGRXkuIRGcHTHdQ3Y4kMPCOzUYY+\/bnkSfgxHU0KEjxBLog8HnCiJkicZecze6I2GJG5fUePxpmlmwG1pbtaEr6Rrs37tdvdYQkAtHtX0M\/L4F241\/2oDZJuH43E5FKJqviegsU7mGMFJpDdIynceGEx8orWzL14xlJF8qJcFxRhNzkZQAyWBk1vbDys7r9JbAW6amdNXUdqNsd4kO7OpLcOZ0X2u2TPQ7jo25jRl65eP3WyHnyJAUu\/D3VNnAnr9RW3X3514H8N+P8L9Z0LOoGyo5SiPem0S3t357S0qb\/KrsVlg+CcHfbqYE96CL4FyQ61qdVS6HOuKNa9t9wIZXGlLfGKLDLZchLKv0GUz6gK9MGFxMQw0ySGmjNgDHCdbWe9+1YgwU7F\/KCnYSfZ93rPG3opFHd\/FjWJ2LfS5OSGhM2N3yN52ihyklD+DdTYEjcjAWVZWWIwJ\/z8DgGgtrKzhLjuoqpEs0281Pt3ayoUMu55QTAqY\/uu3MQ7\/JDv1FEAp\/lZiCEw8qmQPka7RgP9CRlBvEeWv0Jd1xjaBcfkwKu9Muai++Q0tI7arkTkPULcM7TI7+CGmcgpMVtkDBR31A9rdVBsLEhC0N\/\/+dXe3bXkKrH+zye9FQaGyhMG1NeCPWN0mb1LCg5a+5DouAhrEph434rr6gVVHWt10z8e0cRWEyCxlyDmNB7dvQee\/7NqmIa6CsMBgxbOMolcVL1QrAld\/quuWvJ+ElNmdouW6YxoPWSFSsgDkD4PgpmejR4yA0QJcneUSDv8ZlynAvLirjHMszVDXu3qvjI7lVZ59ohYgiSr9ypzxqFGVRvdQHkExRG9NQfd2CK338zeJuzWbLbdsqeV3x9Uhgc0+fcfeB8DbbAVOJn8kSR\/IbRAf+Az5iER3fGcTfJuPXqAg0Szuak11eytGtUNit3I31EkPglqvUqgovjJs+xEKrTRoHnxtcm0HwP4JML0W4k23QwA5avJSKd1C\/QG6G9diWBlllObpfdw+n91hGOx8jto3iK9ft1TCaV9fvkUICBljDr7H1A\/LjJPpdAvw2F781IGrXcdqGox8cWHFyRVECtTcMY6XD1u0T72K2iN8LelFOdpSLxdoBptG5HtQ3GwnnJViFJutK1TiEPpCs6Gxm3hRpqF0PqFCqUszgHxPwYqdYFLAyczynoE+fRxg9UbzkG+dMXPpyvCp4nnJDUKEhRcqTAakRZjMMPrhSzzt71Jj7SnLZALDuqGfwhkowpJ3dr+5kp9rOl+dvVozyW9B2nKQOEOvlq75zBqdncRfW\/taBINeNk\/XV2HU57sqx6JgrEK68P0e1H3BXmVGE9mHHhe\/GbhShMrftOvXJo+klV3mPhLS67SJX4wpHRnudmqBfnkU\/4zSfGQQBzjDVYM1ub+lJK0x\/9vT6A74BmmvSJcNvlimfmTc+ZTQbPptJSCks6z3\/UzUzZcYBJQl6+SjkgGtPOREoFwjzlaxcnNzFHTXrpohkvvPW5FCpo51VbVzd0GXtzB0NDCKp4xJGdXYKOzn5O2\/R8fXQGUtMJJ+pWQ\/y0xdouhjbARaLGvDqRGnByKcs+AvnrWJth2vvNawz08VjOh\/qXnXpUm5JMnwk9u1wrtMJ71eWCPo+DU9ACz8xi6KL8Z8zIFZM9YMmdxcOWl909DaskUzM+sRduU3FqB54I8YL8PHo9cbS+YENJOXchvxIaGPnG1FsbcOgA8IsfGPqtEFhnC9gg1VIhxoeqGZfZO2gP+67LbIO9V+GJ74GbdtRP7+ZicXN\/FI6KMRSJid9iFUkn+\/Bwg425aANm71lIHUNWdHw4FtnmA\/5zmm6hH4G3Ni7y5pVe+Nc9coIezZ482Dk8rhr4LTGzEckMC0wS9DOvU07jbUGUoU9HC8fpbXVoOT22w39+taVFHgdWAcR\/Jgh7i+H383bIbO6yw1rhnG6SrPM59mU+6x3bGyThmlBvIfc2v7Wk9ITMLu6MKqaNo5OOeTeaTJPM6mdNXyNo+pQo8Ss8Te0U15NZaFsozHuumzRBl59+P5udhbXpLS6OyPliwGiGd\/lICiKKZwiOF3vfk4kZEqBHXc3sKYOrVWGff9sJ8btO2i0tNpyta46P2rCtrQ9jbAvm0QAF3GKJUvzwR203r2h0M6auyM40Ka02yR\/mmBpCniizA67Jsl0FK5rhQ\/bpBsy4LNYNRiwN3dpVa\/LoOgSCk4vuMQ25UhR\/xPKUHQjmoTccSriS14UIJGjpxzPcHfXbSrqWTTnoIxtfFDYIPOYIaYpEyPj8LzKZO\/QAWGHeowm\/yr0+uDS5a0Yia6wt7Hl5ERqdbVAdpXA1GKdO+UkfPj\/VNjE9sX1+0IK1VheClNzbgR6cyzKfeXo3l2OKTO\/7Uothtfa6wifvyfVZU8HUKEiACyQV\/G1Cg+MXBoPezsnuYzf\/i\/U8OAP7hsik5oM4rk5+W\/MELnR8TNcwkgXhPGjGCQ1n2NvIZyBujYT7JIsAPcOjKuRnr2Mv1abqp6RS4EVasZWordgD61z6kcTjA+LRc6cPsEbfxu5SxMxwf7qo7T8kCVCo67AQcToM0N+klFRDMwZZSkKi8BExGtUwmvs\/b1RNlNSZ1gf5vJ2ukPodz6csXVV9VT6dkQ2YL\/zjuMIyyD5ZvDtLh0T3f\/jWHx17z5SRxXumXjFwgZcG14xL30Pr7DG9QXuvt+27IXmgWFUz\/HUaBzVtXnlbpLMV8uqtrf+OJs0D0Ih1JBFsk\/wDVs7wxQxco3wZRdY6xvZL36h5unR48Ttm1wq3VALOXf4Y6ylKFv5+Chbg0uxndS9PVWFOl9QWUiekmD7oeol6s6pM5+khmF9qc8W8WjJD\/OY12Y7Hu13kC\/h4dlZQ0VvrA\/ZBrQrDuigTQRv0yQcSpY6wMP\/kym0SVVAfJ\/vNChsWwUTINvcIjlJDXKuZvcVVVjdvfc16sGW0O2zfHphdHtW5e9eJitrqYetw9lbMq6vi9Xg+2WTw0aRg8uAR6+wd+EMOW0sFDAg4YFNHUgTLGBOOZex1UTKtq7yyzflN\/fz9DPHOsdySaa2l1U\/QMlI8FEoQeTqqOyDp1aEBM1kqp7bNRScitjuCYiNkQNXuPK3IAtK0NfiEOIWzjKzqECM9xrBsZaqPMP1KCTWc12QP1H91xgwi\/fPeoCTbebmLo2kq2kmXCfHqHDfZc33+6OrSaTB36CNmW4vr\/tPxxIIz1SrTULVcB8zaTahO1lRpJ1jek9EjEkQcwuDKYlv6z\/6HrNj0TVdQoakRN1BpKWw79\/DgUum\/NHkDc6HOmL1GGg9\/wuCWCeYet\/UZhVe7aavDIwRj8KxztGuuG52FNotpLbZ7QBf0bwVNgqufIKvuHbhxvYlFuItqY\/AE7nbWkFEZ52fA7brpALbhIveGYHiPSHy02igv\/85E8whYke4bNO4dgUPXVf\/kvHe3bD6bAdCeXAZkZxyrzoXDVux4cDO9YHfFxllWjFofoCm2ncHXneqKwMCZr\/0KrYBBEN3zJeEja2lCDrJMmg67KgEwug3929W+fUqZEZukAvsn7AGQO5qyyVagVZOT079yBXtloc8mphwZScmtyJe+gTq2yYc6QVJEnVCoLI6bNhlG2FnUXf+qru02thdd0cWmHaFB24ApSXR3cXaiYrjA1J9zLeI1YwZcPAh0YTSJv3aB62mYgalM650XpNyhgHJEwlQhOFHMeoedqNCKgRVpv4CEF\/kuG4VdlQTyHaDTNrGbTzcrqZ98LWvF1iCWlLxrUaj7A4TUZlpWJVLSsdxW7j1BHYVxA11faA4Gl\/2YEOKwW5\/dHiou2SoxIBrk9EjhCWjREvTgqjbOJ3Vm7WFgTql1Tpkke\/WZeOM2oL9HQFjKh9BJIh\/hH66u3ZIgVbklEWnWLXHho4Yr4RgkCz3wvTcvYWur0Go6EGAgOFqBWQKF8hiI0uFBOTGiVQMRHudCXchin19r54+FdVjpxz0wbGyuU2XJJgxCa5AMmBEBHWLAoXCpKCvxiWkBqYVGqrDlNIlFLe295S+zR2FMY\/DLkcYP\/Yw7a+xFcjMLITMfUpO84zFoAaxqEXiwseEZQOSLKsV0O\/f\/ipVHdy8I8Ob1jmk27sr3uUBCqDVti4lKCaU5gl0uQ8fLKZ45MpZRIPs24HksTWfct\/8QE6Nus95b7\/gO8aP7wXt87g\/\/AmZrhI64ANf7RZuobv2AL4dPcNjFKy29d\/0VT+9IFzk2r47oznrXZ7F8B7coEeqrbDyPYMYJnepYFa2OB3xOsVbIFHi5IMb3PcsskWZ0WNOu+cKNbXvz6tV0g5yLHgQP7DcRMYmwemrPanuAehMeRJWKoamhVqGiE5Elna5QxU47xD4u56jwiaJZRVNKX0YlO2CnoJrh4B9vhBLvOMwBpm\/QubiRyO25STiREWP2V31CAB3uTIbFYSSTts2XZjC+gulr4G2CLrr3M1y\/ifwQYA6gGThYyeCfG66cnjl8njCdzecTzcC1d3BlIfukAZ8hmJIRl9zg7Um5TlcDdQNAK+2fyo3ICvEue6N1e1B\/zeu57L1iz2dJ45bmmyrlo9v3MsS7vy6d3bzftPWVXn62f2k+AyD7kX05Pvn3z344sHk\/qyObn72mwdPfvsAEcHpGj04eA0b4XCrPd+X0D5sc4VommXmhEgpN12d4L\/u34Rv3L9pP3id2f3tr7\/uPdRIFJRBjy1pUxDOExCkk+jWIQUAjg9BopF1eL3xYT5wYnVy8umNRduefXLz5k8\/\/XSAF2UvDX7nYF4VN83mZpn81NzE4kNwmpqbd+5+fOejG5\/t\/ej9m2bP5f6aydw7PPp4z8ngo\/tPZseZ\/Tc=\" \/> \t\t<a href=\"https:\/\/www.pdf24.org\" target=\"_blank\" title=\"www.pdf24.org\" rel=\"nofollow\"><img src=\"http:\/\/nazimmustafa.info\/wp-content\/plugins\/pdf24-post-to-pdf\/img\/pdf_32x32.png\" alt=\"\" border=\"0\" height=\"32\" \/><\/a> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-space\">&nbsp;&nbsp;<\/span> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-text\">M\u0259qal\u0259ni PDF format\u0131na \u00e7evir<\/span> \t\t<span class=\"pdf24Plugin-cp-space\">&nbsp;&nbsp;<\/span> \t\t<input class=\"pdf24Plugin-cp-input\" style=\"margin: 0px;\" type=\"text\" name=\"sendEmailTo\" placeholder=\"email adresinizi daxil edin\" \/> \t\t<input class=\"pdf24Plugin-cp-submit\" style=\"margin: 0px;\" type=\"submit\" value=\"g\u00f6nd\u0259r\" \/> \t<\/form> <\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Erm\u0259nistandak\u0131 daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyinin f\u0259aliyy\u0259ti. Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyi Az\u0259rbaycan diplomatlar\u0131n\u0131 quldurlar\u0131n \u0259li il\u0259 qar\u0259t edirdi 1918-1920-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti h\u00f6kum\u0259tinin Erm\u0259nistan, G\u00fcrc\u00fcstan, T\u00fcrkiy\u0259, Da\u011fl\u0131lar Respublikas\u0131 v\u0259 T\u00fcrk\u00fcstanda diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyi, \u0130randa s\u0259firliyi, Kuban v\u0259 Don h\u00f6kum\u0259tl\u0259ri yan\u0131nda s\u0259lahiyy\u0259tli n\u00fcmay\u0259nd\u0259si, Paris S\u00fclh Konfrans\u0131nda s\u0259lahiyy\u0259tli n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. H\u0259min ill\u0259rd\u0259 Bak\u0131da is\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":502,"featured_media":216,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[15,36],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/682"}],"collection":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/502"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=682"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/682\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":754,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/682\/revisions\/754"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/216"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=682"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=682"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/nazimmustafa.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=682"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}